RoHS Yönetmeliği 2026: Elektrikli ve Elektronik Eşyada Kurşun, Cıva, Kadmiyum, Krom VI, PBB, PBDE ve Ftalat Sınırları, Muafiyetler, Uygunluk Beyanı ve CE, İthalatçı ve Dağıtıcının Yükümlülükleri, Toplatma ve İdari Para Cezası — RoHS Yön. m.5, 7, 9, 10, 18; Ek-2; 7223 m.16, 20

Elektrikli ve elektronik eşyada kurşun, cıva, kadmiyum, altı değerlikli krom, PBB, PBDE ve dört ftalatın kullanımını Türkiye’de Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığının Elektrikli ve Elektronik Eşyalarda Bazı Zararlı Maddelerin Kullanımının Kısıtlanmasına İlişkin Yönetmeliği (RoHS Yönetmeliği; RG 26.12.2022-32055) sınırlar. Homojen malzemede sınır kadmiyum için ağırlıkça %0,01, diğer dokuz madde için %0,1’dir (Ek-2). Yönetmeliği Çevre Bakanlığı çıkarmıştır; ancak piyasada denetimi tıbbi cihazda Sağlık Bakanlığı, oyuncak ve spor ekipmanında Ticaret Bakanlığı, telsiz ve telekomünikasyon terminal ekipmanında Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumu, diğer bütün elektrikli ve elektronik eşyada Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı yapar (m.18/2). Aykırılıkta 7223 sayılı Kanun uygulanır (m.19): en az on iş günü savunma süresi, piyasaya arz yasağı, toplatma ve 2026’da 60.830 TL’den 4.345.058 TL’ye kadar idari para cezası; karara karşı dava süresi altmış gündür. Bu yazı kapsamı ve istisnaları, sınırları ve muafiyetleri, uygunluk beyanı ile CE ilişkisini, ithalatçı ve dağıtıcının yükümlülüklerini, numune ve testi, toplatmayı, cezaları ve atık eşya yükümlülükleriyle farkı anlatıyor.

GÜBİS’te RoHS İlanı Var mı? 2026 Verileri

GÜBİS’te 28.04.2026–28.10.2026 arasında yayımlanan ilanlara göre dönemde 18 ilan vardır; tamamı Ticaret Bakanlığına aittir ve sekizi oyuncak, altısı bebek ve çocuk giyimi, ikisi kırtasiye, biri spor ürünü, biri çocuk ayakkabısı grubundadır. Hiçbiri elektrikli veya elektronik eşyaya ilişkin değildir; 2026’da RoHS Yönetmeliğine dayanan bir GÜBİS ilanı bulunmamaktadır. Hepsinde önlem piyasaya arz yasağı ve toplatmadır.

İlan yokluğu denetim yokluğu değildir: elektronik eşyanın büyük bölümünde yetkili kuruluş Sanayi ve Teknoloji Bakanlığıdır ve önlemleri gerektiğinde kendi internet sayfasında duyurur (STB PGD Yön. m.16/4; 7223 m.16/8). Alçak gerilim ve elektromanyetik uyumluluk tarafı elektrikli ev aletinde toplatma yazımızda anlatılmıştır.

Türkiye’de RoHS’u Hangi Yönetmelik Düzenliyor?

Zararlı madde kısıtlaması ilk olarak atık yönetimiyle aynı metinde yer aldı: 22.5.2012 tarihli ve 28300 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Atık Elektrikli ve Elektronik Eşyaların Kontrolü Yönetmeliği, 30.5.2009’dan sonra piyasaya sürülen belirli sınıflardaki eşya ile ampul ve evsel aydınlatmada kurşun, cıva, altı değerlikli krom, PBB, PBDE ve kadmiyumu, istisnalar dışında yasaklıyordu (m.5/1-a; Ek-2). Bugün iki ayrı yönetmelik vardır ve ikisi de 26.12.2022 tarihli ve 32055 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanmıştır: zararlı maddeleri sınırlayan RoHS Yönetmeliği ile atığın toplanmasını düzenleyen Atık Elektrikli ve Elektronik Eşyaların Yönetimi Hakkında Yönetmelik. 2012 Yönetmeliği ikincisiyle yürürlükten kaldırılmıştır (AEEE Yön. m.30).

RoHS Yönetmeliği 2011/65/AB sayılı Direktif dikkate alınarak hazırlanmış (m.20), Çevre Kanununa ve 7223 sayılı Kanuna dayanır (m.3). Genel yürürlük 1.2.2023’tür; ftalat kısıtlaması, tıbbi cihaz ve izleme-kontrol aletleri ile yeni kapsama alınan eşyaya uygulama, AB uygunluk beyanı ve CE zorunluluğu 1.1.2024’te başlamıştır (m.21; Ek-2 dipnot 1; geçici m.1). mevzuat.gov.tr’de 30.10.2026 itibarıyla tek değişiklik 20.1.2024 tarihlidir (RG 32435): muafiyet ekleri (Ek-3 ve Ek-4) kaldırılmış, muafiyetleri belirleme yetkisi Bakanlığa bırakılmıştır (m.5/3, 6).

