Bir kepçe kovasının doğalgaz, elektrik veya su hattına değmesi, saniyeler içinde ağır bir mali ve cezai tabloya dönüşebilir. Kurumdan gelen fatura yalnızca borunun onarımını değil; kaçak bedeli, kesinti zararı ve üçüncü kişilere ödenen tazminatı da kapsayabilir. Buna karşılık bu faturalar çoğu zaman sorgulanmadan ödenir — oysa hattın yanlış güzergâhta gösterilmesi veya öngörülen derinlikte döşenmemiş olması, ilgili kurumun da kusurlu olduğunu gösterebilir. Bu rehber sorumluluk zincirini ve üç hazır dilekçe örneğini içeriyor.
⚠️ Faizde mevzuat güncellemesi — 31 Temmuz 2026:
Faiz oranı. 7589 sayılı Kanun’un 10. maddesiyle 3095 sayılı Kanun’un 1. maddesi yeniden yazılmıştır (RG 31.07.2026, S. 33326). Yasal faiz artık sabit bir rakam değil, TCMB’nin önceki yılın 31 Aralık günü kısa vadeli kredi işlemlerinde uyguladığı reeskont oranının yüzde seksenidir. 30 Haziran’daki oran, önceki 31 Aralık oranından beş puan veya daha fazla farklıysa yılın ikinci yarısında 30 Haziran oranının yüzde sekseni uygulanır. Faiz artık dönemsel hesaplanır: 31.07.2026 öncesi dönemde eski rejim, sonrasında yeni formül geçerlidir; tek oranla yıllara yayılan hesap tabloları yanlış sonuç verir.
Faiz başlangıcı. Aynı Kanun’la Türk Borçlar Kanunu’nun 55. maddesine eklenen fıkralar uyarınca, bedensel zarar ve ölüm nedeniyle açılan tazminat davalarında faiz, bilinen dönem bakımından olay tarihinden, bilinemeyen dönem bakımından karar tarihinden işletilir. Tahkikat başlayıncaya kadar ifa amacıyla yapılan ödeme, ödeme tarihine göre belirlenecek tazminat miktarından oransal olarak mahsup edilir. Geçiş bakımından belirleyici olan, haksız fiilin veya zarar doğuran olayın tarihidir. Ayrıntı: Yasal faiz değişti: reeskont endekslemesi
⚠️ Mevzuat güncellemesi — 31 Temmuz 2026: 7589 sayılı Kanun’un 19. maddesiyle Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun belirsiz alacak davasını düzenleyen 107. maddesi yürürlükten kaldırılmıştır (RG 31.07.2026, S. 33326). Bu tarihten sonra yeni bir belirsiz alacak davası açılamaz. Yerine, aynı Kanun’un 20. maddesiyle HMK m. 109’a eklenen dördüncü fıkra ile güçlendirilmiş kısmi dava getirilmiştir: alacağın yalnız bir kısmının dava edildiği hâllerde talep konusu, aynı davada bir defaya mahsus olmak üzere, iddianın genişletilmesi yasağına tabi olmaksızın tahkikatın sona ermesine kadar artırılabilir ve zamanaşımı, artırılan kısım bakımından da dava tarihinden itibaren kesilmiş sayılır. 31.07.2026’dan önce açılmış belirsiz alacak davaları geçici m. 1 uyarınca eski hükme göre görülmeye devam eder. Ayrıntı: Belirsiz alacak davası kaldırıldı mı? HMK 107 ve yargı paketi
Hat hasarı faturası mı geldi? Karşı kusuru birlikte inceleyelim.
Kazı Öncesi Üç Ayrı Yükümlülük
Hat hasarı dosyalarında kusur değerlendirmesi, kazıya başlanmadan önce yapılması gerekenlerin yerine getirilip getirilmediğine bakılarak yürütülür. Üç ayrı yükümlülük vardır ve biri diğerinin yerine geçmez.
| Yükümlülük | İçeriği |
|---|---|
| Kazı ruhsatı | Büyükşehir sorumluluğundaki yerlerde kazı yapacak gerçek ve tüzel kişilere izin ile kazı ruhsatı verme yetkisi AYKOME‘dedir |
| Hat bilgisi sorgusu | Kazı planlanmadan önce doğalgaz dağıtım şirketi, elektrik dağıtım şirketi, su ve kanalizasyon idaresi ile telekom kuruluşundan güzergâh bilgisi alınması |
| Güzergâh incelemesi | Güzergâhın imar planlarına ve altyapı projelerine uygunluğunun başvuru sahibince incelenmesi |
📌 Ruhsat almak tek başına yetmez
Sık rastlanan savunma şudur: “Kazı ruhsatımız vardı.” Ruhsat, kazının yapılabileceğini gösterir; hattın nerede olduğunu göstermez.
