Kamulaştırma Bedelinin Bloke Edilmesi ve Ödenmesi

Kamulaştırma bedeli, malike ödenene kadar ya da hak sahibi belirlenene kadar bankada bloke edilir.

Bloke İşlemi

Mahkemece belirlenen bedel, malik adına bir bankaya bloke edilir; bu, el koymanın ön şartıdır.

Bedelin Çekilmesi

Hak sahibi olduğunu belgeleyen malik, bloke edilen bedeli çekebilir.

Faiz

Bedelin geç ödenmesi hâlinde faiz işletilebilir.

Uyuşmazlık

Hak sahipliği tartışmalıysa, bedel çözüme kadar korunur.

Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; her dosyanın kendine özgü koşulları bulunduğundan, ayrıntılı değerlendirme için güncel mevzuat ve uzman hukuki görüş esas alınmalıdır.

Bedeli Çekerken Gereken Belgeler

Bankaya yatırılan bedel, mahkeme kararıyla otomatik olarak hesabınıza geçmez; hak sahibinin başvurusu ve belge ibrazı gerekir.

Genel olarak istenen belgeler şunlardır:

• Kimlik belgesi ve varsa vekâletname,
• Mahkeme kararı ve ödemeye ilişkin müzekkere,
• Taşınmazın tapu kaydı veya tescil bilgisi,
• Mirasçı iseniz mirasçılık belgesi ve nüfus kayıt örneği.

Mirasçılar bakımından iki incelik vardır. Birincisi, ödeme mirasçılık belgesindeki paylar oranında yapılır; bir mirasçı diğerlerinin payını çekemez. İkincisi, elbirliği mülkiyeti devam ediyorsa bankalar çoğu zaman tüm mirasçıların birlikte başvurmasını arar; bu durumda paylı mülkiyete geçiş süreci gündeme gelebilir. Ayrıntı için elbirliği mülkiyetinin paylı mülkiyete dönüştürülmesi dilekçesi yazımıza bakılabilir.

Bedel uzun süre çekilmezse hesapta beklemeye devam eder ve nema işlemeye devam eder; bu nema da hak sahibine aittir ve talep edilmelidir.

Bedel Üzerine Haciz Konabilir mi?

Bankadaki bedel, malikin malvarlığına dâhil bir alacaktır; bu nedenle alacaklıların ilgi alanına girer.

Malikin borçları varsa alacaklılar, ödenecek kamulaştırma bedeli üzerine icra yoluyla haciz koydurabilir. Bu durumda malik, hesaptaki tutarı serbestçe çekemez; haciz kaldırılmadan veya alacaklıya ödeme yapılmadan bakiye tahsil edilemez.

Malik bakımından yapılması gerekenler:

• Haczin dayanağını inceleyin. Takip kesinleşmiş mi, tutar doğru mu?
• Sıra ve öncelik durumunu kontrol edin. Birden fazla haciz varsa sıralama önemlidir.
• Payınızla sınırlı olduğunu gösterin. Hisseli taşınmazda haciz, yalnızca borçlu paydaşın payına düşen bedeli kapsayabilir; diğer paydaşların payı bundan etkilenmemelidir.

Bu nedenle hisseli dosyalarda, bedelin payınıza düşen kısmının doğrudan size ödenmesi ayrıca talep edilmelidir; talep yazılmadığında ödeme tek bir paydaş üzerinden yapılabilir ve haciz tüm tutarı etkileyebilir.

İdare Bedeli Yatırmazsa Ne Olur?

Bloke, kamulaştırmanın tamamlanabilmesi için bir ön şarttır; yerine getirilmediğinde süreç ilerlemez.

Mahkemece tespit edilen bedelin peşin ve nakit olarak belirlenen bankaya yatırılması ve makbuzun ibrazı için idareye süre verilir; gereken hâllerde bu süre bir defaya mahsus uzatılabilir. Bedel belirlenen süre içinde yatırılmazsa mahkemece davanın reddine karar verilebilir.

Anayasal dayanak açıktır: kamulaştırmada gerçek karşılığın peşin ödenmesi esastır. Bu nedenle bedel yatırılmadan tescil kararı verilemez.

