Helyumla doldurulmuş parti, açılış ve organizasyon balonları için Türk hukukunda iki somut kural vardır ve ikisi de Ticaret Bakanlığının Bazı Tüketici Ürünlerinde Uygunluk Denetimi Tebliğinin 5/Ç maddesinde yer alır: uçucu gazla doldurulan balonların doldurma işleminde helyum dışında başka gaz kullanılması yasaktır; uçucu gaz içeren balonların piyasaya arz edildiği yerlerde de balonların helyumla doldurulduğunu ve helyumun yanıcı/parlayıcı bir gaz olmadığını bildiren, en az A4 (297 mm × 210 mm) boyutunda bir bilgilendirme metni satış yerinin uygun bir yerine konulur. Hüküm 31/12/2018 tarihli değişiklikle eklenmiş ve 1/1/2019’da yürürlüğe girmiştir. Denetim Ticaret Bakanlığınındır; uygunsuzlukta 7223 sayılı Kanuna göre uygunsuzluğun giderilmesi, piyasaya arzın yasaklanması, piyasadan çekme, geri çağırma (toplatma), imha ve ilan gündeme gelir. 2026’da ürün güvenliğine ilişkin aykırılığın cezası 434.505 TL’den 4.345.058 TL’ye, dağıtıcı yükümlülüklerine aykırılığın cezası 60.830 TL’den 608.307 TL’ye kadardır. Kararlara karşı yazılı bildirimi izleyen günden itibaren altmış gün içinde idare mahkemesinde dava açılabilir.
Kısa cevap: Helyum balon satmak ve organizasyonlarda helyum balon kullanmak serbesttir; ancak balon yalnızca helyumla doldurulmalı ve satış yerinde en az A4 boyutunda, kolayca görülüp okunabilecek bir bilgilendirme metni bulunmalıdır (Tebliğ m.5/Ç). Tebliğ “uçucu gaz içeren balonu” geniş tanımlar: oyun, parti, organizasyon, açılış, tören ve toplantı gibi etkinliklerde kullanılabilen her türlü balon kapsamdadır (m.4/1-ç). Bu iki kurala aykırılık 7223 sayılı Kanun kapsamında uygunsuzluktur. Ciddi risk hâli dışında karar öncesinde en az on iş günü savunma süresi verilir (7223 m.16/5); idari para cezası tebliğden itibaren bir ay içinde ödenir (m.20/10); dava süresi altmış gündür (m.22/2; İYUK m.7). Boş balonlardan oluşan çocuk “balon seti” ise ayrıca oyuncak mevzuatı yönünden değerlendirilebilir.
Balon satışı veya dolumu için denetim tutanağı, savunma yazısı ya da toplatma kararı mı geldi?
Tutanağı, tedarik zincirindeki rolünüzü ve işleyen süreleri birlikte değerlendirmek için Hukukçular Evi’ne 0554 648 37 15 numarasından ulaşabilirsiniz.
Helyum Balon Hangi Mevzuata Tabi? 7223 Sayılı Kanun, Genel Ürün Güvenliği ve Tebliğ m.5/Ç
Balonlar için Türk hukukunda ayrı bir “balon yönetmeliği” bulunmaz. Kural seti katmanlıdır. En üstte 7223 sayılı Ürün Güvenliği ve Teknik Düzenlemeler Kanunu yer alır. Kanun, piyasaya arz edilmesi hedeflenen, arz edilen, piyasada bulundurulan veya hizmete sunulan tüm ürünleri kapsar (m.2/1). Ürünün güvenli olması zorunludur (m.5/1); teknik düzenlemenin insan sağlığı ve güvenliği ile ilgili hükümlerine uygun ürün, aksi ispatlanana kadar güvenli kabul edilir (m.5/2); teknik düzenlemenin bulunmadığı veya insan sağlığı ve güvenliğine ilişkin hüküm içermediği durumlarda değerlendirme genel ürün güvenliği mevzuatına göre yapılır (m.5/3). İkinci katman, 11/3/2021 tarihli ve 31420 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Genel Ürün Güvenliği Yönetmeliğidir.
Uçucu gazla doldurulan balonlar bakımından en somut katman, Ticaret Bakanlığının 3/5/2016 tarihli ve 29701 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Bazı Tüketici Ürünlerinde Uygunluk Denetimi Tebliğidir. Tebliğin ilk metninde balona ilişkin bir hüküm yoktu. 31/12/2018 tarihli ve 30642 sayılı Resmî Gazete’nin 4. mükerrerinde yayımlanan değişiklik tebliği, tanımlar maddesine “uçucu gaz içeren balon” tanımını (m.4/1-ç), temel gerekler maddesinden sonra da “Uçucu gazla doldurulan balonlar” başlıklı 5/Ç maddesini ekledi. Aynı değişiklik çakmak (m.5/A), yiyecek taklidi ürün (m.5/B) ve sıvı içerisinde büyüyen dekoratif ürünler (m.5/C) için de özel hükümler getirdi ve 1/1/2019’da yürürlüğe girdi (değişiklik tebliği m.10). Tebliğin bugünkü hâlinin tamamı için Tebliğin güncel ve konsolide metni yazımıza bakılabilir.
Tebliğ sonraki iki değişiklikle güncellendi. 25/11/2022 tarihli ve 32024 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan değişiklik, Tebliğin dayanağını 7223 sayılı Kanun, Ürünlerin Piyasa Gözetimi ve Denetimine Dair Çerçeve Yönetmelik, Genel Ürün Güvenliği Yönetmeliği ve Ticaret Bakanlığı Piyasa Gözetimi ve Denetimi Yönetmeliği olarak yeniden yazdı (m.3). 9/4/2025 tarihli ve 32865 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan ve yayımından iki ay sonra yürürlüğe giren değişiklik ise Tebliğin amaç ve kapsamını “Ticaret Bakanlığı sorumluluğunda bulunan” tüketici ürünleri olarak genişletti (m.1, 2) ve hayvansal menşeli parçalar için 5/D maddesini ekledi. Bu iki değişiklik 5/Ç maddesinin metnine dokunmadı; balon hükmü 2018’deki hâliyle yürürlüktedir.
Tebliğin yaptırım maddesi, Bakanlığın piyasa gözetimi ve denetimi sonucunda temel gerekleri karşılamayan ürünlerin tespiti hâlinde 4703 sayılı Kanun hükümlerinin uygulanacağını söyler (Tebliğ m.9). 4703 sayılı Kanun 7223 sayılı Kanunla yürürlükten kaldırılmış ve mevzuatta 4703’e yapılan atıfların 7223’e yapılmış kabul edileceği hükme bağlanmıştır (7223 m.25/1-2). Bu nedenle balonlarda önlem ve idari para cezası bugün 7223 sayılı Kanuna göre uygulanır.
Helyum balonda uygulanan kural katmanları
| Katman | Kaynak | Balon bakımından anlamı |
|---|---|---|
| Kanun | 7223 sayılı Ürün Güvenliği ve Teknik Düzenlemeler Kanunu (RG 12/03/2020-31066) | Güvenli ürün zorunluluğu (m.5); işletmeci yükümlülükleri (m.7, 9, 10); önlemler (m.16–19); cezalar (m.20); dava yolu (m.22/2) |
| Genel ürün güvenliği | Genel Ürün Güvenliği Yönetmeliği (RG 11/03/2021-31420) | Özel bir teknik kural bulunmayan güvenlik sorunlarında değerlendirme ölçütü |
| Özel tüketici ürünü kuralı | Bazı Tüketici Ürünlerinde Uygunluk Denetimi Tebliği (RG 03/05/2016-29701) | m.4/1-ç tanım; m.5/Ç helyum dışı gaz yasağı ve A4 bilgilendirme metni (Ek: RG 31/12/2018-30642, 4. mük.; yürürlük 1/1/2019) |
| Oyuncak mevzuatı | Oyuncak Güvenliği Yönetmeliği (RG 04/10/2016-29847) | Çocukların oyununa yönelik boş balon setleri için; festival ve kutlama süsleri Ek-1 sıra 1 uyarınca oyuncak sayılmaz |
| İthalat | Oyuncakların İthalat Denetimi Tebliği (2026/10) | GTİP’i Ek-1’de yer alan oyuncaklar TAREKS’te denetlenir; sınıflandırma gümrük tarifesine göre yapılır |
“Uçucu Gaz İçeren Balon” Ne Demek? Tanımın Kapsamı ve Sınırları
Tebliğ m.4/1-ç’ye göre uçucu gaz içeren balon, “uçucu gazla doldurulan oyun, parti, organizasyon, açılış, tören, toplantı gibi etkinliklerde kullanılabilen her türlü balon”dur. Tanımın üç özelliği uygulamada önemlidir.
