Tazminat Alacağı İçin İhtiyati Haciz Talebi Dilekçesi Örneği (2026) — İİK m. 257

Bedeni zarar davası yıllar sürer; borçlunun malvarlığı ise günler içinde eriyebilir. Hüküm kesinleştiğinde haczedilecek bir şey kalmamışsa kazanılan dava kâğıt üzerinde kalır. İhtiyati haciz, tam bu riski karşılamak için vardır ve trafik kazası tazminat alacağı bakımından da kullanılabilir. Bu rehber şartları, dar süreleri ve iki hazır dilekçe örneğini içeriyor.

Tazminat Alacağı İçin İhtiyati Haciz İstenebilir mi?

İcra ve İflas Kanunu’nun 257. maddesi uyarınca, rehinle temin edilmemiş ve vadesi gelmiş bir para borcunun alacaklısı, borçlunun yedinde veya üçüncü kişide olan taşınır ve taşınmaz mallarını, alacaklarını ve diğer haklarını ihtiyaten haczettirebilir.

Ayrıntı: ihtiyati haciz nedir? Şartları ve uygulanması (İİK m. 257-268).

Ne Zaman Gerçekten Gerekir?

İhtiyati haciz her dosyada istenmez; teminat maliyeti ve haksız çıkma riski vardır. Aşağıdaki hâllerde talep etmek yerindedir:

• Zarar, poliçe teminat limitini belirgin biçimde aşıyor ve fark sürücü ile işletenden istenecek
• Karşı tarafın malvarlığını devrettiğine veya devretmeye hazırlandığına ilişkin emare var
• Araç kaza sonrası satılmış veya satışa çıkarılmış
• Borçlunun yerleşim yeri belirsiz veya yurt dışına çıkma hazırlığı var
• Sigorta teminatı yok veya teminat dışı hâl ileri sürülmüş

Buna karşılık zarar poliçe limiti içinde kalıyor ve sigortacı ödeme kabiliyeti taşıyorsa, ihtiyati haciz çoğu zaman gereksiz bir maliyettir.

Süreler: Üç Ayrı Takvim

Borçlu bakımından da bir süre işler: yokluğunda verilen ihtiyati hacze karşı, sebeplerine, mahkemenin yetkisine ve teminata yönelik olarak yedi gün içinde kararı veren mahkemeye itiraz edilebilir.

Teminat ve Haksız Çıkma Riski

İhtiyati haciz talep eden alacaklıdan kural olarak teminat alınır; uygulamada bu, alacağın yaklaşık yüzde on beşi düzeyinde belirlenmektedir. Alacak bir ilama dayanıyorsa teminat aranmaz; ilam niteliğinde bir belgeye dayanıyorsa mahkeme teminat gerekip gerekmediğini takdir eder.

İhtiyati Haciz mi, İhtiyati Tedbir mi?

Uygulamada ikisi birlikte de istenebilir: tazminat alacağı için ihtiyati haciz, kazaya karışan aracın devrinin önlenmesi için ise ihtiyati tedbir talep edilir. Talebin doğru kurumla adlandırılması, reddedilmemesi bakımından önemlidir.

Dilekçe Örneği 1 — Dava Açılmadan Önce İhtiyati Haciz Talebi

Dilekçe Örneği 2 — Derdest Dava İçinde İhtiyati Haciz Talebi

Dava açıldıktan sonra da ihtiyati haciz istenebilir; bu hâlde talep, davanın görüldüğü mahkemeye sunulur.

Karar Alındıktan Sonra Yapılacaklar

1. On gün içinde icra dairesine başvurup kararın infazı istenir.
2. Haciz uygulanır; tapu, trafik tescil ve banka kayıtlarına şerh konulur.
3. Dava açılmadan alınmışsa, yedi gün içinde dava açılır veya takip talebinde bulunulur.
4. Teminat yatırılır ve makbuzu dosyaya sunulur.
5. Borçlunun yedi günlük itiraz süresi ve olası itiraz takip edilir.
6. Esas hakkında hüküm verildikten sonra, tebliğden itibaren bir ay içinde takip talebinde bulunulur.