Doğalgaz bakımından bu husus açıkça vurgulanır: altyapı çalışmalarının koordinasyon merkezi yönetmeliği çerçevesinde ve dağıtım şirketinin bilgisi ile izni dâhilinde yürütülmesi gerekir; kazı planlanmadan önce şirketle iletişime geçilmelidir.
Bu nedenle savunmada üç belge birlikte sunulmalıdır: ruhsat, kurumlardan alınan hat bilgisi yazıları ve arazide yapılan işaretleme kayıtları.
Sorumluluk Zinciri
| Kim | Sıfat |
|---|---|
| Operatör | Kusuru oranında |
| Kazıyı yapan işletme | Adam çalıştıran; ayrıca kendi organizasyon kusuru |
| Ruhsat sahibi | Çalışma sahasında güvenlik önlemlerini alma yükümlülüğü |
| Makine sahibi veya kiralayan | Makine üzerindeki sıfatına göre |
| Yüklenici ve alt yüklenici | Aralarındaki ilişkiye göre; iç ilişkide rücu |
İşletmenin sorumluluğu yalnızca operatörün hatasına dayanmaz. Kazı öncesi sorgunun yapılmaması, işaretleme olmaksızın çalışılması, makine ile hat arasında yeterli mesafe bırakılmaması ve elle kazı yapılması gereken bölgede makine kullanılması organizasyon kusuru oluşturur.
Adam çalıştıranın sorumluluğu ve çalışma düzeni bakımından: görev sırasındaki kazada işverenin sorumluluğu dava dilekçesi.
Kurumun Talep Ettiği Kalemler
Hasar sonrası gönderilen fatura genellikle birden çok kalem içerir. Her biri ayrı ayrı denetlenmelidir:
- Onarım bedeli — malzeme, işçilik ve ekipman
- Kaçak bedeli — hattan boşa giden gaz veya su
- Kesinti zararı — hizmet verilemeyen süreye ilişkin
- Üçüncü kişilere ödenen tazminat — kesintiden zarar gören abonelere
- Zemin tahrip bedeli — asfalt ve üst kaplama onarımı
- Ceza niteliğindeki idari yaptırımlar
⚠️ Kalemleri ayrıştırmadan ödemeyin
Kurumlar bu kalemleri çoğu zaman tek bir tutar hâlinde bildirir. Oysa her kalemin dayanağı ve hesabı ayrıdır:
Onarımın keşif ve metrajı, kaçak bedelinin hesaplama yöntemi, kesinti zararının süresi ve etkilenen abone sayısı, üçüncü kişilere yapılan ödemelerin belgeleri ayrı ayrı istenmelidir.
Ayrıca zemin tahrip bedeli, yönetmeliklerde tranşe genişliği gibi ölçütlere bağlı olarak hesaplanır; uygulanan genişlik ve uzunluğun fiilî duruma uyup uymadığı denetlenmelidir.
Az Bilinen Alan: Kurumun Karşı Kusuru
⚖️ Hat nerede, ne derinlikte?
Hat hasarı dosyalarında en sık atlanan savunma, altyapı kurumunun kendi kusurudur. Aşağıdaki hususlar araştırılmalıdır:
- Kuruma sorgu yapılmışsa, verilen güzergâh bilgisi doğru muydu?
- Hat, projesinde gösterilen yerde mi bulunuyordu?
- Hat, mevzuat ve projede öngörülen derinlikte mi döşenmişti?
- İkaz bandı veya koruma tedbiri uygulanmış mıydı?
- Kurum, çalışma bildirimi üzerine yerinde işaretleme veya nezaretçi sağladı mı?