Malik bakımından sonuç ikili değerlendirilmelidir:

• Kısa vadede lehe. Taşınmaz malikte kalır ve mülkiyet devri gerçekleşmez.
• Uzun vadede risk. İdare taşınmaza fiilen el atmışsa ve kamulaştırma tamamlanmamışsa, malik kamulaştırmasız el atma hükümlerine göre talepte bulunmak zorunda kalır; ayrıntı için kamulaştırmasız el atma yazımıza bakılabilir.

Bloke Süreci: Takvim ve Belge Zinciri

Bloke aşamasında dosya sessiz görünür; oysa her adımın kendi süresi ve belgesi vardır.

1. Bedel tespiti. Mahkeme keşif ve bilirkişi incelemesiyle bedeli belirler.
2. Yatırma süresi. Bedelin belirlenen bankaya yatırılması ve makbuzun ibrazı için idareye süre verilir; gereken hâllerde bir defaya mahsus uzatılabilir.
3. Tescil. Makbuzun ibrazı üzerine taşınmazın idare adına tesciline karar verilir; karar tapu dairesine ve bankaya bildirilir.
4. Ödeme. Tescil veya terkinden sonra bedel hak sahibine ödenir.
5. Çekişme varsa. Mülkiyet ihtilafı bulunuyorsa bedel üçer aylık vadeli hesaba yatırılarak ileride belli olacak hak sahibine ödenmek üzere bloke edilir.

Bu zincirde malikin elinde bulunması gereken belgeler: mahkeme kararı, banka dekontu veya müzekkere, güncel tapu kaydı ve varsa mirasçılık belgesi. Bunlar olmadan bankada işlem yapılamaz.

Uzun süre bloke kalan dosyalarda nema hesabı ayrıca istenmelidir; nema hak sahibine aittir ve idare bundan yararlanamaz.

Acele Kamulaştırmada Bloke Farklı İşler

Acele kamulaştırmada bloke, olağan süreçteki sırayı izlemez ve bu fark maliki yanıltır.

Bu usulde kıymet takdiri dışındaki işlemler sonradan tamamlanmak üzere, mahkemece tespit edilen değerin malik adına yatırılması karşılığında idarenin el koymasına karar verilebilir.

Malik bakımından kritik nokta şudur: bu aşamada yatırılan tutar asıl kamulaştırma bedeli değildir. El koyma aşamasındaki değer, sonradan açılacak bedel tespiti davasındaki bedelin yerine geçmez.

Bunun iki sonucu vardır:

• Bu tutarın çekilmesi bedeli kabul anlamına gelmez. Asıl bedel, bedel tespiti davasında ayrıca belirlenecektir.
• Bu aşamada bedele itiraz edilemez. Bilirkişi raporundaki eksikliklerin tamamlanması için ek rapor istenebilir; ancak asıl bedel tartışması sonraki davaya aittir.

Ayrıntı için acele kamulaştırma kararının iptali dava dilekçesi yazımıza bakılabilir.

Bloke Aşamasında Sık Yapılan Beş Hata

• Bedeli çekmenin dava hakkını bitireceğini sanmak. Tescile ilişkin hüküm kesin olduğundan, bedele ilişkin kanun yolu sürecinde bankadaki tutar beklenmeden çekilebilir.
• Nemayı talep etmemek. Bloke bedel vadeli hesapta nemalandırılır ve nema hak sahibine aittir; ödeme talebinde ayrıca istenmelidir.
• Mirasçılık belgesini hazırlamamak. Ödeme paylar oranında yapılır; belge olmadan dağıtım yapılamaz.
• Payına düşen kısmı ayrıca talep etmemek. Hisseli dosyalarda ödeme tek paydaş üzerinden yapılabilir ve dağıtılmayabilir.
• Acele kamulaştırmadaki tutarı asıl bedel sanmak. El koyma aşamasındaki değer, bedel tespiti davasındaki bedelin yerine geçmez.

Bloke Bedeli Çekmek Kanun Yolunu Kapatır mı?

Bu, malikin en çok tereddüt ettiği sorudur ve tereddüt çoğu zaman gereksiz yere para bekletir.