Birincisi, tanım malzemeye göre ayrım yapmaz. Lateks balon, folyo (metalize) balon, şeffaf balon, harf ve rakam balonları, içine konfeti konulmuş balonlar ve benzerleri, uçucu gazla doldurulduğu ölçüde tanımın içindedir. “Her türlü balon” ifadesi, sayılan etkinliklerin örnek olduğunu da gösterir: “gibi” bağlacı, doğum günü, düğün, kına, mezuniyet, fuar standı veya mağaza vitrini gibi benzer kullanımları da kapsar.
İkincisi, tanımdaki belirleyici unsur gazla doldurulmuş olmaktır. Hava ile şişirilen veya boş satılan balon bu tanıma girmez; böyle bir balon, oyuncak niteliğindeyse Oyuncak Güvenliği Yönetmeliği, değilse genel ürün güvenliği mevzuatı yönünden değerlendirilir. Ancak boş balonun tüketiciye helyum tüpüyle birlikte “evde doldurma seti” olarak satılması hâlinde, tüketicinin kendi doldurduğu balon da uçucu gaz içeren balona dönüşür. Bu durumda setin içindeki gazın türü, Tebliğin “helyum dışında gaz kullanılamaz” kuralı bakımından doğrudan önem kazanır.
Üçüncüsü, tanım ürünün kime sunulduğuna bakmaz. Balonun bir çocuğa satılması, bir yetişkine satılması veya bir organizasyon firmasınca etkinlik alanında dağıtılması arasında tanım bakımından fark yoktur. 7223 sayılı Kanun da piyasada bulundurmayı “ürünün ticari faaliyet yoluyla, bedelli veya bedelsiz olarak dağıtım, tüketim veya kullanım için piyasaya sağlanması” olarak tanımlar (m.3/1-i). Bir mağaza açılışında ziyaretçilere ücretsiz dağıtılan helyum balonlar da ticari bir faaliyetin parçası olarak piyasada bulundurulmuş sayılabilir.
Balon türleri ve uygulanacak kural
| Ürün | Tebliğ m.5/Ç | Ayrıca bakılacak mevzuat | Not |
|---|---|---|---|
| Helyumla doldurulmuş parti, açılış veya organizasyon balonu | Uygulanır | Genel Ürün Güvenliği Yönetmeliği | Satış veya dağıtım yerinde A4 bilgilendirme metni gerekir |
| Tüketiciye helyum tüpüyle birlikte satılan balon doldurma seti | Uygulanır (setteki gazın helyum olması gerekir) | Tüp bakımından basınçlı ekipman mevzuatı | Tüp ve valf ayrı rejime tabidir; basınçlı tüp rehberi |
| Boş satılan, çocukların oyununa yönelik balon seti | Gazla doldurulmadıkça uygulanmaz | Oyuncak Güvenliği Yönetmeliği; TS EN 71 serisi | PGD listesinde “balon seti” oyuncaklar grubundadır |
| Hava ile şişirilmiş süs balonu (zincir, kemer, sütun) | Uygulanmaz | Genel ürün güvenliği; Oyuncak Yön. Ek-1 sıra 1 | Festival ve kutlama süsleri oyuncak sayılmaz |
| Gökyüzü feneri veya alevle yükselen ürün | Balon tanımına girmez | Genel ürün güvenliği; ayrıca yangın mevzuatı | Bu yazının kapsamı dışında; piroteknik ürün rehberi |
Birinci Kural: Doldurma İşleminde Helyum Dışında Gaz Kullanılamaz
Tebliğ m.5/Ç-1: “Uçucu gazla doldurulan balonların doldurma işleminde helyum gazı dışında başka gaz kullanılması yasaktır.” Hükmün dili kesindir. Kural bir güvenlik şartı biçiminde değil, doğrudan yasak olarak kurulmuştur; bu nedenle “bizim kullandığımız gaz da güvenliydi” savunması, gaz helyum değilse hükme uygunluk sağlamaz. Tebliğ helyumun saflık derecesine veya karışım oranına ilişkin bir ölçüt de koymaz; yalnızca “helyum gazı dışında başka gaz” kullanılmasını yasaklar. Helyum ile başka bir gazın karıştırılması da, karışımdaki öteki gaz bakımından “başka gaz kullanılması” niteliği taşıyabileceğinden risklidir.
Hükmün gerekçesi Resmî Gazete metninde yazılı değildir. Ancak aynı maddenin ikinci fıkrasında tüketiciye verilecek bilginin içeriği, “helyum gazının yanıcı/parlayıcı bir gaz olmadığı” olarak belirlenmiştir. Bu, düzenlemenin uçucu gazla doldurulan balonlarda yanıcı veya parlayıcı gaz kullanılmasından doğan riske yönelik olduğunu gösterir. Balonlar çoğu zaman kalabalık ortamlarda, çocukların elinde, mum, havai fişek veya sigara gibi ateş kaynaklarına yakın kullanılır; bu nedenle gazın türü, ürünün güvenliğini belirleyen başlıca unsurdur.
Yasak “doldurma işlemine” bağlandığı için asıl muhatabı, balonu gazla dolduran kişidir: balon satış noktası, organizasyon firması, seyyar satıcı, parti mağazası veya doldurma hizmeti veren işletme. Doldurma işlemini kimin yaptığı, yaptırımın hangi işletmeciye uygulanacağı ve hangi ceza bandının gündeme geleceği bakımından belirleyicidir; bu konu aşağıda “Kim Neden Sorumlu?” başlığında ayrıca ele alınmıştır.
Uygulamada dikkat: Denetimde gazın türü genellikle doğrudan ölçülerek değil, belgeler ve dolum düzeneği üzerinden sorgulanır. Bu nedenle işletmenin, kullandığı gazın helyum olduğunu gösterebilecek belgeleri (gaz tedarikçisinin faturası ve irsaliyesi, tüp üzerindeki etiket ve işaretler, tedarikçi tarafından verilen ürün bilgi belgesi) düzenli olarak saklaması yararlıdır. 7223 sayılı Kanun, tedarik zincirindeki bir önceki ve bir sonraki işletmecinin bilgilerinin en az on yıl saklanmasını zaten zorunlu tutar (m.12/1). Hangi belgenin yeterli olduğu somut olayda yetkili kuruluşun değerlendirmesine bağlıdır.
İkinci Kural: Satış Yerinde En Az A4 Boyutunda Bilgilendirme Metni
Tebliğ m.5/Ç-2’ye göre uçucu gaz içeren balonların piyasaya arz edildiği yerlerde, balonların helyum gazıyla doldurulduğu ve helyum gazının yanıcı/parlayıcı bir gaz olmadığı hususunda, tüketicilerin bilgilendirilmesi amacıyla, tüketicilerce kolayca görülebilecek ve okunabilecek şekilde ve en az 297 mm × 210 mm (A4) boyutundaki bilgilendirme metni satış yerinin uygun bir yerine konulur. Hükmün unsurları şunlardır:
- Yer: Metin, balonların piyasaya arz edildiği yere ve “satış yerinin uygun bir yerine” konulur. Mağaza, stant, seyyar tezgâh veya etkinlik alanındaki dağıtım noktası bu kapsamda düşünülmelidir.
- İçerik: İki bilgi zorunludur: balonların helyumla doldurulduğu ve helyumun yanıcı/parlayıcı bir gaz olmadığı.
- Biçim: En az A4 boyutu; tüketicilerce kolayca görülebilir ve okunabilir olma.
- Amaç: Tüketicinin bilgilendirilmesi. Metin bir reklam veya kampanya panosu değil, güvenlik bilgisidir.
Tebliğ, metnin dilini açıkça yazmaz; ancak 7223 sayılı Kanun, ürünün taşıyabileceği risklerden sakınılması için nihai kullanıcıya verilecek bilgilerin ve güvenlik kurallarının Türkçe olmasını öngörür (m.7/1-ğ, 9/1-e). Tüketicinin bilgilendirilmesi amacı da metnin Türkçe olmasını gerektirir. Yabancı ziyaretçilerin yoğun olduğu yerlerde Türkçe metnin yanına başka dillerde çeviri eklenmesi mümkündür; Türkçe metnin yerine geçmemelidir.
Hüküm, metnin hangi kelimelerle yazılacağını belirlemez; Bakanlıkça yayımlanmış bir resmî örnek metne de rastlanmamıştır. Aşağıdaki örnek, yalnızca hükümdeki iki zorunlu unsuru içeren bir taslaktır; resmî bir metin değildir ve işletmenin kendi durumuna göre uyarlanmalıdır.
Örnek bilgilendirme metni (resmî metin değildir; varsayımsal taslaktır):
“SAYIN TÜKETİCİMİZ, BU NOKTADA SATILAN UÇAN BALONLAR YALNIZCA HELYUM GAZI İLE DOLDURULMAKTADIR. HELYUM, YANICI VE PARLAYICI BİR GAZ DEĞİLDİR. (Bazı Tüketici Ürünlerinde Uygunluk Denetimi Tebliği m.5/Ç)”
Metin en az A4 boyutunda basılmalı, harfler uzaktan okunabilecek büyüklükte olmalı ve balonların teslim edildiği noktada, tüketicinin satın alma sırasında görebileceği bir yere asılmalıdır. Metnin içeriği gerçeğe uygun olmalıdır: gaz gerçekten helyum değilse bu metni asmak, ayrıca tüketiciyi yanıltma sonucunu doğurur.