Borçlu Ne Yapabilir?

Borçlu, yokluğunda verilen ihtiyati hacze karşı yedi gün içinde kararı veren mahkemeye itiraz edebilir; itiraz sebepleri arasında ihtiyati haciz şartlarının bulunmaması, mahkemenin yetkisizliği ve teminatın yetersizliği sayılabilir.

Ayrıca borçlu, teminat göstermek şartıyla ihtiyaten haczedilen malların kendisine bırakılmasını isteyebilir; bu talep malların tamamı veya bir kısmı hakkında yapılabilir.

Talep Öncesi Kontrol Listesi

• Zarar poliçe teminat limitini aşıyor mu? (Aşmıyorsa ihtiyati haciz çoğu zaman gereksizdir.)
• Alacağın varlığı yaklaşık olarak ispatlanabiliyor mu? (Kusur raporu, ikrar, mahkûmiyet hükmü.)
• Borçluların malvarlığı araştırıldı mı; devir emaresi var mı?
• Talep edilen tutar makul mü? (Aşırı tutar haksız çıkma riskini büyütür.)
• Teminat yatırmaya hazır mısınız?
• On günlük infaz takvimi kuruldu mu?
• Yedi günlük tamamlama takvimi kuruldu mu?
• Aracın devrinin önlenmesi için ayrıca ihtiyati tedbir gerekiyor mu?

Sık Yapılan Altı Hata

1. On günlük infaz süresini kaçırmak. Karar kendiliğinden kalkar.
2. Yedi günlük tamamlama süresini kaçırmak. İhtiyati haciz hükümsüz kalır.
3. Kesin ispat aramak. İhtiyati hacizde yaklaşık ispat yeterlidir; kusur raporu beklerken süre kaybedilmemelidir.
4. Aşırı tutar talep etmek. Haksız çıkma hâlinde alacaklının sorumluluğu kusursuzdur.
5. Yanlış kurumu seçmek. Para alacağı için ihtiyati haciz, aracın devrinin önlenmesi için ihtiyati tedbir istenir.
6. Sigorta teminatı yeterliyken talep etmek. Gereksiz teminat maliyeti ve risk doğurur.

Nereye Haciz Konur? Malvarlığı Araştırması

İhtiyati haciz kararı alınsa dahi, üzerine konulacak bir malvarlığı tespit edilemezse koruma kâğıt üzerinde kalır. Bu nedenle talep dilekçesinde kayıtların celbi de istenmelidir.

Sigorta Alacağına Haciz

Bir başka pratik yol, borçlunun kendi sigorta şirketinden doğan alacaklarına haciz konulmasıdır. Özellikle kaza sonucu kasko ödemesi alacak durumdaki borçlular bakımından bu talep sonuç verebilir. Talep dilekçesinde borçlunun üçüncü kişilerdeki hak ve alacakları ifadesinin yer alması, bu kapsamı da içine alır.

Buna karşılık, zarar görenin kendi tazminat alacağı bakımından sigortacıya karşı ihtiyati haciz istemeye uygulamada nadiren ihtiyaç duyulur; sigorta şirketinin ödeme kabiliyeti bulunduğundan koruma ihtiyacı doğmaz.

Maliyet ve Fayda Dengesi

İhtiyati haciz ücretsiz bir koruma değildir. Karar öncesinde teminat yatırılır, infaz için icra masrafı ödenir ve haksız çıkma hâlinde kusursuz sorumluluk doğar. Bu nedenle karar, aşağıdaki üç soruya birlikte bakılarak verilmelidir:

1. Ne kadarlık kısım korumasız? Poliçe limiti içindeki tutar zaten sigorta güvencesindedir; koruma yalnızca limit üstü kısım için anlamlıdır.
2. Borçlunun malvarlığı var mı? Tespit edilebilen bir malvarlığı yoksa teminat boşa yatırılmış olur.
3. Kayıp riski gerçek mi? Somut bir devir emaresi bulunmayan dosyalarda talep reddedilebilir ve masraf üstte kalır.

