Trafik Kazası Aynı Zamanda İş Kazası ise Dava Dilekçesi Örneği (2026) — İki Ayrı Kapı

Aynı kaza, iki ayrı hukuki rejimin içinde olabilir. Servisle işe giderken, şirket aracıyla görev yaparken veya sürücü olarak çalışırken geçirilen trafik kazası çoğu zaman aynı anda iş kazasıdır. Bu, tek zararın üç ayrı kaynaktan talep edilebilmesi anlamına gelir: trafik sorumluları, işveren ve Sosyal Güvenlik Kurumu. Bu rehber talebin nasıl bölüneceğini ve iki hazır dilekçe örneğini içeriyor.

Hangi Trafik Kazası İş Kazasıdır?

Sosyal güvenlik mevzuatı bakımından iş kazası, işin yürütümü sırasında veya işverenin sağladığı taşıtla işe gidiş gelişte meydana gelen olayları da kapsar. Uygulamada en sık karşılaşılan hâller şunlardır:

• İşverenin sağladığı servis aracıyla işe gidiş veya işten dönüş sırasındaki kaza
• Şirket aracıyla görev icrası sırasındaki kaza
• Sürücülük, kurye veya dağıtım gibi işin kendisi araç kullanmayı gerektiren işlerde meydana gelen kaza
• Görevlendirme kapsamında başka bir yere gidiş sırasında meydana gelen kaza

Buna karşılık işçinin kendi aracıyla ve kendi imkânlarıyla işe gidiş gelişinde meydana gelen kaza kural olarak bu kapsama girmez; bu ayrım dosyanın başında netleştirilmelidir.

Ayrıntı: trafik kazası aynı zamanda iş kazası mı? Çifte tazminat hakkı.

Üç Ayrı Kaynak, Üç Ayrı Kurgu

Görevli Mahkeme: İki Ayrı Kapı

Bu dosyaların en çok hata yapılan noktası görev meselesidir. Tek bir dava ile her iki muhataba birden gidilemez; çünkü uyuşmazlıklar farklı mahkemelerin görev alanına girer.

• İşverene karşı açılacak tazminat davası, iş sözleşmesinden doğduğundan iş mahkemesinde görülür.
• Trafik sorumlularına ve sigortacıya karşı açılacak dava ise haksız fiil ve sigorta ilişkisine dayandığından asliye hukuk mahkemesinde (sigortacı bakımından ticari nitelik ayrıca değerlendirilir) görülür.

Uygulamada izlenen yol, iki davanın ayrı ayrı açılması ve birinin diğerinde bekletici mesele yapılmasının veya dosyaların birbirine celbinin talep edilmesidir. Böylece aynı kusur ve aynı zarar iki dosyada çelişkili biçimde belirlenmez.

Zamanaşımı Muhataba Göre Değişir

Bu farkın pratik sonucu şudur: trafik sorumlularına karşı süre dolmuş olsa dahi işverene karşı dava açma imkânı devam ediyor olabilir. Eski tarihli dosyalarda vazgeçmeden önce iki sürenin de ayrı ayrı hesaplanması gerekir.

Ayrıntı: zamanaşımı def’ine cevap dilekçesi örneği.

Bildirim Yükümlülüğü ve SGK Süreci

İş kazasının Kuruma süresi içinde bildirilmesi işverenin yükümlülüğüdür. Bildirim yapılmadığı hâllerde işçi veya hak sahipleri de doğrudan Kuruma başvurabilir; olayın iş kazası olarak tespiti için dava açılması da gündeme gelebilir.

Kazanın iş kazası olarak tescil edilmesi, geçici iş göremezlik ödeneği, sürekli iş göremezlik geliri ve ölüm geliri gibi hakların doğması bakımından belirleyicidir. Bu tescil yapılmadığı sürece dosyanın önemli bir ayağı hiç kurulmamış olur.

