Davanın İhbarı ve Fer’î Müdahale Dilekçesi Örneği (2026) — HMK m. 61-67

Tazminat davasının en pahalı hatası, sonradan rücu edilecek kişiyi davadan habersiz bırakmaktır. Dava kaybedildiğinde ona dönüldüğünde, bu kez yeni bir tartışma başlar: “davayı gereği gibi takip etmediniz.” Kanun bu tartışmayı baştan kapatan bir araç öngörmüştür — davanın ihbarı. İhbar edilen kişiye karşı sonradan açılan davada, o kişi artık bu savunmayı ileri süremez. Bu rehber ihbarı, fer’î müdahaleyi ve üç hazır dilekçe örneğini içeriyor.

İki Ayrı Kurum

İhbarın En Güçlü Etkisi

Trafik Dosyasında Kim Kime İhbar Eder?

Bu tablo, davanın ihbarının neden savunma tarafının en önemli usul araçlarından biri olduğunu gösterir: bugünkü davada yenilseniz dahi, rücu edeceğiniz kişi zaten sürece bağlanmış olur.

Fer’î Müdahil Ne Yapabilir?

Üçüncü kişi, davayı kazanmasında hukuki yararı bulunan taraf yanında ve ona yardımcı olmak amacıyla, tahkikat sona erinceye kadar fer’î müdahil olarak davada yer alabilir.

Müdahale talebinin kabulü hâlinde müdahil, davayı ancak bulunduğu noktadan itibaren takip edebilir. Yanında katıldığı tarafın yararına olan iddia ve savunma vasıtalarını ileri sürebilir; onun işlem ve açıklamalarına aykırı olmayan her türlü usul işlemini yapabilir.

Usul: Nasıl Yapılır?

İhbar — taraflardan biri, davayı kaybettiği takdirde üçüncü kişiye veya üçüncü kişinin kendisine rücu edeceğini düşünüyorsa, tahkikat sonuçlanıncaya kadar davayı üçüncü kişiye ihbar edebilir. İhbar, mahkemeye sunulan dilekçeyle yapılır ve üçüncü kişiye tebliğ edilir.

Müdahale — müdahale talebinde bulunan üçüncü kişi; yanında katılmak istediği tarafı, müdahale sebebini ve bunun dayanaklarını belirten bir dilekçeyle mahkemeye başvurur. Müdahale dilekçesi davanın taraflarına tebliğ edilir; mahkeme gerekirse üçüncü kişiyi de dinleyerek talep hakkında karar verir.

Dilekçe Örneği 1 — Davanın Sigortacıya İhbarı

Davalı sürücü veya işleten, poliçe teminatı bakımından sigortacıya davayı ihbar eder.

Dilekçe Örneği 2 — Fer’î Müdahale Talebi

Kendisine ihbar edilen ya da davanın sonucundan etkilenecek üçüncü kişi bu dilekçeyle katılır.

Dilekçe Örneği 3 — Sigortacının Rücu Edeceği Sürücüye İhbar

Sigortacı, ödeyeceği tazminatı sonradan rücu edeceği kişiye davayı ihbar eder.

Asli Müdahale: Ayrı Bir Kurum

Bir yargılamanın konusu olan hak veya şey üzerinde kısmen ya da tamamen hak iddia eden üçüncü kişi, hüküm verilinceye kadar bu durumu ileri sürerek, yargılamanın taraflarına karşı aynı mahkemede dava açabilir. Bu, fer’î müdahaleden farklıdır: asli müdahil bir tarafın yanında değil, her iki tarafa karşı kendi hakkını ileri sürer.

Trafik dosyalarında bu kurum, tazminat alacağı üzerinde hak iddia eden üçüncü kişiler bakımından nadiren gündeme gelir.

Zamanlama: Ne Zaman Geç Olur?

Talep Öncesi Kontrol Listesi

• Dava kaybedilirse kime rücu edilecek?
• Rücu edilecek kişiye dava ihbar edildi mi?
• İhbar dilekçesi ve ekleri tebliğ edildi mi?
• Poliçe sureti dosyaya sunuldu mu?
• İMM poliçesi var mı; onun sigortacısına ihbar edildi mi?
• Sigortacı bakımından rücu sebebi var mı? (Alkol, ehliyetsizlik.)
• Müdahale talebinde yanında katılınan taraf açıkça belirtildi mi?
• Müdahale sebebi ve dayanakları gösterildi mi?
• Talep tahkikat sona ermeden mi sunuluyor?
• Rapor itiraz süresi geçmeden müdahale sağlandı mı?

