Katı Yakıt Satışında Denetim 2026: Kömür, Briket ve Pelette Satış İzin Belgesi, Mahalli Çevre Kurulu Kısıtları, Numune, Satıştan Men ve İdari Para Cezası — Katı Yakıtların Kontrolü Yönetmeliği m.11, 17, 19; Çevre Kanunu m.20/1-(d), 25

Isınma sezonu öncesinde kömür, briket ve pelet satan firmaların uyacağı kurallar 16 Eylül 2026’da değişti: Hava Kalitesinin Korunması Amacıyla Katı Yakıtların Kontrolü Yönetmeliği (RG 16.09.2026-33372) yürürlüğe girdi ve Isınmadan Kaynaklanan Hava Kirliliğinin Kontrolü Yönetmeliği katı yakıtlara artık uygulanmıyor. Yakıt özellikleri Yönetmeliğin Ek-1’inde yer alır; belgelendirme ve stok takibi Katı Yakıt Modülü (KYM) üzerinden yürür ve eski belgeler 30.06.2027’ye kadar geçerlidir. Denetimi Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı yapar; analizde uygunsuz çıkan yakıtın satışı KYM’de durdurulur ve üç iş günü içinde şahit numune istenebilir. Belgesiz faaliyet ve uygunsuz yakıt satışı Çevre Kanunu m.20/1-(d) kapsamındadır; 2026 tutarları 215.693 TL ve 143.791 TL’dir. Bu cezalara karşı Kanunda yazılı dava süresi tebliğden itibaren otuz gündür (m.25). Yazı; ithalatçı, üretici, bayi, briket ve pelet imalatçısı ile market zincirleri için belgeleri, mahalli çevre kurulu kararlarını, numune ve toplatmayı, cezaları ve 7223 sayılı Kanunla ayrımı anlatıyor.

GÜBİS’te Katı Yakıt İlanı Var mı? 2026 Verileri ve Yetkili Kuruluş

GÜBİS’in üst ürün grupları arasında “Katı Yakıtlar” da yer alır; ancak GÜBİS’te 28.04.2026–28.10.2026 arasında yayımlanan ilanlara göre bu grupta hiç ilan yoktur. Dönemdeki 18 ilanın tamamı Ticaret Bakanlığına aittir ve oyuncak, bebek ve çocuk giyimi, kırtasiye, spor ürünleri ile çocuk ayakkabısıyla ilgilidir. Katı yakıt denetimi ise çevre mevzuatına göre ve KYM üzerinden yürür; uygunsuz yakıtın satışı KYM’de durdurulur, nihai uygunsuzluk diğer il müdürlüklerine KYM üzerinden bildirilir (Yön. m.17/2, 17/5). Yönetmelikte GÜBİS ilanına dair hüküm yoktur.

Ticaret Bakanlığının 14 Ekim 2026 tarihli Yetkili PGD Kuruluşları listesinde “Yapı malzemeleri, katı yakıtlar” Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığına verilmiştir. Denetimi yetki devri yapılan kurumlar, yoksa Bakanlık merkez veya il müdürlükleri yapar (Yön. m.18/1); cezayı taşrada il müdürleri verir (Çevre K. m.24). Aynı Bakanlığın diğer alanı için yapı malzemesinde piyasa gözetimi yazımıza bakılabilir.

16 Eylül 2026’dan Sonra Katı Yakıtta Hangi Mevzuat Uygulanır?

Katı yakıt kuralları 2005’ten beri Isınmadan Kaynaklanan Hava Kirliliğinin Kontrolü Yönetmeliğinin (RG 13.01.2005-25699) 22–28. maddelerindeydi. 16 Eylül 2026 tarihli ve 33372 sayılı Resmî Gazete’de, Çevre Kanunu ile 1 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinin 103 ve 104. maddelerine dayanan Katı Yakıtların Kontrolü Yönetmeliği yayımlandı (m.3). Aynı gün eski Yönetmeliğin 22, 23, 24, 25, 27 ve 28. maddeleri, 26. maddesinin birinci fıkrası ve EK-6 ila EK-9 kaldırıldı; eklenen ek 1. maddeye göre katı yakıtlar için eski Yönetmelik değil yeni Yönetmelik uygulanır.