- Hat, kurumun kendi altyapı bilgi sistemine işlenmiş miydi?
Bu soruların cevabı olumsuzsa, zarar tümüyle kazıyı yapana yüklenemez; ortak kusur gündeme gelir ve talep edilen tutar buna göre indirilir.
Bu nedenle hasardan hemen sonra yapılacak en değerli iş, hattın bulunduğu derinliğin ve konumunun ölçülerek tutanağa geçirilmesi ve fotoğraflanmasıdır. Onarım yapıldıktan sonra bu tespit imkânsız hâle gelir.
Hasar Anında Yapılacaklar
- Çalışmayı derhâl durdurun ve makineyi hattan uzaklaştırın.
- Doğalgazda alanı boşaltın, ateş kaynaklarını uzaklaştırın ve acil hattı arayın; elektrikte alana yaklaşmayın.
- İlgili kuruma ve kolluğa derhâl bildirim yapın; bildirim saatini kayda geçirtin.
- Hattın derinliğini ölçün ve konumunu tespit ettirin; fotoğraf ve video alın.
- Varsa ikaz bandı bulunup bulunmadığını kayda geçirin.
- Elinizdeki ruhsat ve hat bilgisi yazılarını olay yerinde ibraz edin ve tutanağa geçirtin.
- Kurum görevlilerinin düzenlediği tutanağa şerh koyma hakkınızı kullanın.
- Tanık bilgilerini alın.
- Sigortacınıza ihbar edin.
💡 Tutanağa şerh koymak
Olay yerinde düzenlenen tutanak, sonraki tüm sürecin temelini oluşturur. Tutanağa itirazsız imza atmak, sonradan ileri sürülecek karşı kusur iddiasını zayıflatır.
Şerhte şu hususlar belirtilmelidir: hattın ölçülen derinliği, güzergâh bilgisinin kurumdan alınmış olup olmadığı, işaretleme yapılıp yapılmadığı ve ikaz bandı bulunup bulunmadığı.
Ceza ve İdari Yaptırım Boyutu
Doğalgaz hattı hasarı yalnızca hizmet kesintisine yol açmaz; kontrolsüz gaz çıkışı yangın ve patlama riski doğurduğundan can ve mal güvenliğini tehdit eder. Bu nedenle olay, genel güvenliğin tehlikeye sokulmasına ilişkin hükümler bakımından da değerlendirilebilir.
Ayrıca koordinasyon merkezi ilke ve kararlarına uyulmadan yapılan çalışmalar için idari yaptırım uygulanır; ruhsatsız çalışma ayrıca kaçak kazı olarak nitelendirilir.
Bu iki boyut tazminat dosyasından bağımsız yürür; ancak ceza dosyasındaki tespitler tazminat dosyasında kusur bakımından kullanılır.
Sigorta Tarafı
Bu tür zararlar için iki poliçe gündeme gelir: işyeri sorumluluk sigortası ve şantiye çalışmalarında düzenlenen inşaat sigortalarındaki üçüncü şahıs mali mesuliyet teminatı.
Poliçe incelemesinde bakılacak hususlar: teminatın yeraltı tesislerine verilen zararları kapsayıp kapsamadığı, muafiyet oranı ve bildirim süresi. Yeraltı tesisleri birçok poliçede ayrı bir kloz ile düzenlenir; bu kloz alınmamışsa teminat boşluğu doğar.
İş makinesi çevresindeki poliçe yapısı için: iş makinesi sigortaları: makine kırılması, geniş kasko ve hırsızlık rehberi.
Dilekçe Örneği 1 — Kurum Talebine İtiraz
[DOĞALGAZ DAĞITIM ŞİRKETİ / ELEKTRİK DAĞITIM ŞİRKETİ / SU VE KANALİZASYON İDARESİ]’NE
İTİRAZ EDEN: [Unvan] — [Vergi No] — [Adres]
VEKİLİ: Av. [Ad Soyad] (varsa)
DOSYA / İHBARNAME NO: [ … ]
KONU: …/…/20… tarihli hat hasarı nedeniyle tarafımızdan talep edilen [ … ] TL‘ye itirazımızdır.