Üç sorunun da olumlu cevaplandığı dosyalarda ihtiyati haciz, kazanılan davanın tahsil edilebilir kalmasını sağlayan en etkili araçtır.

Üç Takvim: İnfaz, Tamamlayıcı Merasim ve İtiraz

İhtiyati haciz kararının alınması tek başına yeterli değildir. Kanun, kararın ayakta kalabilmesini birbirini izleyen üç ayrı süreye bağlamıştır; biri kaçırıldığında karar hükümsüz kalır.

Dördüncü satır, uygulamada en sık tartışılan noktadır: yedi günlük süre borçlunun itiraz ettiği anda değil, itirazın alacaklıya tebliğ edildiği tarihte başlar. İtiraz alacaklıya hiç tebliğ edilmemişse süre işlemeye başlamaz ve ihtiyati haciz ayakta kalır.

Teminat ve Haksız Çıkma Sorumluluğu

İhtiyati haciz, borçlunun tasarruf yetkisini kısıtladığından, haksız çıkma ihtimaline karşı karşılıklı bir denge kurulmuştur.

Altıncı satır, itiraz dilekçesinin kapsamını belirler: imzanın sahteliği gibi esasa ilişkin iddialar İİK m.265’te sayılan itiraz sebepleri arasında değildir; bunlar menfi tespit davasının konusudur. Yanlış yolda ileri sürülen savunma, süre kaybına yol açar.

Menfi tespit için menfi tespit ve ihtiyati tedbir rehberimize bakabilirsiniz.

Sıkça Sorulan Sorular

Trafik kazası tazminat alacağı için ihtiyati haciz istenebilir mi?

İstenebilir. İİK m. 257/1 rehinle temin edilmemiş ve vadesi gelmiş para borcu arar; haksız fiilden doğan tazminat, haksız eylemin gerçekleştiği tarihte muaccel hâle geldiğinden bu şart gerçekleşir. Dava sonuçlanmamış olması engel değildir.

Alacağın tutarı belli değilse ne olur?

İhtiyati hacizde yaklaşık ispat yeterlidir; alacağın kesin olarak kanıtlanması aranmaz. Ceza dosyasındaki kusur raporu, borçlunun ikrarı veya hakkındaki mahkûmiyet hükmü bu ispat bakımından güçlü dayanaklardır.

Teminat yatırmak zorunda mıyım?

Kural olarak evet; uygulamada teminat alacağın yaklaşık yüzde on beşi düzeyinde belirlenmektedir. Alacak bir ilama dayanıyorsa teminat aranmaz; ilam niteliğinde bir belgeye dayanıyorsa mahkeme teminat gerekip gerekmediğini takdir eder.

Karar aldıktan sonra ne kadar sürem var?

Üç ayrı takvim işler: kararın verildiği tarihten itibaren on gün içinde icra dairesinden infaz istenmeli; dava veya takipten önce alınmışsa haczin tatbikinden ya da tutanağın tebliğinden itibaren yedi gün içinde dava açılmalı veya takip talebinde bulunulmalı; esas hakkında hüküm verildikten sonra tebliğden itibaren bir ay içinde takip talebinde bulunulmalıdır.

Süreleri kaçırırsam ne olur?

On günlük infaz süresi kaçırılırsa karar kendiliğinden kalkar. Yedi günlük tamamlama süresi kaçırılırsa ihtiyati haciz hükümsüz kalır ve borçlu malları üzerindeki tasarruf yetkisini yeniden tam olarak kazanır.

İhtiyati haciz haksız çıkarsa sorumluluğum ne olur?

İhtiyati haciz haksız çıkar ve bundan maddi zarar doğarsa, alacaklı kusurlu olmasa dahi zarar görene maddi tazminat ödemekle yükümlüdür; bu tazminat öncelikle yatırılan teminattan karşılanır. Manevi tazminat bakımından ise ayrıca kanuni koşulların gerçekleşmesi aranır.

