Bu sayfanın kapsamı
Hak sahipliğinin belirlenmesi
Aynı konunun diğer yönleri için:
- Kamulaştırmada Kiracının Hakları ve Tahliye — Kiracıya özgü haklar ve tahliye
- Tapusuz Taşınmazın Kamulaştırılması ve Zilyedin Bedeli — Tapusuz taşınmazlarda m.19 usulü
Kamulaştırma bedeli kural olarak tapu malikine ödenir; malik ölmüşse mirasçılık belgesindeki mirasçılara payları oranında ödeme yapılır. Tapusuz taşınmazlarda bedel, zilyetliğini belgeleyen kişiye ödenebilir; kiracı ise bedelden pay alamaz, kamulaştırma kira ilişkisini sona erdirir.
Kamulaştırılan taşınmazda hak sahipliğiniz mi tartışılıyor?
Hukukçular Evi Ankara — durumunuza özel değerlendirme için bize ulaşın.
Hak Sahipliği Neden En Kritik Sorudur?
Kamulaştırmada idare, taşınmazın karşılığını ödeyerek mülkiyeti edinir; ama parayı kime ödeyeceği her dosyada aynı netlikte değildir. Tapu kaydı güncel olmayan, maliki yıllar önce ölmüş, tapusuz kullanılan veya üzerinde kiracı, ipotek ve haciz bulunan taşınmazlarda “hak sahibi kim” sorusu; bedel tespiti ve tescil davasının tarafını, ödemenin muhatabını ve sürecin hızını doğrudan belirler. Yanlış muhatapla yürüyen dosyalar aylarca uzar, yanlış kişiye ödeme ise ayrı davalar doğurur.
Kural: Bedel Tapu Malikine Ödenir
2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu sistemi tapu esasına kurar: idare, tapu kaydındaki maliki muhatap alır; uzlaşma görüşmesi ona yapılır, dava ona yöneltilir ve mahkemece tespit edilen bedel onun adına bankaya yatırılır. Paylı mülkiyette her paydaş, payı oranında hak sahibidir ve bedel paylara göre bölünür. Elbirliği (iştirak) hâlinde mülkiyette ise mirasçıların birlikte hareketi veya paylı mülkiyete geçiş gündeme gelir. Tapudaki ad-soyad ve kimlik uyuşmazlıkları, ödemeden önce kayıt düzeltmeyi gerektirir.
Malik Ölmüşse: Mirasçıların Hak Sahipliği
Tapuda ölü kişi adına kayıtlı taşınmazlarda idare, mirasçıları araştırmak ve işlemleri mirasçılık belgesindeki kişilere yöneltmek zorundadır; bedel, miras paylarına göre ödenir. Mirasçılar arasında paylaşım tartışması varsa bu, idareyle değil mirasçılar arasında çözülür; bedel, uyuşmazlık bitene kadar bankada güvence altında tutulabilir. Mirasçılık belgesinin çıkarılmaması sürecin en sık tıkanma noktasıdır: kamulaştırma tebligatı alan mirasçıların ilk işi, noterden veya sulh hukuk mahkemesinden mirasçılık belgesi edinmek olmalıdır.
Tapusuz Taşınmazda Zilyedin Hakkı
Tapuda kayıtlı olmayan taşınmazların kamulaştırılmasında kanun, zilyedi koruyan özel bir düzen kurar: taşınmazı fiilen ve malik sıfatıyla kullanan kişi; vergi kayıtları, komşu tanıklıkları, muhtar belgeleri ve kullanım geçmişiyle zilyetliğini ortaya koyarsa, tespit edilen bedel bu kişiye ödenebilir. Zilyetlik iddiaları çekişmeliyse mahkeme, hak sahipliğini yargılama içinde çözer. Hazine veya orman iddiasıyla çakışan yerlerde (2B, kadastro dışı alanlar) hak sahipliği incelemesi daha da teknikleşir; belge düzeni burada belirleyicidir.
Kiracının Durumu: Bedelden Pay Yok
Uygulamada en çok sorulan sorulardan biri şudur: “Kamulaştırılan dükkânın kiracısıyım, bana da ödeme yapılır mı?” Cevap nettir: kamulaştırma bedeli mülkiyetin karşılığıdır ve kiracıya bu bedelden pay ödenmez; kamulaştırmanın kesinleşmesiyle kira ilişkisi sona erer ve kiracıdan taşınmazı boşaltması istenir. Kiracının hakları sınırlıdır: peşin ödenmiş kira ve depozitonun iadesi kiraya verenden istenir; kiracının yaptığı kalıcı faydalı imalatlar varsa bunların değeri, koşullarına göre bedel içinde değerlendirilir ve iç ilişkide talep konusu olabilir. Erken tahliye baskısına karşı tebligat ve süre denetimi kiracının elindeki başlıca araçtır.
