İş makinesi kiralamalarında uyuşmazlığın kaynağı çoğu zaman sözleşmenin kendisidir. Piyasadaki örnekler birbirinden çok farklı düzenlemeler içerir: kimi sözleşmede operatörün sigorta primi kiraya verene, kimisinde kiracıya yüklenir; kimi metin bütün sorumluluğu tek bir tarafa devreder. Bir kaza veya hasar meydana geldiğinde ise belirleyici olan başlıklar değil, fiilî durumdur: makine üzerinde kim hâkimiyet kuruyordu ve operatöre talimatı kim veriyordu? Bu rehber ayrımı ve üç hazır dilekçe örneğini içeriyor.
⚠️ Faizde mevzuat güncellemesi — 31 Temmuz 2026:
Faiz oranı. 7589 sayılı Kanun’un 10. maddesiyle 3095 sayılı Kanun’un 1. maddesi yeniden yazılmıştır (RG 31.07.2026, S. 33326). Yasal faiz artık sabit bir rakam değil, TCMB’nin önceki yılın 31 Aralık günü kısa vadeli kredi işlemlerinde uyguladığı reeskont oranının yüzde seksenidir. 30 Haziran’daki oran, önceki 31 Aralık oranından beş puan veya daha fazla farklıysa yılın ikinci yarısında 30 Haziran oranının yüzde sekseni uygulanır. Faiz artık dönemsel hesaplanır: 31.07.2026 öncesi dönemde eski rejim, sonrasında yeni formül geçerlidir; tek oranla yıllara yayılan hesap tabloları yanlış sonuç verir.
Faiz başlangıcı. Aynı Kanun’la Türk Borçlar Kanunu’nun 55. maddesine eklenen fıkralar uyarınca, bedensel zarar ve ölüm nedeniyle açılan tazminat davalarında faiz, bilinen dönem bakımından olay tarihinden, bilinemeyen dönem bakımından karar tarihinden işletilir. Tahkikat başlayıncaya kadar ifa amacıyla yapılan ödeme, ödeme tarihine göre belirlenecek tazminat miktarından oransal olarak mahsup edilir. Geçiş bakımından belirleyici olan, haksız fiilin veya zarar doğuran olayın tarihidir. Ayrıntı: Yasal faiz değişti: reeskont endekslemesi
⚠️ Mevzuat güncellemesi — 31 Temmuz 2026: 7589 sayılı Kanun’un 19. maddesiyle Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun belirsiz alacak davasını düzenleyen 107. maddesi yürürlükten kaldırılmıştır (RG 31.07.2026, S. 33326). Bu tarihten sonra yeni bir belirsiz alacak davası açılamaz. Yerine, aynı Kanun’un 20. maddesiyle HMK m. 109’a eklenen dördüncü fıkra ile güçlendirilmiş kısmi dava getirilmiştir: alacağın yalnız bir kısmının dava edildiği hâllerde talep konusu, aynı davada bir defaya mahsus olmak üzere, iddianın genişletilmesi yasağına tabi olmaksızın tahkikatın sona ermesine kadar artırılabilir ve zamanaşımı, artırılan kısım bakımından da dava tarihinden itibaren kesilmiş sayılır. 31.07.2026’dan önce açılmış belirsiz alacak davaları geçici m. 1 uyarınca eski hükme göre görülmeye devam eder. Ayrıntı: Belirsiz alacak davası kaldırıldı mı? HMK 107 ve yargı paketi
Kiralama sözleşmenizde sorumluluk net mi? Ücretsiz inceleyelim.
İki Tip Kiralama, İki Farklı Yapı
| Operatörsüz kiralama | Operatörlü kiralama | |
|---|---|---|
| Edim | Yalnızca makinenin kullanımının devri | Makine ve iş görme ediminin birlikte sunulması |
| Makineyi kim kullanır | Kiracının kendi personeli | Kiraya verenin sağladığı operatör |
| Fiilî hâkimiyet | Kural olarak kiracıda | Çoğu zaman kiraya verende kalır |
| Tipik uyuşmazlık | Makine hasarı, geç iade, bakım | Operatörün kusuru, kimin işçisi olduğu, İSG |
📌 Belirleyici soru üçtür
- Operatöre talimatı kim veriyor? — İşin ne zaman, nerede ve nasıl yapılacağını belirleyen taraf.
- Makineden ekonomik yararı kim sağlıyor? — Makine kimin işini görüyor.
