SGK Rücu Davasına Cevap Dilekçesi Örneği (2026)

SGK rücu davasında savunmanın ilk sorusu şudur: Kurum hangi maddeye dayanıyor? Çünkü 5510 sayılı Kanun’un 21. maddesinin dördüncü fıkrası ile 39. maddesi birbirinden çok farklı sonuçlar doğurur; birinde kusur yeterliyken diğerinde kast aranır. Dayanağın yanlış belirlendiği dosyalarda dava esasa girilmeden sonuçlanabilir. Bu rehber savunmanın katmanlarını ve iki hazır cevap dilekçesi örneğini içeriyor.

⚠️ Faizde mevzuat güncellemesi — 31 Temmuz 2026:

Faiz oranı. 7589 sayılı Kanun’un 10. maddesiyle 3095 sayılı Kanun’un 1. maddesi yeniden yazılmıştır (RG 31.07.2026, S. 33326). Yasal faiz artık sabit bir rakam değil, TCMB’nin önceki yılın 31 Aralık günü kısa vadeli kredi işlemlerinde uyguladığı reeskont oranının yüzde seksenidir. 30 Haziran’daki oran, önceki 31 Aralık oranından beş puan veya daha fazla farklıysa yılın ikinci yarısında 30 Haziran oranının yüzde sekseni uygulanır. Faiz artık dönemsel hesaplanır: 31.07.2026 öncesi dönemde eski rejim, sonrasında yeni formül geçerlidir; tek oranla yıllara yayılan hesap tabloları yanlış sonuç verir.

Faiz başlangıcı. Aynı Kanun’la Türk Borçlar Kanunu’nun 55. maddesine eklenen fıkralar uyarınca, bedensel zarar ve ölüm nedeniyle açılan tazminat davalarında faiz, bilinen dönem bakımından olay tarihinden, bilinemeyen dönem bakımından karar tarihinden işletilir. Tahkikat başlayıncaya kadar ifa amacıyla yapılan ödeme, ödeme tarihine göre belirlenecek tazminat miktarından oransal olarak mahsup edilir. Geçiş bakımından belirleyici olan, haksız fiilin veya zarar doğuran olayın tarihidir. Ayrıntı: Yasal faiz değişti: reeskont endekslemesi

⚠️ Mevzuat güncellemesi — 31 Temmuz 2026: 7589 sayılı Kanun’un 19. maddesiyle Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun belirsiz alacak davasını düzenleyen 107. maddesi yürürlükten kaldırılmıştır (RG 31.07.2026, S. 33326). Bu tarihten sonra yeni bir belirsiz alacak davası açılamaz. Yerine, aynı Kanun’un 20. maddesiyle HMK m. 109’a eklenen dördüncü fıkra ile güçlendirilmiş kısmi dava getirilmiştir: alacağın yalnız bir kısmının dava edildiği hâllerde talep konusu, aynı davada bir defaya mahsus olmak üzere, iddianın genişletilmesi yasağına tabi olmaksızın tahkikatın sona ermesine kadar artırılabilir ve zamanaşımı, artırılan kısım bakımından da dava tarihinden itibaren kesilmiş sayılır. 31.07.2026’dan önce açılmış belirsiz alacak davaları geçici m. 1 uyarınca eski hükme göre görülmeye devam eder. Ayrıntı: Belirsiz alacak davası kaldırıldı mı? HMK 107 ve yargı paketi

SGK rücu davasıyla mı karşılaştınız? Ücretsiz değerlendirelim.

📞 0554 648 37 15
💬 WhatsApp

Rücu Nedir, Neden Size Dava Açılır?

Sosyal Güvenlik Kurumu, trafik kazası veya iş kazası sonucu sigortalıya ya da hak sahiplerine ödeme yapar: geçici iş göremezlik ödeneği, sürekli iş göremezlik geliri, ölüm geliri, tedavi giderleri. Kurum bu ödemeleri yaptıktan sonra, zarara sebep olan kişiye başvurarak yaptığı ödemenin karşılığını ister. Buna rücu denir.

