Çatı GES ve Lisanssız Elektrik Üretimi: Ev ve İşyeri İçin Güneş Enerjisi Rehberi

Çatısına güneş paneli kurup faturasını düşürmek isteyenlerin başvurduğu model, hukuken lisanssız elektrik üretimidir. Doğru kurgulandığında tasarruf sağlar; ancak güç sınırları ve mahsuplaşma kuralları yanlış anlaşılırsa beklenen getiri gerçekleşmez.

Bu yazı konuyu madde numaralarıyla ele alır: dayanak mevzuat, güneşte çatı ve cephe zorunluluğu, kurulu güç sınırları, saatlik mahsuplaşma, ihtiyaç fazlası enerjiye getirilen sınır, başvuru süreci, kat mülkiyeti izinleri ve kaçak tüketim tespitinin ağır yaptırımı.

1) Dayanak Mevzuat

Yönetmelik, 14/3/2013 tarihli ve 6446 sayılı Elektrik Piyasası Kanununun 14 üncü maddesi ile 10/5/2005 tarihli ve 5346 sayılı Kanunun 6/A maddesine dayanılarak hazırlanmıştır.

Model, gerçek veya tüzel kişilerin üretim lisansı almadan ve ayrı bir şirket kurmadan kendi tüketimleri için elektrik üretebilmesine imkân tanır.

2) Güneşte Çatı ve Cephe Zorunluluğu

Bu Yönetmelik kapsamında faaliyet göstermek isteyen kişiler, bağlantı anlaşmasındaki sözleşme gücünü ve belirlenecek kurulu gücü geçmeyecek şekilde, tüketim tesisi ile aynı ölçüm noktasında, dağıtım tesisi niteliğinde tesis teçhiz etmeden, yenilenebilir enerji kaynaklarına dayalı üretim tesisi kurabilir. Güneş enerjisine dayalı üretim tesisleri ancak çatı ve cephe uygulaması olarak gerçekleştirilebilir.

Birinci satır belirleyicidir: tüketim tesisiyle aynı ölçüm noktasında kurulan bu model kapsamında arazi GES kurulamaz. Buna karşılık Yönetmeliğin 5 inci maddesinin birinci fıkrasının (h) bendi, sözleşme gücüyle (belediyeler ve bağlı kuruluşları ile sanayi ve tarımsal sulama tesislerinde sözleşme gücünün iki katıyla) sınırlı olmak üzere, tüketim tesisinden farklı ölçüm noktasında yenilenebilir kaynaklı üretim tesisi kurulmasına da imkân tanır.

Üçüncü satır sıkça karıştırılır: iki ayrı üst sınır vardır ve hangisi düşükse o uygulanır.

Tarımsal sulama istisnası

Üçüncü satır atlanırsa başvuru eksik kalır: bu kapsamdaki başvurularda DSİ tarafından verilen Onay Belgesinin sunulması zorunludur.

3) Kurulu Güç Sınırı

Pratik sonucu şudur: sözleşme gücü düşük bir abonelik, ne kadar geniş çatı bulunursa bulunsun kurulabilecek gücü sınırlar.

Bu nedenle projeye başlamadan önce, faturanızdaki veya bağlantı anlaşmanızdaki sözleşme gücünün öğrenilmesi ilk adımdır.

Sözleşme gücü artırımı

Üçüncü satır önemli bir uyarı içerir: üretim tesisi ile ilişkilendirilen tüketim tesisinin aboneliği değiştirilmek istendiğinde, yeni tüketim tesislerinin bağlantı anlaşmasındaki sözleşme güçleri toplamı, çağrı mektubu tarihine göre Yönetmelikte belirlenen eşiğin altında kalamaz; aksi hâlde ilgili dönemde üretilen enerji için ödeme yapılmaz.

4) 25 kW’a Kadar Özel Usul

Bu kapsamdaki tesisler için başvuru ve ihtiyaç fazlası enerjinin değerlendirilmesinde, Kurum tarafından belirlenen usul ve esaslar ile bağlantı anlaşmasına çağrı mektubu formatı kapsamında işlem tesis edilir.

Konut çatılarındaki uygulamaların büyük kısmı bu bant içinde kaldığından, tip proje imkânı süreci belirgin biçimde kısaltır.