Mahkemenin tescile ilişkin hükmü kesindir; taşınmazın mülkiyeti idareye geçer ve kanun yolu süreci bunu değiştirmez. Buna karşılık bedele ilişkin hükme karşı istinaf ve temyiz yolu açıktır.

Buradan çıkan sonuç şudur: bedele ilişkin kanun yolu süreci devam ederken de bankadaki tutar çekilebilir. Üst mahkemenin incelemesi yalnızca miktara yöneliktir.

Ancak sonucun iki yönlü olduğu unutulmamalıdır:

• Bedel artarsa aradaki fark malike ödenir.
• Bedel azalırsa malik fazla aldığı tutarı iade eder.

Bu nedenle kanun yoluna giderken bedelin artma ihtimali kadar, mevcut tutarı çekmiş olmanın sonuçları da değerlendirilmelidir. Ayrıntı için bedel tespiti davasında istinaf ve temyiz yazımıza bakılabilir.

Bloke Uzarsa Ne Yapılır?

Mülkiyet ihtilafı yıllar sürebildiğinden bedel uzun süre bankada bekleyebilir. Bu dönemde malikin yapabilecekleri vardır.

• Nema hesabını takip edin. Bedel vadeli hesapta tutulduğundan nema işler ve hak sahibine aittir; ödeme talebinde ayrıca istenmelidir.
• İhtilafı hızlandırın. Bedelin ödenmesi, mülkiyet uyuşmazlığının çözümüne bağlıdır; asıl dava takipsiz bırakılmamalıdır.
• Kesinleşme şerhini hazır tutun. Uyuşmazlık lehinize sonuçlandığında ödeme talebi, kesinleşme şerhli kararla birlikte sunulur.
• Hesap bilgisini doğrulayın. Bankanın hangi şubede ve hangi hesapta tuttuğunu mahkeme dosyasından teyit edin.

Ödeme talebinin nasıl kurulacağı için kamulaştırma bedeline istihkak davası dilekçesi yazımıza bakılabilir.

Bloke Neden Var? Mülkiyetin Güvencesi

Kamulaştırmada mülkiyetin idareye geçmesi, bedelin ödenmesine bağlıdır. Bu güvence pratikte bankaya bloke mekanizmasıyla işler: mahkeme, tespit ettiği bedelin malik adına bankaya yatırılmasına karar verir; bedel bloke edilmeden tescil kararı hüküm ifade etmez. Yani bloke, idarenin “önce al, sonra öderim” davranışını engelleyen anayasal mülkiyet güvencesinin usul hukukundaki karşılığıdır.

Bloke Bedeli Çekmek Davadan Feragat midir?

Malikleri en çok tereddüde düşüren soru budur. Bedelin bankadan çekilmesi, kural olarak bedelin yeterliliğinin kabulü anlamına gelmez — ancak bu, ihtirazi kaydın doğru kullanılmasına bağlıdır. Bedele itirazınız varsa ve istinaf/temyiz yolunu kullanmayı düşünüyorsanız, tahsil işlemini “fazlaya ilişkin haklarım saklı kalmak kaydıyla” yapmanız ve dosyadaki itirazlarınızı sürdürmeniz gerekir. Bu kayıt olmadan yapılan işlemler, ileride “bedeli kabul ettiniz” savunmasına zemin hazırlayabilir.

Ödeme, Faiz ve Gecikme

Bedelin geç ödenmesi hâlinde faiz gündeme gelir; bedelin bloke edilmemesi veya ödenmemesi ise tescil kararının uygulanmasını engeller. Miras yoluyla intikal eden taşınmazlarda bedelin mirasçılarca tahsili ayrı bir belge setine (mirasçılık belgesi, pay oranları) tabidir — ayrıntı: Bedeli Bankadan Çekme Rehberi.

Çekişmeli Mülkiyette Süreç Durmaz

Taşınmazın kime ait olduğu tartışmalıysa kamulaştırma beklemez; kanun ayrı bir yol öngörmüştür.

