Bir gün elinize, alıştığınız faturanın kat kat üzerinde bir “kaçak/usulsüz elektrik” tahakkuku ulaşabilir. İlk tepki çoğu zaman ya panikle hemen ödemek ya da hiç oralı olmamaktır. Oysa her ikisi de yanlıştır: Bu tür tahakkuklarda tüketicinin önemli itiraz hakları vardır ve sürecin doğru yönetilmesi sonucu değiştirebilir.
Bu rehberde; kaçak ile usulsüz kullanım arasındaki farkı, tahakkukun nasıl hesaplandığını, tutanak karşısında ne yapılması gerektiğini ve itiraz yolunu adım adım açıklıyoruz.
Kaçak ve Usulsüz Elektrik Kullanımı Nedir?
Bu iki kavram sık karıştırılır ama mevzuatta ayrı düzenlenmiştir ve sonuçları farklıdır. Kaçak kullanım, kabaca enerjinin sayaçtan geçirilmeden veya sayaca/ölçüm sistemine müdahale edilerek (mühür koparma, sayacı yavaşlatma, kesilen elektriği izinsiz açma gibi) tüketilmesidir. Usulsüz kullanım ise tüketim ölçülmekle birlikte abonelik/sözleşme kurallarına aykırı davranılmasıdır.
Kaçak ile Usulsüz Arasındaki Fark
Usulsüz kullanıma örnekler: kendi adınıza sözleşme olmadan başkasının aboneliğinden yararlanmak, mesken aboneliğini işyeri gibi farklı bir grup için kullanmak, bildirim yapmadan gücü aşmak veya kesme ihbarına rağmen kullanmaya devam etmek. Kaçakta ise ölçüm hiç yapılmamış ya da ölçüme müdahale edilmiştir. Bu ayrım önemlidir; çünkü kaçak kullanımda sayaç/ölçü müdahalesi varsa, idari tahakkukun yanında ceza hukuku boyutu da gündeme gelebilir.
Tahakkuk Nasıl Hesaplanır?
Kaçak kullanımda hesaplanan tüketim, kural olarak ilgili müşteri grubuna uygulanan tek terimli aktif enerji bedelinin 1,5 katı ile çarpılarak tahakkuk ettirilir (güç ve reaktif enerji bedeli alınmaz). Kaçağın tekrarı hâlinde bu kat sayısı 2 katına çıkar. Usulsüz kullanımda ise genellikle kullanıcıya, yükümlülüğünü yerine getirmesi için 15 günlük süre veren bir kesme ihbarı bırakılır. Tahakkukun dönemi ve hesabı, itirazda en çok tartışılan noktalardır.
Tutanağı İmzalamalı mıyım?
Kaçak/usulsüz tespiti bir tutanakla kayda alınır. Tutanakta gerçeğe aykırı veya eksik bir husus varsa, imzadan kaçınmak yerine “muhalefet şerhi” düşerek itirazınızı yazılı hâle getirmeniz daha doğrudur. Hangi cihazların bağlı olduğu, sürelerin nasıl belirlendiği ve sayaca müdahale bulunup bulunmadığı gibi hususları not edin; varsa fotoğraf çekin. Bu kayıtlar, sonraki aşamada lehinize güçlü dayanak olur.
İtiraz Süreci Adım Adım
1. Dağıtım Şirketine İtiraz
Tüketici, kendisine tebliğ edilen kaçak elektrik ödeme bildirimine, kanıt ve belgeleriyle birlikte kural olarak bildirim tarihinden itibaren 6 ay içinde itiraz edebilir. İtiraz, kural olarak en geç on iş günü içinde sonuçlandırılır. Önemli uyarı: İtiraz etmiş olmanız, tek başına ödeme yükümlülüğünü otomatik olarak durdurmaz.
2. Tüketici Hakem Heyeti veya Tüketici Mahkemesi
İtirazınız sonuçsuz kalırsa, uyuşmazlığın tutarına göre Tüketici Hakem Heyeti‘ne ya da Tüketici Mahkemesi‘ne başvurabilirsiniz.
3. Menfi Tespit ve İtirazın İptali
Borçlu olmadığınızın tespiti için menfi tespit davası; faturayı ödediyseniz istirdat (geri alma) talebi gündeme gelebilir. Hakkınızda icra takibi başlatıldıysa, takibe itiraz eder; alacaklı itirazın iptali davası açabilir.
Yargıtay Ne Diyor?
Yargı uygulamasında öne çıkan ilkeler tüketici lehine güçlü dayanaklardır: Kaçak iddiası yalnızca dağıtım şirketinin beyanına değil, somut delillere dayanmalıdır; tek başına şüpheli/yüksek tüketim değerleri yeterli sayılmaz. Tüketiciye savunma hakkı tanınmalı; sayaç arızasından kaynaklanan fazla tüketim kaçak gibi değerlendirilmemelidir.
Kira ve Abonelik: Sorumluluk Kimde?
Kural olarak abonelik kimin adına kayıtlıysa öncelikli sorumlu odur. Kiracı kendi adına abonelik açmışsa, tespit edilen kullanım nedeniyle sorumluluk kural olarak kiracıya ait olur. Bu nedenle taşınmaza girer girmez aboneliğin kendi adınıza alınması, ileride başkasının bıraktığı bir altyapının size mal edilmesini önler.
Sıkça Sorulan Sorular
Kaçak elektrik faturasına ne kadar sürede itiraz edebilirim?
Kural olarak ödeme bildiriminin tebliğinden itibaren 6 ay içinde, belgelerinizle birlikte dağıtım şirketine itiraz edebilirsiniz.
İtiraz edince ödeme durur mu?
Hayır, itiraz tek başına ödeme yükümlülüğünü otomatik durdurmaz. Bu yüzden itirazla birlikte hukuki yolların da değerlendirilmesi gerekir.
Tutanağı imzalamazsam ne olur?
İmzadan kaçınmak yerine muhalefet şerhi düşmek daha güçlüdür; itirazınızı ve gözlemlerinizi yazılı hâle getirir.
Faturayı ödedim, geri alabilir miyim?
Borçlu olmadığınız ortaya çıkarsa, ödediğiniz tutarın yasal faiziyle iadesi (istirdat) talep edilebilir.
Kiracının kullanımından ev sahibi sorumlu olur mu?
Abonelik kiracının adınaysa sorumluluk kural olarak kiracıdadır; bu nedenle aboneliğin kimin adına olduğu belirleyicidir.
Sonuç
Kaçak/usulsüz tahakkuklar; yüksek tutar, elektrik kesintisi, icra takibi ve bazen ceza boyutuyla aynı dosyada birleşebilir. Panikle ödeme yapmadan, tutanak ve hesabı inceleyip süresinde ve doğru yoldan itiraz etmek esastır. Her dosyanın somut delilleriyle değerlendirilmesi önemlidir.
Kaçak/usulsüz elektrik tahakkukuyla ilgili durumunuza özel bir değerlendirme için bizimle iletişime geçebilirsiniz.