İpotek, Haciz ve Şerhler: Bedel Üzerinde Devam
Taşınmaz üzerindeki ipotek, haciz ve benzeri kayıtlar kamulaştırmayla yok olmaz; taşınmazın yerine geçen bedel üzerinde devam eder. Bu nedenle bankaya yatırılan paranın malike serbestçe ödenmesi, kayıtlardaki hak sahiplerinin durumuna göre şekillenir: ipotek alacaklısının alacağı bedelden karşılanır, hacizli dosyalara bildirim yapılır. Malik yönünden pratik sonuç şudur: kamulaştırma öncesi kayıtların (ipotek çözümü, haciz kaldırma) temizlenmesi, bedelin elinize hızlı geçmesinin ön şartıdır.
Hak Sahipliğinin Kanuni Zemini: 2942 s.K. m.7 ile TMK m.705, m.713 ve m.1007
Bedelin kime ödeneceği sorusu, arka planda üç ayrı düzenlemeye dayanır: tapu kaydının kamulaştırma sürecindeki durumu, mülkiyetin ne zaman ve nasıl geçtiği ve tapusuz taşınmazda zilyedin hangi şartlarla hak sahibi sayılacağı.
Tapuya şerh ve altı aylık süre: 2942 s.K. m.7. İdare, kamulaştırma kararını taşınmazın kayıtlı bulunduğu tapu idaresine bildirir. Bildirim tarihinden itibaren malik değiştiği takdirde, mülkiyette veya mülkiyetten gayri aynî haklarda meydana gelecek değişiklikleri tapu idaresi kamulaştırmayı yapan idareye bildirmek zorundadır. Kritik süre şudur: idare tarafından şerh tarihinden itibaren altı ay içinde, 10 uncu maddeye göre bedel tespiti ve idare adına tescil isteğinde bulunulduğuna dair mahkemeden alınacak belge tapu idaresine ibraz edilmezse, bu şerh tapu idaresince re’sen sicilden silinir.
Şerhin pratik anlamı. Şerh bir satış yasağı değildir; taşınmaz devredilebilir, ancak alıcı kamulaştırmayı bilerek almış sayılır ve süreç yeni malik üzerinden yürür. Malik bakımından önemli olan altı aylık süredir: idare bu sürede dava açmazsa şerh silinir ve taşınmaz üzerindeki belirsizlik kalkar. Bu nedenle tapu kaydındaki şerh tarihi, dosyanın ilk kontrol edilecek verisidir.
Devir yasağı: 2942 s.K. m.31. Kanun, sürecin belirli bir aşamasından sonra devri yasak işler arasında sayar: mahkemece 10 uncu madde uyarınca yapılan tebligat, davet veya ilanen tebliğden sonra taşınmaz malın başkasına devredilmesi yasaktır. Yani bedel tespiti davası tebliğ edildikten sonra yapılan devir, idareye karşı ileri sürülemez ve süreç davada taraf gösterilen kişi üzerinden yürür.
Mülkiyet ne zaman geçer: TMK m.705. Taşınmaz mülkiyetinin kazanılması tescille olur. Ancak aynı madde istisnaları sayar: miras, mahkeme kararı, cebrî icra, işgal, kamulaştırma hâlleri ile kanunda öngörülen diğer hâllerde mülkiyet tescilden önce kazanılır. Kamulaştırmada bu kural, idarenin tescilden önce malik konumuna geçtiğini; malikin ise artık bedel alacaklısı olduğunu gösterir. Bu nedenle tescilden sonraki tartışmalar mülkiyet değil bedel üzerinden yürür.
Tapusuz taşınmazda zilyet: TMK m.713. Tapu kütüğünde kayıtlı olmayan bir taşınmazı davasız ve aralıksız olarak yirmi yıl süreyle ve malik sıfatıyla zilyetliğinde bulunduran kişi, o taşınmazın tamamı, bir parçası veya bir payı üzerindeki mülkiyet hakkının tapu kütüğüne tescilini dava edebilir. Zilyedin kamulaştırma dosyasındaki konumu buradan doğar: zilyetlikle kazanma şartları gerçekleşmişse bedel ona ödenir; tartışma varsa bedel bloke edilerek hak sahipliğinin tespiti beklenir.