- Masraf ve rizikolara kim katlanıyor? — Yakıt, bakım, sigorta ve arıza yükü kimde.
Bu üç sorunun cevabı, sözleşmedeki başlıktan bağımsız olarak sorumluluğun kimde olduğunu gösterir.
İşleten Sıfatı Kimde?
İş makineleri motorlu araç sayıldığından, kaza hâlinde işleten sorumluluğu gündeme gelir. İşleten; araç üzerinde fiili hâkimiyet kuran, araçtan ekonomik yarar sağlayan, masraf ve rizikolara katlanan kişidir.
| Durum | İşleten sıfatı |
|---|---|
| Kısa süreli operatörlü kiralama | Kural olarak kiraya verende kalır |
| Kısa süreli operatörsüz kiralama | Kiraya verende kalması kuvvetle muhtemeldir |
| Uzun süreli operatörsüz kiralama | Kiracıya geçebilir — ancak ispat aranır |
| Kiralama işini meslek edinenler | Sorumlulukları devam eder |
Kayıt maliki, işletenin üçüncü kişi olduğunu ispat ederse sorumluluktan kurtulur; ispat yükü ondadır ve tek başına kira sözleşmesi sunmak çoğu zaman yeterli görülmez. Ayrıntı: kiralık araç kazasında tazminat ve işleten sıfatı dilekçesi.
Operatör Kimin İşçisi?
Operatörlü kiralamalarda en çok tartışılan husus budur ve iki ayrı sonuç doğurur: iş kazası bakımından kimin işveren sayılacağı, üçüncü kişiye verilen zarar bakımından kimin adam çalıştıran olduğu.
⚠️ Sözleşmedeki ibare tek başına belirleyici değil
Piyasadaki sözleşme örneklerinde bu konu çok farklı düzenlenir. Kimi metinde operatörün ücreti ve sigorta primi kiraya verene, kimisinde kiracıya yüklenir. Bazı metinler ise operatörün kiracının sigortalı işçisi olduğunu kiracıya taahhüt ettirir.
Uyuşmazlık hâlinde bakılan yalnızca bu ibareler değildir. Fiilî bağlılık ilişkisi araştırılır: operatörün sigorta kaydı kimde, ücretini kim ödüyor, günlük talimatı kim veriyor, çalışma saatlerini kim belirliyor, puantajı kim tutuyor.
Sözleşmedeki ibare ile fiilî durum çelişiyorsa, sonucu fiilî durum belirler.
Adam çalıştıranın sorumluluğu için: görev sırasındaki kazada işverenin sorumluluğu dava dilekçesi.
Üçüncü Kişiye Karşı: Sözleşme Bağlamaz
Kiralama sözleşmelerinde sıkça yer alan “üçüncü kişilere verilecek her türlü zarardan kiracı sorumludur” tarzı hükümler, taraflar arasındaki iç ilişkiyi düzenler. Kazada zarar gören üçüncü kişiye karşı ileri sürülemez.
Zarar gören, kanundan doğan sorumluluk hükümlerine dayanır; taraflardan hangisinin sözleşmede sorumluluğu üstlendiği onu bağlamaz. Sözleşme hükmü yalnızca, ödeme yapan tarafın diğerine rücu edip edemeyeceğini belirler.
Hasar, Bakım ve Sigorta: Üç Ayrı Başlık
| Başlık | Sözleşmede netleştirilmeli |
|---|---|
| Makinenin hasarı | Hangi hasar kime ait; olağan aşınma ile kullanım kusuru ayrımı |
| Bakım ve onarım | Periyodik bakım kimde; arıza süresince kira işleyecek mi |
| Sarf ve aşınma | Yakıt, lastik, kesici uç gibi kalemler kimde |
| Nakliye | Gidiş ve dönüş nakliyesi kimde |
| Sigorta | Zorunlu mali sorumluluk, makine sigortası ve işyeri sorumluluk sigortası kimde |
| Operatör giderleri | Ücret, sigorta primi, yemek ve barınma kimde |
| İSG önlemleri | Saha güvenliği, çevreleme ve işaretçi personel kimde |
💡 Teslim tutanağı ve saat sayacı
Hasar uyuşmazlıklarının çoğu, teslim ve iade anındaki durumun kayıt altına alınmamasından doğar. Sözleşmeye ek olarak teslim tutanağı düzenlenmeli ve şunlar kaydedilmelidir:
saat sayacı değeri, mevcut hasar ve eksikler, lastik ve kesici uç durumu, yakıt seviyesi, ekipman ve aksesuar listesi ile fotoğraflar.
