Kamulaştırmada Tebligat ve Süreler

Kamulaştırma sürecinde tebligatların usulüne uygun yapılması ve sürelerin takibi büyük önem taşır.

Bildirim

Kamulaştırma işlemleri ve dava süreçlerine ilişkin bildirimler, malike usulüne uygun olarak tebliğ edilmelidir.

Süreler

Bedele itiraz, bedel artırımı veya iptal gibi taleplerde kanuni süreler bulunur; bu süreler kaçırıldığında hak kaybı doğabilir.

Önemi

Tebligat tarihinin doğru tespiti, sürelerin başlangıcı yönünden belirleyicidir.

Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; her dosyanın kendine özgü koşulları bulunduğundan, ayrıntılı değerlendirme için güncel mevzuat ve uzman hukuki görüş esas alınmalıdır.

İlk Bildirim: Tapuya Şerh ve Altı Aylık Süre

Kamulaştırma çoğu malik için tapuya düşen bir şerhle başlar; bu şerhin kendi süresi vardır.

İşleyiş: idare, kamulaştırma kararı verdikten sonra kamulaştırmanın tapu siciline şerh verilmesini tapu idaresine bildirir.

Ve idareye bir süre yüklenmiştir: şerh tarihinden itibaren altı ay içinde, bedel tespiti ve tescil isteğinde bulunulduğuna dair mahkemeden alınacak belge tapu idaresine ibraz edilmezse, şerh tapu idaresince resen sicilden silinir.

Malik için pratik sonuç: altı ay geçmiş ve idare dava açmamışsa, şerhin silinmesi gündeme gelir. Tapu kaydı bu yönden kontrol edilmelidir.

Şerh mülkiyeti sona erdirmez: bu aşamada taşınmaz hâlâ maliktedir; şerh yalnızca kamulaştırma sürecini kayda geçirir.

Malik değişirse: bildirim tarihinden sonra mülkiyette veya diğer aynî haklarda meydana gelecek değişiklikleri tapu idaresi kamulaştırmayı yapan idareye bildirmek zorundadır.

En Kritik An: Satın Alma (Uzlaşma) Aşaması

Sürecin en belirleyici anı, çoğu malikin en az önemsediği aşamadır.

Neden kritik? Bedel tespiti davası açma hak ve yetkisi idareye bırakılmıştır. Taşınmazı satın alma usulüyle edinen idare bedel tespit ve tescil davası açmayacağından, malik de dava açma hakkı olmadığından bedele veya kamulaştırmaya dava yoluyla itiraz edemeyecektir.

Bunun anlamı açıktır: uzlaşma aşamasında imza atıldığında, bedelin düşüklüğü sonradan yargıya taşınamaz.

Bu nedenle bu aşamada son derece dikkatli olunmalı ve teklif edilen bedelin taşınmazın gerçek değerini yansıtıp yansıtmadığı değerlendirilmelidir.

Anlaşma sonrası süre: idare en geç kırk beş gün içinde bedeli hazır eder ve taşınmaz idare adına tapuya tescil edilir; bedel tescilden sonra ödenir.

Bir usul güvencesi vardır: idarenin uzlaşma davet usulüne uymadan dava açması hâlinde davanın reddedileceği kabul edilir. Ancak yargı uygulamasında, usul ekonomisi ve malikin davaya muvafakati gibi hâllerde eksikliğe rağmen davanın devamına hükmedilebilmektedir.

Uzlaşma sürecinin işleyişi için satın alma usulü (uzlaşma): dava açılmadan kamulaştırma sayfamıza bakabilirsiniz.

Dava Aşaması: Otuz Gün ve Meşruhatlı Davetiye

Uzlaşma sağlanamazsa idare mahkemeye başvurur ve tebligat rejimi burada başlar.

Duruşma günü: mahkeme, idarenin başvuru tarihinden itibaren en geç otuz gün sonrası için bir duruşma günü belirler.

Tebligat biçimi: duruşma günü, dava dilekçesi ve idarece verilen belgelerin birer örneği eklenerek malike meşruhatlı davetiye ile bildirilir.

Adres bulunamazsa: idarece yapılan araştırmalar sonucunda adresleri bulunamayanlara, Tebligat Kanunu’nun ilgili hükmü gereğince ilan yoluyla tebligat yapılır.

Davetiyenin içeriği kanunda sayılmıştır: taşınmazın tapuda kayıtlı bulunduğu yer, mevkii, pafta, ada, parsel numarası, vasfı ve yüzölçümü gibi bilgiler yer alır.