Sık Yapılan Altı Hata

1. Rücu edilecek kişiyi habersiz bırakmak. Sonraki davada “davayı kötü yürüttünüz” savunmasıyla karşılaşılır.
2. İhbarı geciktirmek. İhbar edilen kişinin katılabilmesi için önünde zaman kalmalıdır.
3. Müdahalede yanında katılınan tarafı yazmamak. Kanun bu hususun dilekçede belirtilmesini arar.
4. Müdahale sebebini soyut bırakmak. Hukuki yarar somut olarak gösterilmelidir.
5. Rapor geldikten sonra müdahil olmak. Müdahil davayı bulunduğu noktadan alır; kaçan itiraz geri gelmez.
6. İhbar ile müdahaleyi karıştırmak. İhbarı taraf yapar, müdahaleyi üçüncü kişi.

Dört Somut Senaryo

1. Davacı sigortacıyı dava etmemiş

Mağdur yalnızca sürücü ve işleteni dava etmiştir. Davalılar, poliçe teminatı kapsamındaki tutar için sigortacıya rücu edecektir. Bu hâlde dava sigortacıya ihbar edilir; sigortacı davalılar yanında müdahil olarak katılabilir ve poliçe kapsamı ile teminat limiti bakımından teknik katkı sağlar.

2. Zarar poliçe limitini aşıyor

Zorunlu sigorta limiti yetersiz kalmış, aşan kısım için sürücü ve işletene gidilmektedir. Araca ait ihtiyari mali mesuliyet poliçesi varsa, limit üstü kısım o sigortacıdan istenecektir; bu nedenle dava ona ihbar edilmelidir. Ayrıntı: teminat limitini aşan tazminat: İMM ve işleten sorumluluğu.

3. Sigortacının rücu sebebi var

Sürücünün alkollü veya sürücü belgesiz olduğu dosyalarda sigortacı, ödeyeceği tazminatı sonradan sürücüye rücu edecektir. Davayı sürücüye ihbar etmezse, rücu davasında “davayı kötü yürüttünüz” savunmasıyla karşılaşır. İhbar bu kapıyı baştan kapatır.

4. Zincirleme kazada eksik davalı

Mağdur yalnızca bir aracın sorumlularını dava etmiştir. Davalılar, iç ilişkideki paylaşım bakımından diğer sorumlulara rücu edecektir. Dava onlara ihbar edildiğinde, rücu aşamasındaki kusur tartışması baştan bağlanmış olur. Ayrıntı: zincirleme kazada müteselsil sorumluluk ve rücu dava dilekçesi.

Müdahil Olarak Katıldıktan Sonra

Müdahale talebi kabul edildikten sonra atılacak adımlar sırasıyla şunlardır:

1. Dosya incelenir ve hangi aşamada olunduğu tespit edilir; kaçmış süre bulunup bulunmadığı belirlenir.
2. Beyan ve delil sunmak için süre talep edilir.
3. Yanında katılınan tarafın beyanlarıyla çelişmeyecek bir savunma çizgisi kurulur.
4. Rapor henüz gelmemişse rapor sevk yazısına yazılmasını istediğiniz hususlar sunulur.
5. Rapor gelmişse, süresi içinde itiraz edilir ve gerekirse uzman görüşü sunulur.
6. Karar aşamasında kanun yoluna başvuru imkânı değerlendirilir.

Rapor sevk yazısına yazılacak hususlar için: aktüerya raporuna itiraz dilekçesi örneği.

Karşı Taraf İhbar Ederse Ne Yapmalı?

Size bir dava ihbar edildiğinde iki seçeneğiniz vardır ve ikisinin de sonucu farklıdır:

Sıkça Sorulan Sorular

Davanın ihbarı nedir?

Taraflardan biri, davayı kaybettiği takdirde üçüncü kişiye veya üçüncü kişinin kendisine rücu edeceğini düşünüyorsa, tahkikat sonuçlanıncaya kadar davayı o üçüncü kişiye ihbar edebilir. İhbar mahkemeye sunulan dilekçeyle yapılır ve üçüncü kişiye tebliğ edilir.

İhbarın en önemli etkisi nedir?

Davanın ihbar edildiği kişiye karşı daha sonra açılan davada, o kişi, ihbar eden tarafın davayı gereği gibi takip etmemiş olması sebebiyle davanın kaybedildiği iddiasını ileri süremez. Rücu davalarında en sık karşılaşılan savunma böylece kapanır.

Fer’î müdahale nedir?

Üçüncü kişinin, davayı kazanmasında hukuki yararı bulunan taraf yanında ve ona yardımcı olmak amacıyla, tahkikat sona erinceye kadar davada yer almasıdır. Müdahale, yanında katılınmak istenen tarafı, müdahale sebebini ve dayanaklarını belirten bir dilekçeyle istenir.

