Yiyecek Taklidi Ürüne Toplatma Kararı 2026: Gıda Görünümlü Mum, Silgi ve Dekoratif Meyvede TKHK m.79 Yasağı, Tebliğ m.5/B, İdari Para Cezası ve Dava Süresi

Yiyecek taklidi ürün; gıda olmadığı hâlde şekli, kokusu, rengi, görünümü, ambalajı, etiketi, hacmi veya boyutu nedeniyle özellikle çocuklarca gıdayla karıştırılarak sağlığı ve güvenliği tehlikeye atan üründür. Meyve veya pasta görünümlü mum, şeker ya da çikolata görünümlü silgi, dekoratif meyve ve benzeri ürünler için iki ayrı kural birlikte uygulanır: 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanunun 79. maddesi bu ürünlerin üretimini, pazarlanmasını, ithalatını ve ihracatını yasaklar; Bazı Tüketici Ürünlerinde Uygunluk Denetimi Tebliğinin 5/B maddesi ise ürünün ve ayrılabilir parçalarının ağza alındığında, emildiğinde veya yutulduğunda boğulma, zehirlenme, delinme veya tıkanmaya yol açmamasını şart koşar ve ek tablonun 19. satırında TS EN 71-1 ile TS EN 71-3’ü gösterir. Ticaret Bakanlığının 14.10.2026 tarihli yetkili kuruluş listesi “yiyecek taklidi ürünler (gıda görünümlü mum, dekoratif meyve vb.)” grubunu Tüketicinin Korunması ve Piyasa Gözetimi Genel Müdürlüğüne verir. TKHK m.79/1’e aykırılığın 2026 cezası 99.315 TL’dir ve dava süresi otuz gündür; 7223 sayılı Kanun kapsamındaki ürün güvenliği aykırılığında ise ceza 434.505 TL’den 4.345.058 TL’ye kadar çıkabilir ve dava süresi altmış gündür. Bu yazı kapsamı, iki rejimin ilişkisini, testleri, ithalatı, rolleri, kararları, cezaları ve itiraz yollarını anlatıyor.

Yiyecek Taklidi Ürün Nedir? Kanundaki ve Tebliğdeki Tanım

Türk hukukunda yiyecek taklidi ürün iki metinde neredeyse aynı sözcüklerle tanımlanır. 6502 sayılı Kanunun “Yiyecek taklidi ürünler” başlıklı 79. maddesinin birinci fıkrası, “gıda ürünü olmamalarına rağmen, sahip oldukları şekil, koku, renk, görünüm, ambalaj, etiket, hacim veya boyutları nedeniyle olduklarından farklı görünen ve bu sebeple tüketiciler, özellikle çocuklar tarafından, gıda ürünleriyle karıştırılarak tüketicilerin sağlığını ve güvenliğini tehlikeye atan ürünler”den söz eder. Bazı Tüketici Ürünlerinde Uygunluk Denetimi Tebliği de 31/12/2018 tarihli ve 30642 sayılı (4. mükerrer) Resmî Gazete’de yayımlanan değişiklikle eklenen 4. maddenin birinci fıkrasının (d) bendinde aynı unsurları sayar.

Tanımın üç unsuru vardır ve üçü birlikte aranır. Birincisi, ürün gıda değildir: yenmek için üretilmemiştir. İkincisi, ürün şekil, koku, renk, görünüm, ambalaj, etiket, hacim veya boyutu nedeniyle “olduğundan farklı görünür”; yani gıdaya benzer. Üçüncüsü, bu benzerlik yüzünden ürün gıdayla karıştırılarak sağlığı ve güvenliği tehlikeye atar. Üçüncü unsur, uygulamada en çok tartışılan noktadır: kek görünümlü bir mumun gıdaya benzemesi tek başına yeterli değildir; ağza alınması, emilmesi veya yutulması hâlinde bir tehlikenin doğması gerekir. Bu tehlikenin ölçütleri Tebliğin 5/B maddesinde ve ek tablosunda somutlaştırılmıştır.

Tanım ürün türü saymaz. Ticaret Bakanlığının yetkili kuruluş listesi örnek olarak gıda görünümlü mum ve dekoratif meyveyi anar; uygulamada meyve, şeker, dondurma, pasta veya hamburger biçimli silgi, kokulu kalem, anahtarlık, mıknatıs, banyo süsü, sahte meyve sepeti ve vitrin ürünleri de aynı değerlendirmeye girebilir. Ürünün oyuncak, kozmetik veya kırtasiye olarak sınıflandırılması ise hangi mevzuatın ve hangi kurumun öne çıkacağını değiştirir; bu ayrım aşağıda ayrıca ele alınmıştır.

Hangi Kurum Denetler? Ticaret Bakanlığı Listesi ve Sınır Ürünler

TKHK m.79/4, bu kapsamdaki ürünlerin piyasa gözetimi ve denetimini Ticaret Bakanlığına verir. Bakanlığın 14 Ekim 2026 tarihli “Yetkili PGD Kuruluşları ve Sorumlu Oldukları Ürün Grupları” listesi de “yiyecek taklidi ürünler (gıda görünümlü mum, dekoratif meyve vb.)” grubunu Tüketicinin Korunması ve Piyasa Gözetimi Genel Müdürlüğünün sorumluluğunda gösterir. Tebliğ de 2025 değişikliğinden bu yana “Ticaret Bakanlığı sorumluluğunda bulunan tüketici ürünlerini” kapsar (m.1, 2; RG 9/4/2025-32865) ve piyasa gözetimini Ticaret Bakanlığı Piyasa Gözetimi ve Denetimi Yönetmeliğine göre Bakanlığa bırakır (m.8). Hangi ürünün hangi kurumda olduğu GÜBİS Rehberi’ndeki bulucu tabloda topluca gösterilmiştir.