İdareye de tebliğ edilir: duruşma günü yalnızca malike değil, idareye de bildirilir.

Bedel tespiti ve tescil davasının işleyişi için kamulaştırma süreci ve bedel tespiti (tescil davası) sayfamıza bakabilirsiniz.

Tebligattan Sonra Taşınmaz Satılamaz

Tebligatın çoğu malik tarafından bilinmeyen, ancak çok önemli bir sonucu vardır.

Kural: mahkemece yapılan tebligat, davet veya ilanen tebliğden sonra taşınmaz malın başkasına devir ve ferağ veya temliki yasaklanır ve bu husus tapuya şerh edilir.

Pratik sonucu şudur: tebligatı aldıktan sonra taşınmazı satmak, bağışlamak veya devretmek mümkün değildir.

Bu şerh, altı aylık şerhten farklıdır: ilki kamulaştırma kararının kaydı, ikincisi dava açıldıktan sonraki devir yasağıdır.

Satış planı olan malikler için uyarı: tebligat gelmeden önce yapılacak devirler mümkünken, tebligattan sonra bu imkân kapanır.

İşleme Karşı Dava: Otuz Günlük Süre

Kamulaştırma işleminin kendisine itiraz, bedel davasından ayrı ve çok daha kısa bir süreye tabidir.

İki ayrı yol: kamulaştırma işlemine karşı idarî yargıda iptal, maddi hatalara karşı ise adli mahkemelerde düzeltim davası açılabilir.

Süre: her ikisi de otuz günlük süreye tabidir ve süre tebligat gününden işler.

Bu nedenle tebligat tarihi kritiktir: tebliğ mazbatasının tarihi, tüm sürelerin başlangıcını belirler ve dosyada saklanmalıdır.

Süre kaçırılırsa: işlemin hukuka aykırılığı ileri sürülemez; yalnızca bedel tartışması yürütülebilir.

Geri alma hakkı gibi sonraki aşama süreleri için kamulaştırmadan geri alma hakkı ve idarenin vazgeçmesi (m.21-23) sayfamıza bakabilirsiniz.

Kadastrosu Yapılmamış Yerlerde Bilirkişi

Tapulama veya kadastrosu yapılmamış taşınmazlarda ayrı bir tespit usulü işler ve burada da süre vardır.

Başvuru: idare, bu yerlerin durumunun tespiti için mahallin mülki amirine başvurur.

Bilirkişi sayısı: kamulaştırma yapılacak yerde iki asıl ve iki yedek olmak üzere dört bilirkişi seçilmesi istenir.

Süre: mülki amir, bu istem üzerine sekiz gün içerisinde bilirkişilerin seçilmesini sağlar.

Yemin: seçilen bilirkişilerin sulh hukuk mahkemesinde yeminleri yaptırılır ve isimleri kamulaştırmayı yapacak idareye bildirilir.

Malik için önemi: tapusuz taşınmazlarda zilyetlik ve fiilî durum bu tespitle belirlendiğinden, sürece katılım ve itiraz imkânı yakından takip edilmelidir.

Hak sahipliğinin tespiti için kamulaştırmada malikin belirlenmesi: tapu araştırması ve ölüm hâlleri sayfamıza bakabilirsiniz.

Tebligat Usulsüzse Ne Yapılabilir?

Sürelerin tamamı tebligata bağlı olduğundan, tebligatın usulüne uygunluğu ayrı bir inceleme konusudur.

Sık karşılaşılan sakatlıklar: adresin yanlış olması, tebliğ mazbatasında kime teslim edildiğinin gösterilmemesi, komşuya veya yetkisiz kişiye teslim, ilan yoluna gerekli araştırma yapılmadan başvurulması.

İlan yoluna başvurmanın şartı vardır: kanun, ilanen tebligatı idarece yapılan araştırmalar sonucunda adresi bulunamayanlar bakımından öngörür. Araştırma yapılmadan ilana çıkılması usulsüzlük tartışması doğurur.

Usulsüz tebligatın sonucu: süreler işlemeye başlamaz; öğrenme tarihi esas alınabilir.

Bu nedenle dosyanın ilk incelenecek belgesi tebliğ mazbatasıdır. Tarih, adres ve teslim alan kişi bilgileri kontrol edilmelidir.

Mirasçılar bakımından özel dikkat: malik vefat etmişse tebligatın mirasçılara yapılması gerekir; eski malike yapılan tebligat sonuç doğurmayabilir.

Süreleri Tek Tabloda Görmek

Kamulaştırmada birbirine karışan süreler, hangi tarihten işlediğine göre ayrılmalıdır.