RoHS Denetimini Hangi Kurum Yapar? Çevre Bakanlığı mı, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı mı?

Sık yapılan yanlış, RoHS denetiminin Çevre Bakanlığına ait olduğunu düşünmektir. Yönetmelikte “Bakanlık” bu Bakanlıktır (m.4/1-c), muafiyetleri o belirler (m.6) ve 7223 anlamında teknik düzenlemeyi hazırlayan yetkili kuruluştur (m.3/1-ş). Ancak piyasa gözetimi ve denetimi kuruluşları 18. maddeyle belirlenir (m.4/1-r) ve bu madde denetimi Çevre Bakanlığına vermemiştir. Ticaret Bakanlığının 14.10.2026 tarihli yetkili kuruluşlar listesi de “elektrikli ekipmanları” Sanayi ve Teknoloji Bakanlığına verir; Çevre Bakanlığına listede yalnız yapı malzemeleri ve katı yakıtlar düşer.

İdari yaptırımı yetkili kuruluş uygular (7223 m.22/1). Sanayi ve Teknoloji Bakanlığında risk taşıyan uygunsuzlukta önlem kararını Bakan Yardımcısı, şekli uygunsuzlukta il müdürü verir (STB PGD Yön. m.31/3-4); cezayı denetimi yapan birime göre Bakan Yardımcısı veya il müdürü verir, işletmecinin yerleşik olduğu il müdürlüğü uygular (m.30/1-2). Kanaatimizce 18. maddede o ürün için gösterilmeyen bir kurumdan gelen RoHS kararı yetki unsuru yönünden incelenmelidir (STB PGD Yön. m.36; 7223 m.15/5).

RoHS Kapsamına Hangi Ürünler Girer, Hangileri İstisnadır?

Ek-1 on bir kategori sayar: büyük ve küçük ev aletleri, bilişim ve telekomünikasyon ekipmanları, tüketici ekipmanları, aydınlatma ekipmanı, elektrikli ve elektronik aletler, oyuncaklar, eğlence ve spor malzemeleri, tıbbi cihazlar, izleme ve kontrol aletleri, otomatik dağıtıcılar ve bunlara girmeyen diğer bütün elektrikli ve elektronik eşya (m.2/1). Elektrikli ve elektronik eşya (EEE), alternatif akımda 1000, doğru akımda 1500 voltu geçmeyen kullanımlar için tasarlanan ve çalışması için elektrik akımına veya elektromanyetik alana bağımlı olan eşyadır (m.4/1-g); amaçlanan asgari bir işlevi için akıma ihtiyaç duymak “bağımlılık” için yeterlidir (m.4/1-b). Işıklı veya sesli oyuncak da bu nedenle EEE’dir. Kablo, eşyayı prize veya eşyaları birbirine bağlayan, anma gerilimi 250 voltun altındaki bağlantı ve uzatma kablolarıdır (m.4/1-n).

Yönetmelik ülke güvenliği ve uzay ekipmanına, kapsam dışı bir ürünün parçası olarak özel tasarlanan eşyaya, büyük ölçekli sabit endüstriyel alet ve kurulumlara, taşıtlara, profesyonel karayolu dışı makinelere, vücuda yerleştirilebilir aktif tıbbi cihazlara, profesyonelce kurulan kalıcı sistemlerin fotovoltaik panellerine, işletmeler arası Ar-Ge ekipmanına ve borulu orglara uygulanmaz (m.2/2). Taşıt istisnası tip onaylı olmayan elektrikli iki tekerlekli araçları kapsamaz; elektrikli scooter bu yüzden RoHS kapsamındadır (elektrikli scooter ve e-bisiklet); değerlendirmemize göre tüketiciye satılan taşınabilir güneş paneli de fotovoltaik istisnasından yararlanmaz. RoHS, KKDİK ve diğer ürün mevzuatını saklı tutar (m.2/5); RoHS uygunluğu alçak gerilim ve EMC ya da enerji etiketi ve ekotasarım uygunluğu anlamına gelmez. Pilin kendisindeki cıva, kadmiyum ve kurşun eşikleri Atık Pil ve Akümülatörlerin Kontrolü Yönetmeliğinde yer alır (pil ve akümülatör yazımız).

Kısıtlanan Maddeler ve Sınır Değerler: Kurşun, Cıva, Kadmiyum, Krom VI, PBB, PBDE ve Ftalatlar

Eşya, kablo ve yedek parçalar dâhil Ek-2’deki maddeleri içermemelidir; ancak homojen malzemede ağırlıkça azami değeri aşmayan miktara izin verilir (m.5/1-2).