Tebliğ m.5/Ç’nin iki kuralı ve uygulamadaki karşılığı
| Kural | Muhatap | Tipik uygunsuzluk | Olası önlem |
|---|---|---|---|
| Helyum dışında gaz kullanılamaz (m.5/Ç-1) | Balonu dolduran işletme; doldurma setini piyasaya arz eden imalatçı veya ithalatçı | Balonların yanıcı veya parlayıcı bir gazla ya da helyum dışı bir gazla doldurulması | Ciddi risk değerlendirmesi; piyasaya arzın durdurulması, piyasadan çekme, imha; idari para cezası |
| Satış yerinde en az A4 bilgilendirme metni (m.5/Ç-2) | Balonların piyasaya arz edildiği yeri işleten (mağaza, stant, organizasyon noktası) | Metnin hiç bulunmaması, A4’ten küçük olması, görünmeyen yerde durması, zorunlu iki bilgiyi içermemesi | Uygunsuzluğun giderilmesinin istenmesi (m.16/4, 16/6-b); devamında idari yaptırım |
| Gerçeğe aykırı bilgilendirme | Metni asan işletme | Gaz helyum değilken “helyumla doldurulmuştur” yazılması | Hem m.5/Ç-1 aykırılığı hem tüketicinin yanıltılması yönünden değerlendirme |
Balon Seti Oyuncak mı? Oyuncak Güvenliği Yönetmeliği ile Ayrım
Oyuncak Güvenliği Yönetmeliği, özellikle oyunda kullanımının amaçlanmasına veya oyun amaçlı tasarlanmasına bakılmaksızın 14 yaş altı çocuklar tarafından oyunlarda kullanılan ürünleri kapsar; Ek-1’de listelenen ürünler oyuncak olarak kabul edilmez (m.2/1-a, m.4). Ek-1’in ilk sırası “festivaller ve kutlamalar için dekoratif nesneler”dir. Bu nedenle bir düğün salonunu, mağaza açılışını veya doğum günü masasını süslemek için kullanılan balon kemerleri, sütunları ve buketleri kural olarak oyuncak sayılmaz.
Ticaret Bakanlığının 14.10.2026 tarihli “Yetkili PGD Kuruluşları ve Sorumlu Oldukları Ürün Grupları” listesi de bu ayrımı yansıtır. Listede Tüketicinin Korunması ve Piyasa Gözetimi Genel Müdürlüğünün sorumluluğundaki “Oyuncaklar” grubunda “balon seti” sayılırken, aynı Genel Müdürlüğün “Diğer ürünler” grubunda “uçucu gazla doldurulan balon” ayrı bir ürün olarak gösterilir. Uygulamada bu, çocukların oyununa yönelik boş balon setlerinin oyuncak mevzuatına, gazla doldurulmuş balonların ise Tebliğ m.5/Ç’ye göre denetlendiği anlamına gelir. İki rejim aynı ürün için birlikte de uygulanabilir: çocuklara yönelik bir karakter balonu helyumla doldurulup satılıyorsa, hem gaz ve bilgilendirme kuralı hem de oyuncak niteliği gündeme gelebilir.
Oyuncak niteliği önemlidir; çünkü oyuncaklarda Yönetmeliğin genel güvenlik şartı (m.11/2), Ek-2’deki özel güvenlik gerekleri, uyarı ve etiket kuralları ile TS EN 71 serisi standartlar devreye girer. Boş lateks balonlarda boğulma riski, uyarıların varlığı ve yaş sınırı gibi konular TS EN 71-1’deki ölçütlerle değerlendirilir; standardın teknik içeriği ücretli olduğundan burada aktarılmamıştır. Küçük parça ve boğulma riskine dayalı oyuncak kararları için TS EN 71-1 küçük parça rehberimize, oyuncak sınıflandırmasının tartışmalı olduğu çift amaçlı ürünler için oyuncak sınıflandırması yazımıza bakılabilir.
Sınıflandırma sorusu neden savunmanın başında yer alır? Bir ürünün oyuncak mı, dekoratif nesne mi, yoksa uçucu gaz içeren balon mu olduğu; hangi standardın ölçüt alınacağını, hangi uyarıların aranacağını, ithalatta hangi tebliğin uygulanacağını ve hatta hangi işletmecinin sorumlu tutulacağını belirler. Denetim tutanağında ürünün nasıl nitelendirildiği okunmalı; yanlış nitelendirme varsa savunmada ilk itiraz olarak ileri sürülmelidir. Oyuncak kararlarına karşı genel yol haritası için oyuncak toplatma rehberine bakılabilir.
Hangi Kurum Denetler ve Denetim Nasıl İşler? Ticaret Bakanlığı, Satış Noktasında İnceleme ve Numune
Tebliğ kapsamındaki tüketici ürünlerinin piyasa gözetimi ve denetimi, Ticaret Bakanlığı Piyasa Gözetimi ve Denetimi Yönetmeliği hükümlerine uygun olarak Bakanlık tarafından yapılır (Tebliğ m.8; 2025 değişikliğiyle güncellenen ibare). Yukarıda belirtilen 14.10.2026 tarihli listede uçucu gazla doldurulan balon, Ticaret Bakanlığı Tüketicinin Korunması ve Piyasa Gözetimi Genel Müdürlüğünün “Diğer ürünler” grubunda yer alır. Sahada denetim, uygulamada il ticaret müdürlüklerinin denetim elemanlarınca yürütülür.
Helyum tüpü, basınç regülatörü ve dolum valfi ise balondan ayrı ürünlerdir. Aynı listede basınçlı ekipmanlar Sanayi ve Teknoloji Bakanlığının sorumluluğunda gösterilir; taşınabilir basınçlı ekipmanlar için ayrıca özel düzenlemeler bulunur. Tüpün güvenliği ve periyodik muayenesi ile ilgili konular için LPG tüpü ve taşınabilir basınçlı ekipman rehberimize bakılabilir. Bir balon denetimi, tüpün durumuna ilişkin bir tespiti de içerebilir; böyle bir durumda tespitin hangi kurumun yetki alanına girdiği ayrıca değerlendirilmelidir.
Kazaya bağlı soruşturmalar, belediye zabıtasının işyeri denetimleri veya etkinlik alanının güvenliğine ilişkin kurallar bu yazının kapsamı dışındadır. Bu yazı, Ticaret Bakanlığının ürün güvenliği denetimine ve 7223 sayılı Kanun kapsamındaki yaptırımlara odaklanır.
Denetim Nasıl İşler? Satış Noktasında İnceleme, Belge Talebi ve Numune
Yetkili kuruluş, ürünleri depoda, nakil aracında, iş yeri ve üretim tesisi de dâhil olmak üzere gerekli görülen yerlerde denetleyebilir ve iktisadi işletmecilerden denetime ilişkin gerek duyduğu belge, bilgi ve kayıtları isteyebilir (7223 m.16/1). Denetim; işaret veya belge kontrolü, duyusal inceleme ve gerektiğinde numune alma veya yerinde muayene ve test yoluyla yapılır ve kayıt altına alınır (m.16/2). Balon satış noktalarında tipik denetim üç sorunun cevabını arar: bilgilendirme metni var mı ve hükme uygun mu; balonlar hangi gazla dolduruluyor ve bu nasıl belgeleniyor; satılan balonlar oyuncak niteliği taşıyorsa uyarı ve etiketleri yerinde mi.
Denetimin ilk saatlerinde tutanağın doğru tutulması, sonraki bütün aşamaları etkiler. Tutanakta ürünün nasıl tanımlandığı, gazın türüne ilişkin tespitin neye dayandığı (beyan, tüp etiketi, fatura, ölçüm), bilgilendirme metninin bulunup bulunmadığı ve boyutu açıkça yer almalıdır; işletme yetkilisinin itirazları şerh olarak düşülebilir. Bu konuda Ticaret Bakanlığı denetimi geldiğinde ilk 24 saat rehberine bakılabilir. Numune alınmış ve teste gönderilmişse, test raporunun içeriği ve şahit numune gibi konular için test raporuna itiraz yazımız yol göstericidir.