Yeni Yönetmelik ithal ve yerli katı yakıtların özelliklerini, belgelendirilmesini, piyasaya arzını ve kullanımını kapsar (m.2/1). Katı yakıt; katı fosil yakıt, katı biyoyakıt ve petrol koku dahil oda sıcaklığında katı hâldeki yakıttır; katı biyoyakıt ise tarım ve ormancılık atıkları ile gıda işleme sanayisinin bitkisel atıklarıdır (m.4/1-d, e). Mangal kömürü, nargile kömürü ve yiyecek pişirmekte kullanılan yakıtlar kapsam dışıdır (m.2/2). Odun ve orman ürünlerinin satış ve nakliyesine ilişkin Orman Kanunu kuralları ayrı bir konudur; Yönetmelik ise ıslak ve boyalı odunu ısınmada kullanılması yasak maddeler arasında sayar (Ek-1 Tablo 3).

Yönetmelik yayımı tarihinde yürürlüğe girmiştir; torbaların renk ve karekod şartı ise 1 Haziran 2028’de yürürlüğe girecektir (m.12/3, 21). Yayımdan önce alınmış Uygunluk İzin, Satış İzin, Dağıtıcı Kayıt, Katı Yakıt Satıcısı Kayıt ve Katı Yakıt İthalatçısı Kayıt belgeleri 30 Haziran 2027’ye kadar geçerlidir (geçici m.1). 2026–2027 sezonu mevcut belgelerle yürütülebilir.

Isınmada Kullanılacak Katı Yakıtın Özellikleri: Ek-1, Briket, Pelet ve Yasaklı Maddeler

Isınma amaçlı kömürün özellikleri Yönetmeliğin Ek-1 Tablo 2’sindedir. Yerli kömürde değerler kullanılacak yerin grubuna göre değişir; illerin gruplandırması Bakanlıkça belirlenip resmî internet sitesinde yayımlanır (m.15/3). Tablo Resmî Gazete’deki ekten aktarılmıştır; toleranslar ekin parçasıdır.

Dipnotlara göre mekanik beslemeli tesisler için boyut 10 mm’ye inebilir, kırsal yerleşimlerde bu tesisler için boyut aranmaz; alt ısıl değeri en az 5000 kcal/kg (-500 tolerans) ve yanabilir kükürdü en çok %1,5 olan ve diğer özellikleri tabloya uyan yerli kömür 2. grup yerlerde de kullanılabilir. Valilikler, mahalli çevre kurulu kararıyla Ek-1’dekinden daha kaliteli olmak şartıyla il özelinde yakıt özelliği belirleyebilir (m.15/3); bu yüzden Ek-1’e uygun kömür her ilde satılamayabilir.

Kömür briketi ve pelette sayısal tablo yoktur; Uygunluk Belgesi standarda bağlıdır. Kömür briketinde TS 12055, ısınma amaçlı biyoyakıt briketi ve peletinde TS EN ISO 17225 (2-7) standart serisine ilişkin Uygunluk Belgesi, ayrıca Çevre İzin veya Geçici Faaliyet Belgesi, işyeri ruhsatı ve depolama ile torbalama adresleri istenir (Ek-1 Tablo 8). Proses veya hammadde değişirse biyoyakıt belgesi yenilenir; pelet ve briket torbalı ve Satış İzin Belgesiyle satılır (m.11/10-b, c). Briket veya pelet uygunsuz bulunursa Türk Standardları Enstitüsüne ve standart belgesini düzenleyen kuruluşa da bilgi verilir (m.17/8). İthal kömürün elek altı tozu kömür briketi tesisinde hammadde olarak veya sınır değerleri sağlamak kaydıyla sanayi ve enerji tesislerinde yakıt olarak kullanılabilir (m.13/1).

Ek-1 Tablo 3’e göre petrol koku ile mineral yağ, araba plastiği parçaları, lastik, tezek, katı atıklar, tekstil artıkları, kablolar, ıslak veya boyalı odun, plastikler, belediye atıkları, özel ve tıbbi atıklar, asfalt, boya ürünleri, fuel-oil kapları ve Yönetmelikte tanımlanan katı yakıtlar dışındaki diğer atıklar ısınmada kullanılamaz (m.11/5). Değerlendirmemize göre bunların “yakacak” adıyla satılması hem belgesiz faaliyet hem de uygunsuz yakıt satışı yönünden incelenir.

İthalatçı, Üretici, Dağıtıcı ve Satıcı Hangi Belgeyi Almalı?