5) Saatlik Mahsuplaşma

Yazının en kritik bölümü budur ve yatırım hesabını doğrudan değiştirir.

Fark şuradadır: güneş üretimi gündüz yoğunlaşır, tüketim ise akşam saatlerinde de sürer.

Bu değişiklik, aynı tesisin öz tüketim oranını düşürür ve geri ödeme süresini uzatabilir. 12/5/2019 tarihinden itibaren çağrı mektubu alan ve mesken abonelikleriyle ilişkili tesislerde ise mahsuplaşma aylık yürütüldüğünden bu etki doğmaz.

Ne yapılabilir?

• Tüketimi gündüze kaydırmak: ısıtma, soğutma ve beyaz eşya kullanımının planlanması,
• Depolama seçeneğinin değerlendirilmesi,
• Panel yönlendirmesinin tüketim profiline göre kurgulanması,
• Gücün ihtiyaca göre ölçeklendirilmesi,
• Yatırım hesabının saatlik veriyle yapılması.

Beşinci madde belirleyicidir: aylık toplam üzerinden yapılan fizibiliteler saatlik mahsuplaşmaya tabi tesislerde gerçeği yansıtmaz.

6) İhtiyaç Fazlası Enerjiye Sınır

İkinci satır planlamayı doğrudan etkiler: tüketimin çok üzerinde üretim yapacak biçimde ölçeklendirilen tesisler, fazla üretimin karşılığını alamayabilir.

Üçüncü satır ise modelin yönünü gösterir: lisanssız üretim artık bir gelir modeli değil, öncelikle bir tüketim azaltma aracıdır.

7) Endüstri Bölgeleri Kapsama Alındı

Üçüncü satır sanayi tarafı için önemli bir açılımdır ve çatı alanı yetersiz kalan işletmelere alternatif sağlar.

8) Kaçak Tüketimin Ağır Yaptırımı

Bu hüküm hiç bilinmez ancak sonucu çok ağırdır.

Oran, kaçak tespiti yapılan tüketim tesisinin tespit anındaki sözleşme gücünün, ilişkili tüm tüketim tesislerinin toplam sözleşme gücüne oranı kadardır.

Yani üretim tesisi çalışmaya devam etse dahi, bu oranda üretilen enerjinin karşılığı yedi fatura dönemi boyunca ödenmez.

Kaçak ve usulsüz kullanım iddialarının ayrıntısı için kaçak ve usulsüz elektrik tahakkukuna itiraz incelememize bakabilirsiniz.

9) Başvuru ve Çağrı Mektubu

Üçüncü aşama sürecin dönüm noktasıdır: çağrı mektubu alınmadan yapılan yatırım risklidir.

Kısmi kabul

Kabulü yapılan kısım dışında kalan gücün süresi içinde kabulünün yapılmaması hâlinde, bağlantı anlaşması kabulü yapılan kısım esas alınarak güncellenir.

Bu nedenle planlanan gücün tamamının süresinde tamamlanması, kapasitenin korunması bakımından önemlidir.

10) Apartman ve Kat Mülkiyeti İzinleri

İkinci satır uygulamadaki en sık uyuşmazlık kaynağıdır: çatı ortak yerdir ve tek bir malikin tasarrufuna bırakılmaz.

Karar alınmadan yapılan kurulum, eski hâle getirme talebiyle karşılaşabilir. Kat malikleri kurulu kararlarına ilişkin ayrıntı için kurul kararının iptali incelememize bakabilirsiniz.

11) Kimler Kurabilir?

Yönetmelikte kamu kurum ve kuruluşları ile atıksu ve içme suyu arıtma tesisleri ve tarımsal sulama amaçlı tesisler için öngörülen ayrı fıkra (m.11/2), 2 Nisan 2026 tarihli değişiklikle yürürlükten kaldırılmıştır.

Kamu kurum ve kuruluşları ise 30 uncu madde uyarınca, (h) bendinin yanında 5 inci maddenin birinci fıkrasının (c) bendi kapsamında da yenilenebilir kaynaklı üretim tesisi kurabilir.

Mülkiyet ve kullanım hakkı

Dördüncü satır sıkça sorun çıkarır: hisseli taşınmazlarda çatının tek paydaş tarafından kullanılması, diğer paydaşların rızası olmaksızın mümkün olmaz.

