Kamulaştırmada Anayasa Mahkemesine Bireysel Başvuru Dilekçesi Örneği (2026) — Otuz Gün ve Mülkiyet Hakkı

Yüksek bedelli kamulaştırma dosyalarında son durak burasıdır. Bilirkişi raporu hatalıdır, itirazlar karşılanmamıştır, istinaf ve temyiz sonuç vermemiştir. Geriye tek yol kalır ve o yolun kapısı yalnızca otuz gün açıktır.

Aşağıda sürenin nasıl hesaplandığı, hangi ihlal iddialarının ileri sürüleceği, en sık yapılan stratejik hata ve hazır bir ihlal iddiaları metni yer almaktadır.

Otuz Gün: En Çok Kaçırılan Süre

6216 sayılı Kanun, bireysel başvurunun başvuru yollarının tüketildiği tarihten; başvuru yolu öngörülmemişse ihlalin öğrenildiği tarihten itibaren otuz gün içinde yapılmasını arar.

Buradaki incelik, sürenin tebliğ esasına değil öğrenme esasına bağlanmış olmasıdır. Uygulamada “başvuru yollarının tüketildiği tarih”, nihai kararın gerekçesinin öğrenilebildiği tarih olarak anlaşılmaktadır. Tebliğ öğrenme şekillerinden yalnızca biridir; gerekçe tebliğden önce öğrenilmişse öğrenme tarihi esas alınır.

Uygulamadaki en tehlikeli hâl budur: nihai kararın UYAP Vatandaş Portaldan görüntülendiği tarih süreyi başlatabilmektedir. Dahası, portala başvurucunun şahsen girmemiş olması — eşi, çocuğu veya e-devlet şifresini bilen bir üçüncü kişi girmişse — bu sonucu değiştirmemektedir.

Pratik sonuç: dosyayı takip eden büro, kararın UYAP’ta göründüğü tarihi kayda geçirmeli ve otuz günü tebliğ beklemeden hesaplamalıdır.

Süre kaçırıldığında sınırlı bir imkân vardır: haklı bir mazereti nedeniyle süresi içinde başvuramayanlar, mazeretin kalktığı tarihten itibaren on beş gün içinde ve mazeretlerini belgeleyen delillerle birlikte başvurabilir. Mahkeme önce mazeretin geçerliliğini inceler. Ancak bu, mücbir sebep veya ağır hastalık gibi dar hâllere ilişkindir; olağan bir gecikme mazeret sayılmaz.

Önce Tüketmek: Hangi Yollar?

Anayasa ve 6216 sayılı Kanun, ihlale neden olduğu ileri sürülen işlem, eylem ya da ihmal için kanunda öngörülmüş idari ve yargısal başvuru yollarının tamamının bireysel başvurudan önce tüketilmiş olmasını arar.

Kamulaştırma dosyalarında bu şu anlama gelir:

• Bedel dosyasında: asliye hukuk kararına karşı istinaf; koşulları varsa temyiz.
• İptal dosyasında: idare mahkemesi kararına karşı istinaf; koşulları varsa temyiz. Yol için idari yargıda istinaf dilekçesi yazımıza bakılabilir.

Tüketme koşulunun ikinci bir boyutu daha vardır ve gözden kaçar: başvurucunun, bireysel başvuru konusu şikâyetini süresinde ve usulüne uygun olarak derece mahkemelerine iletmiş olması aranır.

Yani ilk derecede ileri sürülmemiş, bilirkişi raporuna itiraz edilmemiş veya istinaf dilekçesinde yazılmamış bir iddia, ilk kez Anayasa Mahkemesi önünde ileri sürülemez. Bireysel başvurunun hazırlığı, aslında ilk derece aşamasında başlar.

En Sık Yapılan Stratejik Hata

Bu, başvuruların kabul edilemez bulunmasının başlıca sebebidir ve müvekkile baştan anlatılmalıdır.

Anayasa Mahkemesi bir üst derece mahkemesi değildir. Delillerin değerlendirilmesi, hukuk kurallarının yorumlanması ve bilirkişi raporlarının takdiri kural olarak derece mahkemelerinin görevidir.

Bu nedenle “mahkemenin belirlediği bedel düşüktür, gerçek değer daha yüksektir” biçiminde kurulan bir başvuru, derece mahkemesi kararının yeniden incelenmesi talebi olarak değerlendirilir ve kabul edilemez bulunur.