Tescil davasında usul. Aynı madde davanın nasıl yürüyeceğini de düzenler: dava Hazineye ve ilgili kamu tüzel kişilerine, varsa tapuda malik görünenin mirasçılarına karşı açılır; davanın açıldığı mahkemece gazeteyle bir defa ve ayrıca taşınmazın bulunduğu yerde uygun araç ve aralıklarla en az üç defa ilan olunur. Son ilandan başlayarak üç ay içinde yukarıdaki koşulların gerçekleşmediği ileri sürülerek itiraz edilmezse veya itiraz reddedilirse tescile karar verilir.
Yanlış kişiye ödeme yapılırsa: TMK m.1007. Tapu sicilinin tutulmasından doğan bütün zararlardan Devlet sorumludur; Devlet, zararın doğmasında kusuru bulunan görevlilere rücu eder. Bedel, tapu kaydındaki hatalı veya yolsuz bir tescile dayanılarak gerçek hak sahibi olmayan kişiye ödenmişse, gerçek hak sahibinin önünde iki yol bulunur: bedeli tahsil edene karşı sebepsiz zenginleşmeye dayalı istihkak davası ve koşulları varsa Hazineye karşı tapu sicilinden doğan sorumluluğa dayalı tazminat davası.
Kiracı bakımından: TBK m.310 ve m.331. Kamulaştırmayla taşınmaz el değiştirdiğinden, kural olarak yeni malik kira sözleşmesinin tarafı olur. Buna karşılık taraflardan her biri, kira ilişkisinin devamını kendisi için çekilmez hâle getiren önemli sebeplerin varlığı hâlinde, sözleşmeyi yasal fesih bildirim süresine uyarak her zaman feshedebilir. Kiracının bedelden pay alamaması bu çerçevede anlam kazanır: kiracının talepleri bedel dosyasında değil, kira ilişkisi içinde ve kiraya verene karşı ileri sürülür.
Hak sahipliğinde dayanak haritası
| Konu | Kural | Dayanak |
|---|---|---|
| Tapuya bildirim | Kamulaştırma kararı tapu idaresine bildirilir | 2942 s.K. m.7 |
| Malik değişirse | Tapu idaresi idareye bildirmek zorunda | 2942 s.K. m.7 |
| Altı aylık süre | Dava belgesi ibraz edilmezse şerh silinir | 2942 s.K. m.7 |
| Tebligattan sonra devir | Yasak işler arasında | 2942 s.K. m.31 |
| Mülkiyetin kazanılması | Kamulaştırmada tescilden önce | TMK m.705 |
| Malikin konumu | Tescilden sonra bedel alacaklısı | TMK m.705 |
| Zilyetlikle kazanma | Davasız aralıksız yirmi yıl, malik sıfatıyla | TMK m.713 |
| Tescil davası | Hazine ve ilgili kamu tüzel kişilerine karşı | TMK m.713 |
| İlan ve itiraz | Son ilandan üç ay içinde itiraz | TMK m.713 |
| Yolsuz tescil zararı | Devlet sorumlu; görevliye rücu | TMK m.1007 |
| Yanlış ödeme | İstihkak ve Hazineye karşı tazminat | TMK m.1007 |
| Kiracı ve yeni malik | Yeni malik sözleşmenin tarafı olur | TBK m.310 |
| Çekilmez hâl | Önemli sebeple olağanüstü fesih | TBK m.331 |
Hak Sahipliği Uyuşmazlıklarında Yol Haritası
Tebligat alan herkes için sıralama aynıdır: tapu kaydının güncel örneğini al → malik ölmüşse mirasçılık belgesini çıkar → tapusuz yerde zilyetlik delillerini (vergi, tanık, kullanım) topla → uzlaşma görüşmesine belgelerle katıl → bedel tespiti davasında tarafların doğru gösterilip gösterilmediğini denetle → bedelin yattığı bankadaki blokeleri (ipotek-haciz) çözüme bağla. Hak sahipliğinin baştan doğru kurulması, hem bedelin miktarı hem ödemenin hızı üzerindeki en büyük kaldıraçtır.
Tapusuz Taşınmazda Ödeme Nasıl Yapılır?
Tapuda kayıtlı olmayan taşınmazlar için kanun, zilyedi esas alan ayrı bir usul öngörmüştür.
Önce ilan yapılır: mahkeme, kamulaştırma bedelinin tespitine ilişkin bilirkişi raporunu idareye, bu raporla birlikte idarece verilen diğer belgeleri ise tespit edilen zilyede tebliğ eder.
