Teleferik, Telesiyej ve Teleskide Ruhsat, Periyodik Kontrol ve Kaza Sorumluluğu 2026: Kablolu Taşıma Tesisatı Yönetmeliği (2016/424/AB), CE ve Onaylanmış Kuruluş, İşletme Teknik Ruhsatı, İşletmeci ve İmalatçının Hukuki ve Cezai Sorumluluğu, Sigorta — SGM 2009/11; 7223 m.20; TCK m.85, 89

Teleferik, telesiyej, telekabin ve teleski hukuken iki ayrı rejime tabidir. Ürün tarafında tesise yerleştirilen alt sistemler ve emniyet aksamları, Kablolu Taşıma Tesisatı Yönetmeliğine (2016/424/AB; RG 2.12.2017-30258) göre onaylanmış kuruluşun katıldığı uygunluk değerlendirmesinden geçer, AB uygunluk beyanı ve CE işaretiyle piyasaya arz edilir; yetkili kuruluş Sanayi ve Teknoloji Bakanlığıdır ve aykırılıkta 7223 sayılı Kanunun 20. maddesine göre 2026’da 60.830 TL’den 4.345.058 TL’ye kadar idari para cezası uygulanabilir. İşletme tarafında yapı ruhsatı belediye veya valilikten, işletme teknik ruhsatı TMMOB Makine ve Elektrik Mühendisleri Odalarından (SGM: 2009/11 Tebliği m.5, 6), işyeri açma ve çalışma ruhsatı yetkili idareden alınır; işletmeci kontrolleri yaptırır ve tehlikeli uygunsuzlukta tesisi durdurur. Yıllık periyodik kontrol İş Ekipmanları Yönetmeliğine de tabidir ve 1.1.2027’den itibaren ekipman muayene kuruluşlarınca yapılacaktır. Savunma süresi on iş günü, iptal davası süresi altmış gündür. Bu yazı kapsamı, uygunluk değerlendirmesini, montaj firmasının durumunu, ruhsat ve kontrol zincirini, cezaları, itirazı, kazada sorumluluğu ve sigortayı anlatıyor.

GÜBİS’te Teleferik İlanı Var mı? Kablolu Taşımada Ürün ve İşletme Tarafını Kim Denetler?

GÜBİS’te 28.04.2026–28.10.2026 arasında yayımlanan 18 ilanın tamamı Ticaret Bakanlığına aittir ve hiçbiri kablolu taşıma tesisatına, alt sistemlerine veya emniyet aksamlarına ilişkin değildir; 2026 yılında bu grupta yayımlanmış bir GÜBİS ilanı bulunmamaktadır. Ticaret Bakanlığının 14.10.2026 tarihli yetkili PGD kuruluşları listesinde kablolu taşıma tesisatı ayrı bir ürün grubu olarak yazılmamıştır. Yetki Kablolu Taşıma Tesisatı Yönetmeliğinden çıkar: Yönetmelik “Bakanlık” olarak Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığını tanımlar ve ruhsatlandırma usullerini, işletimin kısıtlanmasını ve piyasa gözetimini ona bırakır (m.4/1-d, 10, 11, 39–43). Bu görevleri bugün Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı yürütür; usul, Bakanlığın Piyasa Gözetimi ve Denetimi Yönetmeliğindedir (m.1, 2).

Sorumluluk iki hatta ilerler: ürün tarafında muhatap imalatçı, yetkili temsilci, ithalatçı ve dağıtıcıdır ve yaptırım 7223 sayılı Kanuna dayanır; işletme tarafında soru tesisin ruhsatlı kurulması, bakımı, kontrolü ve tehlikede durdurulmasıdır. Yazıda Kablolu Taşıma Tesisatı Yönetmeliği “Kablolu Yön.”, İnsan Taşımak Üzere Tasarımlanan Kablolu Taşıma Tesisatının Ruhsatlandırılması, Bakım ve İşletilmesine Dair Tebliğ (SGM: 2009/11) “Tebliğ”, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı Piyasa Gözetimi ve Denetimi Yönetmeliği “STB PGD Yön.” diye kısaltılmıştır.