Aynı tutanak iade anında yeniden düzenlenir. Bu iki kayıt arasındaki fark, hem hasar hem çalışma süresi tartışmasını büyük ölçüde çözer.
Dilekçe Örneği 1 — Kiraya Verenin Hasar Talebi
[ … ] ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ SAYIN HÂKİMLİĞİ’NE
(taraflar tacir ve iş ticari nitelikteyse)
DAVACI: [Kiraya veren şirket] — VEKİLİ: Av. [Ad Soyad]
DAVALI: [Kiracı]
KONU: Kiralanan iş makinesinde meydana gelen hasar ile mahrum kalınan kira bedelinin tahsili istemidir.
DAVA DEĞERİ: [ … ] TL
AÇIKLAMALAR:
1. SÖZLEŞME. Taraflar arasında …/…/20… tarihli iş makinesi kiralama sözleşmesi düzenlenmiş; müvekkile ait [marka, model, seri no] iş makinesi davalıya [operatörsüz / operatörlü] olarak kiralanmıştır. (Ek-1: kiralama sözleşmesi)
2. TESLİM. Makine …/…/20… tarihinde davalıya teslim edilmiş; teslim anındaki durumu tutanakla kayıt altına alınmıştır. Teslim anında saat sayacı [ … ] olup makinede hasar bulunmamaktaydı. (Ek-2: teslim tutanağı ve fotoğraflar)
3. İADE VE HASAR. Makine …/…/20… tarihinde iade edilmiş; iade anında düzenlenen tutanakta [hasarın niteliği] tespit edilmiştir. Saat sayacı [ … ] olarak kaydedilmiştir. (Ek-3: iade tutanağı ve fotoğraflar, Ek-4: eksper veya teknik rapor)
4. HASARIN NİTELİĞİ. Tespit edilen hasar, olağan kullanımdan kaynaklanan aşınma niteliğinde değildir. [Amaç dışı kullanım / kapasite aşımı / bakımsız çalıştırma / uygunsuz zeminde çalışma] nedeniyle meydana gelmiştir. (Ek-5: teknik rapor)
5. SÖZLEŞME HÜKÜMLERİ. Sözleşmenin [ … ] maddesi uyarınca makinenin özenli ve tahsis edildiği amaca uygun kullanılması davalının yükümlülüğündedir. Gerekli eğitimi almış ve belgeleri bulunmayan personelce kullanım ile amaç dışı kullanımdan doğan zararlardan davalı sorumludur.
6. MAHRUM KALINAN KİRA. Makine, onarım nedeniyle [ … ] gün kiraya verilememiştir. Bu süreye ilişkin kira geliri kaybı ayrıca talep edilmektedir.
7. CELP TALEBİ. (Operatörsüz kiralamada) Makineyi kullanan personelin operatörlük belgesi ve makine türüne uygunluğunun davalıdan sorulmasını talep ederiz.
SONUÇ VE İSTEM: [ … ] TL onarım bedeli ile [ … ] TL mahrum kalınan kira bedelinin [temerrüt / avans] FAİZİYLE davalıdan tahsiline; hasarın niteliği ve tutarının BİLİRKİŞİ İNCELEMESİYLE tespitine; yargılama giderleri ile vekâlet ücretinin davalıya yükletilmesine karar verilmesini saygılarımızla talep ederiz. …/…/20…
Davacı Vekili
Av. [Ad Soyad]
(imza)
Dilekçe Örneği 2 — Kiracının Arıza ve Kira Bedeli İtirazı
Makine arızası nedeniyle çalışılamayan süre, kira bedelini ve zararı doğrudan etkiler.
[KİRAYA VEREN ŞİRKET] A.Ş.’YE
BAŞVURAN (KİRACI): [Unvan] — [Vergi No] — [Adres]
SÖZLEŞME TARİHİ VE NO: [ … ]
KONU: Kiralanan iş makinesindeki arıza nedeniyle çalışılamayan süreye ilişkin itiraz ve taleplerimizdir.
AÇIKLAMALAR:
1. Şirketinizden [marka, model, seri no] iş makinesi …/…/20… tarihinde [operatörlü / operatörsüz] olarak kiralanmıştır.