Yetkili kuruluş bir ürünün risk taşıdığına dair yeterli gerekçe bulunduğuna kanaat getirirse risk değerlendirmesi yapar; ürünün ciddi risk taşıyıp taşımadığına ilişkin nihai karar bu değerlendirmeye dayanır (m.16/3). Uygunluk işareti, teknik dosya, etiket ve talimatların bulunmaması, eksik, yetersiz veya yanlış kullanılması hâlinde ise yetkili kuruluş risk değerlendirmesi yapmak için yeterli gerekçenin bulunduğunu varsayabilir ve bu uygunsuzlukların giderilmesini isteyebilir (m.16/4). Satış yerindeki bilgilendirme metni ürünün üzerindeki bir etiket değildir; ancak tüketiciye güvenlik bilgisi verme işlevi taşıdığı için uygulamada benzer bir yaklaşımla, önce uygunsuzluğun giderilmesi istenerek ele alınması beklenebilir. Bu bir yorumdur; somut kararda hangi hükmün uygulandığı gerekçeden okunmalıdır.
Kim Neden Sorumlu? Balon Üreticisi, İthalatçı, Satış Noktası, Organizasyon Firması ve Pazaryeri
7223 sayılı Kanun, sorumluluğu tedarik zincirindeki rolle bağlantılı kurar. İmalatçı, ürünü imal ederek veya ürünün tasarımını veya imalatını yaptırarak kendi isim veya ticari markası ile piyasaya arz eden kişidir (m.3/1-g); ithalatçı ürünü ithal ederek piyasaya arz eden kişidir (m.3/1-ğ); dağıtıcı ise ürünü tedarik zincirinde yer alarak piyasada bulunduran, imalatçı veya ithalatçı dışındaki kişidir (m.3/1-ç). İmalatçı ve ithalatçı piyasaya ancak teknik düzenlemesine veya genel ürün güvenliği mevzuatına uygun ürün arz eder (m.7/1-a, 9/1-a). Dağıtıcı, ürünün uygun olmadığını bildiği veya bilmesi gerektiği durumlarda ürünü uygun hâle getirilmeden piyasada bulunduramaz (m.10/1-b).
Helyum balonda zor soru, balonu satış noktasında gazla dolduran işletmenin hangi sıfatla sorumlu olduğudur. Boş balon bir imalatçı tarafından üretilmiş veya ithal edilmiştir; ancak tüketiciye sunulan “uçucu gaz içeren balon”, doldurma işlemiyle satış noktasında ortaya çıkar. Kanuna göre ürünü kendi isim veya ticari markası altında piyasaya arz eden ya da piyasada bulundurulan ürünü teknik düzenlemesine veya genel ürün güvenliği mevzuatına uygunluğunu etkileyecek şekilde değiştiren ithalatçılar ve dağıtıcılar imalatçı sayılır ve imalatçının 7. maddedeki yükümlülüklerinden sorumludur (m.11/1). Balonun helyum dışı bir gazla doldurulması, Tebliğ m.5/Ç-1 bakımından ürünün uygunluğunu doğrudan etkileyen bir işlemdir. Bu nedenle yetkili kuruluşun, balonu dolduran işletmeyi bu işlem bakımından imalatçı gibi değerlendirmesi ve m.20/1-a’daki ceza bandını uygulaması ihtimali göz ardı edilmemelidir. Buna karşılık işletmenin, gazı tedarikçiden “helyum” olarak satın aldığını ve gazın niteliğinden habersiz olduğunu ispatlaması hâlinde dağıtıcı konumunda kaldığı ve sorumluluğun tedarikçiye uzandığı savunulabilir. Bu konuda yerleşik bir uygulama veya yargı kararı tespit edilememiştir; sıfat tartışması her dosyada ayrıca kurulmalıdır.
Bilgilendirme metni yükümlülüğü ise “satış yerine” bağlıdır ve doğrudan satış noktasını işletene yöneliktir. Organizasyon firması balonları kendi kurduğu stantta veya etkinlik alanında tüketicilere sunuyorsa, metni o noktaya koyma yükümlülüğü kendisine düşer. İnternet üzerinden satılan doldurma setlerinde ise ürün ilanında yanıltıcı bilgi bulunmaması, uygun olmayan ürün içeriğinin aracı hizmet sağlayıcıya yapılan bildirimden itibaren yirmi dört saat içinde kaldırılması (m.17/2) ve izlenebilirlik kayıtlarının tutulması (m.12/2) önem kazanır; ayrıntı için pazaryeri satıcısı rehberine bakılabilir. Dağıtıcının genel yükümlülükleri ve ithalatçıya rücu imkânı için mağaza ve dağıtıcı rehberimize bakılabilir.
Helyum balonda tedarik zincirindeki roller
| Rol | Tipik işletme | Başlıca yükümlülük | Ceza bandı (2026) |
|---|---|---|---|
| İmalatçı | Balon üreticisi; doldurma seti hazırlayıp kendi markasıyla satan | Uygun ve güvenli ürün arzı (m.7/1-a); Türkçe güvenlik bilgisi (m.7/1-ğ) | 434.505–4.345.058 TL (m.20/1-a) |
| İthalatçı | Yurt dışından balon veya doldurma seti getiren | Uygun ürün arzı (m.9/1-a); imalatçı bilgilerinin teyidi (m.9/1-b) | 434.505–4.345.058 TL (m.20/1-a) |
| Doldurma yapan satış noktası | Parti mağazası, balon standı, seyyar satıcı, organizasyon firması | Yalnızca helyum kullanma (Tebliğ m.5/Ç-1); A4 bilgilendirme metni (m.5/Ç-2) | Sıfatına göre m.20/1-a veya m.20/1-e; somut kararda tartışılır |
| Dağıtıcı | Dolu balonları başkasından alıp satan mağaza, toptancı | Uygun olmayan ürünü bulundurmama (m.10/1-b); düzeltici önlemleri teyit (m.10/1-ç) | 60.830–608.307 TL (m.20/1-e) |
| Aracı hizmet sağlayıcı | Pazaryeri, e-ticaret platformu | Bildirimden itibaren 24 saatte içeriği kaldırma (m.17/2); izlenebilirlik (m.12/2) | 173.801–1.738.022 TL (m.20/5) |
Savunma ve Kararlar: Uygunsuzluk Giderme, Piyasaya Arz Yasağı, Toplatma ve İmha
Ürünün ciddi risk taşıdığı hâller dışında yetkili kuruluş, önlemlere ilişkin nihai kararı almadan önce iktisadi işletmeciye savunma yapabilmesi için on iş gününden az olmamak üzere makul bir süre verir; karar tebligatında kararın gerekçeleri, varsa çözüm önerileri, yasal itiraz yolları ve süre sınırları belirtilir (7223 m.16/5). Savunma yazısına nasıl cevap verileceği, hangi belgelerin ekleneceği ve düzeltici önlemin nasıl belgeleneceği savunma yazısı rehberinde ayrıntılı olarak anlatılmıştır.
İktisadi işletmeci, yükümlülükleri ölçüsünde gerekli düzeltici önlemleri orantılılık ilkesine uyarak zamanında ve etkili biçimde alır; almazsa yetkili kuruluş, gerektiğinde bir süre de koyarak, uygunsuzluğun giderilmesini, risk taşıyan ürünlerin uyarılarla işaretlenmesini, ciddi risk belirtisi olan ürünlerin piyasaya arzının geçici olarak durdurulmasını, ciddi risk taşıyan ürünlerin piyasaya arzının ivedilikle durdurulmasını, piyasadan çekilmesini, geri çağrılmasını ve uygun koşullarda imhasını isteyebilir (m.16/6). İşletmeci gerekli önlemleri almaz, zamanında almaz veya aldığı önlemler yetersiz bulunursa yetkili kuruluş bu önlemleri kendisi alır (m.17/1).
Helyum balonda önlemin niteliği, uygunsuzluğun türüne göre değişir. Bilgilendirme metninin eksikliği, kural olarak metnin asılmasıyla giderilebilecek bir uygunsuzluktur. Balonların helyum dışı ve özellikle yanıcı bir gazla doldurulduğunun tespiti ise ciddi risk değerlendirmesine yol açabilir; bu durumda dolu balonların satışının derhâl durdurulması, stoktaki gaz tüplerinin piyasadan çekilmesi ve gerekirse imhası gündeme gelir. Dolu balonların kullanım ömrü kısa olduğu için tüketiciden geri çağırma pratikte sınırlıdır; ancak gaz tüplü “evde doldurma setleri” tüketiciye satılmışsa, geri çağırma (m.19) ve risk duyurusu (m.18) önem kazanır. Toplatma kararından sonra uygulanacak düzeltici önlem planı için düzeltici önlem planı rehberine bakılabilir.
Yetkili kuruluş, işletmecinin aldığı ve kendisinin aldığı önlemleri kendi internet sitesi dâhil gerekli gördüğü tüm yöntemlerle ve bir gazete veya internet haber sitesinde ivedilikle ilan eder (m.16/8). Bu ilanların pratik karşılığı Güvensiz Ürün Bilgi Sistemidir (GÜBİS). GÜBİS’te ilan edilme ve kaydın güncellenmesi konusundaki haklar için GÜBİS ilanı rehberimize bakılabilir.
