Kamulaştırmasız El Atma Dava Dilekçesi Örneği (2026) — Fiilî ve Hukuki El Atma

İdare taşınmazınıza bedel ödemeden el koyduysa, önce bir soruya cevap vermeniz gerekir: bu fiilî mi, hukuki el atma mı? Cevap, hangi mahkemeye gideceğinizi ve hangi usulü izleyeceğinizi belirler. Yanlış yargı koluna başvurmak aylarca süre kaybettirir — ve hukuki el atmada görev konusu şu an tartışmalıdır. Aşağıda ayrım, uzlaşma şartı, bedel tespiti ve hazır bir dava dilekçesi örneği yer alıyor.

Kamulaştırmasız El Atma Nedir?

Kamulaştırmasız el atma; idarelerin kamulaştırma işlemi yapmaksızın veya kamulaştırma işlemlerini tamamlamaksızın özel mülkiyete tabi bir taşınmaza fiilen ve sürekli olarak el koymasına veya üzerine bir tesis yapmasına ya da imar planlarında taşınmazı kamu yararına tahsis etmesi neticesinde mülkiyet hakkının kullanılmasına engel olmasıdır.

Anayasa’nın 35. maddesiyle güvence altına alınan mülkiyet hakkı ancak kanunla ve kamu yararı amacıyla sınırlandırılabilir. Kamulaştırma usulüne uyulmaksızın ve bedel ödenmeksizin yapılan el atma, bu hakkın hukuka aykırı biçimde ortadan kaldırılması sonucunu doğurur.

İki Tür El Atma, İki Farklı Yol

Fiilî el atma

İdare taşınmaza eylemli olarak müdahale eder: üzerinden yol geçirir, park yapar, okul veya tesis inşa eder, kanalizasyon hattı döşer. Malikin taşınmazdan yararlanması fiilen engellenmiştir.

Görevli yargı kolu: adli yargı. Dava, taşınmazın bulunduğu yer asliye hukuk mahkemesinde görülür.

Hukuki el atma

El atmanın yasal bir dayanağı bulunmakla birlikte, mülkiyet hakkının verdiği yetkilerin kullanılması uzun süre kısıtlanır. Tipik örnek: taşınmazın uygulama imar planında yol, yeşil alan veya okul alanı olarak ayrılması ve yıllarca kamulaştırılmaması. Taşınmaz tapuda sizindir ama üzerinde inşaat yapamaz, gerçek değerine satamazsınız.

İmar Planında Kalan Taşınmaz: Beş Yıllık Yükümlülük

Hukuki el atmanın yasal zemini 2942 sayılı Kanun’a eklenen ek 1. maddedir. Bu düzenlemeye göre uygulama imar planlarında umumi hizmetlere ve resmî kurumlara ayrılan, mülkiyet hakkının özüne dokunacak şekilde tasarrufu kısıtlanan taşınmazlar için:

Bu süre içinde işlem yapılmaması, malike dava yolunu açar. Dilekçenizde planın onay tarihini ve aradan geçen süreyi açıkça gösterin; hukuki el atma iddiasının temeli budur.

Uzlaşma Şartı: Yalnızca 1956-1983 Arası

2942 sayılı Kanun’un geçici 6. maddesi, belirli bir tarih aralığı için özel bir tasfiye mekanizması kurar. Bu madde temel olarak 09.10.1956 ile 04.11.1983 tarihleri arasında gerçekleşen fiilî kamulaştırmasız el atmalardan kaynaklanan uyuşmazlıkları çözmeyi amaçlar.

Aynı tarih ayrımı harç ve vekâlet ücretini de belirler. Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun 28.05.2019 tarihli, 2019/18-65 E. ve 2019/635 K. sayılı kararında; 09.10.1956 ile 04.11.1983 arasında el atılan taşınmazlarda harç ve vekâlet ücretinin maktu, 04.11.1983 sonrasında el atılanlarda ise nispi olarak uygulanması gerektiği belirtilmiştir.