Tebliğ, eski 2000/9/AT Yönetmeliğine dayanılarak çıkarılmıştır (m.2, 3). Eski Yönetmelik yürürlükten kaldırılmış, ona yapılan atıflar yeni Yönetmeliğe yapılmış sayılmıştır (Kablolu Yön. m.47); Tebliğ 30.10.2026 itibarıyla mevzuat.gov.tr’de yürürlükteki mevzuat arasındadır. Ruhsatlandırma usullerini sonradan yeniden düzenleyen bir metin tespit edemedik (bkz. m.10/1). Benzer ayrım için makine emniyeti ve asansör periyodik kontrolü yazılarımıza bakılabilir.

Kablolu Taşıma Tesisatı Yönetmeliği (2016/424/AB) Neyi Kapsar? Teleferik, Telesiyej, Teleski, Alt Sistem ve Emniyet Aksamı

Yönetmelik 2.12.2017 tarihli ve 30258 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanmış, maddelerinin çoğu 21.4.2018’de yürürlüğe girmiştir (m.48). Kablolu taşıma tesisatı; insan taşımak için tasarımlanan, altyapı ve alt sistemlerden oluşan ve çekmenin hat boyunca kablolarla sağlandığı yerleşik sistemdir (m.4/1-l). Teleferik taşıyıcıların kabloyla askıda tutulup ileri itildiği, teleski uygun gereçli yolcuların hat boyunca çekildiği, kablolu tren taşıyıcıların yerde veya sabit yapılar üzerinde kabloyla çekildiği tesisattır (m.4/1-ş, t, m). Telesiyej ve telekabin ayrıca tanımlanmamıştır; taşıyıcıları kabloyla askıda tutulduğundan teleferik tanımı içinde değerlendirilir. Turizm mevzuatı da “teleferik, telesiyej, teleski, tele kabin” düzenlemelerini birlikte sayar (Turizm Tesisleri Yön. m.31/1).

Yönetmelik yeni tesisatı, yeniden ruhsatlandırma gerektiren değişiklikleri ve alt sistemlerle emniyet aksamlarını kapsar (m.2/1). Alt sistem, Ek-I’de listelenen sistem veya bunların kombinasyonudur; emniyet aksamı, bir arızada yolcu, personel veya üçüncü kişilerin güvenliği için işlev gören teçhizat parçası ya da cihazdır; altyapı ise mahallinde inşa edilen istasyon ve hat yapılarıdır (m.4/1-c, g, ç). Ayrımın sonucu şudur: alt sistem ve emniyet aksamı piyasaya arz edilen üründür, altyapı ve tesisatın bütünü ruhsatlandırma ve işletim rejimine girer; hepsi Ek-II’deki temel gerekleri karşılar (m.7). Asansörler, 1.1.1986’dan önce hizmete alınmış ve tarihi, kültürel veya miras olarak sınıflandırılmış tesisatlar, tarım ve ormancılık tesisatları, yalnız mal ve belirli kişileri taşıyan dağ evi tesisatları, yalnız eğlence amaçlı araçlar, madencilik ve sınai tesisatlar ile su yoluyla taşınan tesisatlar kapsam dışıdır (m.2/2).

21.4.2018’den önce eski Yönetmeliğe göre arz edilen uygun ürünler ve o tarihten önce kurulan tesisatlar korunur, emniyet aksamlarının eski sertifikaları geçerlidir (geçici m.1). Uyumlaştırılmış standartlara uygun ürünün temel gereklere uygun olduğu varsayılır (m.18) ve teknik düzenlemeye uygun ürün aksi ispatlanana kadar güvenli kabul edilir (7223 m.5/2); savunmanın temeli bu iki kuraldır.

Uygunluk Değerlendirmesi, Onaylanmış Kuruluş ve CE İşareti: Alt Sistem ve Emniyet Aksamı Nasıl Piyasaya Arz Edilir?

Alt sistem ve emniyet aksamı ancak Yönetmeliğe uygunsa piyasada bulundurulur (m.5). İmalatçı arzdan önce aşağıdaki dört yoldan birini seçerek uygunluk değerlendirmesini uygular (m.19).