Trafik kazasında rücu davasının muhatabı çoğu zaman kusurlu sürücü, araç işleteni ve — kaza aynı zamanda iş kazasıysa — işverendir.

Savunmanın Kilit Noktası: m. 21/4 mü, m. 39 mu?

	5510 m. 21/4	5510 m. 39
Kapsam	İş kazası, meslek hastalığı ve hastalık	Uzun vadeli sigorta kollarından yapılan ödemeler
Aranan şart	Üçüncü kişinin kusuru yeterlidir	Üçüncü kişinin kastı aranır
Tutar	İlk peşin sermaye değerinin yarısı	Kanunda öngörülen kapsam

⚖️ Taksirli trafik kazasında en güçlü savunma

Kaza iş kazası niteliğinde değilse ve Kurum uzun vadeli sigorta kollarından yaptığı ödemeler için rücu ediyorsa, dayanak 5510 sayılı Kanun’un 39. maddesidir. Bu maddeye göre üçüncü kişilere rücu edilebilmesi için kast gerekir; failin bilerek ve isteyerek ölüme ya da maluliyete sebep olmuş olması aranır.

Trafik kazalarının ezici çoğunluğu taksirle işlenir. Taksirli bir eylemde kast bulunmadığından, m. 39’a dayanan rücu talebinin reddi gerekir. Kurum çoğu zaman iki maddeyi birbirinin yerine kullanır; cevap dilekçesinin ilk işi bu ayrımı ortaya koymaktır.

Yargıtay 10. Hukuk Dairesi’nin 2016/2976 E., 2018/7382 K. sayılı ilamında da bu ayrım ortaya konmuş; m. 21/4 bakımından kusurun yeterli olduğu, m. 39 bakımından ise kastın arandığı belirtilmiştir.

İş Kazası ise: Yarısıyla Sınırlı

Kaza aynı zamanda iş kazası niteliğindeyse dayanak m. 21/4’tür ve burada kusur yeterlidir. Ancak bu maddenin kendi sınırı vardır: iş kazası, meslek hastalığı ve hastalık üçüncü bir kişinin kusuru nedeniyle meydana gelmişse, sigortalıya ve hak sahiplerine yapılan veya ileride yapılması gereken ödemeler ile bağlanan gelirin başladığı tarihteki ilk peşin sermaye değerinin yarısı, zarara sebep olan üçüncü kişilere ve şayet kusuru varsa bunları çalıştıranlara rücû edilir.

Uygulamada Kurumun tam tutar üzerinden talepte bulunduğu dosyalar görülür. Cevap dilekçesinde bu sınırlamanın açıkça yazılması, talebin yarıya inmesini sağlar.

Kazanın iş kazası sayılıp sayılmayacağı ayrı bir tartışmadır. Ayrıntı: trafik kazası aynı zamanda iş kazası mı?

İç Tavan ve Dış Tavan: İki Ayrı Hesap

Rücu alacağının tutarı iki hesabın karşılaştırılmasıyla bulunur. İkisi de ayrı ayrı denetlenmelidir.

Hesap	Neyi gösterir	Nasıl denetlenir
İç tavan	Kurumun fiilen yaptığı ödemeler ve bağladığı gelirin ilk peşin sermaye değeri	Ödeme belgeleri ve peşin sermaye değeri hesabı istenir
Dış tavan	Sigortalının veya hak sahiplerinin sorumludan isteyebileceği gerçek zarar	TRH 2010 yaşam tablosu, gerçek gelir ve bakiye ömür üzerinden aktüeryal hesap

Kural olarak bu ikisi karşılaştırılır ve düşük olan esas alınır; üçüncü kişi bakımından ayrıca yarı sınırlaması uygulanır. Kurumun ödemesi yüksek olsa bile, gerçek zarar daha düşükse rücu bu düşük tutarla sınırlıdır.

Dış tavan hesabı, tazminat davalarındaki aktüerya hesabının aynısıdır; aynı denetim kalemleri burada da geçerlidir: yaşam tablosu, gelirin belirlenmesi, pasif dönem, peşin değer indirimi. Ayrıntı: aktüerya raporuna itiraz dilekçesi.