Başvurunun kurulması gereken düzlem farklıdır:

• Bedel düşük demek yerine → gerçek karşılık ölçütü karşılanmamıştır,
• Bilirkişi yanıldı demek yerine → esaslı itirazlar hiç tartışılmamış, gerekçeli karar hakkı zedelenmiştir,
• Geç ödendi demek yerine → gecikmeden doğan değer kaybı karşılanmadığından müdahale ölçüsüz hâle gelmiştir.

Fark biçimsel değildir: ilki bir temyiz argümanı, ikincisi bir anayasal ihlal iddiasıdır.

Mülkiyet Hakkı: Ölçülülük Testi

Anayasa m.35 mülkiyet hakkını güvence altına alır; m.46 kamulaştırmada gerçek karşılığın peşin ödenmesini zorunlu kılar. Kamulaştırma, mülkiyetten yoksun bırakma niteliğinde en ağır müdahaledir.

Müdahale üç ölçüte göre değerlendirilir: kanunilik, meşru amaç ve ölçülülük. Kamulaştırma dosyalarında tartışma neredeyse her zaman üçüncüsünde yoğunlaşır ve şu başlıklarda somutlaşır:

Gerçek karşılık. Ödenen bedelin taşınmazın gerçek değerini yansıtmaması. Bu iddia, sunulan emsallerin ve karşı değerleme raporunun kararda hiç tartışılmamış olmasıyla desteklendiğinde güçlenir.

Nitelik tespiti. Arsa niteliğindeki taşınmazın arazi olarak değerlendirilmesi, değerleme yöntemini tamamen değiştirir ve bedeli düşürür. İmar durumu belgesi bu iddianın belgesidir.

Gecikme ve değer kaybı. Bedelin belirlendiği tarih ile fiilen ödendiği tarih arasındaki sürede enflasyon nedeniyle oluşan kayıp. Bu, yalnızca faiz meselesi değil, gerçek karşılık ölçütünün ihlali olarak kurulmalıdır.

Belirsizlik. Taşınmazın imar planında kamu hizmetine ayrılmasına rağmen yıllarca kamulaştırılmaması. Malik ne kullanabilir ne satabilir hâldedir; bu süresiz belirsizlik ölçüsüz müdahale oluşturur. Kavramsal çerçeve için hukuki el atma yazımıza bakılabilir.

Fiilî el atma. Kamulaştırma yapılmadan taşınmaza el konulması, mülkiyetten fiilen yoksun bırakılma niteliğindedir; ayrıntı için kamulaştırmasız el atma yazımıza bakılabilir.

Adil Yargılanma: İkinci Kol

Deneyimli başvurularda mülkiyet hakkı tek başına ileri sürülmez; adil yargılanma hakkı ikinci bir kol olarak eklenir. Kamulaştırma dosyalarında en çok işleyen başlıklar şunlardır:

Gerekçeli karar hakkı. Davanın sonucunu doğrudan etkileyecek esaslı iddiaların kararda hiç tartışılmaması. Kamulaştırmada bu genellikle şu biçimde ortaya çıkar: bilirkişi raporuna yöneltilen emsal, nitelik ve hesap itirazlarının neden yerinde görülmediğinin açıklanmaması.

Silahların eşitliği ve çelişmeli yargılama. Başvurucunun sunduğu karşı değerleme raporunun dosyaya alınıp hükme hiç yansıtılmaması, buna karşılık idare verilerinin tartışmasız kabul edilmesi.

Makul sürede yargılanma. Bu iddia rakamlandırılmalıdır: dava tarihi, karar tarihi, toplam süre, alınan rapor sayısı, erteleme sayısı. Soyut bir “çok uzun sürdü” ifadesi sonuç vermez.

Mahkemeye erişim. Bedele ilişkin kanun yolu başvurusunun kesinlik sınırı gibi bir gerekçeyle esasa girilmeksizin reddedilmiş olması. Bu alanda Anayasa Mahkemesinin kamulaştırma bedelinin tespiti davalarına ilişkin kararları bulunmaktadır.

Sonuç: İhlal Kararı Ne Getirir?

Beklenti doğru kurulmalıdır: Anayasa Mahkemesi bedeli kendisi belirlemez.

İhlal kararı verilmesi hâlinde, ihlalin ve sonuçlarının ortadan kaldırılması için yeniden yargılama yapılmak üzere dosya ilgili mahkemeye gönderilebilir; ilgili mahkeme ihlali ve sonuçlarını ortadan kaldıracak şekilde yeniden yargılama yapar.

Yeniden yargılamanın yeterli giderim sağlamayacağının değerlendirildiği hâllerde tazminata hükmedilmesi veya genel mahkemelerde dava açılması yolu gösterilebilir.