2. ARIZA. Makine …/…/20… tarihinde [arızanın niteliği] nedeniyle çalışamaz hâle gelmiş; durum aynı gün tarafınıza bildirilmiştir. (Ek-1: arıza bildirimi ve gönderi kaydı, Ek-2: fotoğraflar)
3. ONARIM SÜRESİ. Arıza …/…/20… tarihinde giderilmiş olup makine [ … ] gün çalıştırılamamıştır.
4. SÖZLEŞME. Sözleşme uyarınca makinenin kullanıma elverişli hâlde teslimi ve arızaların giderilmesi kiraya verenin yükümlülüğündedir. Arıza süresince kira bedeli işlemez; onarımda geçen sürenin kira bedelinden düşülmesi gerekir.
5. ZARARIMIZ. Makinenin çalışamadığı süre boyunca şantiyede iş programı aksamış; [gecikme / ikame makine kiralama gideri / işçilik] nedeniyle zarara uğranmıştır. (Ek-3: ikame kiralama faturası, Ek-4: puantaj kayıtları)
6. BAKIM YÜKÜMLÜLÜĞÜ. Makineye ait periyodik bakım ve kontrol kayıtlarının tarafımıza bildirilmesini talep ederiz. Arızanın bakım eksikliğinden kaynaklandığının anlaşılması hâlinde zararımız ayrıca talep edilecektir.
TALEP: Çalışılamayan [ … ] güne ilişkin kira bedelinin TAHAKKUK ETTİRİLMEMESİNİ veya tahsil edilmişse İADESİNİ; bakım kayıtlarının bildirilmesini; talebimize yazılı cevap verilmesini talep ederiz. Fazlaya ilişkin haklarımız saklıdır. …/…/20…
Kiracı / Yetkili
[Ad Soyad] — (imza, kaşe)
Dilekçe Örneği 3 — Kaza Sonrası Taraf Sıfatı Beyanı
Üçüncü kişinin açtığı davada, kiralayan ve kiracı arasındaki sorumluluk dağılımı tartışılır.
[ … ] MAHKEMESİ SAYIN HÂKİMLİĞİ’NE
DOSYA NO: 20…/…… E.
DAVALI: [Kiraya veren / Kiracı] — VEKİLİ: Av. [Ad Soyad]
KONU: Taraf sıfatına ilişkin beyanlarımız ve delil taleplerimizdir.
AÇIKLAMALAR:
1. Dava konusu olayda kullanılan [makine cinsi ve seri no], müvekkil ile [diğer taraf] arasındaki …/…/20… tarihli sözleşmeyle [operatörlü / operatörsüz] olarak kiralanmıştır. (Ek-1: kiralama sözleşmesi, Ek-2: teslim tutanağı)
2. FİİLÎ DURUMUN TESPİTİ. Sorumluluğun belirlenmesinde sözleşmedeki ibareler tek başına yeterli olmayıp fiilî durum esas alınmalıdır. Bu itibarla aşağıdaki hususların araştırılmasını talep ederiz:
a) Kaza anında makineyi kullanan operatörün sigorta kaydı hangi işveren nezdindedir?
b) Operatörün ücretini kim ödemektedir?
c) Operatöre işin ne zaman, nerede ve nasıl yapılacağına ilişkin günlük talimatı kim vermektedir?
d) Çalışma saatleri kim tarafından belirlenmekte, puantaj kim tarafından tutulmaktadır?
e) Makinenin yakıt, bakım ve sigorta giderleri kim tarafından karşılanmaktadır?
f) Makine hangi tarafın işini görmekte; ekonomik yararlanma kimdedir?
g) Çalışma sahasının güvenliği ve işaretlemesi hangi tarafın yükümlülüğündedir?
3. CELP TALEBİ. Diğer taraftan; operatörün SGK hizmet dökümü, ücret bordroları, puantaj kayıtları, günlük talimat ve şantiye kayıtları ile makineye ait bakım, periyodik kontrol ve sigorta belgelerinin celbini talep ederiz.
4. SÖZLEŞME HÜKMÜNÜN ETKİSİ. Sözleşmede yer alan sorumluluk hükümleri taraflar arasındaki iç ilişkiyi düzenler; davacı üçüncü kişiye karşı ileri sürülemez. Bu hükümler yalnızca ödeme yapan tarafın rücu hakkı bakımından sonuç doğurur.