Savunmanın Altı Katmanı

Cevap dilekçesi her katmanı ayrı ayrı kurmalıdır; biri kabul görmezse diğerleri ayakta kalır.

Hukuki dayanak. Kurum hangi maddeye dayanıyor? m. 39 ise kast aranır ve taksirli kazada talep reddedilmelidir.
Nitelendirme. Kaza iş kazası mı? Değilse m. 21/4 uygulanamaz.
Kusur. Kusur oranı hangi rapora dayanıyor? Ceza ve hukuk dosyalarındaki raporlar çelişiyorsa çelişki giderilmelidir.
Yarı sınırlaması. m. 21/4 uygulanıyorsa talep ilk peşin sermaye değerinin yarısını aşamaz.
Tavan karşılaştırması. İç tavan ile dış tavandan düşük olan esas alınmalıdır.
Zamanaşımı. 5510 sayılı Kanun’un 93. maddesindeki süre gözetilerek hesap yapılmalıdır.

Sigortacının Durumu

Zorunlu mali sorumluluk sigortacısı, poliçe teminat limitleri dâhilinde bu davada da muhatap olabilir. Sürücü veya işleten aleyhine açılan rücu davasında, sigortacıya ihbar edilmesi ve poliçe kapsamının ileri sürülmesi savunmanın parçasıdır.

Buna karşılık poliçedeki teminat dışı hâller — alkol, ehliyetsizlik gibi — varsa sigortacı ödeme yapıp size rücu edebilir. Bu ayrı bir takibin konusudur. Ayrıntı: sigorta rücu takibine itiraz ve menfi tespit dava dilekçesi.

Dilekçe Örneği 1 — Taksirli Trafik Kazasında Rücu Davasına Cevap (Kast Yokluğu)

[ … ] İŞ MAHKEMESİ SAYIN HÂKİMLİĞİ’NE
(veya ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ — dosyanın niteliğine göre)

DOSYA NO: 20…/…… E.

DAVALI: [Ad Soyad] — [T.C. Kimlik No] — [Adres]
VEKİLİ: Av. [Ad Soyad]

DAVACI: Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığı

KONU: Davaya cevaplarımız ile davanın reddi talebimizdir.

AÇIKLAMALAR:

1. USUL. Dava dilekçesi tarafımıza …/…/20… tarihinde tebliğ edilmiş olup, işbu cevap dilekçesi HMK m. 127 uyarınca iki haftalık yasal süre içinde sunulmaktadır.

2. ZAMANAŞIMI DEF’İ. Öncelikle ve her şeyden önce zamanaşımı def’inde bulunuyoruz. 5510 sayılı Kanun’un 93. maddesindeki süre gözetilerek Kurumun ödeme tarihleri ile dava tarihi arasındaki sürenin hesaplanmasını talep ederiz.

3. HUKUKİ DAYANAK HATALIDIR — KAST BULUNMAMAKTADIR. Dava dilekçesinde Kurumca yapılan ödemelerin rücuu talep edilmektedir. Ancak somut olayda kaza iş kazası niteliğinde değildir; Kurum, uzun vadeli sigorta kollarından yaptığı ödemeler bakımından talepte bulunmaktadır. Bu hâlde uygulanacak hüküm 5510 sayılı Kanun’un 39. maddesi olup, anılan madde uyarınca üçüncü kişilere rücu edilebilmesi için kast aranır.

Müvekkilin eylemi taksirli olup, [ … ] Asliye Ceza Mahkemesi’nin 20…/…… E. sayılı dosyasında da taksirle [yaralama / öldürme] suçundan yargılama yapılmıştır. Kast bulunmadığından rücu talebinin reddi gerekir. (Ek-1: ceza dosyası iddianame ve karar sureti)

4. KUSUR ORANINA İTİRAZ. Dava dilekçesinde müvekkile [ … ] oranında kusur atfedilmiştir. Dosyadaki kusur raporunun hangi verilere dayandığı gösterilmemiş; ayrıca [ceza dosyasındaki] rapor farklı bir oran içermektedir. Çelişkinin giderilmesi için yeni bir bilirkişi kurulundan rapor alınmasını talep ederiz.