Üçlü Kusur Denklemi

Bu dosyalarda kusur tek eksende değil, üç unsurlu bir denklem hâlinde belirlenir:

1. Trafik kusuru — kazaya karışan sürücülerin kural ihlalleri
2. İşverenin kusuru — iş sağlığı ve güvenliği tedbirlerinin alınmaması, araç bakımının yapılmaması, uygun olmayan çalışma veya sürüş süreleri, ehliyetsiz ya da yorgun personel görevlendirilmesi
3. İşçinin kendi kusuru — varsa müterafik kusur değerlendirmesi

İşverenin kusuru çoğu dosyada hiç araştırılmaz; oysa araç bakım kayıtları, takograf ve çalışma saatleri kayıtları ile eğitim belgeleri bu ayağı taşır. Bu belgeler yalnızca işverende bulunduğundan celbi ayrıca talep edilmelidir.

Dilekçe Örneği 1 — İşverene Karşı İş Mahkemesinde Tazminat Davası

Dilekçe Örneği 2 — Kazanın İş Kazası Olarak Tespiti Talebi

İşveren bildirimde bulunmamış veya Kurum olayı iş kazası saymamışsa, önce bu tespitin yapılması gerekir. Tescil olmadan sosyal sigorta hakları doğmaz.

Süreç Sırası

1. Kazanın iş kazası niteliği belirlenir; bildirim yapılmamışsa tespit yoluna gidilir.
2. SGK süreci işletilir; ödenek ve gelir bağlanması sağlanır.
3. Trafik sigortacısına yazılı başvuru yapılır (dava şartı).
4. Kalıcı durum sabitlendikten sonra sağlık kurulu raporu alınır.
5. Trafik sorumlularına karşı asliye hukukta veya tahkimde talep ileri sürülür.
6. İşverene karşı iş mahkemesinde dava açılır; dosyalar arasında celp veya bekletici mesele talep edilir.
7. Raporlar tamamlanıp tutarlar netleştikten sonra talep artırımı yapılır.

Dava Öncesi Kontrol Listesi

• Kaza iş kazası niteliğinde mi; araç işverence mi sağlanmıştı?
• SGK’ya bildirim yapıldı mı; tescil var mı?
• Trafik sigortacısına yazılı başvuru yapıldı mı? (Dava şartı.)
• İşverenin kusuruna ilişkin kayıtların celbi talep edildi mi?
• İki dava arasında celp veya bekletici mesele talebi yazıldı mı?
• Zamanaşımı süreleri her muhatap için ayrı hesaplandı mı?
• Mahsup edilecek kalemler ve mahsup dışı kalan manevi tazminat ayrıldı mı?
• Alt işveren varsa asıl işverenle birlikte davalı gösterildi mi?
• Talep artırım hakkı rapor tamamlanmadan kullanılmadı mı?

Sık Yapılan Altı Hata

1. Kazanın iş kazası olduğunu fark etmemek. Servis ve şirket aracı kazalarında bu ayak çoğu zaman hiç kurulmaz.
2. Tek dava ile her iki muhataba gitmeye çalışmak. Görevli mahkemeler farklıdır.
3. İşverenin kusurunu araştırmamak. Bakım, takograf ve çalışma süresi kayıtları yalnızca işverendedir; celbi istenmelidir.
4. Zamanaşımını tek süre sanmak. Muhataba göre süre değişir; trafik yolunda süre dolsa da işveren yolu açık olabilir.
5. Manevi tazminatı mahsuba dâhil etmek. Sosyal sigorta yardımları manevi zararı karşılamaz.
6. Dosyaları birbirinden habersiz yürütmek. Çelişkili kusur ve zarar tespitleri her iki dosyayı da zayıflatır.