Ek-2 dipnotlarına göre ftalat kısıtlaması 1.1.2024’ten önce piyasaya arz edilen eşyanın onarımı ve benzeri amaçlarla kullanılan kablo ve yedek parçalara uygulanmaz. DEHP, BBP ve DBP kısıtlaması, KKDİK Ek-17’nin 51. girişiyle zaten bu üç ftalata tabi oyuncaklara da uygulanmaz; bu giriş oyuncak ve çocuk bakım eşyalarının plastik materyallerinde sınırı ağırlıkça %0,1 olarak koyar. Dipnot DIBP’yi saymadığından metne göre elektronik oyuncakta DIBP RoHS sınırına tabidir (oyuncakta fitalat ve ağır metal).

Homojen malzeme, sökme, kesme, ezme veya aşındırma gibi mekanik işlemlerle farklı malzemelere ayrılamayan tek tip bileşimli malzemedir (m.4/1-ı). Kablonun kılıfı, iletkeni, fiş gövdesi, kaplama ve lehim ayrı değerlendirilir; farklı malzemelerin birlikte öğütülerek tek değer verilmesi sonucun hangi malzemeye ait olduğunu belirsiz bırakır.

Muafiyetler, Yedek Parça ve Kablo: Kısıtlama Hangi Ürüne Uygulanmaz?

Muaf uygulamalar, AB mevzuatındaki değişiklikler dikkate alınarak Çevre Bakanlığınca belirlenir ve kısıtlamanın dışındadır (m.5/3, 6). İkincil kaynaklara göre bu uygulamalar Bakanlığın Çevre Yönetimi Genel Müdürlüğünce Resmî Gazete dışında yayımlanan 8.2.2024 tarihli ve 2024/3 sayılı Genelgenin eklerinde listelenir; Genelge listelerin AB Direktifinin Ek-III ve Ek-IV’ündeki değişikliklere göre güncelleneceğini, yenileme başvurusu yapılan muafiyetin Avrupa Komisyonunun nihai kararına kadar geçerli kalacağını öngörür. Liste 1.7.2026 tarihli ve 2026/10 sayılı Genelgeyle güncellenmiştir. Bakanlık sitesindeki metne erişemediğimiz için muafiyet numarası, kategori kapsamı ve sona erme tarihi güncel konsolide listeden kontrol edilmelidir; sınır aşımında ilk soru, maddenin hangi parçada çıktığı ve o uygulamanın hâlâ muaf olup olmadığıdır.

Yedek parça, eşyanın bir parçasının yerine kullanılan ve o parça olmadan eşyanın amaçlandığı gibi çalışamadığı ayrı bir parçadır (m.4/1-z). Değerlendirmemize göre aksesuar olarak satılan şarj kablosu, adaptör veya uzatma kablosu kendi başına bir eşyadır; istisna belirli eski eşyanın onarımına yöneliktir ve bu amacı işletmeci belgelemelidir (yenilenmiş ürün).

Uygunluk Beyanı, Teknik Dosya ve CE: RoHS Belgesi Nasıl Hazırlanır?

İmalatçı, Uygunluk Değerlendirme Yöntemleri Yönetmeliğindeki (RG 27.5.2021-31493) Modül A’ya göre teknik dosyayı hazırlar ve iç üretim kontrolünü yürütür (m.7/2); uygunluğu böyle kanıtladığında Ek-5’teki AB Uygunluk Beyanını düzenler ve CE işaretini nihai eşyaya koyar (m.7/3). İmalatçı dosya ve beyanı on yıl saklar, seri üretimde uygunluğu korur, tip veya seri numarası ile adını ve adresini eşyaya koyar (m.7/4-8). Yönetmelik teknik dosyanın içeriğini saymaz; AB’de bu dosya için EN IEC 63000:2018 standardının referansı, Komisyonun 2020/659 sayılı Uygulama Kararıyla yayımlanmıştır. Türk Standardı karşılığının durumu ayrıca kontrol edilmelidir.

Ek-5’e göre beyanda eşyayı tanımlayan numara, imalatçının veya yetkili temsilcisinin adı ve adresi, imalatçının sorumluluğu ibaresi, tanım ve gerekirse fotoğraf, uyulan mevzuat, kullanılan standartlar veya teknik şartnameler, yer, tarih ve imza bulunur. Beyan sürekli güncel tutulur, başka dilde ise Türkçe tercümesi eklenir (m.13/2). Eşya birden fazla mevzuata tabiyse tek beyan düzenlenir ve uyulan bütün mevzuatın adı, yayım tarihi ve sayısı gösterilir (m.13/3); beyanı düzenleyen imalatçı tüm sorumluluğu üstlenir (m.13/4). Sık görülen hata, alçak gerilim ve EMC yönetmeliklerini gösteren beyanda RoHS’un hiç anılmamasıdır.

