Tıbbi Cihaz Piyasaya Arz: Sınıflandırma, CE İşareti, UDI ve Kayıt Yükümlülükleri

Bir tıbbi cihazın Türkiye'de piyasaya arz edilebilmesi için üç halkanın birlikte tamamlanması gerekir: cihazın doğru sınıflandırılması ve gereken hâllerde onaylanmış kuruluş tarafından uygunluk değerlendirmesinden geçirilmesi, cihaza UDI tahsis edilerek izlenebilirliğinin sağlanması ve hem cihazın hem iktisadi işletmecinin kayıt sistemine girilmesi. Bu halkalardan birinin eksikliği, ürün fiilen güvenli olsa dahi piyasadan çekme ve idari para cezasına kadar giden sonuçlar doğurur. Bu rehber, süreci yürürlükteki mevzuat çerçevesinde ele alır.
Cihazınızın sınıfı değişti mi? Kayıt geçerliliği buna bağlı
Av. Fatma Öztürk — Hukukçular Evi Ankara · 0554 648 37 15
İçindekiler
- Mevzuat çerçevesi
- Cihaz mı, değil mi: tanım ve kapsam
- Sınıflandırma ve onaylanmış kuruluş
- Geçiş süreleri: 2027 ve 2028 takvimi
- CE işareti: ne anlama gelir, ne anlama gelmez
- UDI ve izlenebilirlik
- Kayıt yükümlülüğü ve iktisadi işletmeciler
- Tıbbi Cihaz Yönetmeliğinde işletmeci yükümlülükleri
- Satış merkezi, reklam ve tanıtım
- Denetim ve yaptırım rejimi
- İdari para cezaları: 2026 tutarları
- Merci ve süre tablosu
- Sıkça sorulan sorular
Mevzuat Çerçevesi
Tıbbi cihaz alanı, biri ürün güvenliğinin genel kanunu diğeri sektöre özgü yönetmelikler olmak üzere iki katmanlı bir yapıya sahiptir.
Tıbbi cihaz mevzuatının katmanları
| Konu | Düzenleme |
|---|---|
| Genel ürün güvenliği kanunu | 7223 sayılı Ürün Güvenliği ve Teknik Düzenlemeler Kanunu (RG 12/3/2020, S. 31066) |
| Tıbbi cihazlar | Tıbbi Cihaz Yönetmeliği (RG 2/6/2021, S. 31499 mükerrer) — (AB) 2017/745 paralel |
| İn vitro tanı cihazları | İn Vitro Tanı Amaçlı Tıbbi Cihaz Yönetmeliği (RG 2/6/2021, S. 31499 mükerrer) — (AB) 2017/746 paralel |
| Satış ve tanıtım | Tıbbi Cihaz Satış, Reklam ve Tanıtım Yönetmeliği (RG 15/5/2014, S. 29001; değişik: RG 26/5/2023, S. 32202 ve RG 3/7/2026, S. 33299) |
| Onaylanmış kuruluşlar | Uygunluk Değerlendirme Kuruluşları ve Onaylanmış Kuruluşlar Yönetmeliği (Karar Sayısı: 4022, RG 27/5/2021, S. 31493) |
| Yönetmeliklerin dayanağı | 7223 s.K. m. 4 ile 4 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi m. 508 ve 796 (Tıbbi Cihaz Yönetmeliği m. 2) |
| Yargı yolu | 7223 s.K. m. 22/2 ve 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu |
| CE işaretinin genel ilkeleri | "CE" İşareti Yönetmeliği (Karar Sayısı: 4021); Tıbbi Cihaz Yönetmeliği m. 20/2 |
| Geçiş hükümleri | Tıbbi Cihaz Yönetmeliği m. 109 (değişik: RG 2/4/2023, S. 32151) — (AB) 2023/607 paralel |
| 2026 idari para cezası tutarları | Ürün Güvenliği ve Denetimi: 2026/13 sayılı Tebliğ (RG 31/12/2025, S. 33124, 4. mükerrer) |
| İthalatta denetim | Tıbbi Cihazların İthalat Denetimi Tebliği (Ürün Güvenliği ve Denetimi: 2026/16) |
İki katman arasındaki ilişki, 7223 sayılı Kanunun 2. maddesinin üçüncü fıkrasında kurulmuştur: bir ürüne ilişkin özel bir kanunun bulunması durumunda bu Kanun hükümleri, söz konusu ürüne özel kanunda hüküm bulunmayan hâllerde uygulanır. Tıbbi cihazlarda özel bir kanun bulunmadığından, yaptırım rejimi doğrudan 7223 sayılı Kanun üzerinden işler; teknik gerekler ise yönetmeliklerde düzenlenmiştir.
Cihaz mı, Değil mi: Tanım ve Kapsam
Dosyaların şaşırtıcı biçimde büyük bir kısmı, ürünün tıbbi cihaz olup olmadığı sorusunda düğümlenir. Tıbbi Cihaz Yönetmeliğindeki tanımın belirleyici unsuru, cihazın amaçlanan asli fonksiyonunu insan vücudu içerisinde veya üzerinde farmakolojik, immünolojik veya metabolik etkilerle sağlamamasıdır; bu etkiler fonksiyonu yalnızca destekleyebilir. Cihazın amaçlanan kullanımı ise hastalığın tanısı, önlenmesi, izlenmesi, tahmini, prognozu, tedavisi veya hafifletilmesi; yaralanma ya da sakatlığın tanısı, izlenmesi, tedavisi, hafifletilmesi veya kompanse edilmesi; anatominin veya bir fizyolojik yahut patolojik sürecin araştırılması, ikame edilmesi ya da modifikasyonu gibi başlıklarda tanımlanır.
Bu tanım, sınır ürünlerde hangi rejimin uygulanacağını belirler. Etkisini farmakolojik yoldan sağlayan bir ürün cihaz değil beşerî tıbbi üründür ve ruhsata tabidir. Yönetmelik, kapsam dışı bıraktığı ürünleri de ayrıca sayar: in vitro tanı cihazları kendi yönetmeliğine, tıbbi ürünler ve ileri tedavi tıbbi ürünleri Beşeri Tıbbi Ürünler Ruhsatlandırma Yönetmeliğine, kozmetik ürünler kozmetik mevzuatına tabidir.