Sınır ürünlerde tablo değişir. Gıdaya benzeyen sabun, dudak balsamı veya banyo topu gibi ürünler kozmetik olarak piyasaya arz ediliyorsa aynı liste kozmetikleri Sağlık Bakanlığına verir; bu ürünlerde Tebliğ, kapsamı Ticaret Bakanlığı sorumluluğundaki ürünlerle sınırlı olduğu için doğrudan uygulanmaz, değerlendirme kozmetik mevzuatına göre yapılır. Ürün 14 yaşın altındaki çocukların oyun amaçlı kullanımı için tasarlanmışsa oyuncak mevzuatı devreye girer ve yine Ticaret Bakanlığı yetkilidir. Gıdayla temas eden bir mutfak ürünü gıda görünümlü olsa bile gıdayla temas eden madde ve malzeme olarak Tarım ve Orman Bakanlığının alanına girebilir. Aynı ürün için birden fazla kurumun sorumlu olduğu durumlarda denetimin eşgüdüm içinde yapılacağı Genel Ürün Güvenliği Yönetmeliğinin 8. maddesinin üçüncü fıkrasında düzenlenmiştir.

Çakmak ayrımı özellikle önemlidir: yiyecek veya içeceğe benzeyen çakmaklar Tebliğin 5/A maddesindeki “olduklarından farklı görünen çakmaklar” tanımına girer ve bunların piyasaya arzı risk değerlendirmesi aranmaksızın yasaktır. Bu konu çakmak toplatma ve oyuncak görünümlü çakmak yazımızda ayrıntılıdır. Ürünün oyuncak olup olmadığı tartışmalıysa çift amaçlı ürünlerde oyuncak sınıflandırması yazımıza bakılabilir.

TKHK m.79 Yasağı: Kapsamı, “Tehlikeye Atma” Şartı ve El Sanatı İstisnası

TKHK m.79/1 yasağı dört fiile yöneliktir: üretme, pazarlama, ithalat ve ihracat. Bu nedenle yasak yalnızca imalatçıyı değil, ürünü pazarlayan perakendeciyi, internet satıcısını ve ithalatçıyı da ilgilendirir. İhracat da sayıldığından, Türkiye’de üretilip yurt dışına satılan gıda görünümlü ürün de bu hükmün kapsamına girer. Maddenin ikinci fıkrası Bakanlığa bu ürünlere karşı “gerekli tedbirleri almaya ve düzenlemeleri yapmaya” yetki verir; Tebliğdeki 5/B hükmü bu yetkinin somut görünümlerinden biridir.

Yasağın sınırı, tanımdaki “tehlikeye atan” ifadesidir. Kanun koyucu gıdaya benzemeyi değil, benzerlik nedeniyle doğan tehlikeyi yasaklamıştır. Bu nedenle bir savunmada ilk sorulması gereken, ürünün gıdaya benzeyip benzemediği değil, ağza alınması, emilmesi veya yutulması hâlinde boğulma, zehirlenme, delinme veya tıkanma riski yaratıp yaratmadığıdır. Örneğin küçük parçaya ayrılmayan, element göçü sınırlarını sağlayan ve yeterli büyüklükteki bir ürün, gıdaya benzese bile Tebliğ m.5/B ölçütünü karşılayabilir; buna karşılık kolayca kopan küçük süslemeler veya zararlı madde göçü taşıyan bir ürün tehlike unsurunu doğurur.

Maddenin ikinci cümlesi bir istisna getirir: “Gıda ürünü olmamalarına rağmen geleneksel el sanatı ürünü olarak gıda ürünü şeklinde üretilen ve sağlığa zarar vermeyen ürünler, üzerinde uyarı işareti ve yazısı bulunması şartıyla bu hükmün dışındadır.” İstisnanın üç şartı birliktedir: ürün geleneksel el sanatı ürünüdür, sağlığa zarar vermez ve üzerinde hem uyarı işareti hem uyarı yazısı vardır. Seri üretimle çoğaltılan sanayi ürününün “el sanatı” sayılıp sayılmayacağı somut olayın koşullarına bağlıdır; kanun bu kavramı tanımlamaz. Yalnızca “yenmez” yazısı eklemek, ürünün sağlığa zarar vermeme şartını kendiliğinden sağlamaz ve el sanatı niteliği yoksa istisnayı doğurmaz.

Maddenin üçüncü fıkrası, piyasaya arz edilmiş bu ürünlerin güvensizliği tespit edilirse alınacak önlemlerde “Ürünlere İlişkin Teknik Mevzuatın Hazırlanması ve Uygulanmasına Dair Kanun” hükümlerinin uygulanacağını söyler. Bu kanun olan 4703 sayılı Kanun 7223 sayılı Kanunla yürürlükten kaldırılmış ve mevzuattaki atıfların 7223’e yapılmış sayılacağı hükme bağlanmıştır (7223 m.25/1-2). Dolayısıyla toplatma, piyasaya arz yasağı, geri çağırma ve imha gibi önlemler bugün 7223 sayılı Kanuna göre alınır. Beşinci fıkra ise bu ürünleri satın alan tüketicilerin maddi ve manevi zararları için dava hakkını saklı tutar.

Tebliğ m.5/B ve Ek Sıra 19: Boğulma, Zehirlenme, Delinme ve Tıkanma Ölçütü

Bazı Tüketici Ürünlerinde Uygunluk Denetimi Tebliği 3/5/2016 tarihli ve 29701 sayılı Resmî Gazete’de yayımlandı; yiyecek taklidi ürünlere ilişkin hükümler 31/12/2018 tarihli değişiklikle eklendi ve 1/1/2019’da yürürlüğe girdi. 5/B maddesine göre “yiyecek taklidi ürünler ya da bunların ayrılabilir kısımlarının, tüketiciler ve özellikle çocuklar tarafından ağza alınması, emilmesi ya da yutulması halinde boğulma, zehirlenme yahut sindirim sisteminde delinmeye veya tıkanmaya yol açmaması gerekir.” Hüküm bir yasak değil, karşılanması gereken bir güvenlik şartıdır.