İkinci satırda ise sürenin önemi vardır: kira süresi, yatırımın geri ödeme süresinden kısa ise sözleşmede özel düzenleme yapılmalıdır.

Kira sözleşmesinde düzenlenecekler

• Kurulum izni ve kapsamı,
• Sözleşme sona erdiğinde tesisin akıbeti,
• Sökme ve eski hâle getirme yükümlülüğü,
• Bakım ve onarım sorumluluğu,
• Sigorta,
• Çatıya verilecek zarar hâlinde sorumluluk.

İkinci madde en çok ihtilaf doğuran konudur: tesisin sökülüp götürüleceği mi yoksa yerinde mi kalacağı, baştan yazılmalıdır.

12) İmar ve Yapı Boyutu

Üçüncü satır atlanırsa süreç tıkanır: tescilli yapılar ve sit alanlarında koruma kurulu izni gerekebilir.

Beşinci satır ise komşular arasında uyuşmazlık kaynağıdır ve taşkınlık yasağı çerçevesinde değerlendirilir.

Kurulum öncesi teknik kontroller

Birinci satır uzun vadeli bir uyarıdır: yakın zamanda yenilenmesi gereken bir çatıya kurulum yapılması, ileride sökme ve yeniden montaj maliyeti doğurur.

Üçüncü satır ise saatlik mahsuplaşma rejiminde daha da önem kazanmıştır: gölgelenme nedeniyle kaybedilen üretim, artık ay içinde telafi edilememektedir.

Bu nedenle proje öncesinde yapılacak gölge analizi, yeni rejimde eskisinden daha belirleyicidir.

13) Sözleşme ve Yüklenici İlişkisi

Uyuşmazlıkların önemli bir kısmı mevzuattan değil, kurulum sözleşmesinden doğar.

Üçüncü satır en çok tartışılan kalemdir: yüklenicinin verdiği üretim taahhüdünün hangi koşullarda ölçüleceği yazılmazsa, sonradan karşılaştırma yapılamaz.

Sekizinci satır ise en etkili korumadır: ödemenin bir kısmının kabule bağlanması, yüklenicinin süreci sonuna kadar takip etmesini sağlar.

Üretim taahhüdü nasıl yazılmalı?

Beşinci satır olmadan taahhüt fiilen yaptırımsız kalır; eksik üretim hâlinde tazminat veya bedel iadesi öngörülmelidir.

Ayıplı ifa hâlinde

İkinci satır ticari alımlarda kritiktir: ayıbın süresinde ihbar edilmemesi hâlinde malın kabul edilmiş sayılması riski doğar.

Tüketici sıfatıyla yapılan alımlarda ise parasal sınıra göre tüketici hakem heyeti veya tüketici mahkemesi yolu izlenir.

Dosyada saklanacaklar

• Sözleşme ve ekleri,
• Teklif ve teknik şartname,
• Başvuru ve çağrı mektubu,
• Proje onayı ve kabul belgeleri,
• Fatura ve ödeme belgeleri,
• Üretim verileri,
• Yazışmalar.

Altıncı madde saatlik mahsuplaşma rejiminde ayrı bir değer kazanmıştır: üretim verilerinin düzenli kaydı, hem taahhüt denetimi hem mahsuplaşma itirazları için tek dayanaktır.

14) Yeni Rejimin Özeti

2 Nisan 2026 değişikliği, modeli üç noktada dönüştürmüştür.

İlk iki satır, modelin yönünü değiştirmiştir: lisanssız üretim artık ticari satış değil öz tüketim modelidir.

Yürürlük ayrımı

Bu ayrım mevcut tesis sahipleri bakımından önemlidir: değişikliğin bir kısmı yayım tarihinde, mahsuplaşma rejimi ise sonradan yürürlüğe girmiştir.

Mevcut tesisler ne yapmalı?

Beşinci adım hukuki boyutu olan tek adımdır: mahsup hesabında hata bulunduğu düşünülüyorsa, önce ilgili şirkete yazılı başvuru yapılmalı ve gerekirse EPDK’ya şikâyette bulunulmalıdır.

Yeni yatırım planlayanlar için

Dördüncü satır, tesisin ölçeklendirilmesinde temel kuraldır: tüketimin çok üzerinde bir kurulum, karşılığını bulamaz.