5. TUTARA İTİRAZ. Talep edilen tutarın dayanağı olan ilk peşin sermaye değeri hesabı dosyaya sunulmamıştır. Kurumun fiilen yaptığı ödemeleri gösteren belgeler ile peşin sermaye değeri hesabının celbini; ayrıca sigortalının sorumludan isteyebileceği gerçek zararın (dış tavan) aktüeryal olarak hesaplanmasını ve iki tutardan düşük olanın esas alınmasını talep ederiz.

6. SİGORTA TEMİNATI. Müvekkilin kullandığı [plaka] plakalı araç, kaza tarihinde [Sigorta Şirketi] A.Ş. nezdinde zorunlu mali sorumluluk sigortası kapsamındadır. Sigortacıya ihbarda bulunulmasını ve poliçe teminatı kapsamındaki tutar bakımından sorumluluğun sigortacıya ait olduğunun gözetilmesini talep ederiz. (Ek-2: poliçe sureti)

SONUÇ VE İSTEM: Yukarıda açıklanan nedenlerle;

1. Öncelikle ZAMANAŞIMI DEF’İMİZİN KABULÜ ile davanın REDDİNE,
2. Kabul anlamına gelmemek kaydıyla, 5510 sayılı Kanun’un 39. maddesi uyarınca KAST BULUNMADIĞINDAN davanın REDDİNE,
3. Aksi kanaatte, kusur oranının tespiti için YENİ BİLİRKİŞİ KURULUNDAN RAPOR ALINMASINA,
4. Kurumun ödeme belgeleri ile PEŞİN SERMAYE DEĞERİ HESABININ CELBİNE,
5. Zorunlu mali sorumluluk sigortacısına İHBARDA BULUNULMASINA,
6. Yargılama giderleri ve vekâlet ücretinin davacı Kuruma YÜKLETİLMESİNE

karar verilmesini saygılarımızla vekâleten talep ederiz. …/…/20…

Davalı Vekili
Av. [Ad Soyad]
(imza)

Dilekçe Örneği 2 — İş Kazası Niteliğindeki Kazada Cevap (Yarı Sınırlaması)

Kaza aynı zamanda iş kazası ise kast tartışması düşer; savunma tutar ve kusur üzerine kurulur.

[ … ] İŞ MAHKEMESİ SAYIN HÂKİMLİĞİ’NE

DOSYA NO: 20…/…… E.

DAVALI: [Ad Soyad / Şirket unvanı] — VEKİLİ: Av. [Ad Soyad]

DAVACI: Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığı

KONU: Davaya cevaplarımızdır.

AÇIKLAMALAR:

1. Cevap dilekçemiz HMK m. 127 uyarınca süresinde sunulmaktadır. Zamanaşımı def’inde bulunuyoruz.

2. YARI SINIRLAMASI. Dava, 5510 sayılı Kanun’un 21. maddesinin dördüncü fıkrasına dayanmaktadır. Anılan fıkra uyarınca, iş kazası üçüncü bir kişinin kusuru nedeniyle meydana gelmişse, sigortalıya ve hak sahiplerine yapılan veya ileride yapılması gereken ödemeler ile bağlanan gelirin başladığı tarihteki ilk peşin sermaye değerinin yarısı rücû edilir. Kurum, talebini tam tutar üzerinden kurmuş olup, talebin yarı ile sınırlandırılması gerekir.

3. TAVAN KARŞILAŞTIRMASI. Rücu alacağı belirlenirken Kurumun ödemeleri ve peşin sermaye değeri (iç tavan) ile sigortalının sorumludan isteyebileceği gerçek zarar (dış tavan) karşılaştırılmalı ve düşük olan esas alınmalıdır. Dış tavan hesabının TRH 2010 yaşam tablosu, sigortalının gerçek geliri ve bakiye ömür esas alınarak yapılmasını talep ederiz.