Belgelendirme ve stok takibi Bakanlığın Hava Emisyon Yönetim Portalındaki Katı Yakıt Modülünde yürür (m.4/1-ğ); ithal yakıtın uygunluk başvurusu ise Bakanlığın Çevre İthalat ve İhracat İzinleri Uygulaması üzerinden yapılır (m.5/2). Zincirin her halkası ayrı belgeyle tanımlanır. İthalat Katı Yakıt İthalatçısı Kayıt Belgesi sahibi firmalarca yapılır; her parti için Uygunluk Belgesi düzenlenir ve belgesiz yakıt ithal edilemez (m.5/1-3). Çevre İzin veya Geçici Faaliyet Belgesi bulunan yerli üretici, MAPEG izni ve ocak kiralanmışsa rödovans sözleşmesiyle KYM’de rol alır, alt ısıl değer, kükürt ve kül analizini akredite laboratuvarda yaptırır (m.6/1, 6/3); piyasaya arz için Uygunluk Belgesi en fazla bir yıllıktır (m.7/2).

Satış İzin Belgesini ithalatçı veya üretici, satış yapılacak ilin il müdürlüğünden yakıt için alır (m.4/1-o); ısınma yakıtı yalnız bu belgenin alındığı illerde ve torbalı satılır (m.11/2). Belgede satıcı ve varsa dağıtıcı KYM’de seçilir, ilde en az bir satıcı tanımlı olmalıdır; liste değişince belge yenilenmeden güncellenir (Ek-1 Tablo 1; m.14/2). İthalatçı yalnız bu belgedeki dağıtıcı ve satıcılara ya da KYM kayıtlı sanayi tesislerine satabilir (m.11/3); dağıtıcı da yalnız belgede tanımlı satıcıya dağıtım yapar (m.11/4).

Nihai tüketiciye satış Katı Yakıt Satıcısı Belgesi olmadan yapılamaz; satıcı başka satıcıya, dağıtıcıya, üreticiye veya ithalatçıya satamaz ve belge alındığı il dışında kullanılamaz (Ek-1 Tablo 1). Başvuruda ticaret sicili gazetesi, oda kaydı, işyeri ruhsatı ve depolama adresleri istenir; belgelerden birinde faaliyet konusunun katı yakıt satışı olduğu görülmelidir. Unvan ve adres değişikliği ile firma devri il müdürlüğüne bildirilir; devirde devralan, piyasadaki yakıtların sorumluluğunu noter onaylı taahhütle üstlenir (m.15/4).

Torba, KYM Kayıtları ve Depo: Satış Zincirinde Günlük Yükümlülükler

Isınma yakıtları Ek-1 Tablo 7’deki torba örneğine uygun torbalanır (m.12/1). Torbada ithalatçı veya üretici adı, KYM’deki uygunluk belgesinin tarih ve numarası, gerekiyorsa TSE belgesi, yakıt cinsi ve kullanım amacı, firma iletişim bilgileri, ağırlık, menşe, paçal bilgisi, yakıt özelliklerinin Yönetmelik ve taahhüt değerleri, il grubu, uygun yakma sistemleri ve torbalama tesisi yer alır. Yerli kömür üretildiği ilde, ithal kömür ithalat ilinde torbalanır; aksi il müdürlüğü iznine bağlıdır (m.12/2). 1 Haziran 2028’den itibaren ithal kömür yeşil, 1. grup yerli kömür mavi, 2. grup sarı, kırsal yerleşim gri, bedelsiz kömür beyaz, biyokütle briket ve peleti şeffaf torbada ve karekodla satılacaktır (m.12/3, 21).

İthalatçı, üretici ve dağıtıcı depodan çıkışı izleyen yirmi dört saat içinde miktarı, alıcıyı ve depolama yerini; satıcı ise sattığı miktarı ve yakıtın kullanılacağı mahalle, ilçe ve ili KYM’ye girer (m.11/7). Yakıt yalnız KYM’de tanımlı depolarda tutulur ve açık alanda toz önlemi alınır (m.10). Uygunluk belgeli yakıt başka yakıtla karıştırılamaz (m.11/9); sanayi veya termik santral amaçlı belgelenen yakıt yalnız izin verilen tesislere satılır (m.11/6, 19/2-a). Satıcı belgesi iptal edilen veya faaliyetini bitiren satıcıdaki yakıt on beş gün içinde tedarikçiye iade edilir (m.11/8).

İthal Kömürde 2026/7 Tebliği: Gümrükte Numune ve Şahit Numune

İthalat aşaması Ticaret Bakanlığının Katı Yakıtların İthalat Denetimi Tebliği (Ürün Güvenliği ve Denetimi: 2026/7) ile yürür; Tebliğ RG 31.12.2025-33124 4. mükerrerde yayımlanmış, 1 Ocak 2026’da yürürlüğe girmiştir (m.13). Ek-1 listesi antrasit, taşkömürü ve taşkömürü briketi, linyit, kok ve semikok ile petrol kokundan oluşur; pelet ve odun briketi listede yoktur. İthal pelette Uygunluk Belgesinin hangi aşamada düzenleneceği açık olmadığından il müdürlüğünden önceden yazılı görüş alınmalıdır.