CE işareti CE İşareti Yönetmeliğine tabidir; eşyaya veya bilgi plakasına, mümkün değilse ambalaja veya belgelere, görünür ve silinmez biçimde, piyasaya arzdan önce konulur (m.4/1-e, 14, 15). Aksini gösteren kanıt yoksa CE taşıyan eşyanın uygun olduğu varsayılır; uyumlaştırılmış standartlara göre test ve ölçümü yapılan malzeme ve bileşenler için de uygunluk varsayımı vardır (m.16). Varsayım test sonucuyla çürütülebilir ve belge veya işarete sahip olmak denetimi, önlemi ve yaptırımı engellemez (7223 m.15/6). Beyan ve CE eksikliğinde giderme süresi için CE işareti ve uygunluk beyanı eksikliği yazımıza bakılabilir.

İthalatçı, Dağıtıcı ve E-Ticaret Satıcısı: Kim Neyi Kontrol Eder, Gümrükte RoHS Sorulur mu?

İthalatçı yalnızca uygun eşyayı arz eder; arzdan önce imalatçının uygunluk değerlendirmesini ve teknik dosyayı yaptığını, eşyanın CE taşıdığını, belgelerin eşlik ettiğini, seri numarası ve imalatçı bilgisinin bulunduğunu teyit eder (m.9/1-2). Uygun olmadığını bildiği eşyayı arz edemez, adını ve adresini eşyaya yazar, kayıt tutar, düzeltici önlem alır, teknik dosya ile beyanın suretini on yıl saklar (m.9/3-7). 7223 ayrıca ithalatçıdan, risklerle orantılı olarak piyasadaki ürünlerinden numune alıp test etmesini ister (m.9/1-g). Dağıtıcı satıştan önce CE işaretini, belgeleri, imalatçı ve ithalatçı bilgilerini teyit eder, uygun olmadığını bildiği veya bilmesi gereken eşyayı bulundurmaz ve bildirir (m.10); metne göre laboratuvar testi yükümlülüğü yoktur. Kendi adı veya markasıyla arz eden ya da eşyayı uygunluğunu etkileyecek biçimde değiştiren ithalatçı veya dağıtıcı imalatçı sayılır (m.11; 7223 m.11/1); elektronik modül alıp oyuncağa monte eden üretici de imalatçının bütün yükümlülüklerini taşır.

Türkiye’deki nihai kullanıcılara uzaktan satılan ürün piyasada bulundurulmuş sayılır (Uzaktan İletişim Yön. m.5/2); satış ilanında Türkiye’de yerleşik imalatçının, yoksa ithalatçının adı, posta ve elektronik posta adresi ile Türkçe uyarılar ve uygunluk işaretleri gösterilir (m.6/1). Uygun olmayan ürüne ilişkin içerik bildirimden itibaren yirmi dört saat içinde kaldırılmazsa erişim engellenir (7223 m.17/2). Atık eşya mevzuatı da dağıtıcıya, mesafeli satışlar dâhil, üretici kayıt numarası olmayan üreticinin ürününü satmama yükümlülüğü getirir (AEEE Yön. m.10/2-d). Ayrıntılar pazaryeri satıcısı, dağıtıcıya ceza ve yetkili temsilci yazılarımızdadır.

Gümrükte RoHS kontrolü var mı?

İncelediğimiz 2026 tarihli ithalat denetimi tebliğlerinde (2026/1, 2026/6, 2026/9, 2026/12 ve 2026/15 dâhil) RoHS Yönetmeliğine atıf yoktur. Elektrikli ürünler 2026/9 sayılı Tebliğle TAREKS üzerinden denetlenir ve tablosunda RoHS yoktur; örneğin izole kablolar (8544.49.95) alçak gerilim ve EMC, LED ampuller (8539.52) ayrıca enerji etiketlemesi ve ekotasarım yönünden denetlenir. Çevre Uyum İzni, incelediğimiz tebliğler arasında yalnızca pil ve akümülatöre ilişkin 2026/15 sayılı Tebliğde aranır. Yine de ithalatçı, ürün denetlensin veya denetlenmesin tüm mevzuata uygunluktan sorumludur ve TAREKS referans numarası uygunluğun ispatı değildir (2026/9 m.12/1-3). Gümrükte durdurulan ürün için TAREKS’te olumsuz sonuç yazımıza bakılabilir.

Denetim, Numune ve Test: XRF Taraması, Homojen Malzeme ve Şahit Numune

Denetim belge kontrolü, duyusal inceleme, numune ve test yoluyla yapılır (7223 m.16/2). Sanayi ve Teknoloji Bakanlığında numune, biri şahit olmak üzere üç takımı geçmeyecek miktarda bedelsiz alınır ve mühürlenir; bir takım teste gider, biri şahit numune olarak saklanır, biri tutanakla işletmeciye verilir (STB PGD Yön. m.7). Numune uygunsuz çıkarsa test ve nakliye giderleri imalatçı veya ithalatçıya aittir (m.8/2; 7223 m.15/7); dağıtıcıdan alınan numunenin bedelini de onlar öder (7223 m.7/2, 9/2).