Sınıflandırma ve Onaylanmış Kuruluş
Tıbbi cihazlar, taşıdıkları riske göre sınıflara ayrılır ve uygulanacak uygunluk değerlendirme yolu bu sınıfa göre belirlenir. En düşük risk sınıfındaki bazı cihazlarda uygunluk değerlendirmesi imalatçı tarafından yapılabilirken, üst sınıflarda onaylanmış kuruluş devreye girer.
2021 Yönetmeliğinin getirdiği en somut değişiklik burada yaşanmıştır. Sınıflandırma kurallarının değişmesi nedeniyle, önceki direktif döneminde onaylanmış kuruluş gerektirmeksizin doğrudan imalatçısı tarafından piyasaya arz edilen bazı cihazların risk sınıfı yükselmiş ve bu ürünler için onaylanmış kuruluşa başvurma zorunluluğu doğmuştur. Kurum, sınıfı değişen ürünler için geçiş düzenlemeleri öngörmüş ve firmalardan kayıt ekranlarında bu durumu açıklamalarını istemiştir.
Onaylanmış kuruluşların hukuki konumu da göz ardı edilmemelidir. 7223 sayılı Kanunun 14. maddesine göre, görevlendirme olup olmadığına bakılmaksızın uygunluk değerlendirme kuruluşları teknik düzenleme kapsamındaki faaliyetlerinden dolayı yetkili kuruluşa karşı sorumludur. Bu kuruluşlar faaliyetlerine ilişkin her türlü belge ve kaydı, teknik düzenlemede süre belirtilmemişse en az on yıl muhafaza etmek zorundadır. Yetkili kuruluş, onaylanmış kuruluşun niteliklerini karşılamaya devam edip etmediğini izler ve gerekirse faaliyetini kısıtlar, askıya alır veya onaylanmış kuruluş statüsünü geri çekebilir.
Onaylanmış kuruluşun statüsündeki bir değişiklik, o kuruluştan belge almış firmaları doğrudan etkiler. Kanunun 14. maddesinin altıncı fıkrası, faaliyeti kısıtlanan, askıya alınan veya sona eren kuruluşların belge ve kayıtları başka bir kuruluşa ya da yetkili kuruluşa teslim etmesini öngörür. Firmalar açısından burada yapılacak iş, belgenin geçerliliğinin devam edip etmediğini takip etmek ve gerekirse yeni bir kuruluşa geçiş planını zamanında başlatmaktır.
Geçiş Süreleri: 2027 ve 2028 Takvimi
Eski direktif döneminde alınmış sertifikalarla piyasada kalan cihazlar için belirleyici hüküm, Tıbbi Cihaz Yönetmeliğinin 109 uncu maddesidir. Bu madde, (AB) 2023/607 sayılı Tüzüğe paralel olarak hazırlanıp 2/4/2023 tarihli ve 32151 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan değişiklik yönetmeliğiyle yeniden düzenlenmiş ve geçiş süreleri cihazın risk sınıfına göre ikiye ayrılmıştır.
Tıbbi Cihaz Yönetmeliği m. 109: geçiş takvimi
| Cihaz grubu | Piyasaya arz veya hizmete sunum için son tarih | Dayanak |
|---|---|---|
| Sınıf III cihazlar ile süturlar, zımba telleri, dental dolgular, dental braketler, diş kronları, vidalar, kamalar, plaklar, teller, pinler, klipsler ve konektörler hariç sınıf IIb implante edilebilir cihazlar | 31/12/2027 | Tıbbi Cihaz Yönetmeliği m. 109 |
| Birinci gruba girmeyen sınıf IIb cihazlar, sınıf IIa cihazlar ile steril durumda veya ölçüm fonksiyonuyla piyasaya arz edilen sınıf I cihazlar | 31/12/2028 | Tıbbi Cihaz Yönetmeliği m. 109 |
| Eski Yönetmeliğe göre onaylanmış kuruluş gerektirmeyen, 26/5/2021 tarihinden önce uygunluk beyanı düzenlenmiş ve yeni Yönetmelikte onaylanmış kuruluş gerektiren cihazlar | 31/12/2028 | Tıbbi Cihaz Yönetmeliği m. 109 |
Bu tarihler kendiliğinden işleyen bir erteleme değildir. Geçişten yararlanabilmek için eski sertifikanın geçerliliğini koruması, cihazın tasarımında ve kullanım amacında önemli bir değişiklik yapılmaması, cihazın sağlık veya güvenlik bakımından kabul edilemez bir risk oluşturmaması ve imalatçının yeni Yönetmeliğe uygun kalite yönetim sistemini kurmuş olması gerekir. Kurumun tıbbi cihaz sektörüne yönelik yayınlarında da, imalatçının veya yetkili temsilcinin 26/5/2024 tarihine kadar yeni Yönetmelik kapsamında atanmış bir onaylanmış kuruluşa resmî başvuru yapmış olması koşulu vurgulanmıştır. Bu başvuruyu kaçırmış bir firmanın 2027 veya 2028 tarihine güvenerek eski belgeyle satışa devam etmesi, 7223 sayılı Kanunun 13 üncü maddesinin birinci fıkrası uyarınca uygunluk değerlendirmesi tamamlanmamış ürünü piyasaya arz etme iddiasıyla karşılaşma riskini doğurur.
Yönetmeliğe 10/8/2024 tarihli ve 32635 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan değişiklikle eklenen 10/A maddesi ise belirli cihazların tedarikinin kesintiye uğraması veya durdurulması hâlinde imalatçıya ayrıca yükümlülükler öngörmüştür. Yeni sertifika alınamadığı için bir ürün hattını piyasadan çekmeye karar veren firma, bu hükmü de takvimine eklemelidir. Onaylanmış kuruluşun statüsündeki değişikliklerin geçiş planına etkisini onaylanmış kuruluşlar rehberimizde ayrıca inceledik.