Hangi hâllerde ihtiyati haciz istemek yerinde olur?

Zarar poliçe teminat limitini belirgin biçimde aşıyorsa, karşı tarafın malvarlığını devrettiğine dair emare varsa, araç kaza sonrası satılmışsa, borçlunun yerleşim yeri belirsizse veya sigorta teminatı bulunmuyorsa yerinde olur. Zarar poliçe limiti içinde kalıyorsa çoğu zaman gereksiz bir maliyettir.

İhtiyati haciz ile ihtiyati tedbir arasındaki fark nedir?

İhtiyati haciz para alacaklarına özgüdür ve İİK m. 257 vd. hükümlerine tabidir. İhtiyati tedbir ise para alacağı dışındaki uyuşmazlıklarda, bir şeyin yapılması veya yapılmaması için istenir ve HMK m. 389 vd. hükümlerine tabidir. Aracın devrinin önlenmesi ihtiyati tedbirin konusudur.

Dava açtıktan sonra da ihtiyati haciz isteyebilir miyim?

İsteyebilirsiniz; bu hâlde talep davanın görüldüğü mahkemeye sunulur. Dosyada alınmış bilirkişi raporu bulunuyorsa, bu rapor alacağın varlığı bakımından yaklaşık ispatın ötesinde bir delil niteliği taşır.

Borçlu ihtiyati hacze itiraz edebilir mi?

Edebilir. Yokluğunda verilen ihtiyati hacze karşı borçlu, sebeplerine, mahkemenin yetkisine ve teminata yönelik olarak yedi gün içinde kararı veren mahkemeye itiraz edebilir. Ayrıca teminat göstermek şartıyla haczedilen malların kendisine bırakılmasını isteyebilir.

Sigorta şirketine karşı ihtiyati haciz istenir mi?

Uygulamada nadiren gerekir; sigorta şirketinin ödeme kabiliyeti bulunduğundan koruma ihtiyacı doğmaz. İhtiyati haciz esas olarak poliçe limitini aşan kısım bakımından sürücü ve işletene yöneltilir.

Kazaya karışan aracın satılmasını nasıl önlerim?

Bu talep ihtiyati haczin değil ihtiyati tedbirin konusudur; aracın devrinin önlenmesi ve trafik tescil kaydına şerh konulması istenir. Uygulamada tazminat alacağı için ihtiyati haciz ile araç bakımından ihtiyati tedbir birlikte talep edilebilir.

İlgili Rehberler

• İhtiyati haciz nedir? Şartları ve uygulanması (İİK m. 257-268)
• İhtiyati haciz talebi dilekçesi örneği
• İhtiyati tedbir talebi dilekçesi örneği (HMK m. 389)
• Teminat limitini aşan tazminat: İMM ve işleten sorumluluğu
• İMM poliçesine başvuru ve dava dilekçesi örneği
• Trafik kazası maddi ve manevi tazminat dava dilekçesi örneği
• Aktüerya (hesap) bilirkişi raporuna itiraz dilekçesi örneği
• Kusur bilirkişi raporuna itiraz dilekçesi örneği
• Araç işleteninin hukuki sorumluluğu
• Trafik kazasından sonra hangi dilekçe, ne zaman?

Dayanak Mevzuat

• 2004 sayılı İİK m. 257 — ihtiyati haciz şartları
• 2004 sayılı İİK m. 258 — ihtiyati haciz kararı ve yaklaşık ispat
• 2004 sayılı İİK m. 259 — teminat
• 2004 sayılı İİK m. 261 — kararın on gün içinde infazı
• 2004 sayılı İİK m. 264 — ihtiyati haczi tamamlayan merasim; yedi günlük ve bir aylık süreler
• 2004 sayılı İİK m. 265, 266 — borçlunun itirazı ve teminat karşılığı kaldırma
• 6100 sayılı HMK m. 389 vd. — ihtiyati tedbir
• 2918 sayılı KTK m. 85, 90 — işletenin sorumluluğu ve sigorta kapsamı