Helyum balonda olası önlemler
| Önlem | Dayanak | Ne zaman gündeme gelir | İşletmecinin yapacağı |
|---|---|---|---|
| Uygunsuzluğun giderilmesi | 7223 m.16/4, 16/6-b | A4 metnin eksik, küçük veya görünmez olması | Metni hükme uygun hâle getirip fotoğrafla belgelemek ve Bakanlığa bildirmek |
| Geçici durdurma | m.16/6-ç | Gazın türü konusunda ciddi risk belirtisi bulunması | Değerlendirme süresince satış ve dolumu durdurmak; tedarik belgelerini sunmak |
| Piyasaya arzın durdurulması ve piyasadan çekme | m.16/6-d, 17/1 | Helyum dışı gazla dolum tespiti | Dolumu ve satışı sonlandırmak; tüpleri ayırmak; tedarikçiyi bilgilendirmek |
| Geri çağırma (toplatma) | m.16/6-d, 19 | Tüketiciye satılmış uygun olmayan doldurma setleri | Duyuru yapmak; onarım, bedel iadesi veya değişim seçeneklerinden birini sunmak (m.19/3) |
| İmha veya işlevsiz hâle getirme | m.16/6-d | Uygun hâle getirilemeyen ürün ve gaz | İmhayı belgelendirmek; masrafları üstlenmek |
| İlan | m.16/8, 23 | Alınan önlemlerin kamuya duyurulması | İlanın içeriğini kontrol etmek; düzeltme gerekiyorsa başvurmak |
İdari Para Cezaları 2026: Helyum Balonda Hangi Bent Uygulanır?
7223 sayılı Kanunun 20. maddesindeki tutarlar her yıl yeniden değerlenir. 2026 yılı için geçerli tutarlar, 31/12/2025 tarihli ve 33124 sayılı Resmî Gazete’nin 4. mükerrerinde yayımlanan Ticaret Bakanlığının Ürün Güvenliği ve Denetimi: 2026/13 sayılı Tebliği ile belirlenmiş ve 1/1/2026–31/12/2026 arasında uygulanır; aşağıdaki tutarlar mevzuat.gov.tr’deki Kanun metninde parantez içinde işlenen 2026 değerleridir.
7223 sayılı Kanun m.20 — helyum balon dosyalarında öne çıkan cezalar (2026)
| Aykırılık | Bent | 2026 tutarı | Kime |
|---|---|---|---|
| Teknik düzenlemenin veya genel ürün güvenliği mevzuatının ürün güvenliğine ilişkin hükümlerine aykırılık | m.20/1-a (m.7/1-a, 9/1-a) | 434.505 TL – 4.345.058 TL | İmalatçı, ithalatçı (ve imalatçı sayılan işletmeci, m.11/1) |
| Aynı mevzuatın ürün güvenliği dışındaki hükümlerine aykırılık | m.20/1-b | 173.801 TL – 1.738.022 TL | İmalatçı, ithalatçı |
| Riskler hakkında bilgi vermeme, düzeltici önlem almama, talimatlara uymama | m.20/1-ç (m.7/1-g, h, ı; 9/1-c, d, ğ, ı) | 86.900 TL – 869.010 TL | İmalatçı, ithalatçı |
| Dağıtıcının doğrulama, bulundurmama, teyit ve iş birliği yükümlülükleri | m.20/1-e (m.10/1-a, b, ç, d) | 60.830 TL – 608.307 TL | Dağıtıcı |
| Türkçe güvenlik bilgisi ve izlenebilirlik kayıtları | m.20/1-e (m.7/1-ğ, 9/1-e, 12) | 60.830 TL – 608.307 TL | İmalatçı, ithalatçı; m.12 bakımından tüm işletmeciler |
| Denetim görevlilerinin görevini engelleme | m.20/2 | 60.830 TL – 608.307 TL | Herkes |
| Pazaryerinde içeriği 24 saatte kaldırmama | m.20/5 (m.17/2) | 173.801 TL – 1.738.022 TL | Aracı hizmet sağlayıcı |
Cezanın uygulanmasında birkaç genel kural vardır. Birinci fıkranın (c), (ç), (d) ve (e) bentlerinde belirtilen aykırılık hâllerinde, aynı fiil nedeniyle (a) ve (b) bentleri uygulanmaz (m.20/7). Uygunsuzluğun iki yıl içinde tekrarı hâlinde her tekrar için bir önceki cezanın iki katı uygulanır (m.20/8). İdari para cezası, idari önlemlerin uygulanmasına engel değildir (m.20/9); tebliğ tarihinden itibaren bir ay içinde ödenir (m.20/10) ve belirlenirken aykırılığın büyüklüğü ile yaptırım uygulanacak kişinin ekonomik durumu dikkate alınır (m.20/11). Bu son hüküm, alt ve üst sınır arasında geniş bir aralık bulunan bu cezalarda gerekçe denetimi bakımından önemlidir: küçük bir balon standına üst sınıra yakın ceza verilmesi, gerekçesi ayrıca tartışılması gereken bir durumdur.
Bilgilendirme metni eksikliğinin hangi bende bağlanacağı Kanunda ayrıca yazılı değildir. Satış noktası imalatçı sayılmıyorsa, dağıtıcının uygun olmayan ürünü bulundurmama yükümlülüğü (m.10/1-b) üzerinden m.20/1-e bandı; imalatçı veya ithalatçıya yöneltiliyorsa ürün güvenliği dışındaki hükümlere aykırılık (m.20/1-b) ya da Türkçe güvenlik bilgisi yükümlülüğü (m.20/1-e) gündeme gelebilir. Hangi bendin uygulandığı ceza kararında açıkça gösterilmeli; gösterilmemesi veya yanlış bent seçilmesi iptal sebebi olarak ileri sürülebilir. Peşin ödeme, indirim ve ödemenin dava hakkına etkisi için ürün güvenliği idari para cezası rehberine bakılabilir.
Kendiliğinden Düzeltme ve Sorumluluktan Kurtaran Hâller (7223 m.21)
Piyasaya arz ettikleri, piyasada bulundurdukları veya hizmete sundukları ürünün uygun olmadığını tespit edip yetkili kuruluşun talebi ve uyarısı olmadan, geri çağırma dâhil gerekli tedbirleri kendiliğinden alan ve uygunsuzluğu tamamen gideren iktisadi işletmeciler için Kanundaki idari yaptırımlar uygulanmaz (m.21/1). Helyum balon satan bir işletmenin, denetimden önce bilgilendirme metnini asması veya tedarikçisinden aldığı gazın helyum olmadığını fark eder etmez dolumu durdurup tüpleri ayırması, bu hükmün koruması bakımından önemlidir. Hükmün şartları “talep ve uyarı olmadan” ve “tamamen giderme”dir; denetim başladıktan sonra yapılan düzeltme, cezayı kendiliğinden ortadan kaldırmaz, ancak cezanın miktarının belirlenmesinde ve savunmada dikkate alınması istenebilir.
İmalatçı veya ithalatçı; ürünü piyasaya kendisinin arz etmediğini, uygunsuzluğun dağıtıcının veya üçüncü bir tarafın ürüne müdahalesinden ya da kullanıcıdan kaynaklandığını veya uygunsuzluğun teknik düzenlemelere veya diğer zorunlu teknik kurallara uygun üretilmesinden kaynaklandığını ispatlarsa idari yaptırım uygulanmaz (m.21/2). Balon üreticisi veya ithalatçısı bakımından bu hüküm özellikle önemlidir: boş balonu helyum dışı gazla dolduran satış noktasının müdahalesi, üretici ve ithalatçının sorumluluğunu kural olarak doğurmaz; bu durumun ispatı ise tedarik zinciri kayıtlarına dayanır. Kendi süreçlerini önceden düzenlemek isteyen işletmeler için ürün güvenliği uyum programı rehberimiz bir çerçeve sunar.
İthalat ve TAREKS: Boş Balon ve Balon Setlerinde Durum
İthalatta ürün güvenliği denetimleri, ilgili yıl için yayımlanan Ürün Güvenliği ve Denetimi tebliğleri ile TAREKS üzerinden yürütülür. Oyuncaklar için 2026 yılında Oyuncakların İthalat Denetimi Tebliği (Ürün Güvenliği ve Denetimi: 2026/10; RG 31/12/2025-33124, 4. mükerrer) uygulanır. Tebliğin amacı, Ek-1’de yer alan ürünlerin ithalatta Oyuncak Güvenliği Yönetmeliğine uygunluğunun denetimidir (m.1/1); işlemler TAREKS üzerinden ve risk analizine göre yapılır (m.4/1). Ek-1, 9503 pozisyonundaki çeşitli oyuncak alt pozisyonlarını içerir; bunlar arasında 9503.00.95 “plastik maddelerden olanlar (yüzme oturakları hariç)” ve 9503.00.99 “diğerleri” satırları da bulunur.