Tebliğ 2025’te verilen kayıt belgelerinin taahhütname verilmesi hâlinde 2026 sonuna kadar geçerli olacak şekilde yenileneceğini söyler (m.4/3); sonraki Yönetmelik ise eski belgeleri 30.06.2027’ye kadar geçerli sayar (geçici m.1); 2027 ithalatından önce belge durumu teyit edilmelidir. Numune için kayıt belgesi, uygunluk belgesi formu, yükleme analiz belgesi ve fatura tercümeleriyle gümrük idaresinin bulunduğu il müdürlüğüne başvurulur; numuneyi il müdürlüğü, gözetim firması ve ithalatçıdan oluşan komisyon gözetiminde gözetim firması alır (m.5/1-2). Uygunsa İthal Katı Yakıt Uygunluk Belgesi, değilse Uygunsuzluk Yazısı verilir; tebliğden itibaren yedi iş günü içinde yazılı talep hâlinde masrafı ithalatçıya ait şahit numune analizi yapılır (m.5/3, 6/1). Isınmaya uymayan yakıt sanayi veya termik santral özelliklerini sağlıyorsa o amaçla belge alınabilir (m.5/4-5). Uygunsuz yakıt ithal edilemez, iade veya transit edilir (m.9/2); taşıt üstü işlemde belge çıkana kadar yakıt taşınamaz, elenemez ve torbalanamaz (m.8/2). Tebliğde TAREKS’ten söz edilmez; tüketici ürünlerindeki TAREKS olumsuz sonuç süreci ayrı bir rejimdir.

Mahalli Çevre Kurulu Kararları: Yasaklı Yakıt, Satış ve Yakma Kısıtları

Mahalli çevre kurulu valinin veya vali yardımcısının başkanlığında kamu kurumlarının il temsilcileri, oda ve belediye temsilcilerinden oluşur ve kirliliğin önlenmesi için Bakanlık mevzuatı çerçevesinde karar alır (Mahalli Çevre Kurulları Yön. m.18, 19). Katı yakıtta kurul kararı üç sonuç doğurur. Valilik kurul kararıyla Ek-1’dekinden daha kaliteli olmak şartıyla il özelinde yakıt özelliği belirleyebilir (Yön. m.15/3). Numune kurul kriterine uymazsa yakıtın o ildeki satışı KYM’de tedbiren durdurulur (m.17/2). Ek-1’e uyup yalnız kurul kriterine uymayan yakıtın nihai uygunsuzluğu diğer illere bildirilmez (m.17/5); yakıt satış izni bulunan başka ilde satılabilir. Ancak depoda bekletme ve toplatma kuralı (m.17/4, 17/6) sevki düzenlemediğinden, değerlendirmemize göre sevk il müdürlüğünün yazılı uygunluğu ve KYM kaydıyla yapılmalıdır.

Yakma saatleri gibi kullanım kısıtları Isınmadan Kaynaklanan Hava Kirliliğinin Kontrolü Yönetmeliğinin 31. maddesine dayanır: il müdürlüğü kritik meteorolojik şartlarda veya kirliliğin arttığı bölgelerde, esasları kurulca belirlenecek şekilde ısınma amaçlı yakma tesislerini belirli zamanlarda çalıştırmaya yetkilidir. O Yönetmelik katı yakıtlara uygulanmadığından (ek m.1), değerlendirmemize göre yakıt kalitesine ilişkin il kriterlerinin dayanağı artık yeni Yönetmeliğin 15/3 maddesidir; yakma saatleri ise tesisi işletenlere yöneliktir.

Kurul kararları bir hafta içinde valilik ilan panosunda en az beş iş günü ilan edilir, valilik sitesinde duyurulur ve imza tarihinde yürürlüğe girer (m.23). İtiraz, ilanı izleyen bir ay içinde kurul sekretaryasına yazılı ve gerekçeli yapılır (m.24). Düzenleyici işlemde dava süresi ilan tarihini izleyen günden başlar; uygulama işlemi üzerine düzenleyici işleme ve uygulama işlemine birlikte dava açılabilir (İYUK m.7/4).