Hangi hâllerde? Taşınmazın tapuda kayıtlı olmakla birlikte mahkemede mülkiyeti üzerinde ihtilaf olduğu veya kadastrosu yapılmasına rağmen kadastro mahkemesinde davalı olduğu tespit edilirse.

İdare ne yapar? Hazırlanan belgelerin tamamını asliye hukuk mahkemesine verir ve bedelin, mülkiyet ihtilafıyla ilgili uyuşmazlığın sonucunda belli olacak hak sahibine ödenmesi karşılığında taşınmazın idare adına tesciline karar verilmesini ister.

Bunun anlamı şudur: mülkiyet davası sürerken dahi taşınmaz idare adına tescil edilir; bekleyen şey bedelin kime ödeneceğidir.

Tüm taraflara tebligat yapılır: mahkemece, mülkiyet ihtilafıyla ilgili davanın tüm taraflarına tebligat ve ilanlar yapılır.

Malik adayları için pratik sonuç: mülkiyet davasının tarafıysanız, kamulaştırma dosyasından da haberdar olmanız gerekir.

Üçer Aylık Vadeli Hesap Kuralı

Bloke edilen paranın nasıl tutulacağı kanunda özel olarak düzenlenmiştir; bu ayrıntı paranın değerini korur.

Kural: bedel, idarece mahkemenin belirttiği bankaya ve üçer aylık vadeli hesaba yatırılır.

Yatırıldıktan sonra: bu bedelin ileride belli olacak hak sahibine ödenmesine ve taşınmazın idare adına tesciline karar verilir.

Karar iki yere bildirilir: tapu dairesine ve paranın yatırıldığı bankaya.

Vadeli hesabın önemi büyüktür: uyuşmazlık uzun sürebileceğinden, paranın vadesiz hesapta tutulması değer kaybına yol açar.

Taksitli kamulaştırmalarda da geçerlidir: mahkemece belirlenecek bedelin ilk ve takip eden taksitleri de üçer aylık vadeli hesaplara yatırılır.

Kontrol edilecek husus: paranın gerçekten vadeli hesapta tutulup tutulmadığı ve nemanın işleyip işlemediği banka kaydından izlenmelidir.

İhtilaf Çözülünce Para Nasıl Alınır?

Mülkiyet davası sonuçlandığında ödeme kendiliğinden yapılmaz; bir başvuru gerekir.

Kural: mülkiyet ihtilafıyla ilgili davanın sonucunda, hak sahibi olduğuna mahkemece karar verilen kişinin müracaatı üzerine işlem başlar.

Yetkili merci: başvuru, kamulaştırma bedelini tespit eden mahkemeye yapılır.

Ödeme nasıl gerçekleşir? Bu mahkemenin bankaya yazacağı talimat üzerine para hak sahibine ödenir.

Bu nedenle iki dosya birlikte takip edilmelidir: mülkiyet davası ile kamulaştırma bedel dosyası ayrı ayrı yürür.

Gerekli belgeler: hak sahipliğini gösteren kesinleşmiş mahkeme kararı ve kimlik belgeleri başvurunun temelini oluşturur.

Ödeme aşamasının ayrıntısı için kamulaştırma bedelini bankadan çekme: şartları ve süreci sayfamıza bakabilirsiniz.

Tapusuz Taşınmazlarda İtiraz Penceresi

Tapuda kayıtlı olmayan taşınmazların kamulaştırılmasında bedelin akıbeti, bir itiraz süresine bağlanmıştır.

Kural: son ilandan itibaren otuz gün içinde Hazine veya üçüncü bir kimse tarafından itiraz edilmediği takdirde bedel zilyede ödenir.

İtiraz edilirse: bedel, ileride hak sahipliğini ispat edecek kişiye ödenmek üzere bankada açılacak üçer aylık vadeli hesaba yatırılır.

Ödeme yapılmış olsa dahi haklar sona ermez: kamulaştırma bedelinin zilyede verilmiş olması, o taşınmazda hak iddia edenlerin genel hükümler dairesinde zilyet aleyhine bedele istihkak davası açmak hakkını düşürmez.

Bunun anlamı şudur: parayı zilyet almış olsa bile, gerçek hak sahibi olduğunu ileri süren kişi bedeli ondan talep edebilir.