Tebliğin 5. maddesi, kapsamındaki ürünlerin asgari güvenlik koşullarını karşılamasını zorunlu tutar ve bu temel gereklere uygunluğun, Genel Ürün Güvenliği Yönetmeliği hükümleri saklı kalmak kaydıyla, ilgili iktisadi işletmeci başka türlü ispatlamadıkça Tebliğdeki düzenlemeler ile ekte belirtilen standartlar dikkate alınarak değerlendirileceğini söyler. Standart değişir veya yenilenirse güncel hâli dikkate alınır (m.5/1, 2022 değişikliği). Ek tablonun 19. satırı yiyecek taklidi ürünler için iki standart gösterir: TS EN 71-1 (Oyuncak Güvenliği – Bölüm 1: Mekanik ve Fiziksel Özellikler) ve TS EN 71-3 (Oyuncakların Güvenliği – Bölüm 3: Bazı Elementlerin Göçü).

Bu iki standart 5/B’deki dört riskle doğrudan eşleşir. TS EN 71-1, küçük parça, ayrılabilen parça, keskin kenar ve uç gibi mekanik ve fiziksel tehlikeleri ele aldığından boğulma, delinme ve tıkanma riskleri için ölçüt sağlar. TS EN 71-3 ise ağızla temas veya yutma hâlinde malzemeden göç edebilecek belirli elementlerin sınırlarını düzenlediğinden zehirlenme riskinin ölçütüdür. Standartların oyuncak için yazılmış olması, yiyecek taklidi ürünün oyuncak sayıldığı anlamına gelmez; Tebliğ yalnızca ölçüt olarak bu standartlara atıf yapar.

Tebliğin 6. maddesine göre Bakanlık talep ederse iktisadi işletmeci, uluslararası akreditasyona sahip veya Bakanlıkça yetkilendirilmiş laboratuvarlardan alınmış test raporlarını ve ürünün uygunluğunu gösteren tüm bilgi ve belgeleri sunar; talep hâlinde belgelerin noter onaylı Türkçe tercümeleri de verilir. Bu nedenle gıda görünümlü ürün satan bir işletmenin elinde, piyasaya arzdan önce TS EN 71-1 ve TS EN 71-3 bakımından alınmış güncel raporların bulunması savunmanın temelidir. Test raporuna itiraz ve şahit numune konusu test raporuna itiraz yazımızda, küçük parça testinin ayrıntıları oyuncakta küçük parça yazımızda anlatılmıştır. Tebliğin güncel metni ve ek tablosu Bazı Tüketici Ürünlerinde Uygunluk Denetimi Tebliği güncel metni sayfamızdadır.

İki Rejim Birlikte: TKHK m.79 ile 7223 Sayılı Kanun Nasıl Uygulanır?

Gıda görünümlü bir üründe uygunsuzluk tespit edildiğinde iki ayrı yaptırım rejimi gündeme gelebilir. TKHK m.79/1 yasağına aykırılık için Kanunun 77. maddesinin on dördüncü fıkrası sabit tutarlı bir idari para cezası öngörür; karar Ticaret Bakanlığı tarafından verilir ve Bakanlık bu yetkiyi taşrada ticaret il müdürlüklerine devredebilir (TKHK m.78/1). Ürünün güvensiz olması ise 7223 sayılı Kanunun 5. maddesine ve Tebliğ m.5/B’ye aykırılıktır; bunun için 7223 m.16’daki önlemler ve m.20’deki idari para cezaları uygulanır.

Uygulamada önlem tarafı tektir: TKHK m.79/3 açıkça ürün güvenliği kanununa yollama yaptığı için toplatma, piyasaya arz yasağı ve geri çağırma 7223’e göre alınır. Para cezası tarafında ise aynı fiil hem TKHK m.79/1’i hem 7223 sayılı Kanunun ürün güvenliği hükümlerini ihlal ediyorsa, Kabahatler Kanununun 15. maddesinin birinci fıkrasındaki “bir fiille birden fazla kanun hükmünün ihlali” kuralı, en ağır idari para cezasını gerektiren hükmün uygulanmasını öngörür. Hangi cezanın uygulandığı, hangi kanuna dayanıldığı ve dava süresinin kaç gün olduğu kararın gerekçesinden ve tebligattaki yasal yol bilgisinden dikkatle okunmalıdır. Aynı ürüne birden fazla ceza ve içtima konusu {a(84569,”tekerrür ve içtima yazımızda”)} ayrıca anlatılmıştır.

Genel Ürün Güvenliği Yönetmeliği: Çocuklar Neden Ayrıca Gözetilir?

Tebliğ, Genel Ürün Güvenliği Yönetmeliği hükümlerini saklı tutar (m.5/1). Yönetmelik, ürüne ilişkin teknik düzenlemenin bulunmadığı veya insan sağlığı ve güvenliğine ya da belirli risklere ilişkin hüküm içermediği durumlarda uygulanır ve satış tekniğine bakılmaksızın, internet satışları dâhil tüm ürünlere uygulanır (m.2/1, 2/3). Güvenli ürün tanımında, ürünün bileşimi ve ambalajı, sunumu, etiketlenmesi, uyarıları ile “başta çocuklar, engelliler ve yaşlılar olmak üzere” risk altındaki tüketici kategorileri dikkate alınır (m.4/1-d).

