Voltaj Dalgalanması Nedeniyle Cihaz Hasarı ve Tazminat

Elektrik şebekesindeki ani gerilim yükselmesi veya düşmesi nedeniyle buzdolabı, televizyon, klima gibi cihazlarınız bozulursa, zararı kural olarak elektrik dağıtım şirketinden talep edebilirsiniz. Ancak süreç kısa ve katı bir süreye bağlıdır.

Bu yazı konuyu madde numaralarıyla ele alır: sorumluluğun dayanağı, Hizmet Kalitesi Yönetmeliği m.26 uyarınca on iş günlük başvuru süresi, kimin başvurabileceği, dağıtım şirketinin cevap süresi, tazmin biçimi, ret hâlinde izlenecek yollar ve ölçüm talep etme hakkı.

1) Sorumluluğun Dayanağı

Dağıtım şirketinin sorumluluğu, olağan kusur sorumluluğundan farklı bir esasa dayanır.

Bu esasın pratik sonucu tüketicinin lehinedir: dağıtım şirketinin kusurlu olduğunu ispat etmek gerekmez.

Tüketicinin ispat etmesi gerekenler

Buna karşılık bir olumsuz şart da vardır: hasarın kullanıcının kendi hatasından veya kendi tesisatından kaynaklanmamış olması gerekir.

Bu şart, yönetmelikte açıkça yer alır ve başvurunun kabulü bakımından ön koşuldur.

2) Başvuru: On İş Günü (Yönetmelik m.26)

Kullanıcının kendi hatasından kaynaklanmaması kaydıyla teçhizatında ortaya çıkan ve dağıtım şebekesinden kaynaklanan hasara ilişkin zararın tazmini için kullanıcı tarafından dağıtım şirketine, zararın ortaya çıktığı tarihten itibaren on iş günü içerisinde talepte bulunulabilir.

Dördüncü satır sıkça karıştırılır: fatura gönderen şirket ile şebekeden sorumlu şirket farklı olabilir. Hasar başvurusunun muhatabı dağıtım şirketidir.

Sürenin iş günü üzerinden hesaplanması ise hafta sonu ve resmî tatillerin sayılmaması demektir; bu, takvimde birkaç gün kazandırır.

Kim başvurabilir?

Üçüncü satır kiracılar bakımından önemlidir: abonelik ev sahibi adına olsa dahi, fiilen kullanıcı olduğunu belgeleyen kişi başvurabilir.

Bu belge olarak kira sözleşmesi, ikametgâh, nüfus kayıt örneği; apartman ve site aboneliklerinde ise karar defteri gibi belgeler kullanılabilir.

Başvuru kanalları

• 186 çağrı merkezi,
• Dağıtım şirketinin kurumsal iletişim hatları,
• Kullanıcı hizmetleri merkezleri,
• Müşteri hizmetleri merkezleri.

Hangi kanal kullanılırsa kullanılsın, başvurunun tarih ve kayıt numarasının alınması gerekir. Bu, on iş günlük sürenin tutulduğunun ispatı bakımından belirleyicidir.

3) Dağıtım Şirketinin Cevap Süresi

Dağıtım şirketi, zararın tazminine ilişkin başvurunun yapıldığı tarihten itibaren on iş günü içerisinde; incelemeler neticesinde başvurunun değerlendirmeye alınıp alınmayacağını, değerlendirme sonucu haklı bulunmuş ise zararın tazmin edilmesine ilişkin olarak yapılacak işlemi bildirir.

İki süre birbirini izler: toplamda yaklaşık bir aylık bir takvim ortaya çıkar. Bu, sürecin idari aşamasının hızlı işlediğini gösterir.

Tespit şartı

Zararın tazmin edilebilmesi için hasarın niteliği, kullanıcı tesisinin durumu ve dağıtım şebekesinde meydana gelen arıza gibi hususlarda, dağıtım şirketi tarafından yapılacak veya yaptırılacak inceleme ve değerlendirme neticesinde söz konusu hasarın dağıtım şebekesinden kaynaklandığının tespit edilmesi gereklidir.

Üçüncü satır çoğu dosyanın kaderini belirler: aynı tarih ve saatte şebekede kayıtlı bir arıza bulunması, illiyet bağının kurulmasını büyük ölçüde kolaylaştırır.

Bu nedenle başvuruda olayın tarih ve saatinin mümkün olduğunca kesin biçimde belirtilmesi gerekir.

Ret hâli

Hasarın dağıtım şebekesinden kaynaklı olmadığı tespit edilirse başvuru reddedilir. Ret gerekçesinin yazılı olarak alınması, sonraki aşamalar bakımından gereklidir.