Numune Alma ve Analiz: Şahit Numune İçin Üç İş Günü

Numune alma ve analiz ilgili TSE standardı ve Bakanlık usulüne göre yapılır, bedeli zincirdeki firmaya aittir (m.16/1-2). İl müdürlüğü belge kapsamındaki kömürden üretim yerinde Eylül–Şubat arasında en az bir kez numune alır; paçal oranı değişirse yeniden numune aldırılır (m.16/3-4). Denetim Çevre Denetimi Yönetmeliğine göre yapılır (m.18/3): tutanak yerinde düzenlenir ve talep edilirse bir nüshası verilir; numune yeterli miktarda alınır, etiketlenir ve mühürlenir, laboratuvar sonucu faaliyet sahibine de bildirir ve analiz raporu delil sayılır (Çevre Denetimi Yön. m.16/1, 17/4). Tutanağa numunenin alındığı yığın veya torbalar, mühür numarası ve şahit numunenin kimde kaldığı yazdırılmalıdır; denetim günü ilk 24 saat önerileri burada da yol göstericidir.

Piyasa denetiminde ithalatçı, üretici, dağıtıcı ve satıcı müteselsilen sorumludur (m.17/1). Analiz uygunsuzsa KYM üzerinden bilgi verilir ve yakıtın o ildeki satışı tedbiren durdurulur (m.17/2). Firma üç iş günü içinde şahit numune analizi isteyebilir; sonuç uygunsa satış yeniden açılır (m.17/3). Sürenin başlangıcı yazılı olmadığından KYM bildiriminin görüldüğü günden hesaplanmalıdır. Talep yoksa veya şahit numune de uygunsuzsa yakıt uygunsuz sayılır ve depoda bekletilir (m.17/4). Genel yaklaşım için şahit numune ve karşı analiz yazımıza bakılabilir; katı yakıtta süre yalnız üç iş günüdür.

Uygunsuz Yakıta El Koyma mı, Satıştan Men mi? Toplatma ve Yediemin

Yönetmelik “el koyma” veya “müsadere” terimini kullanmaz; kademeli bir satıştan men düzeni kurar: KYM’de tedbiren durdurma (m.17/2), nihai uygunsuzlukta depoda bekletme (m.17/4), ardından yetkili merci gözetimindeki sahaya toplatma; saha yoksa il sınırları içinde valilikçe belirlenen yediemine teslim. Nakil, saha ve muhafaza masrafları ithalatçı veya üreticiye aittir (m.17/6). Yakıt imha edilmez; firmanın beş iş günü içinde teklif ettiği ve il müdürlüğünün uygun gördüğü, teklif yoksa il müdürlüğünün belirlediği sanayi tesisinde kullanılır ve teslim-tesellüm belgesi KYM’ye girilir (m.17/7). Üretim yerindeki periyodik numune uygunsuz çıkarsa Uygunluk Belgesi iptal edilir; alt gruba uyan yakıt için talep üzerine yeni belge düzenlenir (m.19/5).

Kabahatler Kanununa göre mülkiyetin kamuya geçirilmesine ancak kanunda açık hüküm varsa karar verilebilir (m.18/1); Çevre Kanunu katı yakıt için böyle bir hüküm içermez. Değerlendirmemize göre toplatma ve yediemin idari tedbirdir, mülkiyet firmada kalır. Aykırı faaliyete bir yılı aşmayan düzeltme süresi verilebilir, düzeltilmezse faaliyet durdurulur (Çevre K. m.15). Masrafların zincirde paylaşımı sözleşmeye de bağlıdır; dağıtıcının ithalatçıya rücuu yazımızdaki çerçeve yol gösterir.

2026’da Katı Yakıt Cezası Ne Kadar? Çevre Kanunu m.20/1-(d) ve (g)

Katı yakıtta idari para cezası 7223 sayılı Kanundan değil Çevre Kanunundan verilir. Yönetmeliğin 19. maddesi aykırılıkları Kanunun bentleriyle eşleştirir; 2026 tutarları Bakanlığın 2026/1 sayılı Tebliğiyle (RG 30.12.2025-33123) belirlenmiştir. Yönetmelik yalnız “(d) bendi”ne atıf yapar; tablodaki paragraf eşleştirmesi Kanun metnindeki ifadelere göre yapılmıştır ve ifadenin birebir örtüşmediği satırlar ayrıca işaretlenmiştir.

Kanunun işletmelere üç kat ceza öngören fıkrası (d) ve (g) bentlerini saymaz; bu cezalar şirkete üç katı uygulanmaz. Özel Çevre Koruma Bölgelerinde cezalar iki kat uygulanır (m.20). Üç yıl içinde birinci tekrarda ceza bir kat, sonraki tekrarlarda iki kat artırılır (m.23); 143.791 TL’lik ceza ilk tekrarda 287.582 TL olur. Yanlış veya yanıltıcı belge düzenleyen ve kullananlara belgede sahtecilik hükümleri uygulanır (m.26/2); torbadaki belge numarası veya analiz değerinin gerçeğe aykırı yazılması bu riski doğurur.

