İş Makinesi Tescili, Plakası ve Devri Rehberi (2026) — KTK m. 22

İş makinesi alıp satanların en pahalı hatası, devri faturayla yapmaktır. Karayolları mevzuatına göre araçların satış ve devirlerinin noter aracılığıyla yapılması zorunludur; bunun dışında yapılan satış ve devirler geçersizdir. Faturayla el değiştirmiş bir makine, kayıtta hâlâ eski malik adına görünür — ve kaza, haciz ya da vergi çıktığında sonuçları o kişiye döner. Bu rehber tescil rejimini, süreleri ve hazır dilekçe örneklerini içeriyor.

İş Makinesi Nedir?

İş makineleri; yol inşaatı ile tarım, sanayi, bayındırlık ve millî savunma hizmetlerinde kullanılan, iş amacına göre üzerine çeşitli ekipmanlar monte edilmiş, karayolunda insan, hayvan ve yük taşımasında kullanılamayan motorlu araçlardır.

Tanımın son kısmı önemlidir: iş makinesi bir taşıma aracı değildir. Bu nitelik, hem tescil rejimini hem karayolunda seyir kurallarını belirler.

Tescili Kim Yapar?

Bu ayrım pratikte sık karıştırılır: aynı marka bir traktör veya yükleyici, tarımda kullanılıyorsa ziraat odasına, şantiyede kullanılıyorsa ticaret veya sanayi odasına tescil edilir. Yanlış kuruluşa yapılan başvuru reddedilir ve süre kaybı doğar.

Üç Aylık Süre

İş makinesi sahipleri, satın alma veya gümrükten çekme tarihinden itibaren üç ay içinde tescil yaptırmak üzere gerekli bilgi ve belgelerle yetkili kuruluşa başvurmak zorundadır. Araç sahipleri araçlarını mevzuatta belirtilen esaslara göre tescil ettirmek ve tescil belgesi almak mecburiyetindedir.

En Kritik Kural: Devir Noterde Yapılır

Faturayla devralınmış bir makinede yapılacak doğru iş, devrin usulüne uygun tamamlanmasıdır. Eski malike ulaşılamıyorsa mahkeme yoluna gidilmesi gündeme gelir.

Tescil İçin Gereken Belgeler

Teknik belge, ilgili meslek odasına kayıtlı bir makine mühendisi tarafından düzenlenip onaylanmış olmalıdır. Belgeler ibraz edilemiyorsa, mahkemeden alınacak sahiplik belgesi ile başvuru yapılabilir.

Trafik Belgesi: Plaka Tek Başına Yetmez

Tescili yapılan ve plaka verilen iş makineleri, trafik belgesi alınmadan trafiğe çıkamaz. Bu iki belge birbirinden farklıdır ve ikisi de gereklidir.

İş makineleri karayolunda insan, hayvan ve yük taşımasında kullanılamaz; karayolunda seyir hâlinde uyarı donanımı, işaretleme ve gerektiğinde refakat gibi ek yükümlülükler doğar. Kaza hâlindeki sorumluluk için: traktör ve iş makinesi kazasında tazminat dava dilekçesi örneği.

Rehin Şerhi ve Finansal Kiralama

İş makineleri üzerinde rehin şerhi tescili yapan odaya işlenir. Makine kredili veya finansal kiralama yoluyla edinilmişse, şerhin varlığı ve kapsamı satın alma öncesinde mutlaka sorgulanmalıdır.

Rehin şerhi bulunan bir makinenin devri, şerh kaldırılmadan tamamlanamaz. Şerhin kaldırılması için alacaklının muvafakati ve buna dayalı bir başvuru gerekir; bu husus satış görüşmelerinde baştan netleştirilmelidir.

Dilekçe Örneği 1 — Odaya Tescil Talebi

Dilekçe Örneği 2 — Devir (Nakil) Talebi

Noter satış sözleşmesi düzenlendikten sonra tescil kaydının yeni malike geçirilmesi için sunulur.