İtiraz penceresi: son ilandan itibaren otuz gün içinde Hazine veya üçüncü bir kimse tarafından itiraz edilmezse süreç zilyet lehine ilerler.
Ödeme ve süre: tespit edilen bedelin peşin ve nakit olarak zilyet adına ilanda belirtilen bankaya yatırılması ve makbuzun ibrazı için idareye on beş gün süre verilir; gereken hâllerde bu süre bir defaya mahsus uzatılabilir.
Sonuç: makbuzun ibrazı hâlinde mahkemece taşınmazın idare adına tesciline ve bedelin zilyede ödenmesine karar verilir.
Malikin hiç tespit edilemediği hâller için maliki bulunamayan taşınmazın kamulaştırılması sayfamıza bakabilirsiniz.
İtiraz Edilirse: Bedel Bloke Edilir, Tescil Yine Yapılır
Hak sahipliği tartışmalı hâle geldiğinde kanun, süreci durdurmak yerine parayı emniyete alan bir çözüm getirmiştir.
Kural: otuz günlük süre içinde Hazine veya üçüncü şahıslar tarafından itiraz edilmesi hâlinde, tespit edilen kamulaştırma bedeli ileride hak sahipliğini ispat edecek kişiye ödenmek üzere bankada açılacak üçer aylık vadeli hesaba yatırılır.
Ve tescil durmaz: bu yatırma işleminden sonra taşınmazın idare adına tesciline karar verilir.
Bunun anlamı şudur: hak sahipliği uyuşmazlığı, kamulaştırmanın tamamlanmasını engellemez; tartışma bedel üzerinde sürdürülür.
Vadeli hesap tercihi tesadüfi değildir: uyuşmazlık çözülene kadar paranın nemalandırılması amaçlanır.
Hak sahipliğini ispat eden kişi, mahkeme kararıyla bu hesaptan ödeme alır.
Bedel yanlış kişiye ödendiyse istihkak yolu açıktır
Av. Fatma Öztürk — Hukukçular Evi Ankara
Bedel Zilyede Ödendiyse Hak İddiası Biter mi?
Ödemenin yapılmış olması, gerçek hak sahibinin talebini ortadan kaldırmaz.
Kanunun ifadesi: kamulaştırma bedelinin zilyede verilmiş olması, o taşınmaz malda hak iddia edenlerin genel hükümler dairesinde zilyet aleyhine, bedele istihkak davası açmak hakkını düşürmez.
Bunun pratik sonucu: ödeme sonrasında ortaya çıkan gerçek hak sahibi, parayı alan zilyede karşı dava açabilir.
Davanın muhatabı idare değildir: talep, bedeli tahsil eden zilyet aleyhine yöneltilir.
Zilyet için pratik uyarı: tahsil edilen bedel üzerinde ileride talep gelebileceğinden, ödeme belgeleri ve zilyetliği gösteren kayıtlar saklanmalıdır.
Hak sahibi için pratik uyarı: ilan sürecini takip etmek, sonradan dava açmaktan çok daha kolay bir yoldur.
Başkasının Arazisindeki Yapı ve Ağaçlar
Zilyedin yalnızca zemin üzerinde değil, üzerine yaptığı unsurlar bakımından da hakları vardır.
Kural: başkası adına tapulu, sahipsiz veya zilyedi tarafından iktisap edilmemiş yerin kamulaştırılmasında binaların asgarî levazım bedeli, ağaçların ise kanunun değerleme ölçütlerine göre takdir olunan bedeli zilyedine ödenir.
İki farklı ölçüt uygulanır: binalar için asgarî levazım bedeli, ağaçlar için ise tam değerleme.
Bu ayrım önemlidir: ağaç ve dikili unsurlar bakımından zilyedin durumu, bina bakımından olduğundan daha elverişlidir.
İspat yükü zilyettedir: yapıyı veya dikimi kendisinin gerçekleştirdiği belgelenmelidir.
Bütünleyici parça ve muhdesat rejimi için kamulaştırmada mütemmim cüz (bütünleyici parça) ve teferruat sayfamıza bakabilirsiniz.
Mirasçılar Bakımından Hak Sahipliği
Malik vefat etmişse bedel, mirasçılara ödenir; ancak bunun için hak sahipliğinin belgelenmesi gerekir.
Gerekli belge: mirasçılık belgesi (veraset ilamı), hak sahiplerini ve paylarını gösterir.
Ödeme paylara göre yapılır: bedel, mirasçıların miras payları oranında dağıtılır.