Bir balonun veya balon setinin hangi tarife pozisyonunda sınıflandırılacağı, gümrük tarife cetveli ve açıklama notlarına göre belirlenir ve bu yazının kapsamı dışındadır. Pratik sonuç şudur: ithal edilen balon seti oyuncak olarak 9503 pozisyonunun Ek-1’deki bir alt pozisyonunda sınıflandırılıyorsa TAREKS denetimine girer; festival ve kutlama eşyası olarak başka bir pozisyonda sınıflandırılıyorsa bu tebliğin kapsamı dışında kalabilir. Bu yazı için Resmî Gazete görüntüsünden yapılan incelemede 9505 pozisyonu (festival, karnaval ve diğer eğlence eşyası) 2026/10 Ek-1’de ve 2026/12 sayılı Tüketici Ürünlerinin İthalat Denetimi Tebliği Ek-1’de görülmemiştir; kesin değerlendirme ilgili tebliğin güncel ekinden yapılmalıdır. TAREKS’te olumsuz sonuç alınması hâlinde izlenecek yol için TAREKS olumsuz sonuç rehberine bakılabilir.
Her durumda ithalatçı, ürün denetlensin veya denetlenmesin, ithal ettiği ürünlerin Oyuncak Güvenliği Yönetmeliği dâhil ilgili tüm mevzuata uygun ve güvenli olmasından ve ürünlere eşlik eden belgelerin doğruluğundan 7223 sayılı Kanun uyarınca sorumludur; TAREKS referans numarası verilmesi, ürünün mevzuata uygun ve güvenli olduğu anlamına gelmez (2026/10 m.12/1-2). Tebliğe aykırılıkta 7223 sayılı Kanun, Gümrük Kanunu ve Teknik Düzenlemeler Rejimi Kararı uygulanır; firma kullanıcısının TAREKS yetkisi fiilin ağırlığına göre 1 ila 12 ay askıya alınabilir ve firmanın başvuruları 1 ila 12 ay süreyle fiili denetime yönlendirilebilir (m.13). Helyum gazının kendisinin ithalat rejimi bu yazıda incelenmemiştir. Yabancı tedarikçiden kaynaklanan uygunsuzlukta masrafların rücuu için yabancı tedarikçiye rücu yazımıza bakılabilir.
Karara Karşı Yol: Üst Makama Başvuru, İptal Davası ve Yürütmenin Durdurulması
7223 sayılı Kanun hükümlerine göre verilen idari yaptırım kararlarına karşı İdari Yargılama Usulü Kanunu hükümlerine göre idari yargı yoluna başvurulabilir (m.22/2). Bu nedenle idari para cezası ile piyasaya arz yasağı, piyasadan çekme, toplatma ve imha kararlarına karşı yol idare mahkemesidir. Dava açma süresi, özel kanunda ayrı süre gösterilmediği için idare mahkemelerinde altmış gündür ve yazılı bildirimin yapıldığı tarihi izleyen günden başlar (İYUK m.7).
İlgili, dava açmadan önce işlemin kaldırılmasını, geri alınmasını veya değiştirilmesini üst makamdan, üst makam yoksa işlemi yapan makamdan dava açma süresi içinde isteyebilir; bu başvuru işlemeye başlamış dava süresini durdurur. Otuz gün içinde cevap verilmezse istek reddedilmiş sayılır ve dava süresi yeniden işlemeye başlar (İYUK m.11). Dava açılması işlemin yürütülmesini kendiliğinden durdurmaz; mahkeme, işlemin uygulanması hâlinde telafisi güç veya imkânsız zararların doğması ve işlemin açıkça hukuka aykırı olması şartlarının birlikte gerçekleşmesi hâlinde yürütmenin durdurulmasına karar verebilir; uygulanmakla etkisi tükenecek işlemlerde idarenin savunması alınmadan da durdurma kararı verilebilir (İYUK m.27). İmha kararları bu bakımdan özellikle önemlidir.
Helyum balon dosyalarında öne çıkabilecek iptal sebepleri şunlardır: gazın türüne ilişkin tespitin neye dayandığının belirsiz olması; ürünün yanlış nitelendirilmesi (uçucu gaz içeren balon, oyuncak veya dekoratif nesne); işletmenin tedarik zincirindeki sıfatının yanlış belirlenmesi ve buna bağlı olarak yanlış ceza bendinin uygulanması; savunma hakkının tanınmaması; bilgilendirme metni eksikliği gibi giderilebilir bir uygunsuzlukta doğrudan en ağır önleme gidilmesi ve cezanın aykırılığın büyüklüğü ile ekonomik durum gözetilmeden belirlenmesi (m.20/11).
Süre tablosu: helyum balon dosyasında takip edilecek tarihler
| İşlem | Süre | Dayanak | Not |
|---|---|---|---|
| Savunma | En az 10 iş günü (ciddi risk hâli hariç) | 7223 m.16/5 | Yazıda belirtilen süre esas alınır |
| İdari para cezasını ödeme | Tebliğden itibaren 1 ay | 7223 m.20/10 | Ödeme ile dava ilişkisi için ceza rehberi |
| Üst makama başvuru | Dava süresi içinde; 30 günde cevap yoksa ret | İYUK m.11 | Dava süresini durdurur |
| İptal davası | 60 gün | 7223 m.22/2; İYUK m.7 | Yazılı bildirimi izleyen günden başlar |
| Pazaryerinde içerik kaldırma | 24 saat | 7223 m.17/2 | Aksi hâlde erişim engeli |
| Dağıtıcının tedarikçi bilgisini bildirmesi | Bildirimin tebliğinden itibaren 10 iş günü | 7223 m.11/2 | Bildirmeyen dağıtıcı imalatçı kabul edilir |
| Ürün sorumluluğu tazminatı | Öğrenmeden itibaren 3 yıl, her hâlde 10 yıl | 7223 m.6/6 | Zarar görenin imalatçı/ithalatçıya karşı talebi |
Kaza ve Tazminat: Balon Kaynaklı Zararda Sorumluluk
Ürünün bir kişiye veya bir mala zarar vermesi hâlinde imalatçı veya ithalatçı zararı gidermekle yükümlüdür (7223 m.6/1). Zarar gören, zararı ve uygunsuzluk ile zarar arasındaki nedensellik bağını ispat etmek zorundadır (m.6/2). Birden fazla imalatçı veya ithalatçı sorumluysa müteselsilen sorumlu olurlar (m.6/3); sorumluluğu kaldıran veya azaltan sözleşme hükümleri hükümsüzdür (m.6/4). Tazminat talebi, zarar görenin zararı ve tazminat yükümlüsünü öğrendiği tarihten itibaren üç yıl ve her hâlde zararın doğduğu tarihten itibaren on yıllık zamanaşımına tabidir (m.6/6). Diğer kanunlardaki tazminat hükümleri saklıdır (m.6/7).
Helyum balonda bu hükümler iki açıdan önem taşır. Birincisi, balonu helyum dışı gazla dolduran işletme m.11/1 uyarınca imalatçı sayılırsa, tazminat sorumluluğu da ona yönelebilir. İkincisi, ürünün imalatçısı, yetkili temsilcisi veya ithalatçısının belirlenemediği durumlarda, zarara uğrayan kişinin talebine rağmen bu işletmecilerin veya tedarik zincirindeki bir önceki işletmecinin bilgilerini talebin tebliğinden itibaren on iş günü içinde bildirmeyen dağıtıcı, imalatçı gibi tazminattan sorumlu tutulur (m.11/3). Zararın uygunsuzluğun yanı sıra zarar görenin kusurundan da kaynaklanması hâlinde tazminat azaltılabilir veya kaldırılabilir (m.21/4). Bir kazanın ardından ayrıca ceza soruşturması yürütülebilir; böyle bir süreçte ilgililer hakkında kesinleşmiş bir yargı kararı bulunmadıkça masumiyet karinesi geçerlidir. Tazminat davasında savunma için ürün sorumluluğu davası rehberimize bakılabilir.
GÜBİS görünümü: Büromuzun 30.04.2026–30.10.2026 dönemi için firma adı içermeden derlediği GÜBİS ilan kayıtlarında uçucu gaz içeren balon veya balon seti grubunda ilan bulunmamaktadır; bu dönemdeki ilanlar ağırlıkla oyuncak, tekstil ve kırtasiye gruplarındadır (dağılım için GÜBİS ilan istatistikleri). İlan bulunmaması, denetim yapılmadığı anlamına gelmez; satış yeri denetimlerinde tespit edilen uygunsuzlukların bir kısmı GÜBİS ilanına dönüşmeden, uygunsuzluğun giderilmesiyle kapanabilir.
Varsayımsal Örnekler: Organizasyon Firması, Parti Mağazası, İthalatçı ve İnternet Satıcısı
Aşağıdaki örneklerin tamamı varsayımsaldır; gerçek bir kişi, firma veya karar anlatılmamaktadır.
