Kadın Futbolcuların Hamilelik ve Doğum İzni Hakları (FIFA ve TFF Kuralları)

Kadın futbolcuların hamilelik ve doğum hakları, 2020’den itibaren FIFA düzenlemelerinde açıkça güvence altına alınmış; bu koruma TFF talimatlarına da yansımıştır. Getirilen asgari çalışma şartları üç eksende toplanır: en az 14 haftalık ücretli doğum izni, doğum izni ve hamilelik sırasında feshe karşı koruma, ve futbola dönüş ile emzirme bakımından somut yükümlülükler. Bu rehberde hakların kapsamını ve uygulamadaki sonuçlarını açıklıyoruz.

Doğum İzni: Süre ve Ücret

• Süre: Kadın futbolcuya hamileliği nedeniyle en az 14 haftalık ücretli izin tanınır; bu sürenin en az sekiz haftasının doğumdan sonra kullanılması öngörülmüştür.
• Ücret: Milli hukuk veya toplu iş sözleşmesi uyarınca daha lehe koşullar mümkün olmadıkça, izin süresince sözleşmeli maaşın üçte ikisine eşdeğer bedel ödenir.
• Dönüş: Futbolcu, futbol faaliyetine döndükten sonra doğum izninden önce sözleşmesinde belirlenen koşullar altında taahhüt edilen tam ücretini alma hakkına sahiptir.

Peki Türk iş hukuku ne diyor? Karşılaştırmanın sonucu

Yukarıdaki “daha lehe koşul” kuralı, karşılaştırmanın yapılmasını ister; bu karşılaştırmanın Türkiye bakımından sonucu şudur.

1 Mayıs 2026 tarihli ve 33240 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan 7578 sayılı Kanun ile 4857 sayılı İş Kanunu’nun 74. maddesi değiştirilmiş; doğum sonrası analık izni 8 haftadan 16 haftaya, toplam analık izni 16 haftadan 24 haftaya çıkarılmıştır. Çoğul gebeliklerde toplam süre 26 hafta olarak uygulanır. Doğum öncesi çalışılabilecek süre ise doğuma üç hafta kalıncaya kadar çalışmadan doğumdan önceki iki haftaya indirilmiştir. Ayrıca m. 74 uyarınca kadın işçilere, bir yaşından küçük çocuklarını emzirmeleri için günde toplam bir buçuk saat süt izni verilir ve bu iznin hangi saatler arasında ve kaça bölünerek kullanılacağını işçi kendisi belirler.

Karşılaştırma tablosu nettir: uluslararası düzenlemenin öngördüğü asgari standart 14 hafta (en az sekizi doğum sonrası) iken, İş Kanunu’na tabi bir çalışma ilişkisinde süre 24 haftadır ve bunun 16 haftası doğum sonrasına aittir. Yani iş mevzuatı hem toplam süre hem de doğum sonrası bölüm bakımından belirgin biçimde daha lehedir.

Ancak bir eşik sorusu var. Bu hükümlerin uygulanabilmesi, somut ilişkinin İş Kanunu kapsamında bir iş sözleşmesi olarak nitelendirilmesine bağlıdır. Profesyonel futbolcu sözleşmesinin niteliği, uyuşmazlığın hangi merci önünde (federasyon tahkim organları ya da genel mahkemeler) çözüleceği ve İş Kanunu hükümlerinin ne ölçüde uygulanacağı; sözleşmenin içeriğine, tarafların statüsüne ve ilgili talimat hükümlerine göre ayrıca değerlendirilir. Bu nedenle somut bir uyuşmazlıkta önce nitelendirme, sonra hangi rejimin daha lehe olduğu sırasıyla ele alınmalıdır.

Amatör statüdeki sporcular ile kulüple arasında iş sözleşmesi ilişkisi bulunmayanlar bakımından ise İş Kanunu’nun analık hükümleri doğrudan uygulanmaz; bu kişiler için federasyon talimatlarındaki asgari koruma belirleyici olur.