Bir mirasçı tek başına dava açabilir: iştirak hâlinde veya müşterek mülkiyette hak sahiplerinin tek başına dava hakları bulunmaktadır.
Tapu kaydı güncel değilse: intikal yapılmamış olması hak sahipliğini ortadan kaldırmaz; mirasçılık belgesiyle ispat mümkündür.
Tebligat bakımından dikkat: vefat etmiş malike yapılan tebligat sonuç doğurmayabilir; bu husus süre hesabında önem taşır.
Taşınmaz Üzerindeki Yükler Ne Olur?
Kamulaştırılan taşınmaz üzerinde ipotek, haciz veya şerh bulunması hak sahipliğini ve ödemeyi etkiler.
Genel ilke: taşınmaz üzerindeki yükler, kamulaştırma bedeli üzerinde devam eder; alacaklıların hakları bedelden karşılanır.
Bu nedenle ödeme doğrudan yapılmayabilir: tapudaki takyidatlar, bedelin serbestçe çekilmesine engel oluşturabilir.
Malik için pratik adım: kamulaştırma sürecinde tapu kaydındaki yüklerin tasfiyesi için alacaklılarla temasa geçilmesi, ödemenin gecikmesini önler.
Kiracılar bakımından: kira ilişkisi bedelden pay verilmesini gerektirmez; kiracının talepleri ayrı hukuki temellere dayanır.
Her hâlde ilk iş güncel tapu kaydını almaktır; hak sahipliği ve yükler bu belgeden görülür.
Hak Sahipliği Uyuşmazlığında İzlenecek Yol
Bedelin kime ödeneceği tartışmalıysa, adımların sırası sonucu belirler.
1. İlanları takip edin. Süreç ilanla yürüdüğünden, otuz günlük itiraz penceresi kaçırılmamalıdır.
2. İtirazınızı süresinde yapın. Süresinde yapılan itiraz, bedelin bloke edilmesini sağlar ve pozisyonunuzu korur.
3. Hak sahipliğinizi belgeleyin. Tapu kaydı, mirasçılık belgesi, vergi kayıtları, zilyetlik ve kullanım belgeleri toplanmalıdır.
4. Ödeme yapıldıysa istihkak yoluna bakın. Bedel zilyede ödenmişse, genel hükümlere göre zilyet aleyhine bedele istihkak davası açılabilir.
5. Tescilin durmayacağını hesaba katın. Uyuşmazlık taşınmazın idareye geçmesini engellemez; tartışma para üzerinde yürür.
Malikin belirlenmesi usulü için kamulaştırmada malikin belirlenmesi: tapu araştırması ve ölüm hâlleri; tescil aşaması için kamulaştırmada tescil ve hatalı tescilin düzeltilmesi; sürecin bütünü için kamulaştırma hukuku rehberi: süreç, bedel tespiti ve malikin hakları sayfalarımıza bakabilirsiniz.
Kural: Bedel Hak Sahibine Ödenir
10. madde ödemeyi tek bir kavrama bağlar: mahkemece, taşınmazın idare adına tesciline ve kamulaştırma bedelinin hak sahibine ödenmesine karar verilir ve bu karar tapu dairesine ve paranın yatırıldığı bankaya bildirilir.
Hak sahibinin kim olduğu ise dosyanın durumuna göre değişir. Kanun dört ayrı senaryo düzenler.
| Durum | Ödeme | Dayanak |
|---|---|---|
| Tapuda malik belli, ihtilaf yok | Tapu malikine | m.10 |
| Hak sahibi tespit edilemiyor | İleride ortaya çıkacak hak sahibine verilmek üzere bankaya; üçer aylık vadeli hesapta nemalandırılır | m.10 |
| Mülkiyet çekişmeli | İhtilafın sonucunda belli olacak hak sahibine; üçer aylık vadeli hesaba | m.18 |
| Taşınmaz tapusuz, zilyet var | İtiraz edilmezse zilyede; itiraz edilirse vadeli hesaba | m.19 |
Malikin Tespiti İdarenin Ödevidir
Hak sahipliğinin belirlenmesi malikin ispat yükü değil, idarenin araştırma ödevidir. 7. madde şunu düzenler: kamulaştırmayı yapacak idare, kamulaştırılan taşınmazın sahiplerini, tapu kaydı yoksa zilyetlerini ve bunların adreslerini, tapu, vergi ve nüfus kayıtları üzerinden veya ayrıca haricen yaptıracağı araştırma ile belgelere bağlamak suretiyle tespit ettirir.