Bu nedenle proje, çatı alanına göre değil tüketim profiline göre boyutlandırılmalıdır.

15) Uyuşmazlık Çıkarsa

Çatı GES dosyalarında uyuşmazlıklar üç ayrı muhataba yönelebilir.

Üç satır farklı yargı yollarına gider ve karıştırılmamalıdır: aynı projeden doğan sorunlar, kaynağına göre ayrı mercilere taşınır.

Başvurunun reddine karşı

İkinci adım belirleyicidir: ret, kapasite yetersizliği gibi teknik bir gerekçeye mi yoksa mevzuatta bulunmayan bir şarta mı dayanıyor?

Mevzuatta öngörülmeyen bir belge veya şart ileri sürülerek yapılan ret, itiraza açıktır.

Mahsup hesabına itiraz

İkinci satır yeni rejimin getirdiği bir denetim kalemidir: aylık toplam doğru görünse dahi, saatlik dağılım hatalı olabilir.

Bu nedenle itirazın soyut değil, saat bazında veriyle kurulması gerekir.

Zamanaşımı ve süreler

Dördüncü satır özellikle apartman uyuşmazlıklarında belirleyicidir: kurul kararına karşı dava süresi sınırlıdır ve kaçırıldığında karar kesinleşir.

Bu nedenle çatı kullanımına ilişkin bir kurul kararı alındığında, lehte veya aleyhte olsun, süre takibi yapılmalıdır.

16) Sık Yapılan Sekiz Hata

• Aylık mahsuplaşmaya göre hesap yapmak. Mahsuplaşma, 12/5/2019 sonrası mesken tesisleri dışında artık saatliktir.
• Fazla üretimi gelir saymak. İhtiyaç fazlasına sınır getirilmiştir.
• Arazi GES planlamak. Aynı ölçüm noktasındaki kurulumda güneşte yalnızca çatı ve cephe mümkündür; farklı ölçüm noktası ayrı şartlara tabidir.
• Sözleşme gücünü kontrol etmemek. Kurulabilecek gücü doğrudan sınırlar.
• Çağrı mektubu öncesi yatırım yapmak. Risk doğurur.
• Kat malikleri kararını almamak. Çatı ortak yerdir.
• Abonelik değişikliğini önemsememek. Şart sağlanmazsa üretilen enerji için ödeme yapılmaz.
• Kaçak tespitinin sonucunu bilmemek. Yedi dönem ödeme kesilir.

17) Kontrol Listesi

• Sözleşme gücünüzü öğrenin.
• Saatlik tüketim profilinizi çıkarın.
• Gücü ihtiyaca göre ölçeklendirin.
• Çatı mülkiyet durumunu netleştirin.
• Gerekiyorsa kurul kararını alın.
• Başvuruyu şebeke işletmecisine yapın.
• Çağrı mektubunu bekleyin.
• Kabul sürelerini takip edin.

Enerji piyasasının diğer başlıkları için Enerji Hukuku Rehberimize, kaçak ve usulsüz elektrik tahakkuku, genel aydınlatma bedeli ve voltaj dalgalanması ve cihaz hasarı incelemelerimize bakabilirsiniz.

Bu Yazının Dayandığı Mevzuat

Yazıda anlatılan kuralların dayandığı kanun ve yönetmelik hükümleri, yürürlükteki metinleriyle karşılaştırılarak aşağıda bir arada gösterilmiştir.

Sıkça Sorulan Sorular

Lisanssız elektrik üretimi nedir?

Gerçek veya tüzel kişilerin üretim lisansı almadan ve ayrı bir şirket kurmadan kendi tüketimleri için elektrik üretebilmesine imkân tanıyan modeldir. Çerçevesini Elektrik Piyasasında Lisanssız Elektrik Üretim Yönetmeliği belirler.

Dayanak mevzuat hangisi?

Yönetmelik, 14/3/2013 tarihli ve 6446 sayılı Elektrik Piyasası Kanununun 14 üncü maddesi ile 10/5/2005 tarihli ve 5346 sayılı Kanunun 6/A maddesine dayanılarak hazırlanmıştır.

Mahsuplaşma nasıl yapılıyor?