AÇIKLAMALAR:
1. OLAY. …/…/20… tarihinde [adres] mevkiinde yürütülen kazı çalışması sırasında kurumunuza ait [doğalgaz / elektrik / su] hattında hasar meydana gelmiştir. Olay derhâl kurumunuza bildirilmiştir. (Ek-1: bildirim kaydı ve saati)
2. YÜKÜMLÜLÜKLERİMİZ YERİNE GETİRİLMİŞTİR.
a) Çalışma için kazı ruhsatı alınmıştır. (Ek-2: ruhsat)
b) Kazı öncesinde kurumunuzdan ve diğer altyapı kuruluşlarından hat güzergâh bilgisi talep edilmiş ve alınmıştır. (Ek-3: sorgu yazıları ve cevaplar)
c) Alınan bilgiye göre arazide işaretleme yapılmıştır. (Ek-4: işaretleme fotoğrafları)
d) Hat güzergâhına yakın bölgede elle kazı yöntemi uygulanmıştır. (Ek-5: şantiye kayıtları)
3. KURUMUNUZUN KUSURU. Buna karşılık aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir:
a) Hat, tarafımıza bildirilen güzergâhtan [ … ] metre uzakta bulunmuştur; verilen bilgi gerçek konumu yansıtmamaktadır. (Ek-6: ölçüm tutanağı ve fotoğraflar)
b) Hattın döşenme derinliği [ … ] cm olarak ölçülmüş olup, projede ve mevzuatta öngörülen derinliğin altındadır. (Ek-7)
c) Hat üzerinde ikaz bandı bulunmamaktadır.
d) Bildirimimize rağmen çalışma sahasında kurumunuzca yerinde işaretleme veya nezaretçi sağlanmamıştır.
4. TALEP EDİLEN TUTAR DENETİME ELVERİŞLİ DEĞİLDİR. Bildirilen tutar tek kalem hâlinde gösterilmiş olup dayanakları sunulmamıştır. Aşağıdakilerin ayrı ayrı bildirilmesini talep ederiz:
i. Onarıma ilişkin keşif, metraj ve fatura belgeleri,
ii. Kaçak bedelinin hesaplama yöntemi ve dayanağı,
iii. Kesinti süresi ile etkilenen abone sayısı,
iv. Üçüncü kişilere yapılmış ödemelere ilişkin belgeler,
v. Zemin tahrip bedelinin hesabına esas tranşe genişliği ve uzunluğu.
TALEP: Yukarıda açıklanan nedenlerle talebinizin YENİDEN DEĞERLENDİRİLMESİNİ; ortak kusur gözetilerek tutarın İNDİRİLMESİNİ; anılan belgelerin tarafımıza GÖNDERİLMESİNİ talep ederiz. Fazlaya ilişkin haklarımız saklıdır. …/…/20…
İtiraz Eden / Vekili
[Ad Soyad] — (imza, kaşe)
Dilekçe Örneği 2 — Kurumun Açtığı Davaya Cevap
[ … ] ASLİYE HUKUK / ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ SAYIN HÂKİMLİĞİ’NE
DOSYA NO: 20…/…… E.
DAVALI: [Unvan] — VEKİLİ: Av. [Ad Soyad]
KONU: Davaya cevaplarımızdır.
AÇIKLAMALAR:
1. ÖZEN YÜKÜMLÜLÜĞÜ YERİNE GETİRİLMİŞTİR. Müvekkil, kazı öncesinde ruhsat almış, altyapı kuruluşlarından hat bilgisi talep etmiş, alınan bilgiye göre işaretleme yaptırmış ve hat güzergâhına yakın bölgede elle kazı yöntemi uygulamıştır. (Ek-1 ilâ Ek-4)
2. DAVACI İDARENİN KUSURU. Zararın oluşumunda davacının kendi kusuru bulunmaktadır. Bu hususta aşağıdakilerin araştırılmasını talep ederiz:
a) Davacının müvekkile bildirdiği güzergâh bilgisinin doğruluğu,
b) Hattın projesinde gösterilen konumda bulunup bulunmadığı,
c) Hattın mevzuatta öngörülen derinlikte döşenip döşenmediği,
d) Hat üzerinde ikaz bandı veya koruma tedbiri bulunup bulunmadığı,
e) Bildirim üzerine davacınca yerinde işaretleme veya nezaretçi sağlanıp sağlanmadığı,
f) Hattın davacının altyapı bilgi sistemine doğru işlenip işlenmediği.