CE İşareti: Ne Anlama Gelir, Ne Anlama Gelmez
CE işareti bir kalite ödülü değil, ürünün ilgili teknik düzenlemeye uygun olduğunu gösteren işarettir. 7223 sayılı Kanunun 13. maddesi bu alanda üç yasak kurar:
7223 sayılı Kanun m. 13: uygunluk işareti kuralları
| Kural | İçerik | Fıkra |
|---|---|---|
| Uygunluk değerlendirmesi zorunluluğu | Ürünün piyasaya arz edilebilmesi için teknik düzenlemede öngörülen zorunlu uygunluk değerlendirme işlemlerinin tamamlanması ve olumlu sonuçlanması gerekir | m. 13/1 |
| Sahtecilik yasağı | Uygunluk işareti ve belgesinin, test raporlarının ve diğer belgelerin gerçeğe aykırı düzenlenmesi, kullanılması, tahrif veya taklit edilmesi yasaktır | m. 13/2 |
| Kapsam sınırı | Uygunluk işaretleri, sadece teknik düzenlemelerin bu işaretlerin konulmasını öngördüğü ürünlerde kullanılabilir | m. 13/3 |
| Usul | İşaret ve belgeler, uygulama mevzuatında veya teknik düzenlemede belirtilen usul ve esaslara uygun olarak düzenlenir ve kullanılır | m. 13/4 |
| Yanıltıcı işaret yasağı | Ürüne, uygunluk işaretinin anlamı ve şekli hakkında üçüncü tarafları yanıltacak başka işaretler veya betimlemeler konulamaz | m. 13/5 |
Son satır uygulamada sıkça ihlal edilir. Ambalaj üzerine konulan ve CE ile karıştırılabilecek logo, rozet veya "onaylı" ibareleri, ürün teknik olarak uygun olsa dahi ayrı bir aykırılık doğurur. 7223 sayılı Kanunun 20. maddesinde 13. maddenin ikinci fıkrası ile üçüncü, dördüncü ve beşinci fıkralarına aykırılık ayrı bentlerde cezalandırılmıştır.
Tıbbi cihaza özgü kurallar ise Tıbbi Cihaz Yönetmeliğinin 20 nci maddesindedir. CE işareti cihaz piyasaya arz edilmeden önce, cihazın kendisine veya sterilliğini koruyan ambalajına görünür, okunaklı ve silinemez biçimde iliştirilir; ayrıca her kullanım talimatında ve her satış ambalajında yer alır. Uygunluk değerlendirmesine bir onaylanmış kuruluş katılmışsa işaretin yanında o kuruluşun kimlik numarası bulunur ve bu numara, cihazın CE gerekliliklerini karşıladığını belirten her tanıtım materyalinde de gösterilir. Broşürde veya web sitesinde CE ibaresine yer verip kimlik numarasını atlamak bu nedenle başlı başına bir uygunsuzluk tespitine konu olabilir. Yönetmeliğe henüz uygun olmayan cihazların fuar ve sergilerde gösterimi ise, uygun hâle getirilinceye kadar piyasada bulundurulamayacağını açıkça belirten görünür bir işaret taşımaları şartıyla mümkündür (m. 21/3).
UDI ve İzlenebilirlik
Tıbbi Cihaz Yönetmeliği, cihazların tanımlanması ve izlenebilirliği için tekil cihaz tanımlayıcısı (UDI) sistemini öngörür. UDI'nin tahsisi imalatçının yükümlülüğüdür ve tedarik zincirindeki diğer aktörler bu tahsisin yapılmış olup olmadığını doğrulamakla yükümlüdür.
Nitekim Yönetmeliğin 13. maddesi ithalatçıların yükümlülüklerini sayarken, ithalatçının cihazı piyasaya arz etmeden önce imalatçının tanımlandığını, yetkili temsilcinin atanmış olduğunu, cihazın Yönetmelik uyarınca etiketlendiğini ve gerekli kullanım talimatının cihazın beraberinde bulunduğunu ve gerektiği hâllerde imalatçı tarafından UDI tahsis edilmiş olduğunu doğrulamasını arar. Aynı maddeye göre ithalatçı, cihazın Yönetmelik gerekliliklerine uygun olmadığını düşünmesi veya buna ilişkin gerekçesi olması durumunda, uygun hâle getirilene kadar cihazı piyasaya arz etmez ve imalatçı ile yetkili temsilcisini bilgilendirir.
İzlenebilirlik yükümlülüğü 7223 sayılı Kanunda da paralel biçimde düzenlenmiştir. Kanunun 12. maddesi, iktisadi işletmecilerin tedarik zincirinde yer alan bir önceki ve varsa bir sonraki iktisadi işletmecinin ismi, ticari unvanı veya markası ile irtibat bilgilerini ve ürünün takibini kolaylaştıracak diğer bilgileri düzenli biçimde kaydetmesini, ürünü piyasaya arz ettikleri veya piyasada bulundurmaya başladıkları tarihten itibaren en az on yıl muhafaza etmesini ve yetkili kuruluşun talebi hâlinde sunmasını zorunlu kılar. Aynı yükümlülük, ürünü elektronik ortamda piyasaya arz edenler, aracı hizmet sağlayıcılar ile radyo ve televizyon gibi medya hizmet sağlayıcıları için de geçerlidir.
UDI'nin kaydı yalnızca imalatçının işi değildir. Tıbbi Cihaz Yönetmeliğinin 27 nci maddesinin sekizinci fıkrası, sınıf III implante edilebilir cihazlarda iktisadi işletmecilerin; dokuzuncu fıkrası ise sağlık kuruluşlarının, tedarik ettikleri veya kendilerine tedarik edilen cihazların UDI'lerini tercihen elektronik yolla kaydetmesini ve saklamasını öngörür. Aynı Yönetmeliğin 25 inci maddesi de her iktisadi işletmecinin, cihazı doğrudan tedarik ettiği işletmeciyi, kendisine cihaz tedarik eden işletmeciyi ve cihaz tedarik ettiği sağlık kuruluşu veya sağlık meslek mensubunu Kuruma bildirebilecek durumda olmasını arar.