Hak sahipliğinin tespiti için kamulaştırmada malikin belirlenmesi: tapu araştırması ve ölüm hâlleri sayfamıza bakabilirsiniz.

Paylı Mülkiyette Her Paydaş Tek Başına Hareket Edebilir

Birden fazla malik bulunduğunda, diğerlerinin katılımını beklemek gerekmez.

Kural: iştirak hâlinde veya müşterek mülkiyette, paydaşların tek başına dava hakları vardır.

Pratik sonucu şudur: diğer paydaşlar sürece katılmasa dahi, tek bir paydaş bedele ilişkin talebini ileri sürebilir.

Bedelin paylaşımı ayrıdır: hükmedilen tutar, pay oranlarına göre hak sahiplerine dağıtılır.

Mirasçılar bakımından da geçerlidir: malik vefat etmişse mirasçılardan her biri bu haktan yararlanabilir.

Tahsil aşamasında ise belge seti genişler: mirasçılık belgesi ve pay oranlarının gösterilmesi gerekir.

Bloke Bedelin Nemalandırılması

Vadeli hesapta tutulan paranın getirisi, uyuşmazlık uzadıkça önem kazanır.

Kanunun tercihi açıktır: bedel vadesiz değil, üçer aylık vadeli hesaba yatırılır. Bu tercih, paranın değerini korumaya yöneliktir.

Neden üçer aylık? Vade dönemleri sonunda hesabın yenilenmesiyle işleyen getiri, uzun süren uyuşmazlıklarda birikir.

Kime ait olur? Hak sahipliği belirlendiğinde, ödeme bu hesaptaki bakiye üzerinden yapılır.

Bu nedenle hesap takibi yapılmalıdır: paranın gerçekten vadeli hesapta tutulup tutulmadığı, vade yenilemelerinin yapılıp yapılmadığı kontrol edilmelidir.

Aksaklık varsa: hesabın usulüne uygun açılmadığı veya vadenin yenilenmediği tespit edilirse, bu husus mahkemeye bildirilebilir.

Bloke Bedeli Çekerken Nelere Dikkat Etmeli?

Tahsil işlemi sırasında imzalanan belgeler, sonraki haklarınızı doğrudan etkiler.

1. İhtirazi kaydı yazılı koyun. Bedele itirazınız varsa tahsili “fazlaya ilişkin haklarım saklı kalmak kaydıyla” yapın.

2. Kayıtsız feragat ifadelerinden kaçının. “Bakiye talebim yoktur” gibi ibareler taşıyan tutanaklar imzalanmamalıdır.

3. Dosyadaki itirazlarınızı sürdürün. Tahsil, kanun yolu başvurunuzu kendiliğinden sona erdirmez; ancak itirazların takibi gerekir.

4. Belge örneklerini saklayın. Banka dekontu ve imzaladığınız tutanağın bir örneği dosyanızda bulunmalıdır.

5. Tarihleri kaydedin. Tahsil tarihi, faiz ve fark hesaplarında dayanak oluşturur.

6. Vekâletle işlemde yetkiyi kontrol edin. Vekilin tahsile yetkili olup olmadığı vekâletnamede açıkça yer almalıdır.

Blokenin Tescille İlişkisi

Bloke, kamulaştırmanın anayasal güvencesinin usul hukukundaki karşılığıdır.

Zincir şöyledir: bedelin tespiti → bedelin bankaya yatırılması → makbuzun ibrazı → tescil.

Makbuz yoksa tescil yoktur: mahkeme, bedelin yatırıldığına dair makbuzun ibrazı hâlinde tescile karar verir.

Bu aşamada taşınmaz maliktedir: bedel yatırılmadığı sürece mülkiyet devri gerçekleşmez.

İdareye verilen süre sınırlıdır: bedelin yatırılması için tanınan süre, gereken hâllerde bir defaya mahsus uzatılabilir.

Tescil aşamasının ayrıntısı için kamulaştırmada tescil ve hatalı tescilin düzeltilmesi; ödeme zinciri için kamulaştırma bedelinin bankaya yatırılması ve malike ödenmesi ve kamulaştırma hukuku rehberi: süreç, bedel tespiti ve malikin hakları sayfalarımıza bakabilirsiniz.