3. KEŞİF TALEBİ. Olay yerinde KEŞİF yapılmasını; hattın konumu ve derinliğinin rakamla tespitini talep ederiz. (Onarım yapılmışsa:) Onarım öncesine ait fotoğraf ve ölçüm kayıtları ile davacının proje ve imalat kayıtları birlikte değerlendirilmelidir.
4. TALEP EDİLEN KALEMLER. Dava değerine dâhil edilen onarım bedeli, kaçak bedeli, kesinti zararı, üçüncü kişilere ödenen tazminat ve zemin tahrip bedeli kalemlerinin ayrı ayrı incelenmesini; her birinin dayanak belgeleriyle ispatlanmasını talep ederiz.
5. CELP TALEPLERİ. Davacıdan; anılan kesime ait altyapı projesi, imalat ve kabul kayıtları, müvekkile verilen güzergâh bilgisi yazısı, olay tutanağı ve onarıma ilişkin keşif, metraj ve faturaların celbini talep ederiz.
6. SİGORTA. Müvekkilin [işyeri sorumluluk / üçüncü şahıs mali mesuliyet] poliçesi bulunmakta olup, dava sigortacıya İHBAR EDİLMİŞTİR. (Ek-5: poliçe ve ihbar)
SONUÇ VE İSTEM: Davanın REDDİNE; aksi kanaatte davacının kusuru gözetilerek KISMEN REDDİNE; KEŞİF yapılmasına ve anılan kayıtların CELBİNE karar verilmesini saygılarımızla talep ederiz. …/…/20…
Davalı Vekili
Av. [Ad Soyad]
(imza)
Dilekçe Örneği 3 — Kesintiden Zarar Gören Abonenin Talebi
Hat hasarından yalnızca kurum değil, hizmetten yararlanamayan işletmeler de zarar görür.
[KAZIYI YAPAN İŞLETME]’YE
ve
[DAĞITIM ŞİRKETİ / İDARE]’NE
BAŞVURAN: [Unvan] — [Vergi No] — [Adres] — [IBAN]
KONU: …/…/20… tarihli hat hasarı nedeniyle uğradığımız zararın tazmini talebimizdir.
AÇIKLAMALAR:
1. …/…/20… tarihinde [adres] mevkiinde yürütülen kazı çalışması sırasında [doğalgaz / elektrik / su] hattında meydana gelen hasar nedeniyle, işletmemize [ … ] saat süreyle hizmet verilememiştir.
2. ZARARIMIZ.
a) Üretim durması nedeniyle uğranılan kayıp,
b) Bozulan hammadde ve ürünler,
c) Çalışılamayan sürede ödenen işçilik,
d) Yerine getirilemeyen siparişler nedeniyle doğan zarar ve cezalar,
e) Ekipman hasarı — ani kesintiden kaynaklanan.
(Ek-1: kesinti süresini gösteren kayıt, Ek-2: üretim ve stok kayıtları, Ek-3: puantaj, Ek-4: sipariş ve sözleşme belgeleri, Ek-5: teknik rapor)
3. SORUMLULUK. Zarar, kazı çalışmasını yürüten işletmenin kusurundan kaynaklanmıştır. Ayrıca hattın konumu ve korunmasına ilişkin yükümlülükler bakımından ilgili kurumun sorumluluğu da değerlendirilmelidir.
TALEP: [ … ] TL zararımızın tazminini; talebimize yazılı cevap verilmesini talep ederiz. Aksi hâlde dava yoluna başvurulacaktır. Fazlaya ilişkin haklarımız saklıdır. …/…/20…
Başvuran / Yetkili
[Ad Soyad] — (imza, kaşe)
Kazı Öncesi Kontrol Listesi
- Kazı ruhsatı alındı mı?
- Doğalgaz, elektrik, su ve telekom kuruluşlarından ayrı ayrı hat bilgisi istendi mi?
- Alınan cevaplar yazılı olarak dosyalandı mı?