Tahsilde Kabahatler Kanunu uygulanır (Çevre K. m.25). Ödeme süresi Kanunda düzenlenmediğinden ceza tebliğden itibaren bir ay içinde ödenir; Kabahatler Kanunu m.17/6’ya göre ödeme süresi içinde yapılan ödemede yüzde 25 indirim uygulanması gerekir; Çevre Kanunu cezalarına özgü Bakanlık açıklaması bulunamadı, ceza kararındaki ödeme bilgisi kontrol edilmelidir. Bu görüşe göre 143.791 TL’lik ceza 107.843,25 TL ödenerek kapatılabilir; ödeme dava hakkını etkilemez. Aynı parti için tek fiilden birden fazla bentle ceza verilmişse Kabahatler Kanunu m.15/1’deki en ağır ceza kuralı ileri sürülebilir; Çevre Kanunu kendi cezalarının diğer kanunlardaki cezalara engel olmadığını söylediğinden (m.27) ve katı yakıta özgü yargı kararı tespit edilemediğinden savunma dosyaya göre kurulmalıdır; genel çerçeve tekerrür ve içtima yazımızdadır.

Ürün Güvenliği Mevzuatı (7223) ile Çevre Mevzuatı Nasıl Ayrılır?

7223 sayılı Kanun tüm ürünleri kapsar; ancak ürüne ilişkin özel kanun varsa yalnız özel kanunda hüküm bulunmayan hâllerde uygulanır (m.2/1, 2/3). Katı yakıt Yönetmeliği Çevre Kanununa dayanır, amacı hava kalitesidir ve yaptırımlarını Çevre Kanununun 20. maddesine bağlar (Yön. m.1, 3, 19). Değerlendirmemize göre Ek-1 özellikleri, belgeler ve satış zinciri aykırılıklarında Çevre Kanunu cezası uygulanır; Genel Ürün Güvenliği Yönetmeliği de teknik düzenleme yoksa veya insan sağlığı ve güvenliğine ilişkin hüküm içermiyorsa devreye girer (m.2/1). Kömür sobası ve kazanı bu yazının konusu değildir; gaz yakan sobalar için gaz yakan cihazlar, tüpler için LPG tüpü yazılarımıza; Çevre Kanunu cezasının başka ürünlerde uygulanışı için deterjan ve pil ve akümülatör yazılarımıza bakılabilir.

Kömür İthalatçısı, Bayi, Briket-Pelet İmalatçısı ve Market Zinciri: Kim Neden Sorumlu?

Müteselsil sorumluluk (m.17/1) bayinin “belgeli tedarikçiden kapalı torbada aldım” savunmasını tek başına yeterli kılmaz; ama ceza kararı aktörün kendi fiiline dayanmalıdır. Değerlendirmemize göre ithalatçının torbalama aykırılığından bayiye ceza verilmesi tartışmalıdır.

Satıcı belgesi alındığı il dışında kullanılamadığından, değerlendirmemize göre zincir ısınma yakıtı sattığı her ilde belge almalı ve tedarikçinin o il için aldığı satış izninde satıcı olarak tanımlanmalıdır. Yönetmelik uzaktan satışı ayrıca düzenlemez; başka ile gönderimde kullanım ilinin KYM’ye girilmesi (m.11/7) ve teslim ilinde belge aranabileceği dikkate alınmalıdır. Kapsam dışı mangal kömürünün (m.2/2) rafta ısınma yakıtından ayrılması da riski azaltır.

Savunma, İtiraz ve Dava: Hangi İşleme Hangi Süre?

Çevre mevzuatı cezadan önce savunma için özel süre öngörmez; buna karşılık kararda fiil, yer ve zaman, dayanak, miktar, deliller, ödeme süresi, kanun yolu, merci ve süre gösterilmelidir (Çevre Denetimi Yön. m.19/3, 20). Şirketlere tebligat elektronik yapılır ve elektronik adrese ulaştığı tarihi izleyen beşinci günün sonunda yapılmış sayılır (Tebligat K. m.7/a). Çevre Kanununa göre tebliğ tarihinden itibaren otuz gün içinde idare mahkemesinde dava açılabilir, dava tahsili durdurmaz (m.25) ve dava Bakanlığa karşı açılır (m.24); kararda gösterilen süre de kontrol edilip en kısa süre esas alınmalıdır. Yetkili mahkeme kural olarak kararı veren merciin bulunduğu yerdeki idare mahkemesidir (İYUK m.32/1). KYM’deki durdurma veya nihai uygunsuzluk işlemi ile aynı analize dayanan ceza bağlantılı olduğundan tek dilekçeyle dava edilebilir (İYUK m.5/1, ikinci cümle); bu durumda otuz günlük süre esas alınmalıdır. Sezonda satışın durması telafisi güç zarar doğurabileceğinden yürütmenin durdurulması istenebilir (İYUK m.27). Genel çerçeve iptal davası, yürütmenin durdurulması, idari para cezalarına itiraz ve ürün güvenliği cezasına itiraz yazılarımızdadır.