Blokenin Dayanağı: 2942 s.K. m.10, m.25, Ek m.4 ve 3095 s.K. m.1

Bloke bir uygulama alışkanlığı değil, kanunda yazılı bir güvencedir. Ödeme, tescil ve faiz arasındaki sıra da aynı maddelerde kuruludur.

Yatırma ve tescil sırası: 2942 s.K. m.10. Kural şudur: tarafların bedelde anlaşamaması hâlinde mahkeme, bilirkişi incelemesi sonucunda kamulaştırma bedelini tespit eder ve bu bedelin, hak sahibi adına bankaya yatırılması ve yatırıldığına dair makbuzun ibrazı hâlinde taşınmazın idare adına tesciline karar verir. Yani önce para, sonra tapu; sıra tersine çevrilemez.

Mülkiyetin geçiş ânı: 2942 s.K. m.25. Tescille birlikte sonuç doğar: hakların kullanılması ve borçların yerine getirilmesi bakımından kamulaştırma işlemi, mal sahibi için 10 uncu madde uyarınca mahkemece yapılan tebligatla başlar ve mülkiyetin idareye geçmesi, mahkemece verilen tescil kararıyla olur. Bu tarihten itibaren taşınmaz kamulaştırma amacına tahsis edilmiş sayılır.

Çekişmeli mülkiyette: 2942 s.K. m.18. Malik belli değilse süreç durmaz: mülkiyet veya diğer haklar bakımından ihtilaf bulunması hâlinde de kamulaştırma işlemleri yürütülür; bedel, ihtilafın çözümüne kadar bankada bloke tutulur. Bu nedenle mülkiyet davasının sürmesi, tescili engellemez; para, hak sahipliği belirlendiğinde ödenir.

Faizin başlangıcı: 2942 s.K. m.10. Yargılamanın uzaması malik aleyhine olmamalıdır: mahkemece tespit edilen bedel, dava tarihinden itibaren dört ay içinde ödenmezse, bu süreden sonraki dönem için kanuni faiz işletilir. Faiz talep edilmedikçe hükmedilmez; bu nedenle dilekçede açıkça istenmelidir.

Faiz oranı: 3095 s.K. m.1. Oran sabit değildir: 7589 sayılı Kanun’un 10 uncu maddesiyle değişik hüküm uyarınca kanuni faiz, Merkez Bankası’nın kısa vadeli avanslar için uyguladığı reeskont oranının yüzde sekseni üzerinden belirlenir. Gecikme uzunsa faiz kalemi, asıl bedelle birlikte hesaplanmalıdır.

Kesinleşmeden sonraki ödeme: 2942 s.K. Ek m.4. Kesinleşmiş mahkeme kararı veya idari işlem sonrası ödeme takvimi de kanundadır: kamulaştırma bedeli, kesinleşen karara istinaden hak sahibinin başvurusundan itibaren otuz gün içinde ödenir. Bu süre içinde ödenmeyen tutar için de faiz işlemeye başlar.

Kısmi kabul ve kanun yolu: 2942 s.K. m.10 ve HMK m.307. Bloke bedeli çekmek davadan feragat sayılmaz: feragat, davacının talep sonucundan kısmen veya tamamen vazgeçmesidir ve açık bir irade beyanıyla yapılır. Bedelin tahsili, artırım talebine ilişkin haklardan vazgeçme anlamına gelmez; yine de makbuz ve tutanaklara “fazlaya ilişkin haklarımız saklıdır” ibaresi konulması güvenlidir.

Haciz ve tedbir: İİK m.89 ve HMK m.389. Bloke hesap dokunulmaz değildir: üçüncü kişideki alacaklar bakımından haciz ihbarnamesi gönderilebilir; ayrıca hakkın elde edilmesinin önemli ölçüde zorlaşacağından veya ciddi bir zararın doğacağından endişe edilen hâllerde mahkemece ihtiyati tedbir kararı verilebilir. Bu nedenle bloke tutar üzerinde haciz ve tedbir uygulanması mümkündür.