4) Tazmin Biçimi

İkinci hâlde tamir bedelinin belgelendirilmesi gerekir; bu nedenle serviste düzenlenen fatura ve arıza raporunun saklanması önemlidir.

Tamiri mümkün olmayan cihazlarda ise değer kaybı veya yenileme bedeli gündeme gelir; bu husus bilirkişi incelemesine konu olabilir.

5) Başvuru Reddedilirse

İdari aşamada sonuç alınamazsa üç ayrı yol açıktır.

Kullanıcı, zararının tazmini hususunda dağıtım şirketi tarafından yapılan işlemlere ilişkin şikâyetlerini Kuruma iletebilir; ayrıca ilgisine göre il veya ilçe tüketici hakem heyetine ya da tüketici mahkemesine başvurabilir.

Hakem heyeti mi, mahkeme mi?

Üçüncü satır nedeniyle, başvuru öncesinde o yıl için geçerli sınırın kontrol edilmesi gerekir.

6) Ölçüm Talep Etme Hakkı (Yönetmelik m.23)

Az bilinen ancak tekrarlayan gerilim sorunlarında güçlü bir araç, ölçüm talebidir.

Ölçüm bedeli kimde kalır?

Bu, tekrarlayan gerilim sorunlarında son derece pratik bir imkândır: bir haftalık ölçüm sonucu sınır değerleri aşıyorsa hem bedel yükü kullanıcıda kalmaz hem de elde somut bir teknik belge olur.

Bu belge, sonraki cihaz hasarı başvurularında ve hakem heyeti ya da mahkeme aşamasında şebeke kaynaklılığın ispatı bakımından güçlü bir dayanak oluşturur.

7) Hangi Zararlar İstenebilir?

Talep yalnızca cihazın kendisiyle sınırlı olmayabilir.

Dördüncü satır konut aboneliklerinde sıkça gündeme gelir: buzdolabının uzun süre çalışmaması nedeniyle bozulan gıdaların bedeli, belgelendirilmesi kaydıyla talep edilebilir.

Beşinci satır ise ayrı bir değerlendirme gerektirir: ticari kullanımda ortaya çıkan faaliyet kaybı, illiyet bağı ve öngörülebilirlik bakımından ayrıca tartışılır.

Değer hesabında dikkate alınanlar

Birinci satır nedeniyle, eski bir cihazın hasarında sıfır cihaz bedeli değil yıpranma payı düşülmüş bir tutar gündeme gelebilir.

Bu nedenle cihazın satın alma faturası veya garanti belgesi, hem değerin hem de yaşın tespitinde işe yarar.

Sigorta ile ilişki

İkinci satır önemlidir: sigortadan tahsil edilen tutar bakımından aynı zararın dağıtım şirketinden yeniden istenmesi mümkün değildir.

Buna karşılık poliçedeki muafiyet tutarı veya karşılanmayan kısım bakımından dağıtım şirketine başvurulabilir.

8) Bina İçi Tesisat Sınırı

Sorumluluğun en tartışmalı yönü, hasarın nerede başladığıdır.

İkinci satır, yönetmelikteki “kullanıcının kendi hatasından kaynaklanmaması” şartının teknik karşılığıdır: iç tesisattaki bir arıza nedeniyle oluşan hasar, dağıtım şirketinden istenemez.

Üçüncü satır apartmanlarda ayrı bir tartışma doğurur: ortak alandaki pano veya kolon hattı kaynaklı bir sorun, bina yönetiminin sorumluluğunu gündeme getirebilir.

Sınırın tespiti

Bu tablo kesin bir sonuç vermez; ancak başvuru öncesinde hangi yöne bakılacağını gösterir.

Birinci satır en güçlü göstergedir: etkilenen alan genişledikçe, sorumluluğun dağıtım şirketinde olma ihtimali artar.

Bu nedenle olaydan sonra komşularla konuşup etkilenen daire ve bina sayısını tespit etmek, delil değeri yüksek bir adımdır.

Koruyucu cihaz kullanımı

Birinci satır sıkça ileri sürülen bir savunmayı karşılar: koruma cihazı bulundurma zorunluluğu, dağıtım şirketinin sorumluluğunu kendiliğinden ortadan kaldırmaz.

Üçüncü satır ise gerçek bir risktir: topraklama ölçüm raporu bulunması, kullanıcı hatası iddiasına karşı güçlü bir savunma sağlar.

9) Delil Toplama

Süreç kısa olduğundan delillerin ilk gün toplanması gerekir.

Dördüncü satır en belirleyici delildir: teknik servis raporunda hasarın aşırı gerilim veya gerilim düşmesi kaynaklı olduğunun açıkça yazılması, illiyet bağını doğrudan destekler.

