Sokak Aydınlatmasının (Genel Aydınlatma) Bedelini Kim Öder? (6446 Sayılı Kanun)

Caddelerin, sokakların, meydanların ve parkların aydınlatılması kime aittir ve bedelini kim öder? “Genel aydınlatma” olarak adlandırılan bu hizmetin finansmanı, vatandaşın merak ettiği konulardandır: faturamı ben mi ödüyorum, belediye mi, devlet mi? 6446 sayılı Elektrik Piyasası Kanunu ve Genel Aydınlatma Yönetmeliği, bu sorunun cevabını net olarak düzenler. Bu rehberde genel (sokak) aydınlatmasının bedelini kimin ödediğini açıklıyoruz.

Genel Aydınlatma Nedir?

Genel aydınlatma; otoyollar ve özelleştirilmiş erişme kontrollü karayolları hariç, kamunun genel kullanımına yönelik bulvar, cadde, sokak, alt-üst geçit, köprü, meydan, kavşak, yürüyüş yolu ve yaya geçidi gibi yerler ile halkın ücretsiz kullanımına açık, kamuya ait park, bahçe, tarihî ve ören yerlerinin aydınlatılması ve trafik sinyalizasyonunu kapsar (6446 sayılı Kanun). Yani günlük hayatta gördüğümüz sokak lambaları, bu kapsamdadır.

Kısa Cevap: Vatandaş Ödemez

En önemli nokta: genel aydınlatma bedelini vatandaş (bireysel abone) doğrudan ödemez. Sokak lambalarının elektriği, sizin ev faturanıza eklenmez. Bu hizmetin bedeli, kanunda belirlenen kamusal kaynaklardan (Bakanlık bütçesi ve belediye/il özel idare payları) karşılanır. Yani sokağın aydınlatması, kamusal bir hizmet olarak finanse edilir.

Bedeli Kim Karşılar? (6446 Geçici m.6)

6446 sayılı Kanun’un geçici 6. maddesi uyarınca, genel aydınlatma bedeli iki kaynaktan karşılanır:

Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı bütçesi: Bakanlık tarafından ödenmesi gereken tutar, her yıl Bütçe Kanunu’na bu amaç için konulan ödenekten karşılanır. Belediye ve il özel idare payları: Büyükşehir belediyeleri, diğer belediyeler ve il özel idarelerinin genel bütçe vergi gelirlerinden aldıkları paylardan yapılacak kesintilerle karşılanır. Yani bedel, devlet ve yerel yönetim kaynakları arasında paylaştırılır.

Dağıtım Şirketinin Sorumluluğu

Genel aydınlatmanın fiziksel tarafından elektrik dağıtım şirketi sorumludur. Dağıtım şirketi; dağıtım bölgesindeki yerleşim yerlerinde bulunan (otoyol ve özelleştirilmiş karayolları hariç) cadde, sokak, köprü, meydan, kavşak ve yaya geçidi aydınlatmasından ve bunlara ait aydınlatma/ölçüm sistemlerinin tesis edilmesi ve işletilmesinden sorumludur. Bu sorumluluk, imar planlarında sokak olarak belirlenen meskûn yerlerin tamamını kapsar.

Ödeme Süreci Nasıl İşler?

Süreç şöyle işler: dağıtım şirketi, genel aydınlatma tüketimini ölçer ve fatura icmallerini hazırlayıp TEDAŞ’a gönderir. TEDAŞ kontrolleri yapıp Bakanlığa bildirir. Bakanlık; belediye ve il özel idarelerinin genel bütçe vergi gelirlerinden aldıkları paylardan yapılacak kesintileri ilgili kuruluşlara bildirir; bu tutarlar Merkez Saymanlık ve TEDAŞ aracılığıyla dağıtım şirketlerine aktarılır. Yani vatandaş değil, bu kamusal mekanizma öder.

Neler Genel Aydınlatma Sayılmaz?

Her aydınlatma genel aydınlatma kapsamında değildir. Ticari, reklam, ilan amaçlı panoların aydınlatması ve süs aydınlatmaları, genel aydınlatma kapsamında değerlendirilmez ve bedeli kamu tarafından ödenmez; bunların elektriği ilgili kişi/kurum tarafından karşılanır. Ayrıca otoyollar ve özelleştirilmiş erişme kontrollü karayollarının aydınlatması da bu kapsamın dışındadır.

Site ve Apartman İçi Aydınlatma?

Önemli bir ayrım: genel aydınlatma, kamunun genel kullanımına açık yerleri kapsar. Bir sitenin veya apartmanın kendi özel alanı içindeki aydınlatma (site içi yollar, bahçe, otopark) genel aydınlatma sayılmaz; bunun bedeli site/apartman sakinlerince (aidat yoluyla) karşılanır. Yani kamuya açık sokak ile özel site içi alan, finansman açısından farklıdır.

Sıkça Sorulan Sorular