Bir gayrimenkul davası açmadan önce yanıtlanması gereken iki temel soru vardır: hangi yer mahkemesi yetkilidir ve hangi mahkeme (asliye/sulh) görevlidir? Yanlış mahkemede açılan dava, görevsizlik veya yetkisizlik kararıyla gecikmeye yol açacağından, bu ayrımı bilmek önemlidir.
Gayrimenkul davanızı doğru mahkemede açmak için durumunuzu birlikte değerlendirelim.
Hukukçular Evi uzman avukat kadrosuyla yanınızda.
📞 Hemen Arayın💬 WhatsAppTaşınmazın Aynına İlişkin Davalarda Kesin Yetki
Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 12. maddesine göre, taşınmaz üzerindeki ayni hakka veya ayni hak sahipliğinde değişikliğe yol açan davalar ile taşınmazın zilyetliğine yahut alıkoyma hakkına ilişkin davalarda, taşınmazın bulunduğu yer mahkemesi yetkilidir. Bu yetki kesindir; taraflar aksini kararlaştıramaz ve mahkeme yetkisizliği kendiliğinden gözetir. Dava konusu birden çok taşınmaz farklı yerlerdeyse, taşınmazlardan birinin bulunduğu yerde dava açılabilir.
Hangi Davalar Taşınmazın Aynına İlişkindir?
Taşınmazın aynına (mülkiyetine ve üzerindeki ayni haklara) ilişkin başlıca davalar şunlardır: tapu iptali ve tescil, el atmanın önlenmesi (müdahalenin men’i), ortaklığın giderilmesi (izale-i şuyu), geçit ve diğer irtifak haklarına ilişkin davalar, sınır uyuşmazlıkları ve ipoteğin kaldırılması gibi davalardır. Bu davaların ortak özelliği, taşınmaz üzerindeki mülkiyeti veya ayni hakkı doğrudan etkilemesidir.
Görevli Mahkeme: Asliye mi, Sulh mu?
Yetki taşınmazın yerinde sabitken, görevli mahkeme dava türüne göre belirlenir. Genel kural, asliye hukuk mahkemesinin görevli olmasıdır (HMK m. 2): tapu iptali ve tescil, el atmanın önlenmesi, tazminat ve çoğu mülkiyet uyuşmazlığı asliye hukuk mahkemesinde görülür. Ancak kanun, bazı dava türlerini özel olarak sulh hukuk mahkemesine bırakmıştır.
Sulh Hukuk Mahkemesinin Görevli Olduğu Hâller
Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 4. maddesi uyarınca, taşınmazla ilgili şu davalar sulh hukuk mahkemesinde görülür:
- Kira ilişkisinden doğan alacak ve tahliye davaları (miktarına bakılmaksızın),
- Ortaklığın giderilmesi (izale-i şuyu) davaları (paylı veya elbirliği mülkiyetin paylaştırılması),
- Taşınmazın zilyetliğinin korunmasına ilişkin davalar.
- Ayrıca Kat Mülkiyeti Kanunu’ndan doğan uyuşmazlıklar da sulh hukuk mahkemesinde görülür.
Kişisel Hakka Dayalı Taşınmaz Davaları
Her taşınmaz davası ‘aynına ilişkin’ değildir. Örneğin bir satış vaadi sözleşmesine dayanılarak tapu devri isteniyorsa veya taşınmaza ilişkin bir alacak talep ediliyorsa, bu davalar kişisel (şahsi) hakka dayanır. Bu hâllerde HMK m. 12’deki kesin yetki kuralı yerine, kural olarak genel yetki kuralları (davalının yerleşim yeri) uygulanabilir. Ancak uygulamada, tapu iptali ve tescil sonucu doğuran satış vaadi davalarında taşınmazın bulunduğu yer mahkemesinin yetkili sayıldığı durumlar da vardır; bu ayrım teknik olduğundan dikkatle değerlendirilmelidir.
Yanlış Mahkemede Açılırsa Ne Olur?
Dava görevsiz veya yetkisiz mahkemede açılırsa, mahkeme görevsizlik veya yetkisizlik kararı verir. Bu karardan sonra, iki hafta içinde dosyanın görevli/yetkili mahkemeye gönderilmesi talep edilmelidir; aksi hâlde dava açılmamış sayılır. Bu da zaman ve hak kaybına yol açabileceğinden, davanın baştan doğru mahkemede açılması büyük önem taşır. Doğru mahkemenin belirlenmesi için uzman desteği almak yerinde olur.
İlgili Rehberler
Gayrimenkul davanızı doğru görevli ve yetkili mahkemede açmak için uzman avukatla çalışın.
Hukukçular Evi uzman avukat kadrosuyla yanınızda.
📞 Hemen Arayın💬 WhatsAppSıkça Sorulan Sorular
Gayrimenkul davası nerede açılır?
Taşınmazın aynına ilişkin davalarda (tapu iptali, men, ortaklığın giderilmesi gibi) HMK m. 12 uyarınca taşınmazın bulunduğu yer mahkemesi yetkilidir ve bu yetki kesindir.
Taşınmazın aynına ilişkin dava ne demek?
Taşınmaz üzerindeki mülkiyeti veya ayni hakkı doğrudan etkileyen davalardır: tapu iptali ve tescil, el atmanın önlenmesi, ortaklığın giderilmesi, geçit/irtifak ve sınır davaları gibi.
Gayrimenkul davalarında asliye mi sulh hukuk mu görevlidir?
Kural olarak asliye hukuk mahkemesi görevlidir (tapu iptali, men, tazminat gibi). Kira/tahliye, ortaklığın giderilmesi, zilyetlik ve Kat Mülkiyeti Kanunu’ndan doğan davalar ise sulh hukuk mahkemesinde görülür.
Ortaklığın giderilmesi davası hangi mahkemede açılır?
Ortaklığın giderilmesi (izale-i şuyu) davası, taşınmazın bulunduğu yer sulh hukuk mahkemesinde açılır.
Satış vaadine dayalı tapu davası nerede açılır?
Bu dava kişisel hakka dayandığından kural olarak genel yetki kuralları (davalının yerleşim yeri) uygulanabilir; ancak tapu iptali ve tescil sonucu doğuran hâllerde taşınmazın bulunduğu yer mahkemesinin yetkili sayıldığı durumlar da vardır.
Yanlış mahkemede dava açarsam ne olur?
Mahkeme görevsizlik veya yetkisizlik kararı verir. Bu karardan sonra iki hafta içinde dosyanın görevli/yetkili mahkemeye gönderilmesi istenmelidir; aksi hâlde dava açılmamış sayılır.