Yiyecek taklidi üründe risk altındaki kategori doğrudan çocuklardır; tanımın kendisi “özellikle çocuklar” ifadesini kullanır. Bu, ürün yetişkinlere yönelik bir dekorasyon ürünü olarak pazarlansa bile, evde çocukların erişebileceği makul ölçüde öngörülebilir kullanım koşullarının değerlendirmeye gireceği anlamına gelir. Yönetmeliğe göre ürünün daha güvenli bir alternatifinin bulunması tek başına ürünü tehlikeli yapmaz (m.5/3); ancak standartlara uygunluk, yetkili kuruluşun ürünün tehlikeli olduğuna dair yeterli gerekçe bulması hâlinde önlem alınmasını da engellemez (m.5/7).

Üreticinin Yönetmelikteki yükümlülükleri arasında ürün veya ambalaj üzerinde model, parti veya seri bilgisi ile isim ve açık adres bulundurmak, numune alarak test etmek ve şikâyet kaydı tutmak, tüketicileri riskler hakkında yeterli ve etkin şekilde uyarmak ve gerektiğinde piyasadan çekme ve geri çağırma dâhil önlem almak vardır (m.6/2). Uyarı yükümlülüğünün yerine getirilmesi diğer yükümlülüklerden muaf tutmaz (m.6/3). Dağıtıcı ise uygun olmadığını bildiği veya bilmesi gereken ürünü tedarik etmemek ve menşe izlenebilirliği için belgeleri bulundurmakla yükümlüdür (m.7/1).

Gıda Görünümlü Mum, Silgi ve Dekoratif Meyve: Ürün Bazında Riskler

Mum. Meyve, pasta, kurabiye veya içecek görünümlü mumlar Bakanlık listesinde örnek olarak anılır. Bu ürünlerde hem görünüm hem koku gıdayı çağrıştırır; süsleme olarak eklenen küçük parçalar boğulma riski, boya ve kaplamalar zehirlenme riski yönünden incelenir. Mumdaki koku karışımı ayrıca SEA ve KKDİK etiket ve kısıtlama kuralları açısından değerlendirilir; bu yön oda kokusu, araç kokusu ve kokulu mum yazımızda anlatılmıştır.

Silgi ve kırtasiye. Şeker, çikolata, meyve, dondurma veya hamburger biçimli silgiler çocuklara yönelik olduğu için riskin en yüksek olduğu gruptur. Bu ürünler ayrıca kırtasiye ürünü olarak KKDİK kimyasal kısıtlamalarına tabidir; ithalatta 4016.92 pozisyonundaki silgiler 2026/12 sayılı Tebliğ Ek-1’de KKDİK parametreleri yönünden denetime tabi ürünler arasında sayılır. Kırtasiye ürünlerindeki kimyasal bulgular kırtasiye ürünlerinde kadmiyum ve kurşun yazımızda işlenmiştir. Ürün oyun amaçlı tasarlanmışsa (koleksiyon silgisi, oyun seti) oyuncak mevzuatı öne çıkabilir.

Dekoratif meyve ve sahte gıda. Plastik veya köpük meyve, sahte pasta, ekmek ve vitrin ürünleri genellikle yetişkin dekorasyonu olarak satılır. Bu ürünlerde riskin değerlendirilmesinde boyut, sertlik, ayrılabilen yaprak veya sap gibi parçalar ve kaplama malzemesi önem taşır. Ürün yalnızca işletme içinde vitrin malzemesi olarak kullanılıyor ve tüketiciye arz edilmiyorsa “piyasada bulundurma” unsuru ayrıca tartışılır (7223 m.3/1-i); tüketiciye satılıyorsa Kanun ve Tebliğ tam olarak uygulanır.

Anahtarlık, mıknatıs ve hediyelik eşya. Gıda görünümlü anahtarlık ve buzdolabı mıknatısları küçük boyutları nedeniyle boğulma ve tıkanma riski açısından dikkat çeker. Mıknatıs içeren ürünlerde mıknatısın ayrılması hâlinde ayrıca yutma riski doğar.

GÜBİS’te Yiyecek Taklidi Ürün İlanı Var mı? 2026 Görünümü

Güvensiz ürünlere ilişkin önlemler 7223 sayılı Kanunun 16. maddesinin sekizinci fıkrası uyarınca yetkili kuruluşun internet sitesi dâhil gerekli gördüğü tüm yöntemlerle ve bir gazete veya internet haber sitesinde ivedilikle ilan edilir; Ticaret Bakanlığının kararları GÜBİS’te yayımlanır. Büromuzun GÜBİS özetine göre 30.04.2026–30.10.2026 döneminde yayımlanan ilanlar oyuncak, bebek ve çocuk giyimi, kırtasiye ve spor ürünleri gruplarındadır; yiyecek taklidi ürün grubunda bu dönemde ilan yoktur. Ayrıntılı dağılım GÜBİS ilan istatistikleri sayfamızdadır.

İlan bulunmaması denetim yapılmadığı anlamına gelmez. Gıda görünümlü ürünler oyuncak ve kırtasiye ilanlarıyla aynı risk türlerini (küçük parça ve kimyasal göç) taşır ve şikâyet, laboratuvar bulgusu veya pazaryeri denetimiyle doğrudan inceleme konusu olabilir (7223 m.16/3). İlan yayımlandıktan sonra kaydın güncellenmesi veya kaldırılması süreci GÜBİS ilanı yazımızda anlatılmıştır.

İthalat: TAREKS’te Mum ve Dekoratif Meyve Denetleniyor mu?