Feshe Karşı Koruma ve İspat Yükü

Düzenlemenin en güçlü yönü ispat yükünü tersine çevirmesidir. Buna göre; haklı bir sebep bulunmadıkça, bir kulübün kadın futbolcunun sözleşmesini hamilelik, evlat edinme veya doğum izni sırasında tek taraflı olarak feshetmesi hâlinde, feshin futbolcunun bu haklarını kullanması sonucu gerçekleştiği varsayılır.

Pratik sonucu şudur: futbolcunun, feshin hamilelik nedeniyle yapıldığını ispat etmesi gerekmez. Aksini, yani feshin gerçek ve haklı bir sebebe dayandığını ispat yükü kulübe aittir. Bu, sportif gerekçe kılıfıyla yapılan fesihleri fiilen çok riskli hâle getirir.

Futbola Dönüş, Emzirme ve Tesis Yükümlülüğü

Koruma doğum iznine dönüşle bitmez. Düzenleme, futbolcunun işe dönme hakkını ve dönüş sonrasında güvenli bir çevrede çalışmasını da kapsar:

• Kulübe sportif hizmet sağladığı süre boyunca futbolcuya bebeğini emzirme ve/veya anne sütü sağma olanağı sağlanmalıdır.
• Kulüpler, merkezlerinin bulunduğu ülke hukukundaki geçerli mevzuata veya toplu iş sözleşmesine uygun tesisleri temin etmekle yükümlüdür.
• Dönüş sonrası ücret, doğum izni öncesindeki sözleşme koşullarına göre tam olarak ödenir.

Adet Sağlığı ve Rapor Hakkı

Düzenlemeler yalnızca hamileliği değil, kadın sporcunun genel sağlık ihtiyaçlarını da kapsayacak biçimde genişletilmiştir. Kulüpler, kadın futbolcuların adet döngüsü ve adet sağlığıyla ilgili ihtiyaçlarına saygı göstermekle yükümlüdür.

Jinekolog, kadın doğum uzmanı veya ilgili uzman doktor tarafından verilen geçerli bir raporun ibraz edilmesi hâlinde, futbolcu rapor doğrultusunda antrenmanlara veya müsabakalara çıkmama hakkına sahiptir. Bu hakkın kullanılması, sözleşmeye aykırılık veya disiplin ihlali olarak değerlendirilemez.

Tescil Dönemleri

Futbolcular kural olarak yılda iki kez açılan tescil (transfer) dönemlerinde tescil edilebilir. Doğum izni kullanan bir futbolcu bakımından bu kural tek başına uygulandığında, izin süresi tescil dönemleriyle çakışmadığında futbolcu fiilen sezonun tamamını kaybedebilir.

Bu sonucu önlemek için doğum izni kullanan kadın futbolcular bakımından tescil dönemlerine ilişkin özel düzenlemeler öngörülmüştür. Böylece hakkın kullanılması, kariyerin kesintiye uğraması sonucunu doğurmaz.

Sözleşme Müzakeresinde Kontrol Listesi

Uluslararası ve ulusal düzenlemelerin sağladığı asgari koruma, sözleşmeyle daha ileri taşınabilir. Müzakerede istenmesi gerekenler:

Fesih İddiasında İspat Yükünün Yer Değiştirmesi

Hamilelik döneminde yapılan bir fesihte, açıklama yükümlülüğü kulübe geçer.

1. Karine. Hamilelik veya doğum izni dönemine denk gelen fesih, ilk bakışta bu sebebe dayandığı izlenimi doğurur.
2. Kulübün yükü. Feshin başka ve meşru bir sebebe dayandığını göstermek kulübe düşer.
3. Zamanlama. Bildirimin hamileliğin duyurulmasından ne kadar sonra yapıldığı belirleyicidir.
4. Emsal. Aynı durumdaki diğer sporculara farklı uygulama yapılıp yapılmadığı.
5. Yaptırım. İhlal tespit edilirse tazminat yanında sportif yaptırımlar da gündeme gelebilir.

Uyuşmazlık Yolu ve Süreler

Talep hangi mercide ileri sürüleceğine göre farklı usullere tabidir.