Kayıt ve izlenebilirlik zinciriniz denetime hazır mı?
Av. Fatma Öztürk — Hukukçular Evi Ankara · 0554 648 37 15
Kayıt Yükümlülüğü ve İktisadi İşletmeciler
Türkiye'de tıbbi cihazların ve iktisadi işletmecilerin kaydı, Kurumun yürüttüğü ulusal ürün takip sistemi üzerinden yapılır. Sistemde önce firma kaydı oluşturulur, ardından her cihaz için ürün kaydı girilir. Kayıt, cihazın piyasada bulundurulabilmesinin ön koşuludur.
Kimin hangi yükümlülüğü taşıdığı, tedarik zincirindeki role göre belirlenir. 7223 sayılı Kanun bu rolleri ayrı ayrı düzenler:
7223 sayılı Kanuna göre tedarik zincirindeki roller
| Rol | Temel yükümlülük | Dayanak |
|---|---|---|
| İmalatçı | Teknik dosyayı tanzim etmek, uygunluk değerlendirmesini yaptırmak, uygunluk işaretini koymak, belgeleri en az on yıl saklamak, resmî kayıt işlemlerini yapmak | 7223 s.K. m. 7 |
| Yetkili temsilci | İmalatçının yazılı olarak devrettiği görevleri yerine getirmek; görevlendirmede yer almasa dahi belgeleri en az on yıl saklamak ve talep hâlinde sunmak | 7223 s.K. m. 8 |
| İthalatçı | Uygunluk işaretini, belgeleri ve imalatçının yükümlülüklerini teyit etmek; Türkçe talimat ve güvenlik kurallarını sağlamak; kayıt işlemlerini yapmak | 7223 s.K. m. 9 |
| Dağıtıcı | Ürünü piyasada bulundurmadan önce işaret, belge ve Türkçe talimatları doğrulamak; uygunsuzlukta ivedilikle bilgilendirmek | 7223 s.K. m. 10 |
| İmalatçı sayılma | Ürünü kendi ismi veya markasıyla arz eden ya da güvenliğe etki edecek şekilde değiştiren ithalatçı ve dağıtıcılar imalatçı sayılır | 7223 s.K. m. 11/1 |
| Tedarikçiyi gösterme | İmalatçı, yetkili temsilci veya ithalatçı tespit edilemiyorsa, bildirimin tebliğinden itibaren on iş günü içinde bilgileri vermeyen dağıtıcı imalatçı kabul edilir | 7223 s.K. m. 11/2 |
Son satır, distribütör ve bayi konumundaki şirketler için en kritik hükümdür. İzlenebilirlik kaydı tutmayan ve tedarik zincirinde kendinden öncekini gösteremeyen dağıtıcı, imalatçının tüm yükümlülüklerini ve sorumluluğunu üstlenmiş sayılır. Bu sonuç, sözleşmeyle bertaraf edilemez; ancak iç ilişkide rücu düzenlemesiyle yönetilebilir.
Tıbbi Cihaz Yönetmeliğinde İktisadi İşletmecilerin Yükümlülükleri
7223 sayılı Kanun rolleri genel olarak tarif eder; tıbbi cihazda bu rollerin içeriğini asıl dolduran, Tıbbi Cihaz Yönetmeliğinin 10 ila 16 ncı maddeleridir. Yönetmelik, Kanunun 7 nci maddesinin birinci fıkrasının (c) bendinin atıf yaptığı "teknik düzenlemede belirtilen süre" bakımından da özel bir kural koyar: teknik dokümantasyon ve uygunluk beyanı, beyanın kapsadığı son cihaz piyasaya arz edildikten sonra en az on yıl, implante edilebilir cihazlarda en az on beş yıl saklanır (m. 10/8-a).
Tıbbi Cihaz Yönetmeliğine göre yükümlülükler
| Yükümlü | Yönetmelikteki temel yükümlülük | Madde |
|---|---|---|
| İmalatçı | Risk yönetimi sistemi, klinik değerlendirme, teknik dokümantasyon, kalite yönetim sistemi ve piyasaya arz sonrası gözetim sistemi kurmak; uygunluk beyanını düzenleyip CE işaretini iliştirmek; olası sorumluluğu karşılayacak yeterli mali teminatı sağlamak | m. 10 |
| Yetkili temsilci | İmalatçı Türkiye veya AB dışında yerleşikse atanması zorunludur; atama, yetki belgesinin yazılı olarak kabulüyle geçerlilik kazanır; imalatçı yükümlülüklerine uymazsa kusurlu cihazdan imalatçıyla birlikte müteselsilen sorumludur | m. 11 |
| İthalatçı | CE işaretini, uygunluk beyanını, yetkili temsilcinin atandığını, etiket ve kullanım talimatını, gerektiğinde UDI tahsisini doğrulamak; kendi unvan ve adresini cihaza veya ambalaja eklemek; şikâyet, geri çağırma ve piyasadan çekme kaydı tutmak | m. 13 |
| Dağıtıcı | Piyasada bulundurmadan önce CE işareti, uygunluk beyanı, imalatçı bilgileri, ithalatçı bilgisi ve UDI yönünden doğrulama yapmak; bu doğrulamada temsili bir örnekleme yöntemi uygulayabilmek | m. 14 |
| Mevzuata uyum sorumlusu | Cihaz salıverilmeden önce uygunluk kontrolünü, teknik dokümantasyon ile uygunluk beyanının güncelliğini, piyasaya arz sonrası gözetimi ve raporlama yükümlülüklerinin yerine getirilmesini sağlamak | m. 15 |
| Yeniden etiketleyen veya ambalajlayan | Cihazı piyasada bulundurmadan en az 28 gün önce imalatçıyı ve Kurumu bilgilendirmek; aynı süre içinde kalite yönetim sistemine ilişkin onaylanmış kuruluş sertifikasını Kuruma sunmak | m. 16/5 |
Mevzuata uyum sorumlusu, uygulamada en çok ihmal edilen kalemdir. Yönetmeliğin 15 inci maddesine göre imalatçı bu kişiyi kendi bünyesinde bulundurur. Aranan uzmanlık; hukuk, tıp, diş hekimliği, eczacılık, mühendislik veya ilgili başka bir bilim dalında yükseköğretim diploması ile birlikte tıbbi cihaz mevzuatı ya da kalite yönetim sistemlerinde en az bir yıllık deneyimle veya bu alanlarda dört yıllık deneyimle kanıtlanır. Mikro ve küçük işletmeler bu kişiyi kadrolarında tutmak zorunda değildir; ancak Kurumun belirlediği usule uygun biçimde böyle bir kişiden kalıcı ve sürekli olarak hizmet almaları gerekir. Maddenin beşinci fıkrası, görevini gereği gibi yapan sorumlunun kuruluş içinde olumsuz bir duruma maruz bırakılamayacağını da hükme bağlar. Yetkili temsilciler için aynı nitelikte bir kişiden kalıcı hizmet alma yükümlülüğü altıncı fıkrada ayrıca düzenlenmiştir.