Ticaret Bakanlığının 2026/12 sayılı Tüketici Ürünleri İthalat Denetimi Tebliği (RG 31/12/2025-33124, 4. mükerrer), Ek-1’deki ürünlerin ithalatta KKDİK Yönetmeliğine, teknik düzenleme bulunmayan durumlarda Genel Ürün Güvenliği Yönetmeliğine, Biyosidal Ürünler Yönetmeliğine ve Bazı Tüketici Ürünlerinde Uygunluk Denetimi Tebliğine uygunluğunun denetimini düzenler (m.1/1). Denetim TAREKS üzerinden ve risk analizine göre yapılır (m.4/1); fiili denetime yönlendirilen ürünlerde belgeler başvuru günü dâhil yirmi iş günü içinde yüklenir (m.9/1).

Resmî Gazete’deki metnin Ek-1 listesinde mum (3406), yapay meyve ve benzeri (6702) pozisyonları yer almamaktadır; listede yer alan pozisyonlar ağırlıkla kırtasiye, kılıf, takı, saat, diş fırçası, lazer ürünü ve çakmak gibi ürünlere ilişkindir. Silgiler (4016.92) ise KKDİK parametreleri yönünden listededir. Bu, gıda görünümlü mum veya dekoratif meyvenin gümrükte TAREKS denetimine kural olarak girmediği, ancak piyasaya çıktıktan sonra her zaman piyasa denetimine tabi olduğu anlamına gelir. GTİP sınıflandırması ürüne göre değişebileceğinden somut eşya için ithalat rejimi ayrıca kontrol edilmelidir.

TAREKS’te olumsuz sonuç, ek belge talebi ve gümrükte durdurulan ürün konusu TAREKS olumsuz sonuç yazımızda anlatılmıştır. Yabancı imalatçının Türkiye’deki temsilcisinin sorumluluğu için yetkili temsilci yazımıza bakılabilir.

İmalatçı, İthalatçı, Mağaza ve Pazaryeri: Kim Neden Sorumlu?

7223 sayılı Kanun sorumluluğu tedarik zincirindeki role göre dağıtır. İmalatçı ve ithalatçı piyasaya ancak teknik düzenlemesine veya genel ürün güvenliği mevzuatına uygun ürün arz eder (m.7/1-a, 9/1-a). İthalatçı ayrıca ürünün uygun olmadığını bildiği veya bilmesi gereken durumda ürünü uygun hâle getirmeden piyasaya arz edemez (m.9/1-c). Ürünü kendi isim veya markasıyla piyasaya arz eden ithalatçı ve dağıtıcı imalatçı sayılır (m.11/1); market markalı veya kendi markasıyla sattırılan gıda görünümlü ürünlerde bu kural sorumluluğu doğrudan satıcıya taşır.

Dağıtıcı (toptancı, mağaza, internet satıcısı) ürünü piyasada bulundurmadan önce uygunluk belgeleri, Türkçe talimat ve uyarılar ile imalatçı ve ithalatçı bilgilerinin bulunduğunu doğrular; uygun olmadığını bildiği veya bilmesi gereken ürünü piyasada bulunduramaz (m.10/1-a, b). İmalatçı veya ithalatçısı tespit edilemeyen üründe, yetkili kuruluşun bildirimini izleyen on iş günü içinde tedarikçi bilgisini vermeyen dağıtıcı imalatçı sayılır (m.11/2). TKHK m.79/1 yasağı “pazarlama” fiilini de kapsadığından mağaza ve internet satıcısı bu yasağın doğrudan muhatabıdır.

İnternet üzerinden satılan uygun olmayan ürün için yetkili kuruluş aracı hizmet sağlayıcıya içeriğin çıkarılması bildiriminde bulunur; içerik yirmi dört saat içinde çıkarılmazsa erişimin engellenmesine karar verilir (7223 m.17/2). Pazaryeri satıcısının durumu pazaryeri satıcısı yazımızda, mağaza ve dağıtıcının sorumluluğu dağıtıcıya ürün güvenliği cezası yazımızda ayrıntılıdır.

Tutarlar, Kanunun 20. maddesindeki miktarların Ticaret Bakanlığının 2026/13 sayılı Tebliği (RG 31/12/2025-33124, 4. mükerrer) ile 1/1/2026–31/12/2026 dönemi için belirlenen yeni değerleridir. Cezaya konu aykırılığın büyüklüğü ve yaptırım uygulanacak kişinin ekonomik durumu ceza belirlenirken dikkate alınır (m.20/11); uygunsuzluğun iki yıl içinde tekrarında bir önceki cezanın iki katı uygulanır (m.20/8).

Denetim, Numune, Savunma ve Kararlar: Toplatmaya Giden Yol

Yetkili kuruluş ürünleri depo, nakil aracı, iş yeri ve üretim tesisi dâhil gerekli gördüğü yerlerde denetleyebilir ve iktisadi işletmeciden belge, bilgi ve kayıt isteyebilir (7223 m.16/1). Denetim belge kontrolü, duyusal inceleme ve gerektiğinde numune alma ile yapılır (m.16/2); kimliği açıklanmadan internetten satın alınan ürünler de numune olarak esas alınabilir (m.17/4). Ürünün uygun olmadığı tespit edilirse numune, test ve muayene giderleri imalatçı veya ithalatçıya aittir (m.15/7). Denetimin ilk saatlerinde yapılacaklar Ticaret Bakanlığı denetimi yazımızda anlatılmıştır.

Risk taşıdığına dair yeterli gerekçe varsa yetkili kuruluş risk değerlendirmesi yapar; ciddi risk kararı bu değerlendirmeye dayanır ve daha yüksek bir güvenlik seviyesinin mümkün olması tek başına ürünü güvensiz yapmaz (m.16/3). Etiket, talimat veya uyarı eksikliği hâlinde yetkili kuruluş önce giderme ister, giderilmezse piyasaya arz yasağı veya piyasadan çekme gelir (m.16/4). Ürünün ciddi risk taşıdığı hâller dışında nihai karardan önce en az on iş günü savunma süresi verilir ve kararın tebligatında gerekçe, yasal itiraz yolları ve süreler belirtilir (m.16/5). Savunmanın hazırlanması ürün güvenliği savunma yazısı rehberimizde ayrıntılıdır.