4. KUSUR. Müvekkile atfedilen [ … ] oranındaki kusur yerinde değildir. Kazanın oluşumunda [sigortalının kendi kusuru / işverenin iş güvenliği tedbirlerini almaması / yol kusuru] etkilidir. Kusur dağılımının yeniden değerlendirilmesini talep ederiz.

5. MÜKERRER TALEP. Aynı kaza nedeniyle sigortalı veya hak sahipleri tarafından müvekkil aleyhine açılmış [ … ] Mahkemesi’nin 20…/…… E. sayılı tazminat davası derdesttir. Aynı zararın iki kez tazmin edilmemesi için dosyanın celbi ve birlikte değerlendirilmesi gerekir.

SONUÇ VE İSTEM: Zamanaşımı def’imizin kabulü ile davanın REDDİNE; aksi hâlde talebin İLK PEŞİN SERMAYE DEĞERİNİN YARISI İLE SINIRLANDIRILMASINA, iç ve dış tavan karşılaştırması yapılarak düşük olanın esas alınmasına, kusur oranının yeniden belirlenmesine ve derdest tazminat dosyasının celbine karar verilmesini saygılarımızla talep ederiz. …/…/20…

Davalı Vekili
Av. [Ad Soyad]
(imza)

Cevap Dilekçesi Öncesi Kontrol Listesi

Dava dilekçesinin tebliğ tarihi ve iki haftalık sürenin son günü yazıldı mı?
Süre yetmiyorsa ek süre talebi ilk iki hafta içinde sunulacak mı?
Kurum hangi maddeye dayanıyor: m. 21/4 mü, m. 39 mu?
Kaza iş kazası niteliğinde mi?
Eylem taksirli mi, kasıtlı mı? (m. 39 için kast şarttır.)
Zamanaşımı def’i cevap dilekçesinde ileri sürüldü mü?
Kurumun ödeme belgeleri ve peşin sermaye değeri hesabı istendi mi?
Dış tavan hesabı talep edildi mi?
Kusur raporları arasında çelişki var mı?
Zorunlu mali sorumluluk sigortacısına ihbar edildi mi?
Aynı kazadan doğan derdest tazminat davası var mı?

Sık Yapılan Altı Hata

Dayanağı sorgulamamak. m. 39 uygulanıyorsa taksirli kazada kast bulunmadığından talep reddedilmelidir.
Yarı sınırlamasını yazmamak. m. 21/4 uygulanan dosyalarda Kurum çoğu zaman tam tutar ister.
Tavan karşılaştırmasını istememek. Gerçek zarar Kurum ödemesinden düşükse rücu bu düşük tutarla sınırlıdır.
Zamanaşımı def’ini cevap dilekçesine yazmamak. Sonradan ileri sürmek savunmanın genişletilmesi yasağına takılır.
Sigortacıyı sürece dâhil etmemek. Poliçe teminatı kapsamındaki tutar sigortacıya aittir.
Derdest tazminat dosyasını bildirmemek. Aynı zararın iki kez tazmini riski doğar.

Sıkça Sorulan Sorular

SGK rücu davası nedir?

Kurumun, trafik kazası veya iş kazası sonucu sigortalıya ya da hak sahiplerine yaptığı ödemelerin karşılığını zarara sebep olan kişiden istemesidir. Ödemeler geçici ve sürekli iş göremezlik, ölüm geliri ve tedavi giderlerinden oluşur.

5510 m. 21/4 ile m. 39 arasındaki fark nedir?

m. 21/4 iş kazası, meslek hastalığı ve hastalık hâllerinde uygulanır ve üçüncü kişinin kusuru yeterlidir; rücu tutarı ilk peşin sermaye değerinin yarısıyla sınırlıdır. m. 39 ise uzun vadeli sigorta kollarından yapılan ödemelere ilişkindir ve üçüncü kişilere rücu edilebilmesi için kast aranır.

Taksirli trafik kazasında SGK bana rücu edebilir mi?