Üç Somut Senaryo

1. Servis aracı kazası, karşı araç kusurlu

İşçi servis aracıyla işe giderken karşı aracın kusuruyla kaza olur. Burada üç ayak birden kurulur: karşı aracın sigortacısına ve sorumlularına haksız fiil temelinde talep, işverene karşı iş kazası temelinde talep (araç bakımı ve sürücü seçimi bakımından kusuru varsa), SGK’ya bildirim ve gelir bağlanması. İşverenin kusuru bulunmasa dahi kazanın iş kazası niteliği SGK haklarını doğurur.

2. Şirket aracıyla tek taraflı kaza

Karşı araç yoktur; işçi şirket aracıyla görev icrası sırasında kaza yapar. Trafik ayağında işletenin sorumluluğu ve zorunlu sigorta gündeme gelir — ancak burada işleten çoğu zaman işverenin kendisidir, bu da iki ayağın aynı kişide birleşmesi anlamına gelir. İşverenin araç bakımını yapmaması veya sürüş süresi kurallarına uymaması hâlinde kusur sorumluluğu ayrıca doğar.

3. Kurye veya dağıtım işinde kaza

Araç kullanmak işin kendisidir. Bu dosyalarda işverenin kusuru bakımından teslimat süreleri, günlük mesafe hedefleri ve dinlenme aralıkları belirleyici olur. Aşırı yoğun teslimat programının kazaya etkisi, iş sağlığı ve güvenliği uzmanı bulunan bilirkişi kurulunca değerlendirilmelidir.

İşverenin Tipik Savunmaları

Sıkça Sorulan Sorular

Hangi trafik kazası aynı zamanda iş kazasıdır?

İşverenin sağladığı servis aracıyla işe gidiş gelişte, şirket aracıyla görev icrası sırasında, sürücülük ve dağıtım gibi işin kendisi araç kullanmayı gerektiren işlerde ve görevlendirme kapsamındaki seyahatlerde meydana gelen kazalar tipik örneklerdir. İşçinin kendi aracıyla ve kendi imkânlarıyla işe gidiş gelişi kural olarak bu kapsama girmez.

Aynı kaza için üç ayrı yerden tazminat alabilir miyim?

Talep üç kaynağa yönelebilir: trafik sorumluları ve sigortacı, işveren ve SGK. Ancak aynı zarar iki kez ödenmez; bir kaynaktan alınan tutar diğerinden istenemez ve mahsup yapılır. SGK’ca bağlanan gelirin peşin sermaye değeri ile sigortacıdan alınan tutar, işverene karşı istenecek tazminattan düşülür.

Manevi tazminat da mahsup edilir mi?

Edilmez. Sosyal sigorta yardımları manevi zararı karşılamadığından manevi tazminat mahsubun dışındadır. Bu nedenle dilekçede maddi ve manevi taleplerin ayrı ayrı kurgulanması gerekir.

İşverene ve trafik sorumlularına tek davayla gidebilir miyim?

Gidilemez. İşverene karşı açılacak dava iş sözleşmesinden doğduğundan iş mahkemesinde, trafik sorumluları ve sigortacıya karşı açılacak dava ise asliye hukuk mahkemesinde görülür. Uygulamada iki dava ayrı açılır ve birinin diğerinde bekletici mesele yapılması ya da dosyaların celbi talep edilir.

Zamanaşımı süreleri aynı mı?

Değil. İşverene karşı iş sözleşmesine dayanan uzun süre uygulanırken, trafik sorumluları ve sigortacı bakımından zararın ve sorumlunun öğrenilmesinden iki yıl, her hâlde on yıl geçerlidir; kaza cezayı gerektiren fiil oluşturuyorsa uzamış ceza zamanaşımı devreye girer. Trafik yolunda süre dolsa dahi işveren yolu açık olabilir.

İşverenin kusuru nasıl ispatlanır?

Araç bakım ve muayene kayıtları, takograf kayıtları, çalışma ve dinlenme çizelgeleri, görevlendirme yazıları ile iş sağlığı ve güvenliği eğitim belgeleri üzerinden ispatlanır. Bu belgeler yalnızca işverende bulunduğundan dava dilekçesinde celbi ayrıca talep edilmelidir.