Bu nedenle cihaz servise verilirken, raporda hasarın sebebinin belirtilmesi özellikle istenmelidir.

Yedinci satır ise kolektif bir delildir: aynı binada veya sokakta birden çok cihazın aynı anda hasar görmesi, olayın şebeke kaynaklı olduğunun güçlü göstergesidir.

10) Hakem Heyeti ve Mahkeme Aşaması

İdari aşamada sonuç alınamazsa uyuşmazlık tüketici yollarına taşınır.

Üçüncü satır önemlidir: idari başvurunun yapıldığı ve reddedildiği, uyuşmazlığın olgunlaştığını gösterir ve talebin dayanağını güçlendirir.

Başvuru dilekçesinde bulunması gerekenler

Dördüncü satırda hem genel hükümlere hem de yönetmelik hükümlerine dayanılması yerinde olur: yönetmelik idari süreci, genel hükümler ise sorumluluğun esasını düzenler.

Bilirkişi incelemesi

İkinci satır için mahkemeden veya heyetten, dağıtım şirketinin o tarihe ait arıza ve kesinti kayıtlarının celbi talep edilebilir.

Bu kayıtlar şirketin elinde bulunduğundan, talep edilmemesi hâlinde dosyaya girmeyebilir. Bu nedenle celp talebinin dilekçede açıkça yer alması gerekir.

Faiz

İkinci satır sıkça atlanır: faiz talep edilmezse hükmedilmeyebilir. Bu nedenle talep bölümünde faizin ve başlangıç tarihinin belirtilmesi gerekir.

EPDK şikâyeti ile ilişkisi

Kuruma yapılan şikâyet, dağıtım şirketinin mevzuata uygun davranıp davranmadığının denetlenmesini sağlar; ancak doğrudan bir tazminat hükmü doğurmaz.

Bu nedenle iki yolun birlikte işletilmesi yararlı olur: Kuruma şikâyet, şirketin usule aykırılığını ortaya koyarken; hakem heyeti veya mahkeme, zararın tazminine karar verir.

Kuruma yapılan şikâyet sonucunda elde edilen tespitler, tüketici yolundaki dosyaya da delil olarak sunulabilir.

11) Kesinti Kaynaklı Diğer Talepler

Gerilim dalgalanmasının yanında, kesinti kaynaklı ayrı bir tazminat rejimi de bulunmaktadır.

Bu üç başlık farklı hükümlere dayanır ve ayrı ayrı talep edilebilir. Bir cihaz hasarı başvurusunun reddedilmesi, diğer başlıklardaki hakları ortadan kaldırmaz.

Ticari kalite tazminatı

Üçüncü satır bu kalemi cihaz hasarından ayırır: burada tazminat, hizmet standardına uyulmamasına bağlıdır.

Bu nedenle bir kullanıcı, hem cihaz hasarı hem de sürelere uyulmaması nedeniyle iki ayrı talepte bulunabilir.

Talepleri ayırmak

Bu ayrımın yapılması, başvurunun doğru hükme dayandırılmasını sağlar. Yanlış başlık altında yapılan başvurular, esasa girilmeden reddedilebilir.

Başvuruların birleştirilmesi

• Aynı olaydan doğan birden çok talep tek dilekçede ileri sürülebilir,
• Ancak her talebin hukuki dayanağı ayrı ayrı gösterilmelidir,
• Süreler her talep için ayrı işleyebilir,
• Bu nedenle en kısa süreli talep öncelikle yapılmalıdır.

Dördüncü madde pratik bir sıralama kuralıdır: cihaz hasarı başvurusundaki on iş günlük süre en kısa olan olduğundan, diğer taleplerin hazırlığı beklenmeden bu başvuru yapılmalıdır.

Diğer talepler ise daha sonra, ayrı bir dilekçeyle ileri sürülebilir.

12) Sık Yapılan Sekiz Hata

• On iş günlük süreyi kaçırmak. Süre zararın ortaya çıktığı tarihten işler.
• Yanlış şirkete başvurmak. Muhatap dağıtım şirketidir, perakende satış şirketi değil.
• Başvuru kaydı almamak. Sürenin tutulduğu ancak kayıtla ispatlanır.
• Cihazı hemen tamir ettirmek. İnceleme öncesi müdahale, tespiti güçleştirebilir.
• Servis raporunda sebebi yazdırmamak. Rapor, illiyet bağının temel delilidir.
• Ret gerekçesini yazılı almamak. Sonraki aşamalarda gereklidir.
• Ölçüm hakkını bilmemek. Tekrarlayan sorunlarda ölçüm talep edilebilir.
• Parasal sınırı kontrol etmemek. Hakem heyeti ile mahkeme ayrımı buna bağlıdır.