Altı ay — tapuya şerh tarihinden itibaren idarenin dava açtığını belgelemesi için tanınan süre; belgelenmezse şerh resen silinir.

Otuz gün — idarenin mahkemeye başvurusundan itibaren duruşma gününün belirlenmesi için öngörülen azami süre.

Otuz gün — tebligattan itibaren kamulaştırma işlemine karşı iptal veya düzeltim davası açma süresi.

Kırk beş gün — uzlaşma sağlandıktan sonra idarenin bedeli hazır etmesi için öngörülen süre.

Sekiz gün — kadastrosu yapılmamış yerlerde mülki amirin bilirkişileri seçmesi için tanınan süre.

Beş yıl ve bir yıl — geri alma hakkına ilişkin süreler; bunlar kamulaştırma tamamlandıktan sonraki aşamaya aittir.

Malikin Süre Takip Listesi

Kamulaştırmada hak kaybının başlıca sebebi, sürelerin kaçırılmasıdır.

1. Tapu kaydını düzenli kontrol edin. Şerh düşülüp düşülmediği ve altı aylık sürenin dolup dolmadığı buradan görülür.

2. Uzlaşma davetini ciddiye alın. Bu aşamada varılacak anlaşma, bedele itiraz yolunu kapatır.

3. Tebliğ tarihini kaydedin. Otuz günlük dava süreleri bu tarihten işler; mazbata saklanmalıdır.

4. Adres bilgilerinizi güncel tutun. Adres bulunamadığında ilan yoluyla tebligat yapılır ve haberdar olmadan süreler işlemeye başlar.

5. Duruşmaya katılın. Bedel tespiti, keşif ve bilirkişi incelemesiyle yapıldığından, sürece katılım bedeli doğrudan etkiler.

6. Devir planlarınızı öne alın. Tebligattan sonra taşınmazın devri yasaklanır.

Sürecin bütünü için kamulaştırma hukuku rehberi: süreç, bedel tespiti ve malikin hakları sayfamıza bakabilirsiniz.

Sıkça Sorulan Sorular

Tapuya kamulaştırma şerhi düşüldü, ne kadar sürede dava açılmalı?

İdare, şerh tarihinden itibaren altı ay içinde bedel tespiti ve tescil isteğinde bulunulduğuna dair mahkemeden alınacak belgeyi tapu idaresine ibraz etmezse, şerh tapu idaresince resen sicilden silinir.

Uzlaşma aşamasında anlaşırsam bedele sonradan itiraz edebilir miyim?

Hayır. Bedel tespiti davası açma hak ve yetkisi idareye bırakıldığından, satın alma usulüyle anlaşma sağlandığında malikin bedele veya kamulaştırmaya dava yoluyla itiraz imkânı bulunmaz. Bu nedenle bu aşamada teklif edilen bedel dikkatle değerlendirilmelidir.

Anlaşma sonrası bedel ne zaman ödenir?

İdare en geç kırk beş gün içinde bedeli hazır eder ve taşınmaz idare adına tapuya tescil edilir; bedel tescilden sonra ödenir.

Duruşma günü ne zaman belirlenir?

Mahkeme, idarenin başvuru tarihinden itibaren en geç otuz gün sonrası için duruşma günü belirler ve malike meşruhatlı davetiye ile bildirir.

Adresim bulunamazsa nasıl haberdar olurum?

İdarece yapılan araştırmalar sonucunda adresi bulunamayanlara Tebligat Kanunu hükümleri gereğince ilan yoluyla tebligat yapılır. Bu nedenle adres bilgilerinin güncel tutulması önemlidir.

Tebligattan sonra taşınmazımı satabilir miyim?

Hayır. Mahkemece yapılan tebligat, davet veya ilanen tebliğden sonra taşınmazın başkasına devir ve ferağı ile temliki yasaklanır.

Kamulaştırma işleminin kendisine ne kadar sürede itiraz edilir?

Otuz gün içinde; idarî yargıda iptal, maddi hatalara karşı ise adli mahkemelerde düzeltim davası açılabilir. Süre tebligat gününden işler.

Kadastrosu yapılmamış yerde bilirkişiler nasıl belirlenir?

İdare mahallin mülki amirine başvurur; iki asıl ve iki yedek olmak üzere dört bilirkişinin sekiz gün içerisinde seçilmesi ve sulh hukuk mahkemesinde yeminlerinin yaptırılması sağlanır.

Tebligat hangi adrese yapılır?