Giderler malikten istenmez: 2942 s.K. m.29. Masraf rejimi malik lehinedir: kanunda sayılan işlemler için ödenmesi gereken her türlü vergi, resim ve harçlar ile mahkeme ve bilirkişi giderleri idarece ödenir. Bloke bedelin çekilmesi sırasında malikten harç istenmesi hâlinde bu hükme dayanılmalıdır.

Paydaşın tek başına hareketi: TMK m.693. Paylı mülkiyette: paydaşlardan her biri, bölünemeyen ortak menfaatlerin korunmasını diğer paydaşları temsilen sağlayabilir. Bu nedenle bir paydaş, kendi payına düşen bedeli tek başına çekebilir; terekede ise TMK m.702 uyarınca elbirliği mülkiyeti bulunduğundan tahsil oybirliği veya tereke temsilcisi ile yapılır.

Acele kamulaştırmada sıra: 2942 s.K. m.27. Bu yolda ödeme ile el koyma ayrışır: idarenin istemi üzerine mahkemece yedi gün içinde el koyma kararı verilebilir; ancak bedelin tespiti ve tescil işlemleri m.10 uyarınca yürütülür. El koyma kararı mülkiyeti geçirmez; bloke ve tescil ayrı dosyada tamamlanır.

Görev ve yetki: HMK m.2 ve m.12. Bedel ve tescil davası, 2942 s.K. m.10 uyarınca taşınmazın bulunduğu yer asliye hukuk mahkemesinde görülür. Taşınmazın aynına ilişkin davalarda taşınmazın bulunduğu yer mahkemesi kesin yetkilidir; bu nedenle bloke bedele ilişkin uyuşmazlıklar da aynı yerde çözülür.

Bloke, ödeme ve faiz haritası

Bedelin Bankadaki Akıbeti

Bankaya yatırılan bedel her zaman hemen çekilemez; dosyanın durumuna göre farklı sonuçlar doğar.

Bedeli çekerken alınacak belgeler saklanmalıdır. Kanunda belirtildiği üzere, bedelin ödenmiş olması üçüncü kişilerin bedele istihkak davası açma hakkını düşürmez; bu nedenle tahsil belgeleri ve hak sahipliğine ilişkin deliller uzun süre muhafaza edilmelidir.

Sıkça Sorulan Sorular

Bedel yatırılmadan tapu idareye geçebilir mi?

Hayır. 2942 s.K. m.10 uyarınca mahkeme, tespit edilen kamulaştırma bedelinin hak sahibi adına bankaya yatırılması ve yatırıldığına dair makbuzun ibrazı hâlinde taşınmazın idare adına tesciline karar verir; 2942 s.K. m.25 uyarınca mülkiyetin idareye geçmesi mahkemece verilen tescil kararıyla olur.

Mülkiyet ihtilaflıysa kamulaştırma bekler mi?

2942 s.K. m.18 uyarınca mülkiyet veya diğer haklar bakımından ihtilaf bulunması hâlinde de kamulaştırma işlemleri yürütülür ve bedel, ihtilafın çözümüne kadar bankada bloke tutulur; mülkiyet davasının sürmesi tescili engellemez.

Bedel geç ödenirse faiz işler mi, oranı nedir?

2942 s.K. m.10 uyarınca mahkemece tespit edilen bedel dava tarihinden itibaren dört ay içinde ödenmezse bu süreden sonraki dönem için kanuni faiz işletilir; 3095 s.K. m.1 uyarınca kanuni faiz, reeskont oranının yüzde sekseni üzerinden belirlenir. Faiz talep edilmedikçe hükmedilmez.

Kesinleşen karardan sonra ödeme süresi nedir?

2942 s.K. Ek m.4 uyarınca kamulaştırma bedeli, kesinleşen karara istinaden hak sahibinin başvurusundan itibaren otuz gün içinde ödenir; bu süre içinde ödenmeyen tutar için faiz işlemeye başlar.

Bloke bedeli çekmek davadan feragat sayılır mı?

