Kamulaştırma bedel davanız kesinleşti ama rakam, taşınmazınızın gerçek değerinin çok altında kaldı. Yol bitmedi: Anayasa’nın 46. maddesindeki “gerçek bedel” güvencesi ve 35. maddedeki mülkiyet hakkı, düşük bedele karşı iki katlı bir denetim mekanizması sunar — önce Anayasa Mahkemesi’ne bireysel başvuru (30 gün), olmazsa AİHM (4 ay). Bu rehber, zinciri doğru sırayla ve doğru gerekçelerle kurmayı anlatır.
Zorunlu Sıra: Önce AYM, Sonra AİHM
AİHM, Türkiye bakımından AYM bireysel başvurusunu etkili iç hukuk yolu kabul eder: istinaf/temyiz tüketildikten sonra AYM’ye gitmeden doğrudan Strazburg’a başvurmak, dosyanın iç hukuk yolları tüketilmedi gerekçesiyle reddiyle sonuçlanır. Doğru zincir: bedel davası (istinaf/temyiz) → AYM (tebliğden 30 gün) → AİHM (nihai karardan 4 ay — 15 No.lu Protokol’le 6 aydan indirildi).
AYM’de Hangi Hak? Kritik Ayrım
AYM içtihadında iki hat vardır: bilirkişi değerlendirmesindeki hatalara (konum, emsal, niteliğin yanlış tespiti) yönelik şikâyetler çoğu kez adil yargılanma hakkı penceresinden incelenir ve kanun yolu denetimi sınırına takılabilir; buna karşılık Anayasa m.46’daki gerçek bedel güvencesinden mahrum bırakılma — örneğin taşınmazın niteliğinden kaynaklanan değer unsurlarının hiç hesaba katılmaması — mülkiyet hakkı ihlali olarak sonuçlanabilmektedir. Başvuru dilekçesinin bu ayrıma göre kurgulanması, kabul edilebilirliğin anahtarıdır.
AYM başvurunuz 30 günlük süreye tabi — vakit kaybetmeyin
Hukukçular Evi Ankara olarak yanınızdayız.
AİHM Çizgisi: Orantısız Yük Testi
AİHM yerleşik içtihadında (ör. Aka/Türkiye); bedelin geç ödenmesi, enflasyon karşısındaki değer kaybının yeterli faizle telafi edilmemesi ve gerçek değerin altında kalan bedeller, malike meşru kamu yararıyla haklı gösterilemeyecek orantısız ve aşırı yük yüklediği gerekçesiyle Ek 1 No.lu Protokol’ün 1. maddesindeki mülkiyet hakkının ihlali sayılmıştır. Kamulaştırmasız el atma ve amacı gerçekleşmeyen kamulaştırmalar da aynı koruma alanındadır.
Başvuru Stratejisi ve Talepler
1. Nihai kararın tebliğ tarihini belgeleyin; 30 günlük AYM süresi buradan işler. 2. Dilekçede ihlal iddiasını m.35 + m.46 (ve ölçülülük: m.13) üzerine kurun; salt “bilirkişi az takdir etti” anlatımından kaçının. 3. Değer kaybı ve faiz yetersizliğini somut hesapla gösterin. 4. Talepler: ihlal tespiti, yeniden yargılama ve tazminat. 5. AYM’den sonuç alınamazsa 4 aylık AİHM süresini kaçırmayın. İlgili usul rehberimiz: AYM’ye Bireysel Başvuru.
Bireysel başvuru dilekçenizin ihlal mimarisi için
Hukukçular Evi Ankara olarak yanınızdayız.
Sıkça Sorulan Sorular
Kamulaştırma bedelini düşük buluyorum, AİHM’e doğrudan gidebilir miyim?
Hayır. AİHM, Türkiye bakımından Anayasa Mahkemesi’ne bireysel başvuruyu etkili iç hukuk yolu saydığından; istinaf/temyiz aşamaları tamamlandıktan sonra önce AYM’ye başvurulmalıdır. AYM atlanarak yapılan başvurular kural olarak iç hukuk yolları tüketilmediği gerekçesiyle reddedilir.
AYM’ye bireysel başvuru süresi nedir?
Nihai kararın tebliğinden itibaren 30 gündür. Başvuru UYAP/e-Devlet üzerinden elektronik ortamda veya mahkemeler aracılığıyla fiziken yapılabilir; harç ödenir, adli yardım talep edilebilir.
AYM düşük bedel şikâyetini hangi hak üzerinden inceler?
İçtihada göre değişir: bedel tespitindeki değerlendirme hatalarına yönelik şikâyetler çoğu zaman adil yargılanma hakkı kapsamında görülür; buna karşılık gerçek bedel güvencesinin (Anayasa m.46) ihlal edildiği hâllerde mülkiyet hakkı (m.35) yönünden ihlal kararları verilmektedir.
AİHM’e başvuru süresi ne kadar?
AYM’den olumsuz sonuç alınmasından sonra 4 aydır (15 No.lu Protokol ile 6 aydan 4 aya inmiştir). Süre, nihai iç hukuk kararının öğrenilmesinden itibaren işler ve kaçırılması telafisizdir.
AİHM kamulaştırmada hangi durumlarda ihlal buluyor?
Yerleşik içtihatta (ör. Aka/Türkiye) bedelin geç ödenmesi, enflasyon karşısında değer kaybının yeterli faizle telafi edilmemesi ve gerçek değerin altında bedel gibi hâller, malike orantısız yük yükleyen mülkiyet hakkı ihlalleri olarak değerlendirilmiştir.
Başvuruda ne talep edilir, sonuç ne olur?
İhlal tespiti ile birlikte maddi-manevi tazminat ve/or yeniden yargılama talep edilebilir. AYM ihlal bulursa çoğu dosyada yeniden yargılama yoluyla bedelin gerçek değere göre yeniden tespiti sağlanır; AİHM ihlalinde adil tazmin söz konusu olur.
📚 İlgili Rehberler
Bu rehber genel bilgilendirme amaçlıdır; başvuru süreleri hak düşürücüdür. Dosyanız için Hukukçular Evi Ankara ile iletişime geçin.