Dilekçe Örneği 3 — Faturayla Devralınan Makinede Tespit Davası

Devir noterde yapılmamışsa ve eski malike ulaşılamıyorsa, sahipliğin mahkemece tespiti gündeme gelir.

Satın Almadan Önce Kontrol Listesi

• Makinenin tescil belgesi var mı; kayıt malikiyle satıcı aynı kişi mi?
• Üzerinde rehin şerhi bulunuyor mu?
• Şasi ve motor numaraları belgeyle uyuşuyor mu?
• Makine hangi kesimde kullanılıyor; tescil doğru odada mı yapılmış?
• Devir noterde yapılacak mı? (Faturayla devir geçersizdir.)
• Gümrük ve vergi yükümlülükleri tamamlanmış mı?
• Zorunlu mali sorumluluk sigortası bulunuyor mu?
• Finansal kiralama konusu mu; sözleşme incelendi mi?
• Trafik belgesi mevcut mu?
• Devir sonrası üç aylık tescil takvimi kuruldu mu?

Sık Yapılan Altı Hata

1. Devri faturayla yapmak. Noter dışındaki satış ve devirler geçersizdir; kayıt eski malikte kalır.
2. Yanlış odaya başvurmak. Tarım kesiminde kullanılanlar ziraat odasına, diğerleri ticaret veya sanayi odasına tescil edilir.
3. Üç aylık süreyi kaçırmak. Tescil başvurusu edinme tarihinden itibaren yapılmalıdır.
4. Rehin şerhini sorgulamamak. Şerhli makine, şerh kaldırılmadan devredilemez.
5. Plakayı yeterli sanmak. Tescil ve plaka ayrı, trafik belgesi ayrıdır; ikisi de gerekir.
6. Teknik belgeyi eksik hazırlamak. Belge, ilgili meslek odasına kayıtlı makine mühendisince düzenlenmelidir.

Neden Ayrı Bir Tescil Rejimi Var?

İş makinelerinin trafik tescil kuruluşları yerine odalarca tescil edilmesinin dayanağı yalnızca idari kolaylık değildir. Trafikte kaydı bulunmayan özel ve tüzel kişilere ait iş makinelerinin tescili; seferberlik ve savaş hâli hazırlıklarına ışık tutmak, yurt savunmasıyla ilgili olarak ülke içindeki iş makinesi potansiyelinin bilinmesi ve sürekli izlenmesi amacına da hizmet eder.

Bu, tescilin ihmal edilmemesi gereken bir yükümlülük olduğunu gösterir: kayıt dışı kalan makine yalnızca özel hukuk bakımından değil, idari yükümlülükler bakımından da sorun doğurur.

Kayıt Dışı Makinenin Beş Sorunu

Zilyetlik Devri Yeterli mi?

İş makinesi piyasasında sık rastlanan bir başka durum, makinenin fiilen teslim edilip kayıt işlemlerinin sonraya bırakılmasıdır. Bu yaklaşım iki tarafı da riske sokar:

• Alıcı bakımından — makine üzerinde tasarruf edemez, sigorta yaptıramaz, satamaz; satıcının borçları nedeniyle haciz riski taşır.
• Satıcı bakımından — kayıt kendisinde kaldığından, makinenin karışacağı kazada işleten sıfatı ona yönelir. Sorumluluktan kurtulabilmesi için makineyi devrettiğini ve ekonomik yararlanmanın alıcıya geçtiğini ispat etmesi gerekir.

Bu nedenle teslim ile devir aynı anda tamamlanmalı; teslim tutanağı, ödeme belgeleri ve noter sözleşmesi bir arada oluşturulmalıdır. İşleten sıfatının nasıl belirlendiği için: kiralık araç kazasında tazminat ve işleten sıfatı dilekçesi.

