⚡ Net Cevap: Kamulaştırma uyuşmazlıklarında mahkeme, uyuşmazlığın türüne göre ikiye ayrılır: bedele ilişkin davalar (bedel tespiti-tescil, bedel artırımı, fiili el atma) asliye hukuk mahkemesinde; kamulaştırma işleminin iptali ve imar kısıtlılığından doğan hukuki el atma davaları ise idare mahkemesinde görülür. Yetki her ihtimalde taşınmazın bulunduğu yerdir ve bu yetki kesindir.
Kamulaştırma davalarında doğru mahkemenin belirlenmesi, sürecin gecikmeden ilerlemesi açısından önemlidir.
Görevli Mahkeme
Bedel tespiti ve tescil ile bedel artırımı gibi davalar kural olarak asliye hukuk mahkemelerinde görülür. Kamulaştırma işleminin (kamu yararı kararının) iptali ise idari yargının konusudur.
Yetkili Mahkeme
Taşınmazın bulunduğu yer mahkemesi yetkilidir.
Önemi
Bedel ve işlem davalarının farklı yargı kollarında görülmesi, sürecin başında doğru yönlendirmeyi gerektirir.
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; her dosyanın kendine özgü koşulları bulunduğundan, ayrıntılı değerlendirme için güncel mevzuat ve uzman hukuki görüş esas alınmalıdır.
📚 İlgili Rehberler
- Kamulaştırma Hukuku Rehberi (Ana Rehber)
- Düşük Kamulaştırma Bedeline Karşı Avrupa İnsan Hakları Mahkemesine Baş
- Düşük Kamulaştırma Bedeline Karşı Anayasa Mahkemesine Bireysel Başvuru
- Kamulaştırma Davaları
- Kamulaştırmasız El Atma: Hukuki ve Fiili El Atma Tazminat Davaları
- Yabancılarla İlgili Davalarda Görevli ve Yetkili Mahkeme
- Kamulaştırma Bedelinin Belirlenmesinde Değerlendirme Kriterleri
- Gayrimenkul Davalarında Görevli ve Yetkili Mahkeme
Davanızı yanlış mahkemede açmak aylar kaybettirir
Hukukçular Evi Ankara olarak yanınızdayız.
Adli Yargı mı, İdari Yargı mı? Ayrım Çizgisi
Kamulaştırma hukukunda en pahalı hata, dosyayı yanlış yargı koluna götürmektir — görev itirazı üzerine dava reddedilir ve süreler tehlikeye girer. Ayrım çizgisi şudur: uyuşmazlık bedel/tazminat eksenindeyse adli yargı, idari işlemin hukuka uygunluğu eksenindeyse idari yargı görevlidir.
Asliye hukuk mahkemesi: Bedel tespiti ve tescil davası (2942 m.10), bedel artırımı ve ek bedel talepleri, kamulaştırmasız fiili el atmada bedel ve el atmanın önlenmesi, ecrimisil.
İdare mahkemesi: Kamulaştırma işleminin iptali (m.14), kamu yararı kararının iptali, acele kamulaştırma kararına karşı açılan iptal davaları ve imar kısıtlılığından doğan hukuki el atma tazminatı.
Kesin Yetki: Taşınmazın Bulunduğu Yer
Taşınmaza ilişkin davalarda yetki, taşınmazın bulunduğu yer mahkemesine aittir ve bu kesin yetki kuralıdır — taraflar aksini kararlaştıramaz, mahkeme resen gözetir. İdari yargıda da taşınmazın bulunduğu yer idare mahkemesi yetkilidir. Bu nedenle davanın açılacağı yer, malikin veya idarenin merkezine göre değil, taşınmazın konumuna göre belirlenir.
Süreler: Hangi Davada Kaç Gün?
Kamulaştırma işleminin iptali için tebliğden itibaren 30 gün (m.14) — genel idari dava süresinden kısadır ve en çok kaçırılan süredir. Bedel tespiti davasında ise malik davalı konumundadır; burada kritik olan dava süresi değil, bilirkişi raporuna itiraz ve kanun yolu süreleridir. Kamulaştırmasız el atmada ise uzlaşma başvurusunun dava şartı olarak tüketilmesi gerekir.
Doğru mahkeme, doğru süre: dosyanızı birlikte planlayalım
Hukukçular Evi Ankara olarak yanınızdayız.
📚 İlgili Rehberler
Sıkça Sorulan Sorular
Kamulaştırma davası hangi mahkemede açılır?
Uyuşmazlığın türüne bağlıdır: bedel ve tazminat eksenli davalar asliye hukuk mahkemesinde, kamulaştırma işleminin iptali ve hukuki el atma davaları idare mahkemesinde görülür. Her ikisinde de yetkili yer, taşınmazın bulunduğu yerdir.
Yanlış mahkemede dava açarsam ne olur?
Mahkeme görevsizlik veya yetkisizlik kararı verir; dosya doğru mahkemeye gönderilebilir ancak süre kaybı yaşanır ve bazı hâllerde hak düşürücü süreler tehlikeye girer. Bu nedenle baştan doğru tespit şarttır.
Yetki sözleşmesiyle başka bir yer belirlenebilir mi?
Hayır — taşınmaza ilişkin davalarda taşınmazın bulunduğu yer mahkemesinin yetkisi kesindir; taraflar aksini kararlaştıramaz ve mahkeme bunu resen gözetir.
Kamulaştırma işleminin iptali için süre ne kadar?
2942 m.14 uyarınca tebliğden itibaren 30 gündür; bu süre genel idari dava süresinden kısa olduğundan uygulamada en sık kaçırılan süredir.
Fiili ve hukuki el atmada mahkeme farklı mı?
Evet — fiili el atma (idarenin taşınmaza fiziken girmesi) adli yargıda, imar planıyla taşınmazın kullanımının kısıtlandığı hukuki el atma ise idari yargıda görülmektedir.