13) Kontrol Listesi

• Olayın tarih ve saatini not edin.
• Aynı gün arıza bildirimi yapın.
• Hasar başvurusunu on iş günü içinde yapın.
• Kayıt numarasını alın ve saklayın.
• Cihazı fotoğraflayın, incelemeden önce müdahale etmeyin.
• Servis raporunda hasarın sebebinin yazılmasını isteyin.
• Kullanıcılık belgenizi hazır edin.
• Ret gelirse gerekçeyi yazılı isteyin ve süreleri takvime işleyin.

Tüketici uyuşmazlıklarının diğer başlıkları için Tüketici Hukuku Rehberimize, elektrik piyasasının diğer konuları için genel aydınlatma bedeli (6446), faturalarda zamanaşımı ve geriye dönük tahakkuk, borç nedeniyle kesme ve yeniden bağlama, abonelik devri ve güvence bedeli iadesi, kazı sırasında hat hasarı ve sorumluluk, iskânsız yapıya abonelik ve vefattan sonra gelen faturalar incelemelerimize bakabilirsiniz.

Sıkça Sorulan Sorular

Voltaj dalgalanmasında cihaz hasarını kimden isterim?

Kural olarak elektrik dağıtım şirketinden. Fatura gönderen perakende satış şirketi değil, şebekeden sorumlu dağıtım şirketi muhataptır.

Dağıtım şirketinin kusurunu ispat etmem gerekir mi?

Hayır. Sorumluluk tehlike sorumluluğu esasına dayandığından kusur ispatı aranmaz. Önemli ölçüde tehlike arz eden bir işletmenin faaliyetinden zarar doğduğunda bu zarardan işletme sahibi ve varsa işleten müteselsilen sorumludur.

Öyleyse neyi ispat etmeliyim?

Zararı, hasarın dağıtım şebekesinden kaynaklandığını ve şebeke kaynaklı olayın cihaza zarar verdiğini, yani illiyet bağını.

Bir de olumsuz şart var mı?

Evet. Hasarın kullanıcının kendi hatasından veya kendi tesisatından kaynaklanmamış olması gerekir. Bu şart yönetmelikte açıkça yer alır.

Başvuru süresi ne kadar?

Hizmet Kalitesi Yönetmeliği m.26/1 uyarınca zararın ortaya çıktığı tarihten itibaren on iş günü.

Bu süre gün mü iş günü mü?

İş günü. Hafta sonu ve resmî tatiller sayılmaz; bu da takvimde birkaç gün kazandırır.

Süreyi kaçırırsam ne olur?

İdari tazmin yolu kapanır. Bu nedenle başvuru vakit kaybetmeden yapılmalıdır.

Kimler başvurabilir?

Yönetmeliğin “Kullanıcı hasarının tazmini” başlıklı 26 ncı maddesinin birinci fıkrası uyarınca hasar başvurularını yalnızca kullanıcılar yapabilir. Abonelik sahiplerinin birinci derece yakınları da ispatlamaları durumunda başvurabilir.

Abonelik ev sahibi adına, kiracıyım. Başvurabilir miyim?

Evet, kullanıcı olduğunuzu belgelemeniz koşuluyla. Kira sözleşmesi, ikametgâh, nüfus kayıt örneği; apartman ve site aboneliklerinde karar defteri gibi belgeler kullanılabilir.

Başvuruyu nereden yapabilirim?

186 çağrı merkezi, dağıtım şirketinin kurumsal iletişim hatları, kullanıcı hizmetleri merkezleri veya müşteri hizmetleri merkezleri aracılığıyla.

Başvuruda neye dikkat etmeliyim?

Hangi kanal kullanılırsa kullanılsın başvurunun tarih ve kayıt numarasının alınması gerekir. Bu, on iş günlük sürenin tutulduğunun ispatı bakımından belirleyicidir.

Dağıtım şirketi ne kadar sürede cevap verir?

Başvurunun yapıldığı tarihten itibaren on iş günü içerisinde; incelemeler neticesinde başvurunun değerlendirmeye alınıp alınmayacağını, haklı bulunmuşsa tazmine ilişkin yapılacak işlemi bildirir.

Şirket neyi inceler?

Hasarın niteliği, kullanıcı tesisinin durumu ve dağıtım şebekesinde meydana gelen arıza gibi hususları. İnceleme sonucunda hasarın dağıtım şebekesinden kaynaklandığının tespit edilmesi gerekir.