Sıfır, İkinci El ve İthal: Üç Farklı Dosya

Sıfır makine

Fatura, garanti belgesi ve teknik belge asılları esastır. Satıcı firmanın belgeleri doğrudan odaya iletmesi istenebilir; bu nedenle satış görüşmesinde belgelerin kim tarafından ve nasıl gönderileceği netleştirilmelidir.

İkinci el makine

Dosyanın omurgası noter satış sözleşmesi ile önceki tescil belgesinin aslıdır. Önceki tescil belgesi elde değilse devir tamamlanamaz; bu nedenle belgenin varlığı satın alma öncesinde teyit edilmelidir.

İthal makine

Fatura aslına ek olarak gümrük giriş beyannamesi ve gümrük vergisinin ödendiğine dair makbuz aranır. Gümrük yükümlülükleri tamamlanmamış bir makinenin tescili yapılamaz; ikinci elde satın alınan ithal makinelerde bu husus ayrıca sorgulanmalıdır.

Tescil Kaydının Haciz Bakımından Önemi

Tescilli iş makinesi üzerine haciz, sicil kaydı üzerinden uygulanır.

İkinci ve altıncı satırlar birlikte okunmalıdır: sicile şerh konulan tarih sıra bakımından belirleyicidir; bu nedenle devir işlemlerinde kayıt üzerindeki şerhlerin tarihleri kontrol edilmelidir.

Cebrî Satışla Edinim

İş makinesi cebrî icra yoluyla da edinilebilir.

Yedinci ve sekizinci satırlar birlikte okunmalıdır: artırmanın gün ve saat aralığı en az on beş gün önce ilan edilir; ihale bedeli ise sonuç tutanağının ilanından itibaren yedi gün içinde ödenir. İki süre karıştırılmamalıdır.

Haciz için iş makinesinin haczi ve istihkak rehberimize bakabilirsiniz.

Aşkın Haciz ve Denetim

Makine üzerine konulan haczin ölçüsü kanunda sınırlanmıştır.

Beşinci ve altıncı satırlar birlikte okunmalıdır: muhafaza gideri makinenin değerine yaklaşıyorsa, muhafazadan vazgeçilerek sicile şerhle yetinilmesi her iki taraf bakımından da daha isabetli olabilir.

Sıkça Sorulan Sorular

İş makinesi nedir?

Yol inşaatı ile tarım, sanayi, bayındırlık ve millî savunma hizmetlerinde kullanılan, iş amacına göre üzerine çeşitli ekipmanlar monte edilmiş, karayolunda insan, hayvan ve yük taşımasında kullanılamayan motorlu araçlardır.

İş makinesinin tescilini kim yapar?

Kamu kuruluşlarına ait olanların tescili ilgili kuruluşça yapılır. Özel ve tüzel kişilere ait olanlardan tarım kesiminde kullanılanlar ziraat odalarınca; tarım dışı sanayi, bayındırlık ve diğer kesimlerde kullanılanlar ise üyesi oldukları ticaret, sanayi veya ticaret ve sanayi odalarınca tescil edilir.

Traktörüm hangi odaya tescil edilir?

Kullanım kesimi belirleyicidir. Tarımda kullanılıyorsa ziraat odasına, şantiye gibi tarım dışı bir kesimde kullanılıyorsa ticaret veya sanayi odasına tescil edilir. Yanlış kuruluşa yapılan başvuru reddedilir.

Tescil için ne kadar sürem var?

İş makinesi sahipleri, satın alma veya gümrükten çekme tarihinden itibaren üç ay içinde gerekli bilgi ve belgelerle yetkili kuruluşa başvurmak zorundadır.

İş makinesini faturayla satabilir miyim?

Satamazsınız. Mevzuata göre araçların satış ve devirlerinin noter aracılığıyla yapılması zorunludur; bunun dışında yapılan her türlü satış ve devir geçersizdir. Faturayla yapılan satışlar bu kapsamdadır.

Faturayla aldım, ne olur?