Varsayımsal örnek 1: Açılış organizasyonunda bilgilendirme metni yok
Bir organizasyon firması, bir mağaza açılışında ziyaretçilere helyum balon dağıtır. İl ticaret müdürlüğü denetiminde gazın helyum olduğu tedarik faturası ve tüp etiketiyle gösterilir; ancak dağıtım noktasında bilgilendirme metni yoktur. Bu durumda uygunsuzluk m.5/Ç-2’ye ilişkindir; balonlar ücretsiz dağıtılsa da ticari faaliyet kapsamında piyasada bulundurma söz konusudur (7223 m.3/1-i). Firmanın tutanağa gazın helyum olduğunu gösteren belgeleri şerh olarak düşürmesi, metni derhâl asıp fotoğrafla belgelemesi ve savunmada uygunsuzluğun giderildiğini göstermesi beklenir. Bu tür giderilebilir bir uygunsuzlukta toplatma veya imha gibi ağır önlemler orantılılık ilkesi (m.16/4, 16/6) bakımından tartışmaya açıktır.
Varsayımsal örnek 2: Parti mağazasında helyum dışı gazla dolum şüphesi
Bir parti mağazasında yapılan denetimde dolum düzeneğine bağlı tüpün etiketinde helyum ibaresi yoktur ve mağaza gazın türünü belgeleyemez. Yetkili kuruluş ciddi risk belirtisi gerekçesiyle dolumu ve satışı geçici olarak durdurur (m.16/6-ç). Mağazanın hemen tedarikçisinden gazın niteliğini gösteren belgeyi istemesi, tedarik zinciri kayıtlarını (m.12) sunması ve gaz helyum değilse tüpleri ayırıp dolumu sonlandırması gerekir. Mağazanın imalatçı mı dağıtıcı mı sayılacağı, gazı kimin seçtiği ve mağazanın gazın niteliğinden haberdar olup olmadığı gibi olgulara göre tartışılır; ceza bendinin seçimi de bu sıfata bağlıdır.
Varsayımsal örnek 3: İthal karakter balonu seti
Bir ithalatçı, çocuklara yönelik karakter desenli boş balon setleri ithal eder. Setin oyuncak olarak sınıflandırılması hâlinde ithalatta 2026/10 kapsamında TAREKS denetimi, piyasada ise Oyuncak Güvenliği Yönetmeliği uygulanır. Balonlar satış noktasında helyumla doldurulursa, dolumu yapan işletme bakımından Tebliğ m.5/Ç ayrıca devreye girer. İthalatçı, setin uyarı ve etiketlerinin Türkçe ve eksiksiz olduğunu, oyuncak standardına ilişkin test raporlarının bulunduğunu gösterebilmelidir.
Varsayımsal örnek 4: İnternette satılan “evde helyum balon seti”
Bir satıcı, pazaryerinde gaz tüplü balon doldurma seti satar; ilanda “helyum” yazmasına rağmen tüpün helyum dışı bir gaz içerdiği şikâyet üzerine tespit edilir. Yetkili kuruluş, aracı hizmet sağlayıcıya ilanın kaldırılması için bildirimde bulunur; içerik yirmi dört saatte kaldırılmazsa erişim engeli kararı verilebilir (m.17/2). Satıcı, setin imalatçısı veya ithalatçısıysa m.20/1-a bandıyla, tüketicilere satılmış setler için geri çağırma (m.19) ve risk duyurusu (m.18) yükümlülükleriyle karşılaşabilir.
Sık Yapılan Hatalar ve Adım Adım Yol Haritası
Helyum balon dosyalarında sık yapılan hatalar
| Hata | Sonucu | Doğrusu |
|---|---|---|
| Bilgilendirme metnini A4’ten küçük basmak veya tezgâhın arkasına koymak | Metin “kolayca görülebilir ve okunabilir” sayılmayabilir | En az A4, tüketicinin satın alma sırasında gördüğü yere |
| Metinde yalnızca “helyum balon” yazmak | Helyumun yanıcı/parlayıcı olmadığı bilgisi eksik kalır | Hükmün iki unsurunu da yazmak (m.5/Ç-2) |
| Gazın türüne ilişkin belge saklamamak | Denetimde helyum kullanıldığı ispatlanamaz | Fatura, irsaliye, tüp etiketi ve tedarikçi belgelerini saklamak (m.12) |
| Ücretsiz dağıtımın kapsam dışı olduğunu düşünmek | Organizasyon noktası denetim dışı sanılır | Bedelsiz sağlama da piyasada bulundurmadır (m.3/1-i) |
| Tutanağı okumadan imzalamak | Ürünün nitelendirilmesi ve gaz tespiti itirazsız kalır | Gerekli itirazları şerh olarak yazdırmak |
| Savunma süresini kaçırmak | Karar savunmasız verilir | En az on iş günlük süreyi takip etmek (m.16/5) |
| Ceza kararını yalnızca ödeyip dava süresini geçirmek | Bent ve miktar hatası kesinleşir | 60 günlük dava süresini ayrıca değerlendirmek (İYUK m.7) |
- Ürünü nitelendirin: Satılan ürün uçucu gaz içeren balon mu, oyuncak niteliğinde boş balon seti mi, dekoratif nesne mi? Birden fazla rejim aynı anda uygulanabilir.
- Gazı belgeleyin: Kullanılan gazın helyum olduğunu gösteren tedarik belgelerini dolum noktasında ve dosyada hazır tutun.
- Bilgilendirme metnini asın: En az A4, Türkçe, iki zorunlu bilgiyi içeren ve kolayca görülen bir metin.
- Tedarik zinciri kayıtlarını tutun: Balon ve gaz tedarikçilerinin bilgileri en az on yıl saklanır (m.12).
- Denetimde tutanağı kontrol edin: Ürünün tanımı, gaz tespiti ve metnin durumu doğru yazılmış mı; itirazlar şerh edildi mi?
- Savunmayı süresinde verin: Düzeltici önlemi fotoğraf ve belgeyle gösterin; sıfat ve bent tartışmasını açıkça kurun.
- Kararı inceleyin: Gerekçe, uygulanan bent, ceza miktarının gerekçesi, itiraz yolu ve süre gösterilmiş mi (m.16/5)?
- Süreleri hesaplayın: Ödeme için bir ay, dava için altmış gün; imha gibi etkisi tükenen işlemlerde yürütmenin durdurulmasını değerlendirin.
Tebliğdeki diğer özel hükümlerle ilgili benzer dosyalar için su boncuğu ve mıknatıslı oyuncak yasağı ile yiyecek taklidi ürün rehberlerimize; Tebliğin ek tablosundaki başka bir ürün için yüzme yardımcıları rehberine bakılabilir.
Sıkça Sorulan Sorular
Helyum balon satmak için izin gerekir mi?
Tebliğ ve 7223 sayılı Kanun, helyum balon satışı için ayrı bir ürün izni veya ruhsatı öngörmez. Satış serbesttir; ancak balonun yalnızca helyumla doldurulması ve satış yerinde en az A4 boyutunda bilgilendirme metni bulunması zorunludur (Tebliğ m.5/Ç). İşyeri açma ve çalışma ruhsatı gibi genel yükümlülükler ayrıdır.
Balon helyum dışında bir gazla doldurulabilir mi?
Hayır. Bazı Tüketici Ürünlerinde Uygunluk Denetimi Tebliğinin 5/Ç maddesinin birinci fıkrasına göre uçucu gazla doldurulan balonların doldurma işleminde helyum gazı dışında başka gaz kullanılması yasaktır. Hüküm 31/12/2018 tarihli değişiklikle eklenmiş ve 1/1/2019’da yürürlüğe girmiştir.
Satış yerindeki bilgilendirme metninde ne yazmalı?
Metin, balonların helyum gazıyla doldurulduğunu ve helyum gazının yanıcı/parlayıcı bir gaz olmadığını bildirmelidir. En az 297 mm × 210 mm (A4) boyutunda olmalı, tüketicilerce kolayca görülebilecek ve okunabilecek şekilde satış yerinin uygun bir yerine konulmalıdır (Tebliğ m.5/Ç-2). Tebliğ kelimesi kelimesine bir metin belirlemez.
Hangi balonlar “uçucu gaz içeren balon” sayılır?
Uçucu gazla doldurulan ve oyun, parti, organizasyon, açılış, tören, toplantı gibi etkinliklerde kullanılabilen her türlü balon bu kapsamdadır (Tebliğ m.4/1-ç). Tanım lateks veya folyo gibi malzeme ayrımı yapmaz; belirleyici olan balonun uçucu gazla doldurulmuş olmasıdır.
Balon seti oyuncak sayılır mı?