Bedel Nasıl Belirlenir?

Kamulaştırmasız el atmada taşınmazın değerinin tespitine ilişkin özel bir kanun hükmü bulunmamaktadır. Yargıtay kararları incelendiğinde, 2942 sayılı Kanun’da olağan kamulaştırma süreçleri için düzenlenmiş olan 11. maddenin bu hâllerde de kıyasen uygulandığı görülmektedir.

Pratikte bu, taşınmazın niteliği (arsa mı arazi mi), konumu, imar durumu ve emsal satışlar gözetilerek keşif ve bilirkişi incelemesiyle bedel belirlenmesi anlamına gelir. Dilekçede “fazlaya ilişkin haklarımız saklıdır” ibaresinin bulunması, bilirkişi bedeli beklenenden yüksek çıktığında ıslah imkânını korur.

Bedelin ödenmesi karşılığında taşınmazın tapu kaydının idare adına tescili de talep edilmelidir — aksi hâlde bedeli alsanız bile tapu üzerinizde kalır ve yeni uyuşmazlıklar doğar.

Davalıyı Doğru Seçin

Uygulamada sık yapılan bir hata, işi fiilen yapan yükleniciyi dava etmektir. Dava, idarenin ihale ile veya başka herhangi bir şekilde yetkilendirdiği özel hukuk tüzel kişisine karşı değil, bizzat idareye karşı açılmalıdır.

Hangi idarenin sorumlu olduğu da her zaman açık değildir: yol için karayolları veya belediye, okul için millî eğitim veya belediye, altyapı için su ve kanalizasyon idaresi gündeme gelebilir. İmar planı ve yatırım kayıtları üzerinden sorumlu idarenin baştan doğru belirlenmesi gerekir; tereddüt hâlinde ilgili idarelerin birlikte davalı gösterilmesi değerlendirilebilir.

Kamulaştırmasız El Atma Dava Dilekçesi Örneği (2026)

Aşağıdaki metin genel bir şablondur. Köşeli parantez içindeki alanları doldurun; fiilî ve hukuki el atma seçeneklerinden yalnızca dosyanıza uyanı bırakın. Metni kopyalayabilir, Word olarak indirebilir veya PDF’e yazdırabilirsiniz.

Sık Yapılan Beş Hata

1. El atmanın niteliğini yanlış saptamak. Fiilî mi hukuki mi ayrımı, görevli yargı kolunu ve usulü belirler.
2. Görev konusunu güncel uygulamayı teyit etmeden seçmek. Hukuki el atmada görevli yargı kolu tartışmalıdır.
3. El atma tarihini tespit etmemek. Bu tarih uzlaşma şartını, üç aylık süreyi ve harcın türünü belirler.
4. Yükleniciyi dava etmek. Dava bizzat idareye karşı açılmalıdır.
5. Tescil talebini yazmamak. Bedel alınsa bile tapu üzerinizde kalırsa yeni uyuşmazlık doğar.

İki Tür El Atma, İki Ayrı Rejim

Kamulaştırmasız el atma dosyalarında ilk belirlenecek şey türdür; sonraki her adım buna bağlıdır.

Beşinci satır maliyeti doğrudan belirler: değeri yüksek taşınmazlarda maktu ile nispi harç arasındaki fark çok büyüktür. Bu nedenle davanın ilk işi fiilen el atma tarihinin tespitidir.

Zamanaşımı bakımından ise: yirmi yıllık hak düşürücü süre öngören hüküm Anayasa Mahkemesi tarafından 2010 yılında iptal edilmiştir. Taşınmazın aynından doğan davalarda dava hakkı süreye bağlı değildir.

Sıkça Sorulan Sorular

Kamulaştırmasız el atma nedir?