- Arazide işaretleme yapıldı ve fotoğraflandı mı?
- Hat güzergâhına yakın bölgede elle kazı planlandı mı?
- Operatöre hat konumları yazılı olarak tebliğ edildi mi?
- Sahada nezaretçi görevlendirildi mi?
- Acil durum iletişim numaraları sahada bulunuyor mu?
- Poliçe yeraltı tesisleri klozunu içeriyor mu?
- Vana ve kapak gibi unsurların üzeri kapatılmadı mı?
Sık Yapılan Altı Hata
- Ruhsatı yeterli saymak. Ruhsat kazının yapılabileceğini gösterir; hattın nerede olduğunu göstermez.
- Hat bilgisini sözlü almak. Sorgu ve cevaplar yazılı olmalı ve dosyalanmalıdır.
- Derinliği ölçtürmemek. Onarım yapıldıktan sonra bu tespit imkânsız hâle gelir.
- Tutanağa şerhsiz imza atmak. Karşı kusur iddiası baştan zayıflar.
- Faturayı sorgulamadan ödemek. Kalemler ayrı ayrı denetlenmelidir.
- Yeraltı tesisleri klozunu almamak. Bu kloz yoksa sorumluluk poliçesinde teminat boşluğu doğar.
Alacağın Tahsili ve İcra Takibi
Hasar bedeli ödenmediğinde alacak icra yoluyla istenir.
| Konu | Kural | Dayanak |
|---|---|---|
| Takip talebi | Talebin kanunda öngörülen unsurları içermesi | İİK m.58 |
| Masraf | Giderlerin peşin karşılanması | İİK m.59 |
| Ödeme emri | Borçluya ödeme emri gönderilmesi | İİK m.60 |
| İtiraz | Tebliğden itibaren yedi gün | İİK m.62 |
| Etki | Süresinde yapılan itirazın takibi durdurması | İİK m.66 |
| İptal | Genel mahkemede dava, bir yıl | İİK m.67 |
| Kaldırma | İcra mahkemesinde belgeye dayalı başvuru, altı ay | İİK m.68 |
| Menfi tespit | Borcun bulunmadığı iddiası | İİK m.72 |
Altıncı ve yedinci satırlar birlikte okunmalıdır: hasar bedeli belgeye dayanmıyorsa itirazın iptali yoluna gidilir; kanunda sayılan belgelerden biri varsa icra mahkemesinde kaldırma istenebilir.
Kamu alacağı ise rejim değişir. Alacağı isteyen kurumun alacağı kamu alacağı niteliği taşıyorsa takip 6183 sayılı Kanun hükümlerine göre yürütülür; bu hâlde itiraz süresi, mercii ve ileri sürülebilecek sebepler farklıdır. Gelen ödeme emrinin hangi kanuna göre düzenlendiği belgenin üzerindeki dayanaktan tespit edilmelidir.
Kesinleşme Sonrası Paraya Çevirme
Takip kesinleştiğinde haciz ve satış zinciri işler.
| Konu | Kural | Dayanak |
|---|---|---|
| Satış isteme | Alacaklı veya borçlu, hacizden itibaren bir yıl içinde satış isteyebilir | İİK m.106 |
| Haczin düşmesi | Süresinde satış istenmez veya gerekli gider on beş gün içinde depo edilmezse haciz kalkar | İİK m.110 |
| Kıymet takdiri | Rapor borçluya, haciz koydurmuş alacaklıya ve ipotekli alacaklılara tebliğ edilir | İİK m.128 |
| Şikâyet | Tebliğden itibaren yedi gün içinde şikâyet; şikâyetten itibaren yedi gün içinde masraf yatırılmazsa kesin ret | İİK m.128/a |
| Rızaen satış | Borçlu, kıymet takdirinin tebliğinden itibaren yedi gün içinde yetki isteyebilir | İİK m.111/a |
| Elektronik artırma | Açık artırma elektronik satış portalında yapılır ve yedi gün sürer | İİK m.111/b |
| İlan | Artırmanın gün ve saat aralığı en az on beş gün önce ilan edilir | İİK m.114 |
| İhale bedeli | Bedel, artırma sonuç tutanağının ilanından itibaren yedi gün içinde ödenir | İİK m.118 |
Beşinci satır, borçlu bakımından değerli bir imkândır: kıymet takdirinin tebliğinden itibaren yedi gün içinde rızaen satış yetkisi istenebilir ve bu yol daha yüksek bedelle satış sağlayabilir.