İşveren SGK’ya bildirim yapmadıysa ne olur?

İşçi veya hak sahipleri doğrudan Kuruma başvurabilir; olayın iş kazası olarak tespiti için dava açılması da gündeme gelir. Tescil yapılmadığı sürece geçici iş göremezlik ödeneği ve sürekli iş göremezlik geliri gibi haklar doğmaz.

Alt işveren varsa kime dava açılır?

Alt işveren ile asıl işveren birlikte davalı gösterilir. Sorumluluğun kimde olduğu ve muvazaa iddiası bulunup bulunmadığı yargılama sırasında değerlendirilir; bu nedenle dilekçede her ikisinin de gösterilmesi güvenlidir.

Kusur nasıl belirlenir?

Üçlü bir denklem kurulur: kazaya karışan sürücülerin trafik kusuru, işverenin iş sağlığı ve güvenliği yükümlülüğünü ihlali ve varsa işçinin kendi kusuru. İşverenin kusuru için iş sağlığı ve güvenliği uzmanı bulunan bir bilirkişi kurulundan rapor alınması talep edilmelidir.

Trafik sigortasına başvurmadan dava açabilir miyim?

Trafik sorumluları ve sigortacı bakımından dava veya tahkimden önce sigorta kuruluşuna yazılı başvuru dava şartıdır; atlandığında dosya esasa girilmeden reddedilebilir. İşverene karşı açılacak dava bakımından ise böyle bir başvuru şartı bulunmaz.

Ölümlü trafik-iş kazasında hak sahipleri kimlerdir?

Maddi yönden ölenin desteğinden yoksun kalanlar, manevi yönden ise ölenin yakınları talepte bulunur. Ayrıca SGK’ca ölüm geliri bağlanması gündeme gelir ve bu gelirin peşin sermaye değeri maddi tazminattan mahsup edilir.

İki dava arasında çelişki çıkarsa ne olur?

Aynı kusur ve aynı zarar iki dosyada farklı belirlenirse her iki dosya da zayıflar. Bu nedenle dilekçelerde derdest dosyanın esas numarası bildirilmeli, dosyanın celbi veya bekletici mesele yapılması talep edilmelidir.

İlgili Rehberler

• Trafik kazası aynı zamanda iş kazası mı? Çifte tazminat hakkı
• İş kazası maddi ve manevi tazminat dava dilekçesi örneği
• SGK rücu davasına cevap dilekçesi örneği
• Zamanaşımı def’ine cevap dilekçesi örneği (KTK m. 109)
• Trafik kazasında sigortaya başvuru dilekçesi örneği (KTK m. 97)
• Aktüerya (hesap) bilirkişi raporuna itiraz dilekçesi örneği
• Maluliyet raporuna itiraz ve Adli Tıp’a sevk talebi dilekçesi
• Trafik kazasında manevi tazminat dava dilekçesi örneği
• Koltuk ferdi kaza sigortası tazminat talebi dilekçesi örneği
• Trafik kazasından sonra hangi dilekçe, ne zaman?

Dayanak Mevzuat

• 5510 sayılı Kanun m. 13 — iş kazasının tanımı ve kapsamı
• 5510 sayılı Kanun m. 21 — iş kazasında işverenin ve üçüncü kişilerin sorumluluğu
• 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu — işverenin yükümlülükleri
• 4857 sayılı İş Kanunu — iş ilişkisine ilişkin hükümler
• 6098 sayılı TBK m. 54, 55, 56 — bedensel zararda tazminat kalemleri, faiz ve manevi tazminat
• 2918 sayılı KTK m. 85, 90, 97, 109 — işletenin sorumluluğu, sigorta kapsamı, başvuru şartı ve zamanaşımı
• 6100 sayılı HMK m. 109/4 — kısmi davada bir defaya mahsus talep artırımı