Kanunun 16. maddesinin altıncı fıkrası düzeltici önlemleri sayar: risk ve önlemler hakkında bilgilendirme, uygunluğun sağlanması, Türkçe uyarılarla işaretleme, ciddi risk belirtisi bulunan ürünün piyasaya arzının geçici durdurulması, ciddi riskli ürünün piyasaya arzının ivedilikle durdurulması, piyasadan çekilmesi, geri çağrılması, imhası veya işlevsiz hâle getirilmesi. İşletmeci bu önlemleri almazsa veya yetersiz kalırsa yetkili kuruluş önlemleri kendisi alır (m.17/1). Geri çağırmada nihai kullanıcıya sorunun giderilmesi, ürünün teslim tarihindeki perakende satış değerinin ödenmesi veya güvenli eş değer ürünle değiştirme seçeneklerinden en az biri sunulur ve tüm masraflar geri çağıran işletmeciye aittir (m.19/3–4).

İdari Para Cezaları 2026: TKHK m.77/14 ve 7223 m.20 Hangi Durumda?

TKHK m.77/14, 79. maddenin birinci fıkrasındaki yükümlülüklere aykırı hareket edenler hakkında kanun metninde beş bin Türk lirası idari para cezası öngörür. Bu tutar her yıl yeniden değerleme oranında artırılır; 23/12/2025 tarihli ve 33116 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan tebliğe göre 1/1/2026’dan itibaren uygulanan tutar 99.315 TL’dir. Ceza sabit tutarlıdır; 7223’teki gibi alt ve üst sınır arasında takdir yoktur.

7223 m.20/1-a, teknik düzenlemelerin veya genel ürün güvenliği mevzuatının ürün güvenliğine ilişkin hükümlerine aykırı hareket eden imalatçı ve ithalatçılara 2026’da 434.505 TL’den 4.345.058 TL’ye kadar ceza öngörür. Tebliğ m.5/B ürün güvenliğine ilişkin bir hüküm olduğundan, Tebliğin teknik düzenleme mi yoksa genel ürün güvenliği mevzuatının parçası mı sayıldığı tartışmasından bağımsız olarak bu bent kapsamında değerlendirilir. Ürün güvenliği dışındaki hükümlere aykırılıkta (örneğin Tebliğ m.5/D’deki hayvansal menşeli parça bilgisi) m.20/1-b uygulanır: 173.801–1.738.022 TL. Ceza, idari önlemlerin uygulanmasına engel değildir (m.20/9).

Kabahatler Kanununun 17. maddesinin altıncı fıkrası, ödeme süresi içinde peşin ödemede yüzde 25 indirim öngören genel kuraldır. Ürün güvenliği cezalarında bu indirimin uygulanmasına ilişkin özel bir resmî açıklama tespit edemediğimizden ceza kararındaki ve tebligattaki ödeme bilgisi ayrıca kontrol edilmelidir. Ödeme, dava hakkını ortadan kaldırmaz. Bu konu idari para cezası ve iptal davası rehberimizde ayrıntılıdır.

Karara Karşı Yol: Uzlaşma, Üst Makama Başvuru, İptal Davası ve Yürütmenin Durdurulması

Her iki rejimde de yargı yolu idari yargıdır. 7223 m.22/2, Kanuna göre verilen idari yaptırım kararlarına karşı 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu hükümlerine göre idari yargıya başvurulabileceğini söyler; dava süresi altmış gündür ve yazılı bildirimi izleyen günden başlar (İYUK m.7, 8). TKHK m.78/2 ise yine idari yargı yolunu öngörür, ancak süreyi kısaltır: dava işlemin tebliğini izleyen günden itibaren otuz gün içinde açılır ve iptal davası açılması kararın yerine getirilmesini durdurmaz.

TKHK cezalarında Kanunun 77/A maddesi uzlaşma imkânı tanır: ceza muhatabı, aykırılığın kanun hükümlerine yeterince nüfuz edememekten veya yanlış yorumlamaktan kaynaklandığını ya da yargı kararları ile idare arasında görüş farkı bulunduğunu ileri sürerek, tebliğden itibaren on beş gün içinde ve henüz dava açılmamışsa uzlaşma talep edebilir. Talep dava açma süresini durdurur; uzlaşma sağlanamazsa süre kaldığı yerden işler ve yeniden talep yapılamaz. Uzlaşmada indirim oranı yüzde elliyi geçemez ve uzlaşılan hususlar hakkında dava açılamaz (m.77/A/3–5).

7223 kararlarında ise dava açmadan önce, dava süresi içinde işlemin kaldırılması veya değiştirilmesi üst makamdan, üst makam yoksa işlemi yapan makamdan istenebilir; bu başvuru işleyen süreyi durdurur, otuz gün içinde cevap verilmezse istek reddedilmiş sayılır (İYUK m.11). Dava açılması işlemin yürütülmesini kendiliğinden durdurmaz; yürütmenin durdurulması için işlemin uygulanması hâlinde telafisi güç veya imkânsız zararların doğması ve işlemin açıkça hukuka aykırı olması şartları birlikte aranır (İYUK m.27). Ceza kararı ile toplatma veya piyasaya arz yasağı kararı ayrı işlemlerdir; aralarındaki bağlantı nedeniyle tek dilekçeyle dava edilmeleri mümkündür.

Varsayımsal Örnekler: Mum Atölyesi, Silgi İthalatçısı ve Dekor Mağazası

Aşağıdaki örnekler varsayımsaldır; gerçek bir firmayı veya kararı anlatmaz.

