Kamulaştırma İşleminin İptali Dava Dilekçesi Örneği (2026) — 30 Gün ve İdari Yargı

Otuz Gün: Kamulaştırmanın En Kısa Süresi

Kamulaştırma sürecinde malikin elindeki en kısa ve en çok kaçırılan süre budur.

2942 sayılı Kanun’un 14. maddesi uyarınca, kamulaştırmaya konu taşınmazın maliki tarafından 10. madde gereğince mahkemece yapılan tebligat gününden, kendilerine tebligat yapılamayanlara ise tebligat yerine geçmek üzere mahkemece gazete ile yapılan ilan tarihinden itibaren otuz gün içinde, kamulaştırma işlemine karşı idari yargıda iptal ve maddi hatalara karşı da adli yargıda düzeltim davası açılabilir.

Sürenin kısalığı dikkat çekicidir. İdari yargıda genel dava açma süresi altmış gün olmasına rağmen, kamulaştırma için özel olarak otuz gün öngörülmüştür.

Kanun ayrıca bir hızlandırma kuralı da getirir: idari yargıda açılan davalar öncelikle görülür.

Kritik Değişiklik: Yürütmenin Durdurulması Artık Şart Değil

Bu, iptal davası açan malikin bilmesi gereken en önemli gelişmedir ve 2025’te olmuştur.

10. maddenin üçüncü fıkrası, mahkemece çıkarılacak meşruhatlı davetiyede yer alması gereken hususları sayar. Bu hususlardan biri, kamulaştırma işlemine idari yargıda dava açanların durumuna ilişkindir.

Hükmün önceki hâlinde, dava açanların hem dava açtıklarını hem de yürütmenin durdurulması kararı aldıklarını belgelendirmedikleri takdirde kamulaştırma işleminin kesinleşeceği ve taşınmazın idare adına tescil edileceği öngörülüyordu.

Anayasa Mahkemesi, 10 Temmuz 2025 tarihli E.2025/148, K.2025/141 sayılı kararıyla “yürütmenin durdurulması kararı aldıklarını” ibaresini iptal etmiştir.

Değişikliğin pratik sonucu büyüktür. Önceden malik, tescili durdurabilmek için yalnızca dava açmakla yetinemiyor, ayrıca yürütmenin durdurulması kararı almak zorunda kalıyordu. Bu karar alınamadığında tescil gerçekleşiyor ve iptal davası fiilen anlamsızlaşıyordu.

Bugün itibarıyla dava açtığını belgelendirmek yeterlidir. Bu, iptal davasının etkili bir yol olmasını sağlayan belirleyici bir düzeltmedir.

İki Ayrı Dava, İki Ayrı Yargı Kolu

Kamulaştırmaya karşı açılabilecek davalar karıştırılmamalıdır. İkisi farklı konuları, farklı mahkemelerde tartışır.

Bir üçüncü yol daha vardır: 14. madde, maddi hatalara karşı adli yargıda düzeltim davası açılabileceğini belirtir. Yüzölçümü, parsel numarası veya malik adındaki maddi yanlışlıklar bu yolla düzeltilir; bunlar işlemin hukuka aykırılığı kapsamında değildir.

İptal Sebepleri: İşlem Nerede Sakatlanır?

İptal davası, bedelin düşüklüğünü tartışmaz. Tartışılan, işlemin kuruluşundaki hukuka aykırılıktır. Kamulaştırma usulü aşamalı olduğundan, sakatlık her aşamada doğabilir.

1. Kamu yararı kararındaki sakatlık

Süreç, yetkili merci tarafından alınan ve onaylanan bir kamu yararı kararıyla başlar. 5. madde kararı verecek mercileri, 6. madde onay usulünü düzenler.

Denetlenecek noktalar: kararı veren merciin yetkili olup olmadığı; onayın usulüne uygun alınıp alınmadığı; kararın kapsamının kamulaştırılan taşınmazı gerçekten içerip içermediği.

2. Satın alma usulünün işletilmemesi

8. madde, idarelerin taşınmazı öncelikle satın alma usulüyle edinmeye çalışmasını emreder. İdare, tahmini bedeli tespit etmek üzere kıymet takdir komisyonu ve pazarlıkla satın alma işlemlerini yürütmek üzere uzlaşma komisyonları görevlendirir; maliki pazarlık görüşmelerine davet eder.

Bu aşama hiç işletilmeden doğrudan dava açılmışsa, usule aykırılık iddiası doğar.

3. Hazırlık işlemlerindeki eksiklik

7. madde, idarenin taşınmazın sınırını, yüzölçümünü ve cinsini gösterir ölçekli planını yapmasını veya yaptırmasını; malikleri, tapu kaydı yoksa zilyetleri ve adreslerini tapu, vergi ve nüfus kayıtları üzerinden veya ayrıca haricen yaptıracağı araştırma ile belgelere bağlamak suretiyle tespit ettirmesini öngörür.

Araştırma yükümlülüğünün gereği gibi yerine getirilmemesi, özellikle doğrudan ilanen tebligata gidilen dosyalarda ileri sürülebilir.