Devir geçerlilik kazanmaz ve makine kayıtta eski malik adına görünmeye devam eder. Bunun sonucunda makine üzerinde tasarrufta bulunamazsınız, eski malikin borçları nedeniyle haciz riski doğar ve makinenin karışacağı kazada işleten sıfatı bakımından belirsizlik oluşur.

Devri tamamlayamıyorum, ne yapabilirim?

Eski malike ulaşılabiliyorsa noterde devir yapılır. Ulaşılamıyorsa mülkiyetin tespiti için mahkemeye başvurulması gündeme gelir; alınacak karar tescile esas olmak üzere ilgili odaya bildirilir.

Tescil için hangi belgeler gerekir?

Sıfır makinelerde fatura aslı, garanti belgesi ve teknik belge asılları; ithal makinelerde ayrıca gümrük giriş beyannamesi ve vergi makbuzu; ikinci elde ise noter satış sözleşmesinin aslı ile önceki tescil belgesinin aslı sunulur. Her hâlde odaya hitaben dilekçe, iş makinesi bilgi formu ve oda harcı makbuzu gerekir.

Teknik belgeyi kim düzenler?

Teknik belge, ilgili meslek odasına kayıtlı bir makine mühendisi tarafından düzenlenip onaylanmalıdır. Belge, makinenin teknik özelliklerini içerecek biçimde hazırlanır.

Belgelerim yok, tescil yaptırabilir miyim?

Sahiplik belgeleri ibraz edilemiyorsa, mahkemeden alınacak sahiplik belgesi ile başvuru yapılabilir. Bu belgenin aslı veya noter tasdikli sureti sunulur.

Plakam var, trafiğe çıkabilir miyim?

Tescili yapılan ve plaka verilen iş makineleri, trafik belgesi alınmadan trafiğe çıkamaz. Tescil belgesi ile trafik belgesi farklı belgelerdir ve ikisi de gereklidir.

Makine üzerinde rehin varsa devredebilir miyim?

Rehin şerhi tescili yapan odaya işlenir ve şerh kaldırılmadan devir tamamlanamaz. Şerhin kaldırılması için alacaklının muvafakati ve buna dayalı bir başvuru gerekir; bu husus satış görüşmelerinde baştan netleştirilmelidir.

İlgili Rehberler

• Traktör ve iş makinesi kazasında tazminat dava dilekçesi örneği
• Araç işleteninin hukuki sorumluluğu
• Haricen satın alınan aracın devri dava dilekçesi örneği
• Kiralık araç kazasında tazminat ve işleten sıfatı dilekçesi
• Güvence Hesabına başvuru dilekçesi örneği (5684 s.K. m. 14)
• Görev sırasındaki kazada işverenin sorumluluğu dava dilekçesi
• Trafik kazası aynı zamanda iş kazası ise dava dilekçesi örneği
• Tazminat alacağı için ihtiyati haciz talebi dilekçesi örneği
• İstihkak davası: üçüncü kişinin malı
• Tüm dilekçe örnekleri

Dayanak Mevzuat

• 2918 sayılı KTK m. 22 — tescili yapacak kuruluşlar; iş makinelerinde ziraat, ticaret ve sanayi odaları
• 2918 sayılı KTK m. 19, 20 — tescil zorunluluğu ve satış ile devirlerin bildirilmesi
• 2918 sayılı KTK m. 3 — iş makinesi tanımı
• Karayolları Trafik Yönetmeliği m. 28 — tescil ettirme ve tescil belgesi alma zorunluluğu
• Karayolları Trafik Yönetmeliği m. 36 — satış ve devirlerin noter aracılığıyla yapılması
• 5174 sayılı TOBB Kanunu m. 26 — odaların iş makinesi tescil belgesi düzenleme yetkisi
• TOBB İş Makinelerinin Tescili İle İlgili Esaslar
• 2918 sayılı KTK m. 91 — zorunlu mali sorumluluk sigortası