5. RÜCU. Müvekkilin sorumlu tutulması hâlinde, diğer tarafa karşı sözleşmeden doğan rücu hakkımız saklıdır.
SONUÇ VE İSTEM: Yukarıda sayılan hususların ARAŞTIRILMASINA ve belgelerin CELBİNE; müvekkilin taraf sıfatının bu tespitler ışığında değerlendirilmesine karar verilmesini saygılarımızla talep ederiz. …/…/20…
Davalı Vekili
Av. [Ad Soyad]
(imza)
Sözleşmede Bulunması Gerekenler
- Makine tanımı: marka, model, seri numarası, kapasite, yıl, saat sayacı değeri
- Kiralama türü: operatörlü mü, operatörsüz mü — açıkça yazılmalı
- Operatörlüyse: operatörün kimin işçisi olduğu, ücret ve sigorta priminin kimde bulunduğu
- Operatörün belge ve eğitim yükümlülüğü kimde
- Süre, bedel, ödeme koşulları ve depozito
- Teslim ve iade tutanağı düzenleneceği ve içeriği
- Nakliye giderleri kimde
- Yakıt, lastik ve sarf malzemesi kimde
- Bakım ve periyodik kontrol kimde; arıza süresince kira işleyip işlemeyeceği
- Sigortalar: zorunlu mali sorumluluk, makine sigortası, işyeri sorumluluk sigortası
- Saha güvenliği, çevreleme ve işaretçi personel yükümlülüğü kimde
- Hasar hâlinde bildirim usulü ve süresi
- Fesih, gecikme ve uyuşmazlık çözümü
Sık Yapılan Altı Hata
- Teslim tutanağı düzenlememek. Saat sayacı ve mevcut hasar kayıt altına alınmazsa iade anındaki tartışma çözümsüz kalır.
- Operatörün bağlılığını belirsiz bırakmak. Kimin işçisi olduğu, iş kazası ve üçüncü kişi zararında belirleyicidir.
- Sözleşme ibaresine güvenmek. Fiilî durumla çelişen ibare sonucu değiştirmez.
- Sorumsuzluk hükmünü mutlak sanmak. Bu hükümler üçüncü kişilere karşı ileri sürülemez.
- Arıza süresini düzenlememek. Onarımda geçen sürenin kiraya etkisi baştan yazılmalıdır.
- Sigortaları saymamak. Hangi poliçenin kimde olduğu belirtilmezse kaza sonrası teminat boşluğu doğar.
Sıkça Sorulan Sorular
Operatörlü ve operatörsüz kiralama arasındaki fark nedir?
Operatörsüz kiralamada yalnızca makinenin kullanımı devredilir ve makineyi kiracının kendi personeli kullanır. Operatörlü kiralamada ise makinenin yanında bir iş görme edimi de sunulur; makineyi kiraya verenin sağladığı operatör kullanır. Bu fark, fiilî hâkimiyetin kimde olduğunu ve dolayısıyla sorumluluğu etkiler.
Kaza olursa kim sorumlu?
Belirleyici olan sözleşmedeki başlık değil fiilî durumdur. Üç soru sorulur: operatöre talimatı kim veriyor, makineden ekonomik yararı kim sağlıyor, masraf ve rizikolara kim katlanıyor. Bu soruların cevabı sorumluluğun kimde olduğunu gösterir.
İşleten sıfatı kiracıya geçer mi?
Kısa süreli kiralamada işleten sıfatı kural olarak kiraya verende kalır. Uzun süreli operatörsüz kiralamada kiracıya geçebilir; ancak bu iddianın ispatı aranır ve tek başına kira sözleşmesi sunmak çoğu zaman yeterli görülmez.
Operatör kimin işçisi sayılır?
Fiilî bağlılık ilişkisine bakılır: operatörün sigorta kaydı kimde, ücretini kim ödüyor, günlük talimatı kim veriyor, çalışma saatlerini kim belirliyor ve puantajı kim tutuyor. Sözleşmedeki ibare ile fiilî durum çelişiyorsa fiilî durum belirleyicidir.
Sözleşmedeki ‘tüm sorumluluk kiracıya aittir’ hükmü geçerli mi?
Bu hükümler taraflar arasındaki iç ilişkiyi düzenler ve kazada zarar gören üçüncü kişiye karşı ileri sürülemez. Zarar gören kanundan doğan sorumluluk hükümlerine dayanır; sözleşme yalnızca ödeme yapan tarafın diğerine rücu edip edemeyeceğini belirler.