4. Amaç unsurundaki sakatlık

Kamulaştırma yetkisi, kamu yararı amacıyla tanınmıştır. Taşınmazın kamulaştırılmasında kamu yararının bulunmadığı veya amacın başka olduğu iddiası, iptal davasının esasını oluşturabilir.

5. Gereklilik ve ölçülülük

Kamu hizmetinin görülmesi için taşınmazın kamulaştırılmasının gerekli olmadığı, aynı amaca daha az müdahaleyle ulaşılabileceği ileri sürülebilir. 4. madde, amaç için yeterli olduğu takdirde taşınmazın belirli kesimi, yüksekliği veya derinliği üzerinde irtifak hakkı kurulabileceğini öngörür; mülkiyetin tamamının alınması gerekmeyen hâllerde bu husus gündeme gelir.

Dilekçe Örneği

Aşağıdaki metin, iptal dilekçesinin iskeletini göstermektedir. İptal sebepleri, somut olayda gerçekten mevcut olanlarla sınırlandırılmalıdır; dayanağı bulunmayan sebeplerin sıralanması dilekçeyi zayıflatır.

Dava Açtıktan Sonra Yapılması Gereken

Dilekçenin verilmesi tek başına yeterli değildir. Bedel tespiti davasına bakan asliye hukuk mahkemesinin durumdan haberdar edilmesi gerekir.

10. madde uyarınca, kamulaştırma işlemine idari yargıda dava açanların dava açtıklarını belgelendirmeleri aranır. Bu belgelendirme yapılmadığı takdirde kamulaştırma işlemi kesinleşir ve mahkemece tespit edilen bedel üzerinden taşınmaz idare adına tescil edilir.

Dolayısıyla iptal davası açıldıktan sonra, dava dilekçesinin havale görmüş örneği veya derdestlik belgesi bedel tespiti dosyasına sunulmalıdır.

Daha önce ayrıca yürütmenin durdurulması kararı alınması da aranıyordu; bu şart, Anayasa Mahkemesinin 10 Temmuz 2025 tarihli E.2025/148, K.2025/141 sayılı kararıyla ortadan kalkmıştır.

İptal Davası Kazanılırsa Ne Olur?

İptal kararı, kamulaştırma işlemini hukuk âleminden kaldırır. Ancak sonuçları, tescilin gerçekleşip gerçekleşmediğine göre farklılaşır.

Tescil henüz yapılmamışsa kamulaştırma süreci düşer; idare dilerse usulüne uygun yeni bir işlem tesis edebilir.

Tescil gerçekleşmişse tablo karmaşıklaşır. Bu hâlde tapu kaydının düzeltilmesi ve taşınmazın iadesi gündeme gelir; taşınmaza fiilen el atılmış ve üzerinde tesis yapılmışsa değerlendirme ayrıca yapılır.

İptal davasının etkili olabilmesi için tescilden önce sonuç alınması bu nedenle önemlidir. 14. maddedeki “idari yargıda açılan davalar öncelikle görülür” kuralı ve 2025 tarihli iptal kararı, bu etkinliği sağlamaya yöneliktir.

İmar Kısıtlaması Dosyalarında Görev Sorunu

Taşınmaz fiilen kamulaştırılmamış ancak imar planıyla uzun süredir kısıtlanmışsa, hangi yargı koluna başvurulacağı ayrı bir tartışmadır ve bu konuda güncel bir belirsizlik bulunmaktadır.

2942 sayılı Kanun’un ek 1. maddesinde yer alan ve bu tür uyuşmazlıkların adli yargıda görüleceğini öngören cümle, Anayasa Mahkemesinin 16 Ocak 2025 tarihli E.2024/135, K.2025/20 sayılı kararıyla iptal edilmiştir.

Bu iptal, imar kısıtlaması nedeniyle açılacak davalarda görevli yargı kolunun tartışmalı hâle gelmesi sonucunu doğurmuştur. Bu nitelikteki dosyalarda görev konusunun, dava açılmadan önce güncel duruma göre değerlendirilmesi gerekir.

Fiilen el atılmış taşınmazlar bakımından ise durum farklıdır; bu dosyalar iptal davasının değil, kamulaştırmasız el atma rejiminin konusudur.

Otuz Günü Kaçırdıysanız

İptal davası süresinin kaçırılması, bütün yolların kapandığı anlamına gelmez. Elde kalan imkânların bilinmesi gerekir.

Bedel tartışması açık kalır

İptal davası süresi ile bedel tespiti davasındaki savunma hakkı birbirinden bağımsızdır. Otuz günlük süre kaçırılmış olsa dahi, bedel tespiti davasında bilirkişi raporuna itiraz edilebilir, kendi delilleri sunulabilir ve bedelin artırılması istenebilir.

Ayrıca 10. madde uyarınca tescil hükmü kesin olmakla birlikte, tarafların bedele ilişkin istinaf veya temyiz hakları saklıdır.