İtiraz için icra takibine itiraz dilekçesi rehberimize bakabilirsiniz.
Kesinleşme Sonrası Yükümlülükler
Takip kesinleştiğinde borçlu bakımından yeni yükümlülükler doğar.
| Konu | Kural | Dayanak |
|---|---|---|
| Mal beyanı | Kesinleşme sonrası beyan | İİK m.74 |
| Yenileme | Yeni mal edinilince | İİK m.75 |
| Yaptırım | Beyanda bulunmama | İİK m.76 |
| Gerçeğe aykırılık | Aykırı beyan | İİK m.338 |
| Haciz | Malvarlığına haciz | İİK m.78 |
| Haczedilmezlik | Kanunda sayılan mal ve haklar | İİK m.82 |
| Maaş | Kanuni kesinti sınırı | İİK m.83 |
| Üçüncü kişi | Haciz ihbarnamesi | İİK m.89 |
Altıncı ve yedinci satırlar birlikte okunmalıdır: şirket veya şahıs işletmesi bakımından mesleğin sürdürülmesi için zorunlu araçlar ile ücret alacakları kanunda korunmuştur; bu korumalar süresinde ileri sürülmelidir.
Sigorta ilişkisi ayrıca izlenmelidir. Hasarın sigorta kapsamında olması hâlinde kurumun alacağı ile sigortadan tahsil edilecek tutar arasındaki ilişki takibe yansır. Bu nedenle sigorta bildirimi yapılmalı ve tahsil edilen tutar dosyaya bildirilerek borçtan düşülmelidir.
Sıkça Sorulan Sorular
Kazı öncesinde ne yapmam gerekir?
Üç ayrı yükümlülük vardır. Büyükşehir sorumluluğundaki yerlerde kazı ruhsatı alınmalı; doğalgaz, elektrik, su ve telekom kuruluşlarından hat güzergâh bilgisi istenmeli; güzergâhın imar planlarına ve altyapı projelerine uygunluğu başvuru sahibince incelenmelidir.
Kazı ruhsatım vardı, yeterli değil mi?
Yeterli değildir. Ruhsat kazının yapılabileceğini gösterir, hattın nerede olduğunu göstermez. Özellikle doğalgazda çalışmaların dağıtım şirketinin bilgisi ve izni dâhilinde yürütülmesi ve kazı planlanmadan önce şirketle iletişime geçilmesi gerekir.
Hat hasarında kim sorumlu olur?
Operatör kusuru oranında; kazıyı yapan işletme hem adam çalıştıran sıfatıyla hem kendi organizasyon kusuru nedeniyle; ruhsat sahibi çalışma sahasında güvenlik önlemlerini alma yükümlülüğü bakımından sorumlu olabilir. Yüklenici ile alt yüklenici arasındaki ilişki iç ilişkide rücuyu belirler.
Kurum da kusurlu olabilir mi?
Olabilir ve bu en sık atlanan savunmadır. Verilen güzergâh bilgisinin doğruluğu, hattın projesinde gösterilen yerde bulunup bulunmadığı, öngörülen derinlikte döşenip döşenmediği, ikaz bandı bulunup bulunmadığı ve bildirim üzerine yerinde işaretleme sağlanıp sağlanmadığı araştırılmalıdır.
Kurumun kusuru varsa ne olur?
Zarar tümüyle kazıyı yapana yüklenemez; ortak kusur gündeme gelir ve talep edilen tutar buna göre indirilir. Bu nedenle karşı kusur iddiası somut delillerle kurulmalıdır.
Hasardan sonra ilk ne yapmalıyım?
Çalışmayı derhâl durdurun; doğalgazda alanı boşaltıp acil hattı arayın, elektrikte alana yaklaşmayın. Kuruma ve kolluğa derhâl bildirim yapın; hattın derinliğini ölçtürüp konumunu tespit ettirin ve fotoğraflayın; ruhsat ile hat bilgisi yazılarını olay yerinde ibraz ettirip tutanağa geçirtin.