Araştırmanın belgelenmiş olması aranır. Kayıt sorgusu yapılmadan doğrudan ilan yoluna gidilmesi, tebligatın usulsüzlüğü iddiasının dayanağını oluşturur.
Gerçek Malik Sonradan Çıkarsa
14. madde bu ihtimali açıkça çözer: idare tarafından bu Kanun hükümlerine göre tespit olunan malike ve zilyede karşı açılan davaların görülmesi sırasında, taşınmazın gerçek malikinin başka bir şahıs olduğu anlaşıldığı takdirde, davaya bu gerçek malik, tapu malikinin daha önce öldüğü sabit olursa mirasçıları da dahil edilmek suretiyle devam olunur.
Yani dava yeniden açılmaz; taraf teşkili tamamlanarak mevcut dosya üzerinden yürür. Mirasçılar bakımından bu hüküm önemli bir zaman kazancı sağlar.
Çekişmeli Dosyada Paranın Serbest Bırakılması
18. madde, mülkiyeti ihtilaflı taşınmazlarda ödemenin nasıl yapılacağını da düzenler: mülkiyet ihtilafı ile ilgili davanın sonucunda hak sahibi olduğuna mahkemece karar verilen kişinin müracaatı üzerine, kamulaştırma bedelini tespit eden mahkemenin paranın bu hak sahibine ödenmesi için bankaya yazacağı talimat üzerine para hak sahibine ödenir.
Bu iki aşamalı yapı sık atlanır: önce mülkiyet davasında lehe karar alınır, sonra bedel tespiti dosyasına müracaat edilerek bankaya talimat yazılması istenir. Doğrudan bankaya başvurmak sonuç vermez.
Zilyede Ödeme ve İstihkak Davası
Tapusuz taşınmazlarda 19. madde uygulanır. Son ilandan itibaren otuz gün içinde Hazine veya üçüncü bir kimse tarafından itiraz edilmezse bedel zilyet adına bankaya yatırılır ve makbuzun ibrazı üzerine taşınmaz idare adına tescil edilerek bedelin zilyede ödenmesine karar verilir.
İtiraz edilirse bedel, ileride hak sahipliğini ispat edecek kişiye ödenmek üzere üçer aylık vadeli hesaba yatırılır ve taşınmaz yine idare adına tescil edilir.
Önemli bir güvence: kamulaştırma bedelinin zilyede verilmiş olması, o taşınmaz malda hak iddia edenlerin genel hükümler dairesinde zilyet aleyhine bedele istihkak davası açmak hakkını düşürmez.
Ayrıca aynı maddeye 5177 sayılı Kanun’la eklenen fıkra uyarınca; başkası adına tapulu, sahipsiz ve/veya zilyedi tarafından iktisap edilmemiş yerin kamulaştırılmasında binaların asgari levazım bedeli, ağaçların ise 11. madde çerçevesinde takdir olunan bedeli zilyedine ödenir.
Hak sahipliği uyuşmazlığınız için görüşelim
Av. Fatma Öztürk — Hukukçular Evi Ankara
Zilyet Adına Ödemede İki Ayrı Süre
Tapuda kayıtlı olmayan yerlerde bedelin kime ödeneceği, kanunda ayrı bir usule bağlanmıştır ve bu usulde iki süre işler.
Birinci süre — mahkemenin sekiz günü. Kanuna göre mahkeme, sekiz gün içinde evrak üzerinde inceleme yaparak taşınmazın lehine kamulaştırma yapılan idare adına tescilini ve ayrıca zilyedinin şerh verilmesini tapu dairesine bildirir.
İkinci süre — zilyedin otuz günü. Mahkeme, idari tahkikat sonucunu zilyedin kamulaştırma tarihinde taşınmazı zilyetlikle iktisap etmiş olduğunu belirtmeye yeterli görmezse, durumu gerekçeleriyle zilyede tebliğ eder.
Bu tebliğden itibaren zilyedin otuz gün içinde, Medenî Kanun’un zilyetlikle iktisap hükümleri dairesinde dava açarak taşınmazı kamulaştırma tarihinde iktisap etmiş olduğunu ispat etmesi gerekir.
⚠️ Süre kaçarsa bedel emanete alınır
Kanuna göre; zilyet bu müddet içinde dava açtığını belgelendirmediği takdirde kamulaştırma bedeli, kamulaştırmayı yapan idare tarafından emanete alınır.
Yani bedel kaybolmaz ama ödenmez; hak sahipliği çözülene kadar bekletilir.