Bu nedenle taleplerin sıralı yazılması önemlidir: önce ihlalin tespiti, sonra yeniden yargılama, ardından tazminat.

Bireysel başvurunun bir işlevi daha vardır: İnsan Hakları Avrupa Mahkemesine başvuru öncesinde tüketilmesi gereken bir iç hukuk yoludur. Bu nedenle sonraki adım düşünülüyorsa sıralama ve süreler baştan planlanmalıdır; ayrıntı için düşük kamulaştırma bedeline karşı AİHM başvurusu yazımıza bakılabilir.

Kamulaştırmada Bireysel Başvuru İhlal Metni Örneği (2026)

Bireysel başvuru, Anayasa Mahkemesinin resmî başvuru formu doldurularak yapılır. Aşağıdaki metin, formun ihlal iddiaları ve talepler bölümlerine işlenmek üzere hazırlanmış bir şablondur. Köşeli parantez içindeki alanları doldurun; yalnızca dosyanıza uyan ihlal başlıklarını bırakın. Metni kopyalayabilir, Word olarak indirebilir veya PDF’e yazdırabilirsiniz.

Başvuru Öncesi Kontrol Listesi

• İstinaf ve varsa temyiz aşamalarının tamamlandığına dair kararlar,
• Nihai kararın öğrenildiği tarih: tebligat evrakı ve UYAP görüntüleme kaydı,
• Otuz günlük sürenin son gününün hesabı,
• İlk derece dosyasında sunulan rapora itiraz dilekçeleri,
• Emsal satış kayıtları ve karşı değerleme raporu,
• Tapu kaydı ve imar durumu belgesi,
• Yargılama süresine ilişkin döküm: dava tarihi, rapor ve erteleme sayısı,
• Bedelin belirlendiği ve ödendiği tarihler,
• Resmî başvuru formu, vekâletname ve harç makbuzu.

Sık Yapılan Hatalar

• Otuz günlük süreyi tebliğe göre hesaplamak. Süre öğrenme esasına bağlıdır; UYAP’tan görüntüleme de öğrenme sayılabilmektedir.
• Kanun yollarını tüketmeden başvurmak. İdari ve yargısal başvuru yollarının tamamı tüketilmeden yapılan başvuru kabul edilemez bulunur.
• Başvuruyu bedel itirazına indirgemek. Anayasa Mahkemesi üst derece mahkemesi değildir; ihlalin anayasal boyutu gösterilmelidir.
• Derece mahkemesinde ileri sürülmemiş iddiaya dayanmak. Şikâyetin süresinde ve usulüne uygun olarak derece mahkemelerine iletilmiş olması aranır.
• Resmî formu kullanmamak. Başvuru, Anayasa Mahkemesinin resmî formu doldurularak yapılır.
• Makul süre iddiasını rakamlandırmamak. Yargılamanın toplam süresi, rapor sayısı ve erteleme sayısı somut olarak gösterilmelidir.
• Talepleri eksik yazmak. Tespit, yeniden yargılama ve tazminat talepleri ayrı ayrı ve sıralı olarak yazılmalıdır.

Adım Adım Süreç

1. Kanun yollarını eksiksiz tüketin — İstinaf ve varsa temyiz aşamalarını süresinde tamamlayın.
2. Öğrenme tarihini belgeleyin — Tebligat evrakını ve UYAP görüntüleme kaydını saklayın; otuz günü buradan hesaplayın.
3. Derece mahkemesindeki itirazlarınızı toplayın — Rapora itiraz dilekçelerinizin dosyada bulunduğunu gösterin.
4. İhlali anayasal düzleme taşıyın — Bedel tartışmasını gerçek karşılık, ölçülülük ve gerekçeli karar hakkı üzerinden kurun.
5. Somut verileri sıralayın — Emsaller, imar durumu, gecikme süresi ve rapor sayısını rakamla yazın.
6. Resmî formu doldurun — İhlal iddialarını ve talepleri formun ilgili bölümlerine işleyin, ekleri eksiksiz sunun.
7. Süreci takip edin — Kabul edilebilirlik ve esas aşamalarını izleyin; gerekirse ek beyan sunun.

İlgili Konular ve Kaynaklar

Kabul Edilebilirlik Eşikleri

Bireysel başvuruda dilekçe ne kadar iyi yazılırsa yazılsın, aşağıdaki eşikler geçilmeden esas incelemesine geçilmez.

Süreyi durdurmayan yollar: yargılamanın yenilenmesi, maddi hatanın düzeltilmesi ve karar düzeltme yolu kapalıyken yapılan karar düzeltme talebi. Haklı mazeret varsa, mazeretin kalktığı tarihten itibaren on beş gün içinde ve belgeleriyle başvurulabilir.