Test raporunun nasıl okunduğu savunmanın merkezindedir. IEC 62321 serisinin 3-1 bölümü, X-ışını floresans (XRF) spektrometrisiyle kurşun, cıva, kadmiyum, toplam krom ve toplam brom gibi değerlerin tarandığı bir yöntemdir. Sınır ise altı değerlikli krom, PBB ve PBDE için konmuştur; tarama ile ölçülen toplam krom veya toplam brom bu maddelerin sınırı aştığını tek başına göstermez, doğrulayıcı analiz gerekir.

Daha yüksek güvenlik seviyesinin mümkün olması ürünün güvensiz olduğu anlamına gelmez (7223 m.16/3). Şahit numune ve karşı analiz için test raporuna itiraz yazımıza bakılabilir.

Şekli mi, Risk Taşıyan mı? Düzeltici Önlem, Piyasaya Arz Yasağı ve Toplatma

Teknik düzenlemesine uygun olmayan ürün, uygunsuzluğu giderilmeden piyasaya arz edilemez (7223 m.4/1). Sanayi ve Teknoloji Bakanlığında işaret, teknik dosya, etiket, seri numarası veya adres eksikliği ve idari şartların yerine getirilmemesi, başka risk yoksa şekli uygunsuzluktur; firma on iş günü içinde düzeltici önlem planıyla başvurur ve plan için altı ayı geçmeyen süre verilir (STB PGD Yön. m.13, 14/1-4). Ürün insan sağlığına, çevreye veya tüketicinin korunmasına karşı risk teşkil ediyorsa risk taşıyan uygunsuzluk hükümleri uygulanır: on iş günü içinde önlemleri, dağıtıcılara bildirim ve duyuru yöntemini, düzeltme ya da bertaraf yöntemini gösteren başvuru yapılır (m.15/1-4). Önlemden önce on iş günü savunma süresi verilir (m.14/7, 15/7); ciddi riskte önlem doğrudan alınır, savunma sonradan alınır (m.15/7-8).

Değerlendirmemize göre beyan veya CE eksikliği şekli; sınır aşımı ise Yönetmeliğin çevre ve sağlık amacı nedeniyle risk taşıyan uygunsuzluk sayılabilir, ama kendiliğinden ciddi risk değildir ve önlem orantılı olmalıdır (7223 m.16/6; STB PGD Yön. m.31/1).

Geri çağırmada nihai kullanıcıya onarım, perakende satış değerinin ödenmesi veya eş değer ürünle değiştirme seçeneklerinden en az biri sunulur, masraflar işletmeciye aittir (7223 m.19/3-4). Riski giderilemeyen ürün il müdürlüğü gözetiminde bertaraf edilir (STB PGD Yön. m.15/10); atık eşya lisanslı tesislerde işlenir (AEEE Yön. m.5/5-6). Elektronik oyuncakta Ticaret Bakanlığı usulü uygulanır: savunma için on iş günü, karar sonrası düzeltici önlem planı için on beş iş günü (Ticaret PGD Yön. m.11/1, 11/3); Oyuncak Güvenliği Yönetmeliği önlemden önce “10 günden az olmamak kaydıyla” süre tanır (m.43/3). Plan ve duyuru için düzeltici önlem planı ve gönüllü geri çağırma yazılarımıza bakılabilir.

2026’da RoHS Aykırılığının Cezası Ne Kadar? 7223 m.20 ve Çevre Kanunu İhtimali

RoHS Yönetmeliği, aykırılıkta 7223 sayılı Kanunun uygulanacağını öngörür (m.19). Tutarlar 2026 için 31.12.2025 tarihli ve 33124 sayılı Resmî Gazete’nin 4. mükerrerinde yayımlanan 2026/13 sayılı Tebliğle belirlenmiştir.

Sınır aşımında (a) bendi mi, (b) bendi mi uygulanacağı Kanunda sayılmamıştır: (a) teknik düzenlemenin “ürün güvenliğine ilişkin”, (b) “ürün güvenliği dışındaki” hükümlerine aykırılığı karşılar. Değerlendirmemize göre RoHS sınırlarının amacı atık eşyanın çevreye duyarlı geri kazanımı dâhil sağlık ve çevrenin korunmasına katkı olduğundan (m.1) ve kullanım sırasında doğrudan güvenlik riski çoğu dosyada gösterilmediğinden (b) bendi savunulabilir; (a) uygulanmışsa gerekçesi kararda aranmalıdır. (c)–(e) bentlerinden biri uygulanan fiile ayrıca (a) ve (b) uygulanmaz (7223 m.20/7); iki yıl içinde tekrarda ceza iki katına çıkar (m.20/8) ve ekonomik durum dikkate alınır (m.20/11). Ceza tebliğden itibaren bir ay içinde ödenir (m.20/10); Kabahatler Kanunu m.17/6’ya göre ödeme süresi içinde yapılan ödemede yüzde 25 indirim uygulanması gerekir; 7223’e özgü Bakanlık açıklaması bulunamadı, ceza kararındaki ödeme bilgisi kontrol edilmelidir.