Tescil dönemleri bakımından da planlama gerekir: doğum sonrası dönüşün tescil penceresine denk gelmesi, sporcunun sezona katılabilmesi için belirleyicidir. Bu nedenle dönüş takvimi, yalnızca sağlık değil tescil boyutu da gözetilerek kurulmalıdır.

Sporcu sözleşmelerinde sakatlık ve kulübün özen borcu için sporcu sağlığı rehberimize, uyuşmazlığın hangi mercide görüleceği için görev ve yetki rehberimize bakabilirsiniz.

Sıkça Sorulan Sorular

Kadın futbolcunun doğum izni hakkı var mı?

Evet. FIFA’nın Oyuncuların Statüsü ve Transferi Talimatı’na eklenen hükümlerle kadın futbolculara en az 14 haftalık ücretli doğum izni tanınmıştır; bu sürenin en az sekiz haftasının doğumdan sonra kullanılması öngörülmüştür. TFF’nin Profesyonel Futbolcuların Statüsü ve Transferleri Talimatı da bu asgari koşulları yansıtır.

Doğum izninde ne kadar ücret ödenir?

Milli hukuk veya toplu iş sözleşmesi daha lehe koşullar öngörmedikçe, futbolcuya doğum izni süresince sözleşmeli maaşının üçte ikisine eşdeğer bir bedel ödenir. Futbolcu, futbol faaliyetine döndükten sonra doğum izninden önceki sözleşme koşullarına göre tam ücretini alma hakkına sahiptir.

Kulüp hamilelik nedeniyle sözleşmeyi feshedebilir mi?

Feshin geçerliliği ciddi biçimde şüphelidir. Düzenleme, haklı bir sebep bulunmadıkça kulübün kadın futbolcunun sözleşmesini hamilelik, evlat edinme veya doğum izni sırasında tek taraflı feshetmesi hâlinde, bu feshin futbolcunun bu haklarını kullanması sonucu gerçekleştiğinin varsayılacağını öngörür. Yani ispat yükü kulübe geçer.

Emzirme hakkı düzenlenmiş mi?

Evet. Futbolcunun, özellikle emzirme bakımından güvenli bir çevreye sahip olma hakkı düzenlenmiştir. Kulübüne sportif hizmet sağladığı süre boyunca futbolcuya bebeğini emzirme ve/veya anne sütü sağma olanağı sağlanmalı; kulüpler bunun için merkezlerinin bulunduğu ülke mevzuatına veya toplu iş sözleşmesine uygun tesisleri temin etmelidir.

Adet sağlığı konusunda bir koruma var mı?

Vardır. Kulüpler, kadın futbolcuların adet döngüsü ve adet sağlığıyla ilgili ihtiyaçlarına saygı göstermekle yükümlüdür. Jinekolog, kadın doğum uzmanı veya ilgili uzman doktor tarafından verilen geçerli bir raporun ibrazı hâlinde futbolcu, rapor doğrultusunda antrenmanlara veya müsabakalara çıkmama hakkına sahiptir.

Tescil dönemleri bakımından bir kolaylık var mı?

Evet. Doğum izni kullanan kadın futbolcular bakımından tescil (transfer) dönemlerine ilişkin özel düzenlemeler öngörülmüştür. Amaç, doğum izni nedeniyle futbolcunun tescil dönemlerinin dışında kalarak fiilen oynayamaz duruma düşmesini önlemektir.

Bu haklar Türkiye’de nasıl uygulanır?

FIFA düzenlemeleri, üye federasyonların kendi talimatlarına aktarmasıyla iç hukukta uygulanır; TFF talimatlarında bu asgari koşullara yer verilmiştir. Uyuşmazlıklar futbolun kendi uyuşmazlık çözüm mekanizmaları önünde görülür. Ayrıca iş hukuku ve sosyal güvenlik mevzuatındaki analık koruması, sporcunun statüsüne göre ayrıca değerlendirilir.

Bu rehber genel bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki danışmanlık yerine geçmez. FIFA ve TFF talimatları güncellendiğinden, başvuru öncesinde yürürlükteki metnin teyidi için Hukukçular Evi Ankara ile iletişime geçin.