7201 s.K. m.10 uyarınca tebligat, tebliğ yapılacak şahsa bilinen en son adresinde yapılır; bu adresin tebligata elverişli olmadığının anlaşılması veya tebligat yapılamaması hâlinde muhatabın adres kayıt sistemindeki yerleşim yeri adresi bilinen en son adres kabul edilir.

Adreste bulunamazsam tebligat nasıl tamamlanır?

7201 s.K. m.21 uyarınca muhatap veya tebligat yapılabilecek kişiler adreste bulunmaz ya da tebellüğden imtina ederse, evrak muhtar, ihtiyar heyeti azası veya zabıta amirine teslim edilir ve tesellüm edenin adresini içeren ihbarname binanın kapısına yapıştırılır; ihbarnamenin kapıya yapıştırıldığı tarih tebliğ tarihi sayılır.

İlanen tebligatta süre ne zaman başlar?

7201 s.K. m.28 uyarınca adresi meçhul olanlara tebligat ilanen yapılır. 7201 s.K. m.31 uyarınca ilanen tebligat, son ilan tarihinden itibaren yedi gün sonra yapılmış sayılır; merci daha uzun bir süre tayin edebilir ancak bu süre on beş günü geçemez.

Usulsüz tebligat süreyi tamamen ortadan kaldırır mı?

Hayır. 7201 s.K. m.32 uyarınca tebliğ usulüne aykırı yapılmış olsa bile muhatap tebliğe muttali olmuşsa geçerli sayılır ve muhatabın beyan ettiği tarih tebliğ tarihi addolunur; usulsüzlük iddiası süreyi ortadan kaldırmaz, öğrenme tarihine taşır.

Avukatım varsa tebligat kime yapılır?

7201 s.K. m.11 uyarınca vekil vasıtasıyla takip edilen işlerde tebligat vekile yapılır; vekil birden çoksa bunlardan birine tebligat yeterlidir. Vekâlet verilmesine rağmen doğrudan malike yapılan tebligat usulsüzlük iddiasına konu olabilir.

Kamulaştırmada süreler hangi tarihten başlar?

Her süre farklı bir tebligattan işler: artan kısım talebi kamulaştırma kararının tebliğinden, iptal davası mahkemece yapılan tebligat gününden veya ilan tarihinden, şerhin terkini şerh tarihinden.

İki otuz günlük süre aynı gün mü başlar?

Hayır. Artan kısmın kamulaştırılması talebi kamulaştırma kararının tebliğinden, idari yargıda iptal davası ise mahkemece yapılan tebligat gününden veya ilan tarihinden işler.

İlan yoluyla tebligat ne zaman yapılabilir?

Malikin adresi tespit edilemediğinde. İdarenin 7. maddedeki tapu, vergi ve nüfus kayıtları üzerinden araştırma yükümlülüğünü yerine getirmeden doğrudan ilana gitmesi usulsüzlük iddiasının temelini oluşturur.

İlan hangi mecralarda yapılır?

7418 sayılı Kanun’la yapılan değişiklik sonrasında ilanlarda gazetenin yanı sıra internet haber sitesi de mecra olarak öngörülmüştür.

Ölü malike yapılan tebligat geçerli mi?

Hayır. Tebligatın mirasçılara yöneltilmesi gerekir; 7. maddedeki nüfus kayıtları üzerinden araştırma yükümlülüğü bu tespiti sağlamak içindir.

Usulsüz tebligat hâlinde süre işler mi?

Süre, usulüne uygun tebligat gününden veya ilan tarihinden işler; usulüne uygun tebligat yoksa sürenin başladığı da söylenemez.

Dava uzarsa ne olur?

10. madde uyarınca dava dört ay içinde sonuçlandırılamaz ise tespit edilen bedele bu sürenin bitiminden itibaren kanuni faiz işletilir.

Evrak elime geçti, ilk ne yapmalıyım?

Evrakın türünü belirleyip tebliğ tarihini kaydedin; hangi sürelerin başladığını tespit edin ve bitiş tarihlerini takvime yazın. Birbirini kapatan yollar varsa baştan tercih yapılması gerekir.

İdare bedeli yatırma süresini kaç kez uzattırabilir?

10. madde uyarınca on beş günlük süre gereken hâllerde bir defaya mahsus olmak üzere mahkemece uzatılabilir.

Kesinleşen kararda ödeme süresi kendiliğinden işler mi?

Hayır. Ek 4. maddedeki otuz günlük süre, malikin kesinleşen karara istinaden idareye hesap numarasını bildirmesiyle işlemeye başlar.