Çevre Kanunu cezası ayrı bir ihtimaldir. RoHS Yönetmeliği yaptırım için yalnızca 7223’e atıf yapar (m.19), ama Çevre Kanununa da dayanır (m.3). Kanunun 20. maddesinin (y) bendi, tehlikeli kimyasalları ve bunları içeren eşyayı yönetmeliklerdeki yasak ve sınırlamalara aykırı üreten, ithal eden ve satanları kapsar; 2026 tutarları Çevre Bakanlığının 2026/1 sayılı Tebliğiyle (RG 30.12.2025-33123) belirlenmiştir. RoHS aykırılığında bu bendin uygulandığına dair uygulama veya yargı kararı tespit edemedik. Oyuncakta DEHP, DBP ve BBP ise KKDİK’e tabidir ve KKDİK (y) bendine açıkça atıf yapar (m.63/1). Çevre Kanunu cezasında dava Bakanlığa karşı açılır (2872 m.24); Kanun dava süresini tebliğden itibaren otuz gün olarak gösterir ve davanın tahsili durdurmadığını belirtir (m.25); kararda gösterilen süre de kontrol edilip en kısa süre esas alınmalıdır. İki bakanlık aynı parti için ceza verirse, bir fiille birden fazla kabahatte yalnız en ağır idari para cezasının verileceğini düzenleyen Kabahatler Kanunu m.15/1 ileri sürülmelidir; Çevre Kanunu kendi cezalarının diğer kanunlardaki cezalara engel olmadığını söyler (m.27). Aynı yaklaşım kırtasiye, dövme mürekkebi, deterjan ve içtima yazılarımızdadır.

Atık Eşya Yükümlülükleri: Üretici Kaydı, Çarpı İşaretli Çöp Kutusu ve Katılım Payı RoHS’tan Nasıl Ayrılır?

RoHS bir ürün kuralıdır. Atık Elektrikli ve Elektronik Eşyaların Yönetimi Hakkında Yönetmelik ise atığı kimin toplayıp ödeyeceğini düzenler; aykırılıkta Çevre Kanunu ve ilgili mevzuattaki yaptırımlar uygulanır (m.29). Bu Yönetmelikte ithalatçı ve yurt dışından uzaktan satan da “üretici”dir (m.4/1-hh). Üretici arzdan önce EEE bilgi sistemine kaydolup kayıt numarası alır, her yıl mart sonuna kadar bildirim yapar (m.9/1-g, ğ; 24/1), eşyayı TS EN 50419’a uygun ayrı toplama sembolüyle (üzeri çarpı işaretli tekerlekli çöp kutusu) işaretler (m.9/1-e) ve katılım payını öder (m.9/1-n); yurt dışındaki uzaktan satıcı için yetkili temsilci zorunludur (m.9/2). Dağıtıcı, tüketicinin talebiyle eş tipteki atık eşyayı ücretsiz geri alır (m.10/2-a). İki rejim m.9/1-d’de birleşir: üretici zararlı madde düzenlemelerine de uyar.

Katılım payı, ürünün piyasaya sürüldüğü veya ithal edildiği ayı izleyen ayın yirmi dördüncü günü sonuna kadar vergi dairesine beyan edilir ve aynı ay sonuna kadar ödenir (2872 ek m.11); 2026 tutarları Çevre Bakanlığının 2026/1 sayılı Tebliğiyle belirlenmiştir. Ödenmeyen payın yüzde yirmisi idari para cezası olarak verilir (m.20/1-z). Kayıt ve geri alma yükümlülüklerinde değerlendirmemize göre en yakın bent, Kanunun 11. maddesiyle getirilen yükümlülüklere uymayan üretici ve ithalatçıya 86.900 TL, satış ve dağıtım düzenlemelerine aykırı davranana 43.447 TL öngören (ff) bendidir; Yönetmelik yalnızca genel atıf yaptığından kararda hangi bendin uygulandığı kontrol edilmelidir.

Savunma ve Dava: Süreler, Tek Dilekçe ve Savunma Taslağı

Ciddi risk dışında önlem kararından önce en az on iş günü savunma süresi verilir ve karar gerekçe, itiraz yolu ve süreyle tebliğ edilir (7223 m.16/5). Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı süreyi “tebligatın ulaşmasından itibaren” saydığından (STB PGD Yön. m.14/7, 15/7) temkinli hesap ulaşma gününden başlar. Elektronik tebligat, ulaştığı günü izleyen beşinci günün sonunda yapılmış sayılır (Tebligat K. m.7/a).