Varsayımsal örnek 1 – Mum atölyesi: Küçük bir atölye, üzerinde gerçek boyutlu meyve süsleri bulunan pasta görünümlü mumlar üretip internetten satıyor. Bakanlık kimliğini açıklamadan satın aldığı numunede süslerin kolayca ayrıldığını ve küçük parça silindirine sığdığını tespit ediyor. Atölyeye savunma için on iş günü veriliyor. Atölyenin el sanatı istisnasına dayanabilmesi için ürünün sağlığa zarar vermediğini de göstermesi gerekir; ayrılabilir küçük parça bulunduğundan bu savunma zayıftır. Daha etkili yol, satışı durdurmak, süslemeleri sabit hâle getirecek şekilde tasarımı değiştirmek, satılmış ürünler için geri çağırma planı hazırlamak ve yeni test raporu almaktır.

Varsayımsal örnek 2 – Silgi ithalatçısı: Bir ithalatçı çikolata görünümlü silgileri TAREKS’te KKDİK parametreleri yönünden olumlu sonuçla ithal ediyor. Piyasa denetiminde, silgilerin parçalara ayrılabildiği ve ambalajın gerçek bir şekerleme ambalajını andırdığı tespit ediliyor. İthalatçının “TAREKS’ten geçti” savunması tek başına yeterli değildir (2026/12 m.12/2–3). İthalatçı ithalat öncesinde TS EN 71-1 ve 71-3 testlerini yaptırıp yaptırmadığını, ambalaj tasarımını ve ürünün hedef kitlesini belgelemelidir.

Varsayımsal örnek 3 – Dekor mağazası: Bir dekor mağazası, toptancıdan aldığı plastik meyve sepetlerini satıyor. Denetimde meyvelerin yapraklarının koptuğu ve küçük parça oluşturduğu tespit ediliyor. Mağaza dağıtıcıdır; doğrulama yükümlülüğünü yerine getirdiğini (imalatçı ve ithalatçı bilgisi, Türkçe uyarılar, belgeler) ve uygunsuzluğu bilmediğini ve bilmesinin gerekmediğini göstermesi önemlidir. Tedarikçi bilgisini on iş günü içinde bildirmezse imalatçı sayılabilir (7223 m.11/2). Yetkili kuruluşa bilgi ve belge sunarak iş birliği yapması gerekir (m.10/1-d).

Sık Yapılan Hatalar ve Adım Adım Yol Haritası

Adım adım: (1) Ürün portföyünüzde gıda görünümlü ürünleri listeleyin ve her birinin oyuncak, kozmetik, kırtasiye veya genel tüketici ürünü olarak hangi rejime girdiğini belirleyin. (2) Ayrılabilir parça, boyut ve kaplama yönünden TS EN 71-1 ve TS EN 71-3 raporu alın; raporların akredite laboratuvardan olmasına dikkat edin (Tebliğ m.6). (3) Ambalajın gerçek bir gıda ambalajını andırıp andırmadığını gözden geçirin. (4) Türkçe uyarıları, imalatçı ve ithalatçı bilgisini ve parti numarasını kontrol edin (7223 m.7/1-e, f, g, ğ). (5) Tedarikçi ve müşteri kayıtlarını on yıl saklanacak şekilde düzenleyin (m.12). (6) Risk fark ederseniz yetkili kuruluşu bilgilendirin ve kendiliğinden önlemi değerlendirin (m.7/1-h, 21/1). (7) Savunma yazısı gelirse süreyi, karar gelirse hangi kanuna dayandığını ve dava süresini derhâl belirleyin.

Kurum içi düzen için ürün güvenliği uyum programı yazımıza, belge ve etiket eksikliği için CE işareti ve Türkçe etiket eksikliği yazımıza, zarar gören bir kullanıcının açtığı dava için ürün sorumluluğu davası yazımıza, yaralanma hâlinde ceza sorumluluğu için güvensiz ürün ceza sorumluluğu yazımıza bakılabilir.

Sıkça Sorulan Sorular

Yiyecek taklidi ürün nedir?

Gıda olmadığı hâlde şekli, kokusu, rengi, görünümü, ambalajı, etiketi, hacmi veya boyutu nedeniyle olduğundan farklı görünen ve bu nedenle özellikle çocuklarca gıdayla karıştırılarak tüketicinin sağlığını ve güvenliğini tehlikeye atan üründür (TKHK m.79/1; Bazı Tüketici Ürünlerinde Uygunluk Denetimi Tebliği m.4/1-d).

Gıda görünümlü mum satmak yasak mı?

Gıdaya benzemek tek başına yasak değildir. TKHK m.79/1 gıdayla karıştırılma nedeniyle sağlığı ve güvenliği tehlikeye atan ürünleri yasaklar. Mum ve ayrılabilir parçaları ağza alındığında, emildiğinde veya yutulduğunda boğulma, zehirlenme, delinme veya tıkanmaya yol açmamalıdır (Tebliğ m.5/B).

Yiyecek taklidi ürünler hangi standarda göre test edilir?

Tebliğin ek tablosunun 19. satırı TS EN 71-1 (mekanik ve fiziksel özellikler) ve TS EN 71-3’ü (bazı elementlerin göçü) gösterir. Standart revize edilirse güncel hâli dikkate alınır (Tebliğ m.5/1).

Yiyecek taklidi ürünleri hangi kurum denetler?

Ticaret Bakanlığı. TKHK m.79/4 piyasa gözetimini Bakanlığa verir; Bakanlığın 14.10.2026 tarihli listesi yiyecek taklidi ürünleri (gıda görünümlü mum, dekoratif meyve vb.) Tüketicinin Korunması ve Piyasa Gözetimi Genel Müdürlüğüne bırakır. Kozmetik olarak arz edilen ürünler Sağlık Bakanlığının alanındadır.