Hangi delil en belirleyici?

Aynı tarih ve saatte şebekede kayıtlı bir arıza bulunması, illiyet bağının kurulmasını büyük ölçüde kolaylaştırır. Bu nedenle olayın tarih ve saati kesin biçimde belirtilmelidir.

Hasar şebeke kaynaklı değilse ne olur?

Başvuru reddedilir. Ret gerekçesinin yazılı olarak alınması, sonraki aşamalar bakımından gereklidir.

Tazmin nasıl yapılır?

Teknik servis anlaşması bulunan bölgelerde kullanıcı ilgili teknik servise yönlendirilebilir; anlaşma bulunmayan bölgelerde cihazın kullanıcı tarafından tamir ettirilmesi tercih edilebilir.

Kendim tamir ettirirsem ne yapmalıyım?

Tamir bedelini belgelemelisiniz. Serviste düzenlenen fatura ve arıza raporunun saklanması önemlidir.

Cihaz tamir edilemiyorsa?

Değer kaybı veya yenileme bedeli gündeme gelir; bu husus bilirkişi incelemesine konu olabilir.

Başvurum reddedilirse nereye gidebilirim?

Üç yol açıktır: dağıtım şirketinin işlemlerine ilişkin şikâyetinizi Enerji Piyasası Düzenleme Kurumuna iletebilir; ilgisine göre il veya ilçe tüketici hakem heyetine ya da tüketici mahkemesine başvurabilirsiniz.

Hakem heyeti mi mahkeme mi?

Belirlenen parasal sınırın altındaki uyuşmazlıklarda hakem heyetine başvuru zorunludur; sınırın üzerinde doğrudan tüketici mahkemesine gidilir. Parasal sınırlar her yıl yeniden belirlendiğinden başvuru öncesi kontrol edilmelidir.

Sürekli gerilim sorunu yaşıyorum, ne yapabilirim?

Yönetmeliğin 23 üncü maddesi uyarınca teknik kaliteye ilişkin şikâyetlerin değerlendirilmesi amacıyla dağıtım şirketinden ölçüm talep edebilirsiniz.

Ölçüm bedelini ben mi öderim?

Teknik kalite parametrelerinin bozulmasına sebep olan tarafın kullanıcı olmaması veya bir haftalık ölçüm sonucunda teknik kalite sınırlarının yönetmelikte belirtilen sınır değerleri aşıyor olması durumunda dağıtım şirketi kullanıcılardan ölçüm bedeli talep edemez.

Ölçüm sonucu işime yarar mı?

Evet. Bir haftalık ölçüm sonucu sınır değerleri aşıyorsa elde somut bir teknik belge olur; bu belge sonraki hasar başvurularında ve hakem heyeti ya da mahkeme aşamasında şebeke kaynaklılığın ispatı bakımından güçlü bir dayanak oluşturur.

Hangi delilleri toplamalıyım?

Başvuru kayıt numarası ve tarihi, arıza bildirimi kaydı, cihazın fotoğrafı, teknik servis raporu, cihazın faturası veya garanti belgesi, tamir faturası, komşu beyanları ve kullanıcılık belgesi.

Servis raporunda ne yazmalı?

Hasarın aşırı gerilim veya gerilim düşmesi kaynaklı olduğunun açıkça yazılması, illiyet bağını doğrudan destekler. Cihaz servise verilirken bu özellikle istenmelidir.

Cihazı hemen tamir ettirebilir miyim?

İnceleme öncesi müdahale tespiti güçleştirebilir. Bu nedenle cihaz fotoğraflanmalı ve inceleme yapılana kadar müdahaleden kaçınılmalıdır.

Komşularımın cihazları da bozuldu, bu işime yarar mı?

Evet. Aynı binada veya sokakta birden çok cihazın aynı anda hasar görmesi, olayın şebeke kaynaklı olduğunun güçlü göstergesidir.

Süreç toplam ne kadar sürer?

İdari aşama iki on iş günlük süreden oluşur: kullanıcının başvurusu ve dağıtım şirketinin cevabı. Toplamda yaklaşık bir aylık bir takvim ortaya çıkar.

Faturayı gönderen şirkete başvurabilir miyim?

Hasar başvurusunun muhatabı dağıtım şirketidir. Fatura gönderen şirket ile şebekeden sorumlu şirket farklı olabilir; bu ayrım sıkça karıştırılır.

Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki danışmanlık niteliği taşımaz. Kamu ihale mevzuatı ve Kamu İhale Genel Tebliği sık güncellenmektedir; somut ihalede ilan, ihale dokümanı ve işlem tarihinde yürürlükte olan hükümler esas alınmalıdır.