Bir belediyenin okul arsasına, bir bakanlığın belediye taşınmazına ihtiyaç duyması gündelik idari hayatın parçasıdır. Ancak kural nettir: kamu malı kamulaştırılamaz. 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu’nun 30. maddesi, kamu tüzel kişileri arasındaki taşınmaz ihtiyacını kamulaştırma yerine özel bir devir usulüne bağlar: yazılı başvuru → 60 günlük cevap süresi → anlaşmazlıkta Danıştay’ın 2 ay içinde vereceği kesin karar. Bu rehberde süreci adım adım, süreleri ve içtihadı ile anlatıyoruz.
Kural: Kamu Malı Kamulaştırılamaz (m.30/1)
Kamu tüzel kişilerinin ve kurumlarının sahip oldukları taşınmaz mal, kaynak veya irtifak hakları diğer bir kamu tüzel kişisi veya kurumu tarafından kamulaştırılamaz. İhtiyaç, çatışan iki kamu yararının tartıldığı m.30’daki devir usulüyle karşılanır.
Adım Adım Devir Usulü
1) Bedel tespiti ve yazılı başvuru: İhtiyaç sahibi (alıcı) idare, m.8 uyarınca bedeli tespit eder ve ödeyeceği bedeli belirterek mal sahibi idareye yazılı başvurur. 2) 60 günlük süre: Mal sahibi idare muvafakat ederse devir gerçekleşir. 3) Danıştay aşaması: Muvafakat edilmez veya 60 gün içinde cevap verilmezse anlaşmazlık, alıcı idarenin başvurusuyla Danıştay ilgili idari dairesince (2575 sayılı Kanun uyarınca uygulamada 1. Daire) incelenir ve iki ay içinde kesin karara bağlanır — bu karar, iki kamu yararından baskın olanın tespitidir.
Kurumlar arası taşınmaz uyuşmazlığınızda stratejik destek için
Hukukçular Evi Ankara olarak yanınızdayız.
Bedel Uyuşmazlığı: 30 Gün + Mahkeme
Devir konusunda anlaşılıp bedelde anlaşılamazsa; alıcı idare, anlaşma tarihinden veya Danıştay kararının tebliğinden itibaren 30 gün içinde m.10’daki usule göre mahkemeye başvurarak bedel tespiti ister. Tespit edilen bedelin mal sahibi idareye ödenmek üzere bankaya yatırılması için alıcı idareye 15 gün süre verilir (gereken hâllerde bir defa uzatılabilir).
Devir Sonrası: Amaç Bağı ve Geri Alma
Devralınan taşınmaz kamulaştırma yoluyla alınmış sayılır; devir amacı veya devreden idarenin izni dışında başka kamusal amaçla kullanılamaz. Aykırılık hâlinde devreden idare m.23 uyarınca geri alma hakkını kullanabilir — bu husus tapu kütüğünün beyanlar hanesine şerh verilir.
İstisnai Rejim: Güvenlik Gerekçesi (6745)
2016’da eklenen fıkra ile İçişleri Bakanlığı’nın güvenlik gerekçesiyle ihtiyaç duyduğu; belediyeler ve il özel idareleri dâhil kamu tüzel kişilerine ait taşınmazlar, Cumhurbaşkanı kararıyla resen Hazine adına tescil edilebilmektedir.
m.30 başvurusu veya Danıştay aşaması için
Hukukçular Evi Ankara olarak yanınızdayız.
Sıkça Sorulan Sorular
Bir kamu kurumu başka kurumun taşınmazını kamulaştırabilir mi?
Hayır. 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu’nun 30. maddesi uyarınca kamu tüzel kişilerinin ve kurumlarının taşınmazları, kaynakları ve irtifak hakları diğer bir kamu tüzel kişisi tarafından kamulaştırılamaz; bunun yerine maddedeki özel devir usulü uygulanır.
Devir usulü nasıl işler?
İhtiyaç sahibi idare, Kanun’un 8. maddesine göre bedeli tespit eder ve ödeyeceği bedeli belirterek mal sahibi idareye yazılı başvurur. Mal sahibi idare 60 gün içinde muvafakat ederse devir ve bedel üzerinde anlaşılır ve taşınmaz devredilir.
Mal sahibi idare kabul etmezse veya cevap vermezse?
Muvafakat edilmemesi ya da 60 gün içinde cevap verilmemesi hâlinde anlaşmazlık, isteyen idarenin başvurusu üzerine Danıştay ilgili idari dairesince (uygulamada Danıştay 1. Dairesi) incelenir ve iki ay içinde kesin karara bağlanır.
Devirde anlaşılıp bedelde anlaşılamazsa ne olur?
Alıcı idare, devirde anlaşma tarihinden veya Danıştay kararının tebliğinden itibaren 30 gün içinde Kanun’un 10. maddesindeki usulle mahkemeye başvurarak bedel tespiti ister; tespit edilen bedelin mal sahibi idareye ödenmek üzere bankaya yatırılması için idareye 15 gün süre verilir.
Devralınan taşınmaz başka amaçla kullanılabilir mi?
Hayır. Devralınan taşınmaz kamulaştırma yoluyla alınmış sayılır ve devir amacı ya da devreden idarenin izni dışında başka kamusal amaçla kullanılamaz; aksi hâlde devreden idare 23. madde uyarınca geri alma hakkını kullanabilir. Bu husus tapuya şerh verilir.
Güvenlik gerekçeli özel rejim nedir?
6745 sayılı Kanun’la eklenen fıkra uyarınca, İçişleri Bakanlığı’nın güvenlik gerekçesiyle ihtiyaç duyduğu kamu taşınmazları Cumhurbaşkanı kararıyla resen Hazine adına tescil edilebilir — olağan 30. madde usulünden ayrılan istisnai bir yoldur.
📚 İlgili Rehberler
Bu rehber genel bilgilendirme amaçlıdır; m.30 süreleri kısadır. Somut dosyanız için Hukukçular Evi Ankara ile iletişime geçin.