Bu nedenle tebligat alındığında yapılması gerekenler:
• Tebliğ tarihi kaydedilir,
• Otuz günlük süre takvime işlenir,
• Dava süresinde açılır,
• Dava açıldığı belgelendirilerek idareye bildirilir.
Son madde atlanmamalıdır: kanun yalnızca dava açılmasını değil, açıldığının belgelendirilmesini aramaktadır.
Üçüncü kişilerin durumu ise ayrıca korunmuştur: üçüncü şahısların umumî hükümler dairesinde kamulaştırma bedeline istihkak davası açmak hakları saklıdır.
Bu, bedelin zilyede ödenmiş olmasının süreci kapatmadığı anlamına gelir. Nitekim kanunda açıkça belirtildiği üzere, kamulaştırma bedelinin zilyede verilmiş olması, o taşınmazda hak iddia edenlerin zilyet aleyhine bedele istihkak davası açmak hakkını düşürmez.
Sıkça Sorulan Sorular
Tapudaki kamulaştırma şerhi ne kadar süreyle kalır?
2942 s.K. m.7 uyarınca idare tarafından şerh tarihinden itibaren altı ay içinde, 10 uncu maddeye göre bedel tespiti ve idare adına tescil isteğinde bulunulduğuna dair mahkemeden alınacak belge tapu idaresine ibraz edilmezse şerh re’sen sicilden silinir.
Şerh konulduktan sonra taşınmazı satabilir miyim?
Şerh bir satış yasağı değildir; ancak 2942 s.K. m.31 uyarınca mahkemece 10 uncu madde gereğince yapılan tebligat, davet veya ilanen tebliğden sonra taşınmazın başkasına devri yasak işler arasındadır. Bu aşamadan sonra yapılan devir idareye karşı ileri sürülemez.
Kamulaştırmada mülkiyet ne zaman geçer?
TMK m.705 uyarınca taşınmaz mülkiyeti kural olarak tescille kazanılır; ancak miras, mahkeme kararı, cebrî icra, işgal ve kamulaştırma hâllerinde mülkiyet tescilden önce kazanılır. Bu nedenle tescilden sonraki tartışmalar mülkiyet değil bedel üzerinden yürür.
Tapusuz taşınmazda zilyet hangi şartlarla hak sahibi olur?
TMK m.713 uyarınca tapuda kayıtlı olmayan taşınmazı davasız ve aralıksız olarak yirmi yıl süreyle ve malik sıfatıyla zilyetliğinde bulunduran kişi tescili dava edebilir. Dava Hazineye ve ilgili kamu tüzel kişilerine karşı açılır, ilan edilir ve son ilandan itibaren üç ay içinde itiraz edilmezse tescile karar verilir.
Bedel yanlış kişiye ödendiyse Hazineye başvurabilir miyim?
TMK m.1007 uyarınca tapu sicilinin tutulmasından doğan bütün zararlardan Devlet sorumludur ve kusurlu görevlilere rücu eder. Bedel hatalı veya yolsuz bir tescile dayanılarak ödenmişse, gerçek hak sahibi hem bedeli tahsil edene karşı istihkak davası hem de koşulları varsa Hazineye karşı tazminat davası açabilir.
Kamulaştırma bedeli kime ödenir?
Kural olarak tapu malikine, paylı mülkiyette paydaşlara payları oranında ödenir; bedel mahkeme kararıyla malik adına bankaya yatırılır.
Tapuda ölü kişi görünüyorsa ne olur?
İdare mirasçıları araştırır; ödeme, mirasçılık belgesindeki mirasçılara payları oranında yapılır. Mirasçıların ilk işi mirasçılık belgesi çıkarmaktır.
Tapusuz taşınmazın bedelini kim alır?
Zilyetliğini vergi kayıtları, tanık ve kullanım belgeleriyle ortaya koyan kişi alabilir; çekişme varsa hak sahipliğini mahkeme belirler.
Kiracıya kamulaştırma bedelinden pay verilir mi?
Hayır; bedel mülkiyetin karşılığıdır. Kamulaştırma kira ilişkisini sona erdirir; kiracı peşin kira ve depozitosunu kiraya verenden ister.
İpotekli taşınmazda bedel kime gider?
Kayıtlar bedel üzerinde devam eder: ipotek alacaklısının alacağı bedelden karşılanır, kalan malike ödenir; hacizli dosyalara bildirim yapılır.
Tapusuz taşınmazda bedel kime ödenir?
Son ilandan itibaren otuz gün içinde Hazine veya üçüncü bir kimse itiraz etmezse, bedel peşin ve nakit olarak zilyet adına bankaya yatırılır ve makbuzun ibrazı üzerine taşınmazın idare adına tesciline ve bedelin zilyede ödenmesine karar verilir.