Aşağıdaki iskelet, satışı il kriteri gerekçesiyle durdurulan ve ceza alan bir bayi içindir; köşeli parantezli alanlar doldurulmalı, karşılığı olmayan husus çıkarılmalıdır.

Varsayımsal Örnek ve Isınma Sezonu Öncesi Yol Haritası

Varsayımsal örnek: Bir ilin mahalli çevre kurulu ithal taşkömüründe kükürdü kuru bazda en çok %0,7 ile sınırlamış ve kararı ilan etmiştir. Bu ilde satıcı belgesiyle çalışan bir bayinin deposundan 3 Kasım 2026 Salı günü numune alınır; kükürt %0,8 çıkar, yani Ek-1’e uygun, il kriterine aykırıdır. 10 Kasım’da KYM’de satış durdurulur; bayi şahit numuneyi, hesabımıza göre son gün olan 13 Kasım 2026 Cuma’dan önce, 12 Kasım’da yazılı ister. Şahit numune de %0,8 çıkar; diğer illere bildirim yapılmaz (m.17/5) ve ithalatçı yakıtın satış izni bulunan başka bir ile sevkini il müdürlüğünden talep eder.

Bayi ise durdurmadan sonra iki gün satış yapmıştır. Ceza kararı elektronik adrese 1 Aralık 2026 Salı ulaşır; tebliğ 6 Aralık günü sonunda yapılmış sayılır. Karar (d) bendinin birinci paragrafıyla (c) bendinin artırılmış tutarı olan 419.509 TL’yi uygulamışsa, bayi ikinci paragrafın 143.791 TL’lik tutarının uygulanması gerektiğini ileri sürebilir. Otuz günlük dava süresi hesabımıza göre 5 Ocak 2027 Salı dolar; kararda gösterilen süre de kontrol edilmelidir. Örnek gerçek bir dosyayı veya firmayı anlatmaz.

Sıkça Sorulan Sorular

Kömür satmak için hangi belge gerekir?

Nihai tüketiciye satan bayi veya mağaza satış yaptığı ilde Katı Yakıt Satıcısı Belgesi almalıdır (Ek-1 Tablo 1). Yakıtın Uygunluk Belgesi ve ithalatçı veya üreticinin o il için aldığı Satış İzin Belgesi bulunmalı, bayi bu belgede satıcı olarak tanımlanmalıdır (m.11/2, 14/2).

Eski katı yakıt satıcısı kayıt belgem geçerli mi?

Evet. 16 Eylül 2026’dan önce alınmış Uygunluk İzin, Satış İzin, Dağıtıcı Kayıt, Katı Yakıt Satıcısı Kayıt ve İthalatçı Kayıt belgeleri 30 Haziran 2027’ye kadar geçerlidir (geçici m.1).

Market zinciri her il için ayrı satıcı belgesi almalı mı?

Satıcı belgesi satışın yapılacağı ilden alınır ve o il dışında kullanılamaz (Ek-1 Tablo 1). Değerlendirmemize göre zincir ısınma yakıtı sattığı her ilde belge almalıdır.

Kömür torbasında renk ve karekod zorunlu mu?

Tablo 7 bilgileri bugünden zorunludur (m.12/1); renkli torba ve karekod şartı 1 Haziran 2028’de yürürlüğe girecektir (m.12/3, 21).

Pelet ve briket satışı bu Yönetmeliğe tabi mi?

Evet. Isınma amaçlı biyoyakıt briketi ve peleti için TS EN ISO 17225 (2-7), kömür briketi için TS 12055 Uygunluk Belgesi aranır (Ek-1 Tablo 8); pelet ve briket torbalı ve Satış İzin Belgesiyle satılır (m.11/10-c). Mangal ve nargile kömürü kapsam dışıdır (m.2/2).

Analiz sonucu uygunsuz çıktı, ne yapmalıyım?