Neden derinlik ölçümü önemli?
Hattın mevzuatta ve projede öngörülen derinlikte döşenip döşenmediği, kurumun kusuru bakımından belirleyicidir. Onarım yapıldıktan sonra bu tespit imkânsız hâle geldiğinden ölçüm hasar anında yapılmalı ve tutanağa geçirilmelidir.
Tutanağı imzalamalı mıyım?
Tutanağa itirazsız imza atmak, sonradan ileri sürülecek karşı kusur iddiasını zayıflatır. Şerh hakkınızı kullanarak hattın ölçülen derinliğini, güzergâh bilgisinin kurumdan alınmış olup olmadığını, işaretleme yapılıp yapılmadığını ve ikaz bandı bulunup bulunmadığını belirtin.
Kurumun gönderdiği fatura neleri kapsar?
Genellikle onarım bedeli, kaçak gaz veya su bedeli, kesinti zararı, üçüncü kişilere ödenen tazminat ve zemin tahrip bedeli kalemlerini içerir. Ayrıca idari yaptırım uygulanabilir. Her kalemin dayanağı ve hesabı ayrı olduğundan ayrıştırılmadan ödenmemelidir.
Hangi belgeleri istemeliyim?
Onarıma ilişkin keşif, metraj ve faturalar; kaçak bedelinin hesaplama yöntemi; kesinti süresi ile etkilenen abone sayısı; üçüncü kişilere yapılan ödemelerin belgeleri ve zemin tahrip bedeline esas tranşe genişliği ile uzunluğu ayrı ayrı istenmelidir.
Ceza sorumluluğu doğar mı?
Doğalgaz hattı hasarı kontrolsüz gaz çıkışı nedeniyle yangın ve patlama riski doğurduğundan, olay genel güvenliğin tehlikeye sokulmasına ilişkin hükümler bakımından değerlendirilebilir. Ayrıca koordinasyon merkezi ilke ve kararlarına uyulmadan yapılan çalışmalara idari yaptırım uygulanır.
Sigortam bu zararı karşılar mı?
İşyeri sorumluluk sigortası ile şantiye çalışmalarında düzenlenen inşaat sigortalarındaki üçüncü şahıs mali mesuliyet teminatı gündeme gelir. Ancak yeraltı tesislerine verilen zararlar birçok poliçede ayrı bir klozla düzenlenir; bu kloz alınmamışsa teminat boşluğu doğar.
Hat hasarı faturası mı geldi? Karşı kusuru birlikte inceleyelim.
İlgili Rehberler
- Görev sırasındaki kazada işverenin sorumluluğu dava dilekçesi
- İş makinesiyle iş kazası ve işverenin sorumluluğu rehberi
- İş makinesi sigortaları: makine kırılması, geniş kasko ve hırsızlık
- Operatörlü ve operatörsüz iş makinesi kiralamada sorumluluk rehberi
- Komşu kazı ve inşaat nedeniyle bina hasarı tazminat dava dilekçesi
- Keşif ve olay yerinde inceleme talebi dilekçesi örneği
- Elektrik kesintisinden doğan zararın tazmini
- İş makinesi operatör belgesi, G sınıfı ve yetkisiz kullanım rehberi
- Traktör ve iş makinesi kazasında tazminat dava dilekçesi örneği
- Tüm dilekçe örnekleri
Dayanak Mevzuat
- 5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu m. 8 — Altyapı Koordinasyon Merkezi (AYKOME)
- Büyükşehir Belediyeleri Koordinasyon Merkezleri Yönetmeliği — kazı izni, ruhsat ve denetim
- 6098 sayılı TBK m. 49 — haksız fiil sorumluluğu
- 6098 sayılı TBK m. 52 — zarar görenin kusuru ve tazminattan indirim
- 6098 sayılı TBK m. 66 — adam çalıştıranın sorumluluğu
- 4646 sayılı Doğal Gaz Piyasası Kanunu — dağıtım faaliyeti ve şebeke
- 5237 sayılı TCK m. 170, 171 — genel güvenliğin kasten ve taksirle tehlikeye sokulması
- 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu — işverenin yükümlülükleri