7223 kararlarına karşı idari yargı yoluna gidilir (m.22/2); dava süresi yazılı bildirimi izleyen günden itibaren altmış gündür (İYUK m.7) ve dava işlemi kendiliğinden durdurmaz (İYUK m.27/1). Önlem kararı ve ceza farklı makamlardan çıkabilir (STB PGD Yön. m.30/1, 31/3); aralarında maddi veya hukuki bağlılık ya da sebep-sonuç ilişkisi bulunan işlemlere karşı tek dilekçeyle dava açılabilir (İYUK m.5/1, ikinci cümle), yetkili mahkeme ayrıca değerlendirilmelidir. Ayrıntılar ürün güvenliği cezasına itiraz, savunma yazısı, yürütmenin durdurulması ve iptal davası yazılarımızdadır. Aşağıdaki iskeletteki köşeli parantezler doldurulmalı, karşılığı olmayan husus çıkarılmalıdır.

Varsayımsal Örnek ve Adım Adım Yol Haritası

Varsayımsal örnek: Bir ithalatçı, yabancı üreticinin markasıyla USB şarj kablosu ve LED masa lambasını mağazalara ve bir pazaryerine satmaktadır. Numunede kablo kılıfında DEHP, fiş ucunda kurşun sınırın üzerinde bulunur; lambanın beyanında yalnızca alçak gerilim ve EMC yönetmelikleri yazılıdır. Savunma istemi elektronik adrese 4 Kasım 2026 Çarşamba günü ulaşır; temkinli hesapla on iş günlük süre 18 Kasım 2026 Çarşamba günü biter.

Lamba için eksiklik şeklidir: RoHS’u da gösteren tek beyan ve teknik dosya istenir, on iş günü içinde düzeltici önlem planı sunulur (STB PGD Yön. m.14/3). Kablo için ölçümün hangi malzemede yapıldığı, fiş ucundaki kurşunun bir muafiyete girip girmediği ve şahit numune tespit edilir; sınır aşımı doğrulanırsa satış durdurulur, ilan kaldırılır ve geri çağırma planı hazırlanır. Uyarıdan önce alınan tedbirler 7223 m.21/1 savunmasının temelidir. Bakanlığın kablo için (b) bendinin alt sınırından 173.801 TL ceza verdiğini ve kararın 9 Aralık 2026 Çarşamba günü elektronik adrese ulaştığını varsayalım: tebliğ 14 Aralık 2026 Pazartesi günü sonunda yapılmış sayılır. İndirimin uygulanacağı görüşüne göre ithalatçı 14 Ocak 2027 Perşembe gününe kadar cezanın yüzde 75’ini, yani 130.350,75 TL’yi öderse indirimden yararlanır ve ödeme dava hakkını etkilemez (Kabahatler K. m.17/6). Kararlar birlikte tebliğ edilmişse dava süresi 12 Şubat 2027 Cuma günü dolar. Örnek gerçek bir dosyayı anlatmaz.

Sık yapılan hatalar: tedarikçinin genel “RoHS uyumludur” yazısını kanıt saymak; beyanda RoHS’u anmamak; aksesuar kabloyu “yedek parça” saymak; XRF taramasına karşı doğrulayıcı analiz istememek; atık eşya kaydını unutmak. Kalıcı kontrol düzeni için ürün güvenliği uyum programı yazımıza bakılabilir.

Sıkça Sorulan Sorular

RoHS yönetmeliği nedir, Türkiye’de hangi metindir?

Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığının Elektrikli ve Elektronik Eşyalarda Bazı Zararlı Maddelerin Kullanımının Kısıtlanmasına İlişkin Yönetmeliğidir (RG 26.12.2022-32055). 1.2.2023’te yürürlüğe girmiş, 20.1.2024’te değiştirilmiştir; önceden bu kurallar 2012 tarihli Atık Elektrikli ve Elektronik Eşyaların Kontrolü Yönetmeliğindeydi.

RoHS denetimini hangi kurum yapar?

Tıbbi cihazda Sağlık Bakanlığı, oyuncak ve spor ekipmanında Ticaret Bakanlığı, telsiz ve telekomünikasyon terminal ekipmanında Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumu, diğer eşyada Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı (m.18/2). Çevre Bakanlığı Yönetmeliği çıkarır ve muafiyetleri belirler.

RoHS’ta kurşun, kadmiyum ve ftalat sınırı nedir?

Homojen malzemede ağırlıkça kadmiyum için %0,01; kurşun, cıva, altı değerlikli krom, PBB, PBDE ile DEHP, BBP, DBP ve DIBP için %0,1’dir (Ek-2). Ftalat kısıtlaması 1.1.2024’ten itibaren uygulanır.

Kablo ve şarj cihazı RoHS kapsamında mı?

Evet. Anma gerilimi 250 voltun altındaki bağlantı ve uzatma kabloları ayrıca tanımlanmıştır ve kısıtlama kablolar için de geçerlidir (m.4/1-n, 5/1). İstisna yalnızca belirli tarihlerden önce arz edilen eşyanın onarımında kullanılan kablo ve yedek parçalar içindir (m.5/5).

İthalatta RoHS test raporu isteniyor mu?