Kayıt tarafında süreler kısadır. Yönetmeliğin 30 uncu maddesinin ikinci fıkrasına göre ithalatçı, cihazın piyasaya arzından itibaren iki hafta içinde imalatçının veya yetkili temsilcinin gerekli bilgileri elektronik sisteme girdiğini doğrular ve kendi bilgilerini kayda ekler. 31 inci madde uyarınca iktisadi işletmeciler, kayıt bilgilerindeki bir değişikliği bir hafta içinde günceller; bilgilerin doğruluğunu ilk kayıttan itibaren bir yıl içinde, sonrasında iki yılda bir teyit eder. Teyit bu sürelerin bitiminden itibaren altı ay içinde yapılmazsa Kurum, yükümlülük yerine getirilinceye kadar düzeltici tedbir alabilir. Türkiye'de yerleşik işletmeciler bunlara ek olarak, 34 üncü madde gereğince Kurumun düzenlemeleriyle belirlenen Ürün Takip Sistemi (ÜTS) yükümlülüklerine de tabidir. ÜTS kaydının ve tekil kimlik işlemlerinin ayrıntısını tıbbi cihazlarda kayıt ve izlenebilirlik rehberimizde ele aldık.
İthal edilen cihazlar, piyasa gözetiminden önce gümrük aşamasında da denetime tabi olabilir. 2026 yılı için yayımlanan Tıbbi Cihazların İthalat Denetimi Tebliği (Ürün Güvenliği ve Denetimi: 2026/16) bu denetimin çerçevesini çizer; başvuru ve ret kararına karşı yollar için ithalatta ürün güvenliği denetimi ve TAREKS rehberimize bakabilirsiniz. Piyasaya arz edilmiş bir cihazda ciddi olumsuz olay veya saha güvenliği düzeltici faaliyeti gündeme gelirse bildirim yükümlülükleri tıbbi cihaz vijilansı rehberimizde anlatılmıştır.
Satış Merkezi, Reklam ve Tanıtım
Cihazın piyasaya arzı kadar, nerede ve nasıl satıldığı da düzenlenmiştir. Bu alandaki temel düzenleme, 15/5/2014 tarihli ve 29001 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Tıbbi Cihaz Satış, Reklam ve Tanıtım Yönetmeliğidir. Yönetmeliğin kapsam maddesi 26/5/2023 tarihli ve 32202 sayılı Resmî Gazete'de yapılan değişiklikle yeni Tıbbi Cihaz Yönetmeliği ile İn Vitro Tanı Amaçlı Tıbbi Cihaz Yönetmeliğine bağlanmış; bu iki yönetmelik kapsamındaki cihazların üretim yerleri, piyasaya arzı, satışı, reklamı, tanıtımı, klinik destek ve teknik servis faaliyetleri ile Kurumun kayıt sistemlerindeki işlemler tek çatı altında toplanmıştır.
Yönetmelik, satış merkezlerinde görev yapacak personel için çalışma belgesi aranmasını düzenler: sorumlu müdür, satış ve tanıtım elemanı ile klinik destek elemanı olarak çalışacak personelin bu görevleri yapabilmesi için çalışma belgesine sahip olması gerekir. Yönetmelikte ayrıca bireysel kullanıma yönelik cihaz kavramı tanımlanmıştır: herhangi bir sağlık meslek mensubunun gözetimini veya uygulamasını gerektirmeyen, bireysel olarak güvenle kullanılabilen cihazlar. Bu tanım, hangi cihazın halka yönelik olarak tanıtılabileceğini belirlediği için reklam uyuşmazlıklarının merkezindedir.
Tanıtım dosyalarında tartışma iki noktada yoğunlaşır: içeriğin muhatap kitlesi — sağlık meslek mensuplarına yönelik bilimsel tanıtım mı, halka yönelik reklam mı — ve içeriğin yayın tarihi ile süresi. Ekran görüntüsü tek başına yeterli delil değildir; içeriğin ne zaman yayımlandığı, erişim kısıtı bulunup bulunmadığı ve uyarı sonrası hangi tarihte kaldırıldığı belgelenmelidir.
Reklam uyuşmazlıklarında Satış Yönetmeliği ile birlikte Tıbbi Cihaz Yönetmeliğinin 7 nci maddesi de uygulanır. Bu madde; etikette, kullanım talimatında, piyasada bulundurmada ve reklam ya da tanıtımda cihaza sahip olmadığı fonksiyon ve özellikleri atfetmeyi, tedavi veya tanı konusunda yanlış bir izlenim yaratmayı, kullanım amacına bağlı muhtemel bir riski bildirmemeyi veya eksik bildirmeyi ve uygunluk değerlendirmesinin yapıldığı kullanım amacı dışında kullanım önermeyi yasaklar. Son yasak özellikle önemlidir: sertifika belirli bir kullanım amacı için alınmışsa, sosyal medyada farklı bir endikasyonla yapılan paylaşım, ürün teknik olarak aynı olsa dahi ayrı bir aykırılık oluşturur. Satış Yönetmeliğinin 16 ncı maddesi de bu yönetmeliklere uygun olmayan cihazların satışının ve reklamının yapılamayacağını açıkça düzenler. Satış merkezinin yetki belgesi ve reklam yasaklarının ayrıntısı için tıbbi cihaz satış merkezleri rehberimize bakabilirsiniz.