Teslim tutanağı neden önemli?
Hasar uyuşmazlıklarının çoğu, teslim ve iade anındaki durumun kayıt altına alınmamasından doğar. Tutanakta saat sayacı değeri, mevcut hasar ve eksikler, lastik ve kesici uç durumu, yakıt seviyesi, ekipman listesi ve fotoğraflar yer almalıdır.
Makine arıza yaparsa kira işler mi?
Bu husus sözleşmede düzenlenmelidir. Makinenin kullanıma elverişli hâlde teslimi ve arızaların giderilmesi kural olarak kiraya verenin yükümlülüğündedir; onarımda geçen sürenin kira bedelinden düşülmesi yaygın bir düzenlemedir.
Arıza nedeniyle uğradığım zararı isteyebilir miyim?
Makinenin çalışamadığı süre boyunca doğan ikame makine kiralama gideri, işçilik ve gecikme zararları talep edilebilir. Arızanın bakım eksikliğinden kaynaklandığının anlaşılması hâlinde bu talep güçlenir; bu nedenle bakım ve periyodik kontrol kayıtları istenmelidir.
Makinedeki hasarı kiracıdan isteyebilir miyim?
Olağan kullanımdan kaynaklanan aşınma ile kullanım kusurundan doğan hasar ayrılmalıdır. Amaç dışı kullanım, kapasite aşımı, bakımsız çalıştırma veya uygunsuz zeminde çalışma nedeniyle oluşan hasar kiracıdan istenebilir; ayrıca onarım süresince mahrum kalınan kira geliri talep edilir.
Operatörün belgesiz olması sonucu nasıl etkiler?
Gerekli eğitimi almamış ve belgesi bulunmayan personelce kullanım, çoğu sözleşmede kiracının sorumluluğunda sayılır. Bunun ötesinde belgesizlik, kaza hâlinde kusur değerlendirmesini ve sigorta teminatını doğrudan etkiler.
Sözleşmede hangi sigortalar belirtilmeli?
Zorunlu mali sorumluluk sigortasının kimde olduğu, makinenin kendi hasarını karşılayan bir poliçe bulunup bulunmadığı ve işyeri sorumluluk sigortasının kimde olduğu açıkça yazılmalıdır. Belirtilmediğinde kaza sonrası teminat boşluğu doğar.
Saha güvenliği kimin yükümlülüğünde?
Sözleşmede açıkça düzenlenmelidir. Çalışma alanının çevrelenmesi, uyarı ve sinyalizasyon ile işaretçi personel bulundurulması üçüncü kişilere verilen zararlarda en doğrudan kusur başlığıdır; yükümlülüğün kimde olduğu belirsiz bırakılmamalıdır.
Kiralama sözleşmenizde sorumluluk net mi? Ücretsiz inceleyelim.
İlgili Rehberler
- İş makinesiyle iş kazası ve işverenin sorumluluğu rehberi
- İş makinesi operatör belgesi, G sınıfı ve yetkisiz kullanım rehberi
- İş makinesi tescili, plakası ve devri rehberi (KTK m. 22)
- Kiralık araç kazasında tazminat ve işleten sıfatı dilekçesi
- Görev sırasındaki kazada işverenin sorumluluğu dava dilekçesi
- Traktör ve iş makinesi kazasında tazminat dava dilekçesi örneği
- Araç işleteninin hukuki sorumluluğu
- Davanın ihbarı ve fer’î müdahale dilekçesi örneği (HMK m. 61-67)
- Alt işveren muvazaasının tespiti dava dilekçesi örneği
- Tüm dilekçe örnekleri
Dayanak Mevzuat
- 6098 sayılı TBK m. 299 vd. — kira sözleşmesi genel hükümleri
- 6098 sayılı TBK m. 301, 316, 317 — teslim borcu, özenle kullanma ve bakım giderleri
- 6098 sayılı TBK m. 66 — adam çalıştıranın sorumluluğu
- 6098 sayılı TBK m. 417 — işçiyi gözetme borcu
- 2918 sayılı KTK m. 3 — işleten tanımı; uzun süreli kiralamada kiracının işleten sayılması
- 2918 sayılı KTK m. 85, 91 — işletenin sorumluluğu ve zorunlu sigorta
- 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu — işverenin yükümlülükleri
- 4857 sayılı İş Kanunu m. 2, 7 — asıl işveren ile alt işveren ilişkisi ve geçici iş ilişkisi