İncelediğimiz 2026 ithalat denetimi tebliğlerinde RoHS’a atıf yoktur. İthalatçı yine de tüm mevzuata uygunluktan sorumludur ve TAREKS referans numarası uygunluğun ispatı değildir (2026/9 m.12).

Dağıtıcı veya e-ticaret satıcısı RoHS’tan sorumlu mu?

Dağıtıcı satıştan önce CE işaretini, belgeleri ve imalatçı ile ithalatçı bilgilerini teyit eder, uygun olmadığını bildiği eşyayı satmaz (m.10). Kendi markasıyla satan veya ürünü değiştiren satıcı imalatçı sayılır (m.11).

RoHS aykırılığının cezası 2026’da ne kadar?

Sınır aşımında 7223 m.20/1-(a) bendine göre 434.505–4.345.058 TL veya (b) bendine göre 173.801–1.738.022 TL; teknik dosya, beyan veya CE eksikliğinde 173.801–1.738.022 TL; seri numarası, adres ve belge saklamada 60.830–608.307 TL’dir (2026/13 Tebliğ).

Çevre Bakanlığı da ceza verebilir mi?

RoHS Yönetmeliği yaptırım için yalnızca 7223’e atıf yapar (m.19); Çevre Kanunu m.20/1-(y) bir ihtimaldir ve RoHS’ta uygulandığına dair karar tespit edemedik. Atık eşya kaydı ve katılım payında ise Çevre Kanunu yaptırımları uygulanır (AEEE Yön. m.29).

Elektronik oyuncakta ftalat hangi mevzuata göre değerlendirilir?

KKDİK Ek-17’nin 51. girişine tabi oyuncaklarda DEHP, BBP ve DBP için RoHS kısıtlaması uygulanmaz (Ek-2 dipnot 3); DIBP ise RoHS sınırına tabidir. Denetim Ticaret Bakanlığındadır (m.18/2-b).

Savunma ve dava süresi ne kadar?

Sanayi ve Teknoloji Bakanlığında savunma süresi tebligatın ulaşmasından itibaren on iş günüdür (STB PGD Yön. m.14/7, 15/7). 7223 kararlarına karşı dava süresi altmış gün (İYUK m.7), Çevre Kanunu cezalarında Kanunda yazılı süre otuz gündür (2872 m.25).

Hukukçular Evi Bu Dosyalarda Ne Yapar

Hukukçular Evi Ankara; elektronik ürün, kablo, ev aleti ve aydınlatma ithalatçıları, elektronik parça kullanan oyuncak imalatçıları ve e-ticaret satıcıları için kapsam ve yetki değerlendirmesi, beyan ve teknik dosya incelemesi, test raporu ve muafiyet itirazları, savunma, düzeltici önlem planı ve 7223 ile Çevre Kanunu cezalarına karşı dava süreçlerinde hukuki destek sağlar. Tüm rehberler için Piyasa Gözetimi ve Denetimi Rehberi, GÜBİS ilanları için GÜBİS Rehberi sayfalarına bakılabilir. Dosyanızı değerlendirmek için 0554 648 37 15 numaralı telefondan bize ulaşabilirsiniz.

Mevzuat ve kaynaklar: RoHS Yönetmeliği (RG 26/12/2022-32055; değişiklik RG 20/01/2024-32435) ve Ek-1, Ek-2, Ek-5; AEEE Yönetimi Yönetmeliği (RG 26/12/2022-32055); mülga AEEE Kontrolü Yönetmeliği (RG 22/05/2012-28300); Çevre Bakanlığının 2024/3 ve 2026/10 sayılı Genelgeleri (ikincil kaynaklardan); 7223 sayılı Ürün Güvenliği ve Teknik Düzenlemeler Kanunu (RG 12/03/2020-31066) ve 2026/13 sayılı Tebliğ (RG 31/12/2025-33124, 4. mük.); STB PGD Yönetmeliği (RG 14/07/2021-31541); Ticaret Bakanlığı PGD Yönetmeliği (RG 09/02/2022-31745); Oyuncak Güvenliği Yönetmeliği (RG 04/10/2016-29847); Uzaktan İletişim PGD Yönetmeliği (RG 30/10/2024-32707); KKDİK Yönetmeliği (RG 23/06/2017-30105 mük.) m.63, Ek-17 giriş 51; 2026/6, 2026/9 ve 2026/15 sayılı İthalat Denetimi Tebliğleri (RG 31/12/2025-33124, 4. mük.); 2872 sayılı Çevre Kanunu ve 2026/1 sayılı Tebliğler (RG 30/12/2025-33123); 5326 sayılı Kabahatler Kanunu; 2577 sayılı İYUK; 7201 sayılı Tebligat Kanunu; Ticaret Bakanlığı yetkili kuruluşlar listesi (14/10/2026); AB 2020/659 sayılı Uygulama Kararı; IEC 62321-3-1 katalog bilgisi; GÜBİS 28/04/2026–28/10/2026 ilanları (firma adı içermeyen özet). Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır, hukuki danışmanlık yerine geçmez.