Kaza iş kazası niteliğinde değilse ve Kurum uzun vadeli sigorta kollarından yaptığı ödemeler için rücu ediyorsa dayanak m. 39’dur; bu maddeye göre kast aranır. Trafik kazalarının çoğu taksirle işlendiğinden, kast bulunmayan hâllerde talebin reddi gerekir. Cevap dilekçesinin ilk işi bu ayrımı ortaya koymaktır.

Kast ile taksir arasındaki fark rücu bakımından neden önemli?

m. 39 uyarınca üçüncü kişiye rücu için failin bilerek ve isteyerek ölüme ya da maluliyete sebep olmuş olması gerekir. Taksirli eylemde bu irade bulunmadığından, bu maddeye dayanan talep karşılanmaz. Ceza dosyasındaki nitelendirme bu savunmanın en güçlü dayanağıdır.

İş kazası ise SGK ne kadar rücu edebilir?

5510 m. 21/4 uyarınca, iş kazası üçüncü bir kişinin kusuru nedeniyle meydana gelmişse, yapılan veya ileride yapılması gereken ödemeler ile bağlanan gelirin başladığı tarihteki ilk peşin sermaye değerinin yarısı rücû edilir. Kurumun tam tutar üzerinden kurduğu talep bu sınıra çekilmelidir.

İç tavan ve dış tavan ne demek?

İç tavan, Kurumun fiilen yaptığı ödemeler ile bağladığı gelirin ilk peşin sermaye değeridir. Dış tavan ise sigortalının veya hak sahiplerinin sorumludan isteyebileceği gerçek zarardır. Kural olarak bu ikisi karşılaştırılır ve düşük olan esas alınır; üçüncü kişi bakımından ayrıca yarı sınırlaması uygulanır.

Dış tavan hesabı nasıl denetlenir?

Tazminat davalarındaki aktüerya hesabıyla aynı kalemler üzerinden denetlenir: bakiye ömrün hangi yaşam tablosuna göre bulunduğu, gelirin nasıl belirlendiği, pasif dönemin hesaba katılıp katılmadığı ve peşin değer indiriminin hangi oranlarla yapıldığı ayrı ayrı incelenir.

Cevap dilekçesi süresi ne kadar?

Dava dilekçesinin davalıya tebliğinden itibaren iki haftadır (HMK m. 127). Cevabın bu sürede hazırlanması çok zor veya imkânsızsa, yine bu süre içinde mahkemeye başvurulması şartıyla, cevap süresinin bitiminden itibaren işlemeye başlamak, bir defaya mahsus olmak ve bir ayı geçmemek üzere ek süre verilebilir.

Zamanaşımı def’ini ne zaman ileri sürmeliyim?

Cevap dilekçesinde. Cevap dilekçesinde yer verilmeyen zamanaşımı def’i sonradan savunmanın genişletilmesi yasağına takılır. 5510 sayılı Kanun’un 93. maddesindeki süre gözetilerek Kurumun ödeme tarihleri ile dava tarihi karşılaştırılmalıdır.

Kusur oranına itiraz edebilir miyim?

Edebilirsiniz. Kusur raporunun hangi verilere dayandığı gösterilmemişse veya ceza ve hukuk dosyalarındaki raporlar farklı oranlar içeriyorsa, çelişkinin giderilmesi için yeni bir bilirkişi kurulundan rapor alınması talep edilmelidir.

Sigorta şirketim bu davada devreye girer mi?

Zorunlu mali sorumluluk sigortacısı poliçe teminat limitleri dâhilinde muhatap olabilir. Bu nedenle cevap dilekçesinde sigortacıya ihbarda bulunulması ve poliçe teminatı kapsamındaki tutar bakımından sorumluluğun sigortacıya ait olduğunun gözetilmesi talep edilmelidir.

Aynı kaza için hem mağdur hem SGK dava açtı, ne olacak?

Aynı zararın iki kez tazmin edilmemesi gerekir. Cevap dilekçesinde derdest tazminat dosyasının esas numarası bildirilmeli, dosyanın celbi ve birlikte değerlendirilmesi talep edilmelidir. Aksi hâlde mükerrer ödeme riski doğar.