Üzerine “yenmez” yazmak yeterli mi?

Genellikle hayır. TKHK m.79/1’deki istisna; geleneksel el sanatı ürünü olma, sağlığa zarar vermeme ve uyarı işareti ile yazısı taşıma şartlarının birlikte bulunmasını ister. Ürün güvenliği şartı (Tebliğ m.5/B) ise istisnasız uygulanır.

Yiyecek taklidi ürün cezası 2026’da ne kadar?

TKHK m.79/1’e aykırılıkta ceza 2026 için 99.315 TL’dir (m.77/14; RG 23/12/2025-33116). Ürün güvenliğine ilişkin aykırılıkta 7223 m.20/1-a uyarınca imalatçı ve ithalatçıya 434.505–4.345.058 TL, dağıtıcıya m.20/1-e uyarınca 60.830–608.307 TL ceza verilebilir (Tebliğ 2026/13).

Aynı ürün için hem TKHK hem 7223 cezası verilebilir mi?

Önlemler (toplatma, piyasaya arz yasağı) 7223’e göre alınır (TKHK m.79/3; 7223 m.25/2). Bir fiille birden fazla kanun hükmü ihlal edilmişse Kabahatler Kanunu m.15/1 uyarınca en ağır idari para cezasını gerektiren hüküm uygulanır; kararın dayanağı ayrıca incelenmelidir.

TKHK cezasına karşı dava süresi kaç gün?

Otuz gündür ve işlemin tebliğini izleyen günden başlar; dava kararın yerine getirilmesini durdurmaz (TKHK m.78/2). 7223 kapsamındaki kararlarda süre altmış gündür (7223 m.22/2; İYUK m.7).

TKHK cezasında uzlaşma mümkün mü?

Evet. Tebliğden itibaren on beş gün içinde ve dava açılmamışsa uzlaşma talep edilebilir; talep dava süresini durdurur, indirim yüzde elliyi geçemez ve uzlaşılan konuda dava açılamaz (TKHK m.77/A).

Gıda görünümlü mum veya dekoratif meyve TAREKS’e tabi mi?

2026/12 sayılı Tüketici Ürünleri İthalat Denetimi Tebliği Ek-1’de mum (3406) ve yapay meyve (6702) pozisyonları yer almaz; silgiler (4016.92) KKDİK yönünden listededir. TAREKS’e tabi olmasa da ithalatçı ürünün güvenli olmasından sorumludur (m.12/1) ve TKHK m.79/1 ithalatı da yasaklar.

Kendiliğimden toplatırsam ceza alır mıyım?

Uygunsuzluğu kendisi tespit edip yetkili kuruluşun talebi ve uyarısı olmadan geri çağırma dâhil gerekli tedbirleri alan ve uygunsuzluğu tamamen gideren işletmeciye 7223 sayılı Kanundaki idari yaptırımlar uygulanmaz (m.21/1). TKHK cezası yönünden ayrıca değerlendirme gerekir.

Hukukçular Evi Bu Dosyalarda Ne Yapar

Hukukçular Evi Ankara; yiyecek taklidi ürünlere ilişkin dosyalarda ürünün hangi rejime ve hangi kuruma girdiğinin belirlenmesi, test raporu ve numune incelemesi, savunma, TKHK cezasında uzlaşma talebi, piyasaya arz yasağı, toplatma ve idari para cezasına karşı iptal davası ve yürütmenin durdurulması ile tedarik sözleşmeleri konularında hukuki destek sağlar. Ürün güvenliği rehberlerinin tamamı için Piyasa Gözetimi ve Denetimi Rehberi, GÜBİS ilanları için GÜBİS Rehberi sayfalarına bakılabilir. Dosyanızı değerlendirmek için 0554 648 37 15 numaralı telefondan bize ulaşabilirsiniz.

Mevzuat ve kaynaklar: 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun (RG 28/11/2013-28835) m.77/14, 77/A, 78, 79 ve 2026 yılı idari para cezalarına ilişkin tebliğ (RG 23/12/2025-33116); 7223 sayılı Ürün Güvenliği ve Teknik Düzenlemeler Kanunu (RG 12/03/2020-31066) m.3, 5, 6, 7, 9, 10, 11, 12, 15, 16, 17, 19, 20, 21, 22, 25 ve Ürün Güvenliği ve Denetimi: 2026/13 sayılı Tebliğ (RG 31/12/2025-33124, 4. mükerrer); Bazı Tüketici Ürünlerinde Uygunluk Denetimi Tebliği (RG 3/5/2016-29701) ve değişiklikleri (RG 31/12/2018-30642 4. mükerrer; RG 25/11/2022-32024; RG 9/4/2025-32865) m.1, 2, 4, 5, 5/A, 5/B, 5/C, 6, 7, 8, 9, ek sıra 19; Genel Ürün Güvenliği Yönetmeliği (RG 11/03/2021-31420) m.2, 4, 5, 6, 7, 8; Tüketici Ürünleri İthalat Denetimi Tebliği (Ürün Güvenliği ve Denetimi: 2026/12; RG 31/12/2025-33124, 4. mükerrer) m.1, 4, 9, 12, Ek-1; 5326 sayılı Kabahatler Kanunu m.15, 17; 2577 sayılı İYUK m.7, 8, 11, 27; Ticaret Bakanlığı Yetkili PGD Kuruluşları ve Sorumlu Oldukları Ürün Grupları listesi (14.10.2026); AB Genel Ürün Güvenliği Tüzüğü (AB) 2023/988 (13.12.2024’ten itibaren uygulanır; gıda taklidi ürünleri kapsar). GÜBİS verisi büromuzun 30.04.2026–30.10.2026 özetidir (firma adı içermez). Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır, hukuki danışmanlık yerine geçmez.