Kural olarak saatlik. Önceki uygulamada üretim ve tüketim aylık olarak dengelenebilirken, yeni düzenlemeyle üretim ve tüketim her saat için ayrı ayrı hesaplanmaktadır. 12/5/2019 tarihinden itibaren çağrı mektubu alan ve mesken abonelikleriyle ilişkili tesislerde ise mahsuplaşma aylık yürütülür.

Bu değişiklik ne zaman yapıldı?

2 Nisan 2026 tarihli ve 33212 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Elektrik Piyasasında Lisanssız Elektrik Üretim Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik ile. Mahsuplaşma ve veri yönetimine ilişkin hükümler 1 Mayıs tarihinde yürürlüğe girmiştir.

Saatlik mahsuplaşma neyi değiştiriyor?

Güneş üretimi gündüz yoğunlaşır, tüketim ise akşam saatlerinde de sürer. Aylık modelde gündüzkü fazla üretim ay içindeki tüketimle dengelenirken, saatlik modelde bu üretim ihtiyaç fazlası sayılır ve akşamki tüketim şebekeden karşılanır. Bu, öz tüketim oranını düşürür.

Eski hesaplarım geçerli mi?

Saatlik mahsuplaşmaya tabi tesislerde hayır. Aylık toplam üzerinden yapılan fizibiliteler bu tesislerde gerçeği yansıtmaz; yatırım hesabının saatlik veriyle yapılması gerekir. 12/5/2019 tarihinden itibaren çağrı mektubu alan ve mesken abonelikleriyle ilişkili tesislerde ise mahsuplaşma aylık yürütülür.

Fazla ürettiğim elektriği sınırsız satabilir miyim?

Hayır. Öz tüketim kurgusunu güçlendirmek adına fazla üretime sınır getirilmiş ve yıllık üretimin tüketimin en fazla iki katı olabileceği düzenlenmiştir. Bu sınır, mesken abone grubundaki tüketim tesisleriyle ilişkilendirilen üretim tesislerine uygulanmaz.

Model artık bir gelir kapısı mı?

Yeni düzenleme ile lisanssız üretim modelinin ticari satıştan ziyade tüketim odaklı bir yapıya kavuşturulduğu görülmektedir. Model öncelikle bir tüketim azaltma aracıdır.

Araziye güneş santrali kurabilir miyim?

Tüketim tesisiyle aynı ölçüm noktasında kurulan model kapsamında hayır; bu kapsamda güneş enerjisine dayalı üretim tesisleri ancak çatı ve cephe uygulaması olarak gerçekleştirilebilir. Yönetmeliğin 5 inci maddesinin birinci fıkrasının (h) bendi ise sözleşme gücüyle sınırlı olmak üzere tüketim tesisinden farklı ölçüm noktasında üretim tesisi kurulmasına imkân tanır.

Ne kadar güç kurabilirim?

İki ayrı üst sınır vardır: bağlantı anlaşmasındaki sözleşme gücü ve Yönetmelikte belirlenen kurulu güç sınırı. Hangisi düşükse o uygulanır.

Sözleşme gücümü nereden öğrenirim?

Faturanızdan veya bağlantı anlaşmanızdan. Projeye başlamadan önce bunun öğrenilmesi ilk adımdır.

Sözleşme gücüm yetersizse ne yapabilirim?

Artırım başvurusu değerlendirilebilir; ancak bu güç bedeli ve altyapı katkısı gibi maliyetler doğurur.

Aboneliği değiştirebilir miyim?

Değiştirilebilir; ancak yeni tüketim tesislerinin bağlantı anlaşmasındaki sözleşme güçleri toplamı, çağrı mektubu tarihine göre Yönetmelikte belirlenen eşiğin altında kalamaz. Bu şart sağlanmazsa veya değişiklik şebeke işletmecisinin ya da tedarik şirketinin bilgisi olmadan yapılırsa, ilgili dönemde üretilen enerji için ödeme yapılmaz.

Üretim ve tüketim aynı yerde mi olmalı?

Yönetmelik, tüketim tesisi ile aynı ölçüm noktasında ve dağıtım tesisi niteliğinde tesis teçhiz etmeden üretim tesisi kurulabileceğini öngörür.

25 kW’a kadar özel bir usul var mı?