Güncel bir değişiklik internet satışına ilişkindir. 3/7/2026 tarihli ve 33299 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan değişiklikle Satış Yönetmeliğinin 26 ncı maddesinin beşinci fıkrasına eklenen cümleye göre kontakt lens ürünlerinin tüketiciye yönelik internet satışı, yalnızca optisyenlik müessesesinin Kurumca izin verilen internet sitesi üzerinden ve reçeteli olarak yapılabilir. İnternet satışında içeriğin çıkarılması, erişim engeli ve aracı hizmet sağlayıcının sorumluluğu için sağlık ürünlerinin internetten satışı rehberimize göz atabilirsiniz.
Denetim ve Yaptırım Rejimi
Piyasa gözetimi ve denetimi, 7223 sayılı Kanunun 15 ve 16. maddelerine göre yürütülür. Yetkili kuruluş; depoda, nakil aracında, iş yeri ve üretim tesisi dâhil gerekli görülen yerlerde denetim yapabilir ve iktisadi işletmecilerden denetime ilişkin belge, bilgi ve kayıtları isteyebilir. Denetim; işaret veya belge kontrolü, duyusal inceleme, numune alma veya yerinde muayene ve test yoluyla yapılır ve kayıt altına alınır.
Cihaz dosyalarında en sık karşılaşılan tespit tipi, ürünün fiziki güvensizliği değil belge ve etiket uygunsuzluğudur. Kanunun 16. maddesinin dördüncü fıkrası bu hâl için özel bir kural koyar: uygunluk işareti veya teknik düzenlemenin gerektirdiği teknik dosya, etiket ve talimatların bulunmaması, eksik veya yetersiz olması ya da yanlış kullanılması hâlinde yetkili kuruluş, risk değerlendirmesi için yeterli gerekçenin bulunduğunu varsayabilir. Bu durumda risk değerlendirmesinin sonucundan bağımsız olarak uygunsuzlukların giderilmesini ister; giderilmezse arzın yasaklanması veya kısıtlanması için gerekli tüm önlemleri alır ya da ürünün geri çağrılmasını veya piyasadan çekilmesini sağlar.
Karar öncesinde savunma güvencesi vardır: 16. maddenin beşinci fıkrasına göre, ürünün ciddi risk taşıdığı hâller dışında yetkili kuruluş nihai kararı almadan önce iktisadi işletmeciye on iş gününden az olmamak üzere makul bir süre verir; ayrıca tebligatta kararın gerekçeleri, varsa çözüm önerileri, yasal itiraz yolları ve süre sınırları gösterilir.
Kanunun 21. maddesindeki kurtuluş hâlleri cihaz dosyalarında da geçerlidir: uygunsuzluğu kendisi tespit edip yetkili kuruluşun talebi ve uyarısı olmadan gerekli tedbirleri kendiliğinden alan ve uygunsuzluğu tamamen gideren iktisadi işletmeciye bu Kanunda düzenlenen idari yaptırımlar uygulanmaz. Ayrıca imalatçı veya ithalatçı; ürünü piyasaya kendisinin arz etmediğini, uygunsuzluğun dağıtıcının veya üçüncü bir tarafın müdahalesinden ya da kullanıcıdan kaynaklandığını yahut uygunsuzluğun teknik düzenlemelere uygun üretimden doğduğunu ispatlarsa yaptırım uygulanmaz.
İdari Para Cezaları: 2026 Tutarları
7223 sayılı Kanunun 20 nci maddesi, cezayı aykırılığın türüne göre bentlere ayırır. Kanundaki tutarlar her yıl yeniden değerleme oranında güncellenir. 2026 yılı için geçerli alt ve üst sınırlar, 31/12/2025 tarihli ve 33124 (4. mükerrer) sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Ürün Güvenliği ve Denetimi: 2026/13 sayılı Tebliğ ile yüzde 25,49 artış uygulanarak belirlenmiş olup 1/1/2026 ile 31/12/2026 arasında geçerlidir.
7223 sayılı Kanun m. 20: 2026 yılı ceza sınırları
| Hüküm | Aykırılık | 2026 alt ve üst sınır (TL) |
|---|---|---|
| m. 20/1-a | İmalatçı veya ithalatçı yönünden teknik düzenlemenin ürün güvenliğine ilişkin hükümlerine aykırılık (m. 7/1-a, m. 9/1-a) | 434.505 – 4.345.058 |
| m. 20/1-b | Aynı düzenlemenin ürün güvenliği dışındaki hükümlerine aykırılık | 173.801 – 1.738.022 |
| m. 20/1-c | Teknik dosya, uygunluk değerlendirmesi ve uygunluk işareti yükümlülüğü (m. 7/1-b, m. 9/1-b) ile belge ve işarette sahtecilik yasağı (m. 13/2) | 173.801 – 1.738.022 |
| m. 20/1-ç | Düzeltici önlem ve bilgilendirme yükümlülükleri, uygunluk işaretinin kapsam dışı veya usule aykırı kullanımı ve yanıltıcı işaret yasağı (m. 13/3-5) | 86.900 – 869.010 |
| m. 20/1-d | Uygunluk değerlendirme kuruluşunun bağımsız, tarafsız ve şeffaf hizmet yükümlülüğü (m. 14/3-a) | 434.505 – 4.345.058 |
| m. 20/1-e | Belge saklama, ayırt edici bilgi ve Türkçe talimat yükümlülükleri, resmî kayıt işlemleri (m. 7/1-i), dağıtıcının doğrulama yükümlülüğü ve izlenebilirlik kaydı (m. 12) | 60.830 – 608.307 |
| m. 20/2 | Denetim görevlisinin görevini engelleme | 60.830 – 608.307 |
| m. 20/5 | İnternet içeriğinin çıkarılması ile radyo ve televizyonda tanıtım ve satışın durdurulmasına ilişkin yükümlülüklere aykırılık (m. 17/2-3) | 173.801 – 1.738.022 |
Cezanın belirlenmesinde birkaç kural özellikle önemlidir. (c), (ç), (d) ve (e) bentlerindeki aykırılıklarda aynı fiil nedeniyle ayrıca (a) ve (b) bentleri uygulanmaz (m. 20/7). Aynı uygunsuzluğun iki yıl içinde tekrarında her tekrar için bir önceki cezanın iki katı uygulanır (m. 20/8). Ceza tebliğden itibaren bir ay içinde ödenir (m. 20/10). İdare tutarı belirlerken aykırılığın büyüklüğünü ve muhatabın ekonomik durumunu dikkate almak zorundadır (m. 20/11); alt sınırın çok üzerinde bir tutarın bu iki ölçüt tartışılmadan belirlenmesi, iptal davasında gerekçe yönünden ileri sürülebilecek başlıca itirazlardandır. İdari para cezası, ürün hakkında alınan geri çağırma veya piyasadan çekme gibi önlemlerin uygulanmasına da engel değildir (m. 20/9). Bu nedenle cezaya karşı açılan dava ile önleme karşı açılacak dava ayrı ayrı değerlendirilmeli, her birinin süresi ayrı takip edilmelidir.