Çocukların oyununa yönelik boş balon setleri oyuncak niteliği taşıyabilir; Ticaret Bakanlığının yetkili PGD kuruluşları listesinde “balon seti” oyuncaklar grubunda sayılır. Buna karşılık festivaller ve kutlamalar için dekoratif nesneler Oyuncak Güvenliği Yönetmeliği Ek-1 sıra 1 uyarınca oyuncak kabul edilmez. Gazla doldurulmuş balonlar ayrıca Tebliğ m.5/Ç’ye tabidir.
Helyum balonları hangi kurum denetler?
Ticaret Bakanlığı. Tebliğ kapsamındaki ürünlerin piyasa gözetimi ve denetimi Bakanlıkça yapılır (Tebliğ m.8); 14.10.2026 tarihli yetkili PGD kuruluşları listesinde uçucu gazla doldurulan balon, Tüketicinin Korunması ve Piyasa Gözetimi Genel Müdürlüğünün “diğer ürünler” grubunda yer alır. Helyum tüpü gibi basınçlı ekipman ayrı mevzuata tabidir.
Helyum balon uygunsuzluğunda 2026 idari para cezası ne kadar?
Ürün güvenliğine ilişkin aykırılıkta imalatçı ve ithalatçıya 434.505–4.345.058 TL (7223 m.20/1-a), dağıtıcı yükümlülüklerine aykırılıkta 60.830–608.307 TL (m.20/1-e) ceza öngörülür. Tutarlar Ürün Güvenliği ve Denetimi: 2026/13 sayılı Tebliğ ile 2026 yılı için belirlenmiştir. Balonu dolduran işletmenin hangi sıfatla sorumlu tutulacağı somut olaya göre değişir.
Bilgilendirme metni yoksa balonlar toplatılır mı?
Kural olarak metin eksikliği, metnin asılmasıyla giderilebilecek bir uygunsuzluktur; yetkili kuruluşun önce uygunsuzluğun giderilmesini istemesi beklenir (7223 m.16/4, 16/6-b). Piyasaya arzın durdurulması, piyasadan çekme veya imha gibi önlemler daha çok balonların helyum dışı gazla doldurulması gibi ciddi risk hâllerinde gündeme gelir.
Organizasyonda ücretsiz dağıtılan balonlar da kapsamda mı?
Evet, olabilir. 7223 sayılı Kanun piyasada bulundurmayı ürünün ticari faaliyet yoluyla bedelli veya bedelsiz olarak piyasaya sağlanması olarak tanımlar (m.3/1-i). Bir açılış veya tanıtım etkinliğinde ücretsiz dağıtılan helyum balonlar da bu nedenle Tebliğ m.5/Ç kurallarına uygun olmalıdır.
İthal balon setleri TAREKS denetimine tabi mi?
Balon seti oyuncak olarak sınıflandırılıyor ve GTİP’i 2026/10 sayılı Oyuncakların İthalat Denetimi Tebliği Ek-1’de yer alıyorsa TAREKS denetimine girer. Sınıflandırma gümrük tarifesine göre yapılır; TAREKS referans numarası ürünün güvenli olduğu anlamına gelmez (2026/10 m.12/2).
Toplatma kararına veya cezaya karşı dava süresi kaç gün?
7223 kapsamındaki idari yaptırım kararlarına karşı idari yargı yolu açıktır (m.22/2). Dava süresi idare mahkemesinde altmış gündür ve yazılı bildirimi izleyen günden başlar (İYUK m.7). Dava açmak işlemin yürütülmesini durdurmaz; yürütmenin durdurulması ayrıca istenmelidir (İYUK m.27).
Uygunsuzluğu kendiliğimden düzeltirsem ceza alır mıyım?
Uygunsuzluğu kendisi tespit edip yetkili kuruluşun talebi ve uyarısı olmadan gerekli tedbirleri kendiliğinden alan ve uygunsuzluğu tamamen gideren işletmeciye 7223 sayılı Kanundaki idari yaptırımlar uygulanmaz (m.21/1). Denetim başladıktan sonra yapılan düzeltme bu korumayı kendiliğinden sağlamaz.
Hukukçular Evi Bu Dosyalarda Ne Yapar
Hukukçular Evi Ankara; helyum balon ve balon setlerine ilişkin dosyalarda ürünün hangi mevzuata girdiğinin belirlenmesi, denetim tutanağı ve gaz tespitinin incelenmesi, tedarik zincirindeki sıfatın ve uygulanacak ceza bendinin değerlendirilmesi, savunma, piyasaya arz yasağı, toplatma ve idari para cezasına karşı iptal davası ve yürütmenin durdurulması ile tedarikçiye rücu konularında hukuki destek sağlar. Ürün güvenliği rehberlerinin tamamı için Piyasa Gözetimi ve Denetimi Rehberi, GÜBİS ilanları için GÜBİS Rehberi sayfalarına bakılabilir. Dosyanızı değerlendirmek için 0554 648 37 15 numaralı telefondan bize ulaşabilirsiniz.
Savunma ve dava süreleriniz işliyor
Tutanağı, rolünüzü ve sürelerinizi birlikte değerlendirmek için: 0554 648 37 15.
📚 İlgili Rehberler
- 🗂️ Piyasa Gözetimi ve Denetimi (PGD): Denetim Usulü, Yaptırımlar ve İtiraz YollarıÜrün güvenliği rehberlerinin tamamı
- GÜBİS Rehberi: Güvensiz Ürün Duyuruları, İtiraz Yolları ve İlan İstatistikleri
- Bazı Tüketici Ürünlerinde Uygunluk Denetimi Tebliği Güncel Metni
- Mıknatıslı Oyuncak ve Su Boncuğu Yasağı (Tebliğ m.5/C)
- Yiyecek Taklidi Ürüne Toplatma Kararı (Tebliğ m.5/B)
- Oyuncağıma Toplatma Kararı Verildi: Piyasaya Arz Yasağı ve İtiraz
- Çift Amaçlı Ürünlerde Oyuncak Sınıflandırması
- LPG Tüpü, Valf ve Kamp Gaz Kartuşunda Ürün Güvenliği
- Ticaret Bakanlığı Denetimi Geldi: İlk 24 Saat
- Ürün Güvenliği Savunma Yazısı Geldi
- Ürün Güvenliği İdari Para Cezası Aldım: İtiraz ve İptal Davası
- Mağazaya ve Dağıtıcıya Ürün Güvenliği Cezası
- Pazaryeri Satıcısına Ürün Güvenliği Cezası
- TAREKS’te Olumsuz Sonuç ve Gümrükte Durdurulan İthal Ürün
- Güvensiz Ürün Nedeniyle Tazminat Davası: İmalatçı ve İthalatçının Savunması
Bu içerik Ürün Güvenliği ve Piyasa Gözetimi alanındadır.
Piyasa Gözetimi ve Denetimi Rehberi · Ticaret ve Şirketler Hukuku rehberleri · Tüm hukuk dalları
Mevzuat ve kaynaklar: 7223 sayılı Ürün Güvenliği ve Teknik Düzenlemeler Kanunu (RG 12/03/2020-31066) m.2, 3, 5, 6, 7, 9, 10, 11, 12, 16, 17, 18, 19, 20, 21, 22, 25 ve Ürün Güvenliği ve Denetimi: 2026/13 sayılı Tebliğ (RG 31/12/2025-33124, 4. mükerrer); Bazı Tüketici Ürünlerinde Uygunluk Denetimi Tebliği (RG 03/05/2016-29701) m.8, 9 ve değişiklikleri: RG 31/12/2018-30642 (4. mükerrer) m.4/1-ç, 5/Ç ve m.10; RG 25/11/2022-32024 m.1; RG 09/04/2025-32865 m.1–5; Oyuncak Güvenliği Yönetmeliği (RG 04/10/2016-29847) m.2, 4, 11 ve Ek-1 sıra 1 (ek metni Resmî Gazete’deki görüntüden okunmuştur); Oyuncakların İthalat Denetimi Tebliği (Ürün Güvenliği ve Denetimi: 2026/10; RG 31/12/2025-33124, 4. mükerrer) m.1, 4, 12, 13 ve Ek-1 (görüntüden okunmuştur); Tüketici Ürünlerinin İthalat Denetimi Tebliği (2026/12; aynı RG) Ek-1; Genel Ürün Güvenliği Yönetmeliği (RG 11/03/2021-31420); 2577 sayılı İYUK m.7, 11, 27; Ticaret Bakanlığı “Yetkili PGD Kuruluşları ve Sorumlu Oldukları Ürün Grupları” sayfası (ticaret.gov.tr, 14.10.2026). TS EN 71-1’in teknik içeriği burada özetlenmemiştir. Bilgilendirme metni örneği resmî bir metin değildir. Metin 05.11.2026 itibarıyla günceldir. Yazıda belirli bir firma, marka veya model hakkında değerlendirme yer almaz. Örnekler varsayımsaldır. Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır, hukuki danışmanlık yerine geçmez.