İdareye bedeli yatırması için ne kadar süre verilir?
On beş gün. Gereken hâllerde bu süre bir defaya mahsus olmak üzere mahkemece uzatılabilir.
Hazine veya üçüncü kişi itiraz ederse ne olur?
Tespit edilen bedel, ileride hak sahipliğini ispat edecek kişiye ödenmek üzere bankada açılacak üçer aylık vadeli hesaba yatırılır; bundan sonra taşınmazın idare adına tesciline karar verilir.
İtiraz tescili durdurur mu?
Hayır. İtiraz hâlinde bedel bloke edilir ancak tescil yine gerçekleşir; uyuşmazlık bedel üzerinde sürdürülür.
Bedel zilyede ödendi, ben gerçek hak sahibiyim, ne yapabilirim?
Kamulaştırma bedelinin zilyede verilmiş olması, taşınmazda hak iddia edenlerin genel hükümler dairesinde zilyet aleyhine bedele istihkak davası açma hakkını düşürmez.
İstihkak davası kime karşı açılır?
Bedeli tahsil eden zilyet aleyhine açılır; idareye karşı değil.
Başkasının arazisine yaptığım bina için ödeme alır mıyım?
Başkası adına tapulu, sahipsiz veya zilyedi tarafından iktisap edilmemiş yerin kamulaştırılmasında binaların asgarî levazım bedeli zilyedine ödenir; ağaçlar için ise kanunun değerleme ölçütlerine göre takdir olunan bedel ödenir.
Bilirkişi raporu bana tebliğ edilir mi?
Mahkeme, kamulaştırma bedelinin tespitine ilişkin bilirkişi raporunu idareye; bu raporla birlikte idarece verilen diğer belgeleri ise tespit edilen zilyede tebliğ eder.
📚 İlgili Rehberler
- Kamulaştırma Bedelinin Ödenmesi ve Tahsili Dilekçesi (2942 m.10)
- Tapu Tahsis Belgesine Dayalı Tapu İptali ve Tescil Dilekçesi (2981)
- Gayrimenkul Hukuku Rehberi: Tapu, Kira, Kat Mülkiyeti ve Uyuşmazlıklar
- Kamulaştırma Bedelini Bankadan Çekme: Şartları, Süreci ve Belgeler
- Kamulaştırmasız El Atma Davalarında Zamanaşımı: Bedel, El Atmanın Önlenmesi ve Ecrimisil
- Hazine Arazisi ve 2/B — Tahsis, Satış ve Hak Sahipliği
- Miras Paylaşımında Saklı Pay Hakları: Kim Ne Kadar Alır? (TMK 506)
Bedel tespiti davaları, mirasçılık ve zilyetlik uyuşmazlıkları için
Hukukçular Evi Ankara — durumunuza özel değerlendirme için bize ulaşın.
Kamulaştırma bedeli kime ödenir?
10. madde uyarınca bedel hak sahibine ödenir. Hak sahibinin kim olduğu tapu durumuna ve mülkiyet ihtilafı bulunup bulunmadığına göre belirlenir.
Hak sahibi tespit edilemezse para ne olur?
Bedel, ileride ortaya çıkacak hak sahibine verilmek üzere bankaya yatırılır ve mahkemece üçer aylık vadeli hesaba dönüştürülerek nemalandırılması için tedbir alınır.
Malikin kim olduğunu tespit etmek kimin görevi?
7. madde uyarınca idare, sahipleri veya zilyetleri ve adreslerini tapu, vergi ve nüfus kayıtları üzerinden veya haricen araştırma ile belgelere bağlamak suretiyle tespit ettirir.
Dava sırasında gerçek malik ortaya çıkarsa dava yeniden mi açılır?
Hayır. 14. madde uyarınca davaya gerçek malik, tapu maliki daha önce ölmüşse mirasçıları da dahil edilmek suretiyle devam olunur.
Mülkiyet davasını kazandım, parayı bankadan alabilir miyim?
Doğrudan alınamaz. 18. madde uyarınca hak sahibi olduğuna karar verilen kişinin müracaatı üzerine, bedeli tespit eden mahkemenin bankaya yazacağı talimatla ödeme yapılır.
Bedel zilyede ödenirse hak sahibi ne yapabilir?
19. madde uyarınca bedelin zilyede verilmiş olması, hak iddia edenlerin genel hükümler dairesinde zilyet aleyhine bedele istihkak davası açma hakkını düşürmez.