Merci ve Süre Tablosu
Merci ve süreler
| Adım | Merci / süre | Dayanak |
|---|---|---|
| İdari yaptırım kararına karşı dava | İdare mahkemesi | 7223 s.K. m. 22/2 |
| Dava açma süresi | Altmış gün | İYUK m. 7 |
| Yetkili mahkeme | İşlemi yapan idari merciin bulunduğu yer | İYUK m. 32 |
| İdareye başvuru | Dava açma süresi içinde | İYUK m. 11/1 |
| Zımni ret | Otuz gün | İYUK m. 11/2 (7331 s.K. ile değişik) |
| Savunma süresi (ciddi risk dışında) | En az on iş günü | 7223 s.K. m. 16/5 |
| Tedarikçi bilgisini bildirme | On iş günü | 7223 s.K. m. 11/2 |
| Belge ve kayıtları saklama | En az on yıl; implante edilebilir cihazlarda teknik dokümantasyon için en az on beş yıl | 7223 s.K. m. 7/1-c, m. 12; Tıbbi Cihaz Yönetmeliği m. 10/8-a |
| İnternet içeriğinin çıkarılması | Yirmi dört saat | 7223 s.K. m. 17/2 |
| İthalatçının kayıt doğrulaması | Piyasaya arzdan itibaren iki hafta | Tıbbi Cihaz Yönetmeliği m. 30/2 |
| Kayıt bilgisindeki değişikliğin güncellenmesi | Bir hafta | Tıbbi Cihaz Yönetmeliği m. 31/4 |
| Kayıt bilgilerinin teyidi | İlk kayıttan itibaren bir yıl içinde, sonra iki yılda bir | Tıbbi Cihaz Yönetmeliği m. 31/5 |
| Yeniden etiketleme veya ambalajlama bildirimi | Piyasada bulundurmadan en az 28 gün önce | Tıbbi Cihaz Yönetmeliği m. 16/5 |
| İdari para cezasının ödenmesi | Tebliğden itibaren bir ay | 7223 s.K. m. 20/10 |
| Tekrarda artırım | İki yıl içinde tekrar hâlinde önceki cezanın iki katı | 7223 s.K. m. 20/8 |
| Geçiş süresinin sonu | 31/12/2027 veya 31/12/2028 (cihaz sınıfına göre) | Tıbbi Cihaz Yönetmeliği m. 109 |
Sıkça Sorulan Sorular
Hangi yönetmelik yürürlükte?
Tıbbi Cihaz Yönetmeliği ile İn Vitro Tanı Amaçlı Tıbbi Cihaz Yönetmeliği, 2/6/2021 tarihli ve 31499 mükerrer sayılı Resmî Gazete'de yayımlanmıştır. Bu yönetmelikler (AB) 2017/745 ve (AB) 2017/746 sayılı Tüzüklere paralel olarak hazırlanmıştır.
Cihazımın sınıfı değişmiş olabilir mi?
Evet. 2021 Yönetmeliği çeşitli sınıflandırma kurallarını değiştirmiş; önceki direktif döneminde onaylanmış kuruluş gerektirmeksizin piyasaya arz edilen bazı cihazların risk sınıfı yükselmiş ve onaylanmış kuruluşa başvurma zorunluluğu doğmuştur.
CE işareti taşıyan ürün denetlenebilir mi?
Evet. 7223 sayılı Kanunun 15. maddesinin altıncı fıkrası, ürünün uygunluğunu gösteren belgelere veya işaretlere sahip olmasının yetkili kuruluşun denetim yapmasını, önlem almasını veya yaptırım uygulamasını engellemeyeceğini düzenler.
Ambalaja kendi 'onaylı' logomuzu koyabilir miyiz?
7223 sayılı Kanunun 13. maddesinin beşinci fıkrası, ürüne uygunluk işaretinin anlamı ve şekli hakkında üçüncü tarafları yanıltacak başka işaretler veya betimlemeler konulamayacağını öngörür. Diğer işaretler ancak uygunluk işaretinin görünebilirliğini, okunabilirliğini ve anlamını bozmayacak şekilde konulabilir.
UDI'yi kim tahsis eder?
UDI tahsisi imalatçının yükümlülüğüdür. Tıbbi Cihaz Yönetmeliğinin 13. maddesi, ithalatçının cihazı piyasaya arz etmeden önce gerektiği hâllerde imalatçı tarafından UDI tahsis edilmiş olduğunu doğrulamasını arar.
Sadece dağıtıcıyım, ne kadar sorumluyum?
7223 sayılı Kanunun 10. maddesi dağıtıcının doğrulama ve bilgilendirme yükümlülüklerini düzenler. Ancak 11. madde uyarınca ürünü kendi ismi veya markasıyla arz eden ya da güvenliğe etki edecek şekilde değiştiren dağıtıcı imalatçı sayılır.