Hayır. HMK m.307 uyarınca feragat, davacının talep sonucundan kısmen veya tamamen vazgeçmesidir ve açık bir irade beyanıyla yapılır. Bedelin tahsili artırım talebine ilişkin haklardan vazgeçme anlamına gelmez; yine de makbuz ve tutanaklara fazlaya ilişkin hakların saklı tutulduğu ibaresi konulması güvenlidir.

Bloke edilen bedeli çekersem davadan vazgeçmiş sayılır mıyım?

Kural olarak hayır; ancak itirazınızı korumak için tahsili fazlaya ilişkin haklarınızı saklı tutarak yapmanız ve kanun yolu itirazlarınızı sürdürmeniz gerekir. Kayıtsız tahsil, ileride kabul savunmasına dayanak yapılabilir.

Bedel bloke edilmeden tapu idareye geçer mi?

Geçmez — bedelin malik adına bankaya yatırılması tescilin ön şartıdır. Mülkiyetin bedelsiz devri, anayasal mülkiyet güvencesine aykırıdır.

Bloke bedeli çekmek için hangi belgeler gerekir?

Kimlik, mahkeme kararı ve dosya bilgileri temel belgelerdir; mirasçılar için mirasçılık belgesi ve pay oranlarını gösteren belgeler ayrıca istenir. Banka uygulamaları arasında farklılık olabileceğinden dosya öncesi teyit alınmalıdır.

İdare bedeli geç yatırırsa ne olur?

Gecikme hâlinde faiz talebi gündeme gelir; ayrıca bedel yatırılmadığı sürece tescil kararının sonuç doğurmaması nedeniyle malikin mülkiyeti devam eder.

Bedelin bir kısmına itirazım var, kısmi tahsil mümkün mü?

Uygulamada bloke bedelin tahsili ile bedele itiraz birlikte yürütülebilir; belirleyici olan, itirazın usulüne uygun biçimde saklı tutulması ve kanun yolu sürelerinin kaçırılmamasıdır.

Mülkiyet davası sürerken kamulaştırma bekler mi?

Hayır. Taşınmazın mülkiyeti üzerinde ihtilaf varsa da bedel tespit edilir ve taşınmaz idare adına tescil edilir; bekleyen şey bedelin kime ödeneceğidir.

Çekişmeli hâlde bedel nereye yatırılır?

İdarece mahkemenin belirttiği bankaya ve üçer aylık vadeli hesaba yatırılır. Yatırıldıktan sonra bedelin ileride belli olacak hak sahibine ödenmesine ve taşınmazın idare adına tesciline karar verilir.

Neden vadeli hesap?

Uyuşmazlık uzun sürebileceğinden paranın değer kaybetmemesi için öngörülmüştür. Taksitli kamulaştırmalarda ilk ve takip eden taksitler de üçer aylık vadeli hesaplara yatırılır.

Mülkiyet davasını kazandım, parayı nasıl alırım?

Hak sahibi olduğuna mahkemece karar verilen kişinin müracaatı üzerine, kamulaştırma bedelini tespit eden mahkemenin bankaya yazacağı talimatla ödeme yapılır.

Tapusuz taşınmazda bedel kime ödenir?

Son ilandan itibaren otuz gün içinde Hazine veya üçüncü bir kimse itiraz etmezse bedel zilyede ödenir. İtiraz edilirse bedel, ileride hak sahipliğini ispat edecek kişiye ödenmek üzere üçer aylık vadeli hesaba yatırılır.

Bedel zilyede ödendiyse hak iddiam biter mi?

Hayır. Bedelin zilyede verilmiş olması, taşınmazda hak iddia edenlerin genel hükümler dairesinde zilyet aleyhine bedele istihkak davası açmak hakkını düşürmez.

Paydaşlardan biri tek başına hareket edebilir mi?

Evet. İştirak hâlinde veya müşterek mülkiyette paydaşların tek başına dava hakları vardır; bedel ise pay oranlarına göre dağıtılır.

Bedel yatırılmazsa tapu idareye geçer mi?

Hayır. Tescil, bedelin bankaya yatırıldığına dair makbuzun ibrazına bağlıdır; makbuz yoksa tescil aşamasına geçilmez ve taşınmaz malikte kalır.