İhbar ile müdahale arasındaki fark nedir?

İhbarı davanın tarafı yapar ve üçüncü kişiyi bilgilendirir; müdahaleyi ise üçüncü kişinin kendisi talep eder ve davaya katılır. Kendisine ihbar edilen kişi, hukuki yararı olan taraf yanında davaya katılabilir; katılmasa dahi ihbarın etkisi doğar.

Trafik davasında kime ihbar edilir?

Davacı yalnızca sürücü ve işleteni dava etmişse zorunlu mali sorumluluk sigortacısına; zarar limiti aşıyorsa İMM sigortacısına; sigortacı rücu edecekse kusurlu sürücüye; kaza iş kazası niteliğindeyse işverene; zincirleme kazada diğer sorumlulara; yol kusuru iddiası varsa ilgili idareye ihbar edilebilir.

Fer’î müdahil neler yapabilir?

Yanında katıldığı tarafın yararına olan iddia ve savunma vasıtalarını ileri sürebilir; onun işlem ve açıklamalarına aykırı olmayan her türlü usul işlemini yapabilir. Ancak davayı ancak bulunduğu noktadan itibaren takip edebilir.

Müdahil geçmişteki işlemleri yapabilir mi?

Yapamaz. Müdahil davayı bulunduğu noktadan alır; kaçırılmış süreler ve yapılmamış itirazlar geri getirilemez. Bilirkişi raporu gelmiş ve itiraz süresi geçmişse, müdahil bu itirazı artık yapamaz.

Ne zamana kadar müdahil olunabilir?

Tahkikat sona erinceye kadar. Ancak müdahil davayı bulunduğu noktadan alacağından, talebin davanın ilk aşamasında sunulması gerekir; geç yapılan müdahale çoğu zaman fiilen işe yaramaz.

Müdahale dilekçesinde neler yazılmalı?

Yanında katılmak istenen taraf, müdahale sebebi ve bunun dayanakları açıkça belirtilmelidir. Hukuki yararın somut olarak gösterilmesi gerekir; soyut ifadeler yeterli değildir.

Sigortacı neden müdahil olmak ister?

Davalı aleyhine hükmedilecek tazminat poliçe teminatı kapsamında kendisinden talep edileceğinden, kusur dağılımı ve hesap yöntemi doğrudan hukuki durumunu etkiler. Aynı gerekçe İMM sigortacısı bakımından limit üstü kısım için geçerlidir.

Asli müdahale nedir?

Bir yargılamanın konusu olan hak veya şey üzerinde kısmen ya da tamamen hak iddia eden üçüncü kişinin, hüküm verilinceye kadar yargılamanın taraflarına karşı aynı mahkemede dava açmasıdır. Fer’î müdahaleden farkı, bir tarafın yanında değil her iki tarafa karşı kendi hakkını ileri sürmesidir.

İhbar edilen katılmazsa ne olur?

İhbarın etkisi yine doğar. Kendisine karşı sonradan açılacak davada, davanın gereği gibi takip edilmemiş olması sebebiyle kaybedildiği iddiasını ileri süremez. Bu nedenle ihbar, karşı tarafın iradesine bağlı olmayan tek taraflı bir araçtır.

İlgili Rehberler

• Tazminat davasına cevap dilekçesi örneği (davalı sürücü ve işleten)
• Trafik kazasında davaya katılma (müdahillik) talebi dilekçesi
• İMM poliçesine başvuru ve dava dilekçesi örneği
• Sigorta rücu takibine itiraz ve menfi tespit dava dilekçesi
• Alkollü veya ehliyetsiz sürücüde sigorta öder mi? Rücu (KTK m. 95)
• Zincirleme kazada müteselsil sorumluluk ve rücu dava dilekçesi
• SGK rücu davasına cevap dilekçesi örneği
• Görev ve yetki itirazına cevap dilekçesi örneği
• Yol kusuru nedeniyle idareye karşı tazminat dava dilekçesi
• Trafik kazasından sonra hangi dilekçe, ne zaman?

Dayanak Mevzuat

• 6100 sayılı HMK m. 61 — davanın ihbarı ve şartları
• 6100 sayılı HMK m. 62 — ihbarın şekli
• 6100 sayılı HMK m. 63 — ihbar edilen kişinin durumu ve davaya katılması
• 6100 sayılı HMK m. 64 — ihbarın etkisi
• 6100 sayılı HMK m. 65 — fer’î müdahale ve usulü
• 6100 sayılı HMK m. 66, 67 — fer’î müdahilin durumu ve hükmün etkisi
• 6100 sayılı HMK m. 68 — asli müdahale
• 2918 sayılı KTK m. 95 — sigortacının rücu hakkı