Tedarikçimi gösteremezsem ne olur?
7223 sayılı Kanunun 11. maddesinin ikinci fıkrasına göre, imalatçı, yetkili temsilci veya ithalatçı tespit edilemiyorsa, yetkili kuruluşun bildiriminin tebliğinden itibaren on iş günü içinde bunların ya da zincirdeki bir önceki iktisadi işletmecinin bilgilerini bildirmeyen dağıtıcı imalatçı kabul edilir.
Kayıtları ne kadar süre saklamalıyım?
7223 sayılı Kanunun 12. maddesi izlenebilirlik kayıtlarının en az on yıl muhafaza edilmesini; 7. maddenin birinci fıkrasının (c) bendi ise uygunluk değerlendirmesine ilişkin teknik dosya ve belgelerin teknik düzenlemede süre belirtilmemişse en az on yıl saklanmasını öngörür.
Cezaya nereye itiraz edilir?
7223 sayılı Kanunun 22. maddesinin ikinci fıkrası uyarınca bu Kanuna göre verilen idari yaptırım kararlarına karşı 2577 sayılı Kanun hükümlerine göre idari yargı yoluna başvurulur; dava açma süresi altmış gündür.
Onaylanmış kuruluşumun statüsü değişirse belgem geçersiz mi olur?
7223 sayılı Kanunun 14. maddesi, yetkili kuruluşun uygunluk değerlendirme kuruluşlarının faaliyetlerini izlediğini, gerekirse kısıtlayabileceğini, askıya alabileceğini veya onaylanmış kuruluş statüsünü geri çekebileceğini düzenler. Bu durumda belge ve kayıtların devri öngörülmüştür; firmanın belgenin geçerliliğini takip etmesi ve gerekirse geçiş planını zamanında başlatması gerekir.
Eski direktif sertifikasıyla satışa ne zamana kadar devam edebilirim?
Tıbbi Cihaz Yönetmeliğinin 109 uncu maddesine göre sınıf III cihazlar ile sayılan istisnalar dışındaki sınıf IIb implante edilebilir cihazlar 31/12/2027 tarihine, diğer sınıf IIb, sınıf IIa ve steril veya ölçüm fonksiyonlu sınıf I cihazlar 31/12/2028 tarihine kadar piyasaya arz edilebilir. Bu süreler; sertifikanın geçerliliğini koruması, önemli değişiklik yapılmaması ve onaylanmış kuruluşa zamanında başvurulmuş olması gibi koşullara bağlıdır.
Mevzuata uyum sorumlusu bulundurmak zorunlu mu?
Tıbbi Cihaz Yönetmeliğinin 15 inci maddesi, imalatçının bünyesinde tıbbi cihaz alanında uzman en az bir mevzuata uyum sorumlusu bulundurmasını zorunlu kılar. Mikro ve küçük işletmeler bu kişiyi kadroda tutmak zorunda değildir; ancak böyle bir kişiden kalıcı ve sürekli olarak hizmet almaları gerekir. Yetkili temsilciler de aynı nitelikte bir kişiden kalıcı hizmet alır.
2026 yılında tıbbi cihaz cezaları ne kadar?
7223 sayılı Kanunun 20 nci maddesindeki tutarlar Ürün Güvenliği ve Denetimi: 2026/13 sayılı Tebliğ ile güncellenmiştir. 2026 yılında ürün güvenliğine aykırılıkta sınırlar 434.505 TL ile 4.345.058 TL, uygunluk değerlendirmesi ve belge yükümlülüklerinde 173.801 TL ile 1.738.022 TL, izlenebilirlik ve kayıt yükümlülüklerinde 60.830 TL ile 608.307 TL arasındadır.
Dosyanızı Değerlendirelim
Tıbbi cihaz dosyalarında en pahalı hata, eski rejime göre kurulmuş bir dosyayla yeni rejimde denetime girmektir. Sınıfı değişen bir cihazın kaydı, geçiş süresi dolduğunda kendiliğinden sorunlu hâle gelir; belge ve etiket uygunsuzluğu ise ürün güvenli olsa dahi geri çağırmaya kadar giden bir zinciri başlatabilir. Bürom, tıbbi cihaz firmalarının kayıt, denetim ve yaptırım süreçlerinde savunma ve dava işlerini yürütmektedir. Ön değerlendirme için 0554 648 37 15 numaralı hattan ulaşabilirsiniz.
Denetim yazısı geldiyse savunma süresi işlemeye başlamıştır
Av. Fatma Öztürk — Hukukçular Evi Ankara · 0554 648 37 15
İlgili Rehberler
- TİTCK Rehberi — Kurum kararlarına karşı yolların tamamı ve süre tablosu
- TİTCK Kararlarına İtiraz Yolları — merci ve süre ayrımı
- Ürünü Geri Çağırmayan Firmanın Hukuki Durumu — önlem zinciri ve kurtuluş hâlleri
- Piyasa Gözetimi ve Denetimi (PGD) — denetim süreci ve düzeltici önlemler
- GÜBİS Güvensiz Ürün Duyuruları — kamuya ilan ve itibar zararı
- Kozmetik Ürün Bildirimi ve Sorumlu Kişi — komşu ürün grubunda bildirim rejimi
- Tıbbi Cihaz Kaynaklı Zararlar ve Üreticinin Sorumluluğu — tazminat boyutu
- İdare Hukuku Rehberi — iptal davasının genel çerçevesi
- Tıbbi Cihazlarda Kayıt ve İzlenebilirlik — ÜTS, tekil kimlik ve iktisadi işletmeciler
- Onaylanmış Kuruluşlar — görevlendirme, denetim ve faaliyet kısıtlaması
- Tıbbi Cihaz Vijilansı — olay bildirimi ve saha güvenliği düzeltici faaliyeti
- İn Vitro Tanı Amaçlı Tıbbi Cihazlar — kapsam, sınıf ve yaptırımlar
- Tıbbi Cihaz Yazılımları — yazılım ne zaman tıbbi cihaz sayılır