Satış KYM’de tedbiren durdurulur (m.17/2); üç iş günü içinde şahit numune isteyin, sonuç uygunsa satış yeniden açılır (m.17/3). Süreyi KYM bildiriminin görüldüğü günden hesaplayın.

Mahalli çevre kurulunun yasakladığı kömürü başka ilde satabilir miyim?

Yakıt Ek-1’e uyup yalnız il kriterine uymuyorsa diğer illere bildirim yapılmaz (m.17/5) ve satış izni bulunan başka ilde satılabilir. Değerlendirmemize göre sevk il müdürlüğünün yazılı uygunluğu ve KYM kaydıyla yapılmalıdır.

Uygunsuz kömüre el konulur mu?

Yönetmelik müsadere öngörmez. Yakıt depoda bekletilir, toplatılarak gözetimli sahada veya yedieminde tutulur ve sanayi tesisinde kullanılır; masraflar firmaya aittir (m.17/4, 17/6, 17/7).

Katı yakıt cezası 2026’da ne kadar?

Özellikleri sağlamayan yakıtı ithal eden veya satana ve depolama, taşıma, torbalama kurallarına uymayana 143.791 TL, belge veya izin almayana 215.693 TL (Çevre K. m.20/1-d); KYM ve bildirim aykırılığında 209.624 TL (m.20/1-g) uygulanır (2026/1 Tebliğ; Yön. m.19).

Katı yakıt cezasına itiraz süresi kaç gün?

Tebliğ tarihinden itibaren otuz gün içinde idare mahkemesinde dava açılabilir; dava tahsili durdurmaz ve Bakanlığa karşı açılır (Çevre K. m.24, 25). Kararda gösterilen süre de kontrol edilip en kısa süre esas alınmalıdır.

Kömür cezasında 7223 mü uygulanır, Çevre Kanunu mu?

7223, özel kanun bulunan ürünlerde yalnız özel kanunda hüküm olmayan hâllerde uygulanır (m.2/3). Katı yakıt Yönetmeliği yaptırımları Çevre Kanunu m.20’ye bağladığından değerlendirmemize göre Çevre Kanunu cezası uygulanır.

Hukukçular Evi Bu Dosyalarda Ne Yapar

Hukukçular Evi Ankara; kömür ithalatçıları, üreticiler, briket ve pelet imalatçıları, bayiler ve market zincirleri için belge ve satış zinciri incelemesi, mahalli çevre kurulu kararlarına itiraz, şahit numune talepleri, satış durdurma ve toplatma işlemlerine karşı başvurular, Çevre Kanunu cezalarına karşı iptal davası ve yürütmenin durdurulması ile tazminat konularında hukuki destek sağlar. Ürün güvenliği rehberlerinin tamamı için Piyasa Gözetimi ve Denetimi Rehberi, ilanlar için GÜBİS Rehberi sayfalarına bakılabilir. Dosyanızı değerlendirmek için 0554 648 37 15 numaralı telefondan bize ulaşabilirsiniz.

Mevzuat ve kaynaklar: Hava Kalitesinin Korunması Amacıyla Katı Yakıtların Kontrolü Yönetmeliği (RG 16/09/2026-33372) ve Ek-1; Isınmadan Kaynaklanan Hava Kirliliğinin Kontrolü Yönetmeliği (RG 13/01/2005-25699; değişiklik RG 16/09/2026-33372); Katı Yakıtların İthalat Denetimi Tebliği (Ürün Güvenliği ve Denetimi: 2026/7) (RG 31/12/2025-33124, 4. mükerrer); 2872 sayılı Çevre Kanunu (RG 11/08/1983-18132); 2872 Sayılı Çevre Kanunu Uyarınca Verilecek İdari Para Cezalarına İlişkin Tebliğ (2026/1) (RG 30/12/2025-33123); Yüksek Çevre Kurulu ve Mahalli Çevre Kurullarının Çalışma Usul ve Esaslarına İlişkin Yönetmelik (RG 03/08/2013-28727); Çevre Denetimi Yönetmeliği (RG 12/06/2021-31509); 7223 sayılı Kanun (RG 12/03/2020-31066); Genel Ürün Güvenliği Yönetmeliği (RG 11/03/2021-31420); 5326 sayılı Kabahatler Kanunu; 2577 sayılı İYUK; 7201 sayılı Tebligat Kanunu; Ticaret Bakanlığı Yetkili PGD Kuruluşları listesi (14/10/2026); GÜBİS 28/04/2026–28/10/2026 ilanları (firma adı içermeyen özet). Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır, hukuki danışmanlık yerine geçmez.