Evet. Bakanlık veya yetkilendirilen kurum tarafından 25 kW’a (25 kW dâhil) kadar tip proje hazırlanması uygun görülen, yenilenebilir kaynağa dayalı ve kendi tüketim tesisinin sözleşme gücüne kadar olan, üretimi ve tüketimi aynı noktadan bağlı tesisler için Kurumca belirlenen usul ve esaslar kapsamında işlem tesis edilir.

Tarımsal sulama için kurulabilir mi?

Evet. İlgili diğer mevzuata uygun olması hâlinde tarım arazilerinin bir kısmında tarımsal sulama amacıyla üretim tesisi kurulabilir. Kurulu güç, sulama tesisinin sözleşme gücünden fazla olamaz.

Sulama başvurusunda özel bir belge gerekiyor mu?

Evet. Bu kapsamda yapılacak başvurularda DSİ tarafından verilen Onay Belgesinin sunulması zorunludur.

Endüstri bölgeleri kapsama alındı mı?

Evet. “İlgili şebeke işletmecisi” tanımı, TEİAŞ, dağıtım şirketleri ve OSB dağıtım lisansı sahiplerinin yanı sıra endüstri bölgeleri dağıtım lisansı sahibi tüzel kişileri de kapsayacak şekilde güncellenmiş; endüstri bölgelerindeki işletmelerin kendi bölgeleri dışında güneş santrali kurmalarına imkân tanınmıştır.

Başvuru süreci nasıl işliyor?

İlgili şebeke işletmecisine başvuru, teknik değerlendirme, bağlantı anlaşmasına çağrı mektubu, proje onayı ve tesisin kurulması, geçici kabul ve bağlantı anlaşmasının imzalanması.

Çağrı mektubu almadan yatırıma başlayabilir miyim?

Riskli olur. Çağrı mektubu sürecin dönüm noktasıdır; alınmadan yapılan yatırım güvence altında değildir.

Planladığım gücün tamamını kuramazsam ne olur?

Kabulü yapılan kısım dışında kalan gücün süresi içinde kabulünün yapılmaması hâlinde, bağlantı anlaşması kabulü yapılan kısım esas alınarak güncellenir.

Apartman çatısına kurabilir miyim?

Çatı ortak yerdir; kat mülkiyetli yapılarda kat malikleri kurulu kararı gerekir. Tek bir malikin tasarrufuna bırakılmaz.

Karar almadan kurarsam ne olur?

Eski hâle getirme talebiyle karşılaşabilirsiniz.

Kiracıyım, kurabilir miyim?

Malikin yazılı muvafakati gerekir.

Kaçak elektrik tespiti üretim tesisini etkiler mi?

Evet, ağır biçimde. İlişkilendirilen tüketim tesisine ait abonelikte kaçak elektrik tüketimi tespit edilirse, ilgili aya ve takip eden altı fatura dönemine ilişkin üretilen enerjinin belirli bir oranı için ödeme yapılmaz.

Bu oran nasıl hesaplanıyor?

Kaçak tespiti yapılan tüketim tesisinin tespit anındaki sözleşme gücünün, ilişkili tüm tüketim tesislerinin toplam sözleşme gücüne oranı kadar.

Yani ne kadar süre etkileniyorum?

İlgili ay ve takip eden altı fatura dönemi; toplamda yedi fatura dönemi boyunca bu orana tekabül eden enerji için ödeme yapılmaz.

Verimliliği nasıl artırabilirim?

Tüketimi mümkün olduğunca gündüze kaydırmak, depolama seçeneğini değerlendirmek, panel yönlendirmesini tüketim profiline göre kurgulamak ve gücü ihtiyaca göre ölçeklendirmek.

Yatırım kararı öncesi ilk adımım ne olmalı?

Sözleşme gücünü öğrenmek ve saatlik tüketim profilini çıkarmak. Bu iki veri olmadan yeni rejimde doğru bir hesap yapılamaz.

Veri yönetiminde bir değişiklik var mı?

Evet. Tüm lisanssız santrallere ait verilerin tek bir merkezi veri tabanında tutulmasıyla veri yönetimi merkezî hâle getirilmiştir.

Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki danışmanlık niteliği taşımaz. Mevzuat sık güncellenmektedir; somut olayda işlem tarihinde yürürlükte olan hükümler esas alınmalıdır.