İdarenin, kamulaştırma işlemi yapmaksızın veya kamulaştırma işlemlerini tamamlamaksızın özel mülkiyete tabi bir taşınmaza fiilen ve sürekli olarak el koyması, üzerine tesis yapması ya da imar planlarında taşınmazı kamu yararına tahsis ederek mülkiyet hakkının kullanılmasına engel olmasıdır.

Fiilî el atma ile hukuki el atma farkı nedir?

Fiilî el atmada idare taşınmaza eylemli olarak müdahale eder; üzerine yol, park veya tesis yapar. Hukuki el atmada ise el atmanın yasal bir dayanağı bulunmakla birlikte, mülkiyet hakkının verdiği yetkilerin kullanılması uzun süre kısıtlanır — örneğin taşınmazın imar planında kamu hizmetine ayrılıp yıllarca kamulaştırılmaması.

Bu ayrım neden önemli?

Çünkü iki hâlde birbirinden çok farklı hukuki süreçler yürütülür ve özellikle görevli yargı kolu değişebilir. Bu nedenle el atmanın niteliğinin baştan doğru saptanması gerekir.

Fiilî el atmada hangi mahkeme görevli?

Fiilî el atma hâlinde adli yargı görevlidir; dava taşınmazın bulunduğu yer asliye hukuk mahkemesinde görülür.

Hukuki el atmada hangi yargı kolu görevli?

Bu konu tartışmalıdır. Hukuki el atma davalarının geleneksel olarak idari yargıda açıldığı kabul edilmekle birlikte, 2942 sayılı Kanun’un ek 1. maddesinin idari yargıya yollama yapan bölümünün iptal edilmesi sonrasında hukuki el atma iddiasına dayalı davaların adli yargıda görüleceği yönünde kararlar da bulunmaktadır. Dava açmadan önce güncel yargı uygulamasının teyit edilmesi zorunludur.

Yanlış yargı koluna başvurursam ne olur?

Görevsizlik kararı verilir ve dosya görevli yargı yerine gönderilir. Bu, aylarca süre kaybına yol açar. Bu nedenle el atmanın niteliğinin ve görevli yargı kolunun dava öncesinde değerlendirilmesi kritik önemdedir.

Uzlaşma başvurusu zorunlu mu?

2942 sayılı Kanun’un geçici 6. maddesi uyarınca 09.10.1956 ile 04.11.1983 tarihleri arasında gerçekleştirilen fiilî kamulaştırmasız el atmalarda uzlaşma usulünün uygulanması dava şartıdır.

1983’ten sonraki el atmalarda da uzlaşma gerekir mi?

Gerekmez. Bedel davası açmadan önce uzlaştırma yoluna başvurma dava şartı ile üç aylık hak düşürücü süre, 1983 sonrası dönemde gerçekleşen kamulaştırmasız el atma nedeniyle açılacak tazminat davalarında aranmamaktadır.

Uzlaşma sağlanamazsa süre ne kadar?

Uzlaşmazlık tutanağının düzenlendiği tarihten itibaren üç ay içinde bedel tespiti davası açılması gerekir. Bu üç aylık süre hak düşürücü niteliktedir.

İmar planında kamu alanına ayrılan taşınmaz için ne yapabilirim?

2942 sayılı Kanun’a eklenen ek 1. madde uyarınca uygulama imar planlarında umumi hizmetlere ve resmî kurumlara ayrılan, mülkiyet hakkının özüne dokunacak şekilde tasarrufu kısıtlanan taşınmazlar için imar planlarının yürürlüğe girmesinden itibaren beş yıl içinde ilgili idarelerce imar programları veya imar uygulamaları yapılması ve bütçe imkânları dahilinde kamulaştırma işlemlerinin tamamlanması zorunludur.

Bedel nasıl hesaplanır?

Kamulaştırmasız el atmada taşınmazın değerinin tespitine ilişkin özel bir kanun hükmü bulunmamaktadır. Yargıtay uygulamasında, 2942 sayılı Kanun’un olağan kamulaştırma için öngörülen 11. maddesinin bu hâllerde de kıyasen uygulandığı görülmektedir.