Tebligat usulsüzse süre işlemez

Bu, en sık gözden kaçan noktadır. 14. maddedeki otuz günlük süre, mahkemece yapılan tebligat gününden veya mahkemece gazete ile yapılan ilan tarihinden işler. Usulüne uygun bir tebligat yoksa, sürenin başladığı da söylenemez.

Bu iddianın araştırılması için dosyadan istenmesi gerekenler: tebligat evrakı, tebligatın kime ve hangi adrese çıkarıldığı, ilan yoluna gidilmişse ilan metinleri ve ilan tarihleri.

Özellikle ölü malike çıkarılmış bir davetiye geçerli tebligat sayılmaz; bu hâlde tebligatın mirasçılara yöneltilmesi gerekir. 7. maddedeki nüfus kayıtları üzerinden araştırma yükümlülüğü tam da bu tespiti sağlamak içindir.

Kısmi kamulaştırmada ayrı bir otuz gün

12. madde, artan kısmı yararlanmaya elverişli durumda olmayan taşınmazlar için ayrı bir talep hakkı tanır: mal sahibinin en geç kamulaştırma kararının tebliğinden itibaren otuz gün içinde yazılı başvurusu üzerine bu kısmın da kamulaştırılması zorunludur.

Ancak kanun bu hakkı, kamulaştırma işlemine karşı idari yargıda dava açılmayan hâllere özgülemiştir. Yani iki yol arasında baştan bir tercih yapmak gerekir: iptal davası açan malik, artan kısmın kamulaştırılmasını isteyemez.

Bu tercih, dava açılmadan önce yapılmalıdır. Kalan alanın ekonomik olarak kullanılamaz hâle geldiği dosyalarda, iptal davasının kazanılma ihtimali ile artan kısmın kamulaştırılmasının getireceği sonuç karşılaştırılmalıdır.

Dilekçe Hazırlanırken Toplanacak Belgeler

İptal davasının esasını, idarenin işlem dosyası oluşturur. Dilekçede bu dosyanın celbi talep edilmeli, elde bulunan belgeler ise ekte sunulmalıdır.

1. Kamulaştırma kararı ve tebligat evrakı. Sürenin başlangıcını belgeler.
2. Kamu yararı kararı ve onay belgesi. İşlemin dayanağını gösterir; yoksa celbi istenmelidir.
3. Tapu kaydı ve takyidat listesi.
4. İmar durumu belgesi. Ölçülülük ve amaç tartışmasında kullanılır.
5. Satın alma davetine ilişkin yazışmalar. Davet hiç gelmemişse bu husus dilekçede belirtilmelidir.
6. İlan metinleri ve tarihleri. İlanen tebligat yapılmışsa.
7. Taşınmazın mevcut hâlini gösteren fotoğraflar.

Sık Yapılan Beş Hata

1. Yanlış yargı koluna başvurmak. İşlemin iptali idari yargıda, bedelin artırılması adli yargıda istenir. İki talebin tek dilekçede birleştirilmesi sonuç doğurmaz.
2. Süreyi kamulaştırma kararının tarihinden saymak. Otuz gün, mahkemece yapılan tebligat gününden veya ilan tarihinden işler.
3. Dava açıldığını bedel dosyasına bildirmemek. Belgelendirme yapılmazsa kamulaştırma işlemi kesinleşir ve tescil gerçekleşir.
4. Dayanağı olmayan iptal sebeplerini sıralamak. Somut olayda karşılığı bulunmayan sebepler dilekçeyi zayıflatır.
5. Yürütmenin durdurulması talebini unutmak. Talep edilmediğinde işlem uygulanmaya devam eder ve tescil gerçekleşebilir.

Kamulaştırma Şerhi ve Altı Aylık Süre

İptal davasıyla doğrudan ilgili olmasa da, aynı dosyada sık gündeme gelen bir imkân daha vardır.

7. madde uyarınca idare, kamulaştırma kararını tapu siciline şerh verdirir. Ancak bu şerh süresiz kalamaz: idare tarafından şerh tarihinden itibaren altı ay içinde 10. maddeye göre bedelin tespitiyle idare adına tescili isteğinde bulunulduğuna dair mahkemeden alınacak belge tapu idaresine ibraz edilmediği takdirde, bu şerh tapu idaresince resen sicilden silinir.

Tapusunda kamulaştırma şerhi bulunan ve altı aydır dava açılmayan bir taşınmazda şerhin terkini istenebilir. Şerh kaldığı sürece taşınmazın satışı ve üzerinde işlem yapılması fiilen güçleşir.

Acele Kamulaştırma Dosyalarında İptal

27. madde kapsamındaki acele el koyma kararları da idari işlemdir ve hukuka aykırılığı ileri sürülebilir.

Bu dosyalarda dikkat edilecek nokta, acele el koymanın kamulaştırmayı tamamlamadığıdır. Kanun, bu suretle el koymadan sonra 10. maddeye göre kamulaştırma işlemine devam olunacağını belirtir. Yani asıl bedel tespiti davası ayrıca yürür ve nihai bedel orada belirlenir.

Acele el koyma sırasında bankaya yatırılan tutarın düşüklüğü, malikin nihai bedel talebini sınırlamaz.