Sıkça Sorulan Sorular

Bireysel başvuru süresi ne kadar?

Bireysel başvurunun, başvuru yollarının tüketildiği tarihten; başvuru yolu öngörülmemişse ihlalin öğrenildiği tarihten itibaren otuz gün içinde yapılması gerekir.

Süre hangi tarihten başlar?

Uygulamada başvuru yollarının tüketildiği tarih, nihai kararın gerekçesinin öğrenilebildiği tarih olarak anlaşılmaktadır. Tebliğ öğrenme şekillerinden biridir; gerekçe tebliğden önce öğrenilmişse öğrenme tarihi esas alınır.

UYAP’tan görüntülemek süreyi başlatır mı?

Uygulamada, nihai kararın UYAP Vatandaş Portaldan öğrenildiği tarihin süreyi başlattığı kabul edilmektedir. Portala başvurucunun şahsen girmemiş olması da bu sonucu değiştirmemektedir.

Süreyi kaçırırsam mazeret ileri sürebilir miyim?

Haklı bir mazereti nedeniyle süresi içinde başvuramayanlar, mazeretin kalktığı tarihten itibaren on beş gün içinde ve mazeretlerini belgeleyen delillerle birlikte başvurabilir. Mahkeme mazeretin geçerliliğini inceleyerek talebi kabul veya reddeder.

Önce hangi yolları tüketmeliyim?

İhlale neden olduğu ileri sürülen işlem, eylem ya da ihmal için kanunda öngörülmüş idari ve yargısal başvuru yollarının tamamının bireysel başvurudan önce tüketilmiş olması gerekir.

Kim başvurabilir?

Bireysel başvuru ancak ihlale yol açtığı ileri sürülen işlem, eylem ya da ihmal nedeniyle güncel ve kişisel bir hakkı doğrudan etkilenenler tarafından yapılabilir.

Şirketler başvurabilir mi?

Kamu tüzel kişileri bireysel başvuru yapamaz. Özel hukuk tüzel kişileri ise sadece tüzel kişiliğe ait haklarının ihlal edildiği gerekçesiyle bireysel başvuruda bulunabilir.

Her karar için başvurulabilir mi?

Anayasa Mahkemesi, 23/9/2012 tarihinden sonra kesinleşen nihai işlem ve kararlar aleyhine yapılacak bireysel başvuruları inceler.

Başvuru nasıl yapılır?

Bireysel başvuru, Anayasa Mahkemesinin resmî başvuru formu doldurularak yapılır. Formun ve eklerinin usulüne uygun düzenlenmemesi kabul edilemezlik sebebi olabilir.

Sadece bedel düşük diye başvurabilir miyim?

Anayasa Mahkemesi bir üst derece mahkemesi değildir; delil değerlendirmesi ve hukuk kurallarının yorumu kural olarak derece mahkemelerine aittir. Bu nedenle salt bedelin düşük olduğu iddiası yeterli görülmez; ihlalin anayasal boyuta ulaştığı gösterilmelidir.

Kamulaştırmada hangi haklar ileri sürülür?

Başlıca mülkiyet hakkı ile adil yargılanma hakkı ileri sürülür. Adil yargılanma kapsamında gerekçeli karar hakkı, silahların eşitliği, makul sürede yargılanma ve mahkemeye erişim hakkı ayrı ayrı değerlendirilir.

İhlal kararı verilirse ne olur?

İhlal ve sonuçlarının ortadan kaldırılması için yeniden yargılama yapılmak üzere dosya ilgili mahkemeye gönderilebilir; ilgili mahkeme ihlali ve sonuçlarını ortadan kaldıracak şekilde yeniden yargılama yapar.

Tazminata hükmedilir mi?

Yeniden yargılamanın yeterli giderim sağlamayacağı değerlendirilirse tazminata hükmedilmesi veya genel mahkemelerde dava açılması yolu gösterilebilir.

Başvuru reddedilirse AİHM yolu açık mı?

Bireysel başvuru, İnsan Hakları Avrupa Mahkemesine başvuru öncesinde tüketilmesi gereken bir iç hukuk yoludur. Bu nedenle sıralama ve süreler dikkatle takip edilmelidir.

Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır, hukuki görüş veya reklam niteliği taşımaz. Dilekçe metni genel bir şablondur; somut dosyanıza göre uyarlanması gerekir. İdari ve adli dava süreleri hak düşürücüdür; mutlaka güncel mevzuat ve kendi tebligat tarihiniz esas alınmalıdır.