Davayı kime karşı açmalıyım?

Dava, idarenin ihale veya başka bir yolla yetkilendirdiği özel hukuk tüzel kişisine karşı değil, bizzat idareye karşı açılmalıdır.

Harç maktu mu, nispi mi?

Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun 28.05.2019 tarihli, 2019/18-65 E. ve 2019/635 K. sayılı kararında; 09.10.1956 ile 04.11.1983 arasında el atılan taşınmazlara ilişkin davalarda harç ve vekâlet ücretinin maktu, 04.11.1983 sonrasında el atılanlarda ise nispi olarak uygulanması gerektiği belirtilmiştir.

İdarenin müdahalesi geçiciyse ne olur?

İdarenin özel mülkiyete konu taşınmaza yönelik müdahalesinin kısa süreli yani geçici olması hâlinde kamulaştırmasız el atmadan söz edilemez. Bu hâlde idari eylemden kaynaklanan tam yargı davası açılması gündeme gelebilir; ayrıca ecrimisil talebi de değerlendirilebilir.

Bu sayfadaki örnek dilekçe yalnızca bilgilendirme amaçlı genel bir şablondur ve hukuki danışmanlık niteliği taşımaz. Her dosya kendine özgüdür; süreler hak düşürücü olabilir. Dilekçenizi mutlaka avukatınızla birlikte hazırlayın. Bu içerik avukat-müvekkil ilişkisi doğurmaz.

Kamulaştırmasız el atmada yirmi yıllık süre geçti, dava açabilir miyim?

2942 sayılı Kanun’un 38. maddesindeki yirmi yıllık hak düşürücü süre, Anayasa Mahkemesi’nin 10 Nisan 2003 tarihli E.2002/112, K.2003/33 sayılı kararıyla iptal edilmiştir; el atmanın üzerinden yirmi yıl geçmiş olması tek başına engel oluşturmaz.

Daha önce süreden reddedilen dosyam için ne yapabilirim?

Kanun’un geçici 6. maddesi bu dosyalar bakımından ayrı bir değerlendirme imkânı sunmaktadır; ret kararının tarihi ve gerekçesi üzerinden dosyanın yeniden incelenmesi yerinde olur.

Dava masraflarını kim öder?

7584 sayılı Kanun’la değişen 29. madde uyarınca bilirkişi, keşif ve muhtar ücretleri ile tapu harçları ve Kanun’un gerektirdiği diğer giderler kamulaştırmayı yapan idarece ödenir.

Karar kesinleşti ama idare ödemiyor, ne yapmalıyım?

Ek 4. madde uyarınca idareye hesap numaranızı yazılı olarak bildirmeniz gerekir; idarece otuz gün içinde ödeme yapılır. Bu süre bildirim yapılmadan işlemez.

İdare icra takibimi teminatsız durdurabilir mi?

Ek 4. maddenin ikinci fıkrasındaki bu imkân, Anayasa Mahkemesi’nin 13 Mayıs 2026 tarihli E.2026/24, K.2026/106 sayılı kararıyla kamulaştırmasız el atma nedeniyle açılan tazminat davaları yönünden iptal edilmiştir.

Eski tescilde bedel nasıl hesaplanır?

Ek 3. madde uyarınca bedel tescil tarihi esas alınarak belirlenir ve Yİ-ÜFE ile güncellenir; bu bir faiz değil güncelleme mekanizmasıdır.

Avukatlık ücreti bedelin yüzdesi olarak kararlaştırılabilir mi?

2942 sayılı Kanun’un 31. maddesinin (e) bendi, kamulaştırma bedelinin bir kısmının avukata ait olacağının kararlaştırılmasını yasaklamakta; 33. madde bu yasağa aykırılığı cezai yaptırıma bağlamaktadır.