Uygunluk kanıtlanınca imalatçı AB uygunluk beyanını düzenler ve CE işaretini iliştirir (m.12/2). Beyan Ek-IX’a göre düzenlenir, ürünle birlikte bulunur ve imalatçı onunla uygunluk sorumluluğunu üstlenir (m.20). CE işareti arzdan önce ürüne veya bilgi plakasına görünür ve kalıcı biçimde konur; yanında üretim kontrolüne katılan onaylanmış kuruluşun kimlik numarası yer alır (m.22). Teknik dosya ve beyan otuz yıl saklanır; 7223’teki on yıllık asgari süre yerine bu süre esas alınır (m.12/3; 7223 m.7/1-c).

Onaylanmış kuruluş, Bakanlığa TÜRKAK akreditasyon sertifikasıyla başvuran, bağımsız üçüncü taraf bir kuruluştur ve mesleki sorumluluk sigortası yaptırmak zorundadır (m.27/3, 27/15, 30/2). Temel gerekler karşılanmazsa sertifika vermez; sonradan uygunsuzluk görürse sertifikayı askıya alır veya iptal eder ve kendi kararlarına karşı bir itiraz yöntemi bulundurur (m.35/3-5, 36). Bakanlık da yükümlülüklerini yerine getirmeyen kuruluşun faaliyetini kısıtlayabilir, askıya alabilir veya statüsüne son verebilir (m.33); mevcut sertifikanın akıbeti için onaylanmış kuruluş askıya alındığında yapılacaklar yazımıza bakılabilir. Türkiye’de bu Yönetmelik kapsamında görevlendirilmiş bir kuruluş bulunup bulunmadığını doğrulayamadık; kuruluşun kimlik numarası ve kapsamı NANDO veri tabanından tarihli çıktıyla kontrol edilmelidir.

İmalatçı, İthalatçı, Dağıtıcı ve Montaj Firmasının Yükümlülükleri: Kim İmalatçı Sayılır?

İktisadi işletmeci; alt sistemin veya emniyet aksamının imalatçısı, yetkili temsilcisi, ithalatçısı ve dağıtıcısıdır (m.4/1-ı). İmalatçı tanımı geniştir: ürünü imal eden ya da kendi adı veya markasıyla pazarlayan veya bir kablolu taşıma tesisatına dahil eden kişi imalatçıdır (m.4/1-i). Bu nedenle alt sistemi kendi adıyla tesisata dahil eden montaj firması imalatçı yükümlülükleriyle karşılaşabilir. Kendi adıyla arz eden veya ürünü uygunluğu etkileyecek biçimde değiştiren ithalatçı ve dağıtıcı da imalatçı sayılır (m.16; 7223 m.11/1).

Kablolu taşımaya özgü iki kural öne çıkar: imalatçı risk taşıyan ürün için Bakanlığın yanında tesisattan sorumlu kişiyi de derhal bilgilendirir (m.12/9) ve iktisadi işletmeciler ürünü sağladıkları tesisatın kurulumundan sorumlu kişiyi bildirebilmelidir (m.17/1-b). Tebliğ ise tesisatın yapımını üstlenen kişiyi “esas yapımcı” sayar; işletme teknik ruhsatı başvurusu ve çalıştırma testi ona aittir (m.4/1-c, ç; 6/1). Bu sıfatları taşımayan montaj firmasının sorumluluğu çoğunlukla sözleşmeye dayanır. Bkz. yetkili temsilci ve CE ve uygunluk beyanı eksikliği yazılarımız.

Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı Denetimi: Şekli Uygunsuzluk, Risk Taşıyan Ürün ve Piyasadan Çekme

Bakanlık, ürünün risk taşıdığına dair yeterli sebep görürse değerlendirme yapar; uygunsuzlukta işletmeciden makul sürede uygun hâle getirme, piyasadan çekme veya geri çağırma ister, onaylanmış kuruluşu bilgilendirir; önlem alınmazsa ürünü kısıtlar, yasaklar veya geri çağırır (Kablolu Yön. m.40). CE’nin veya kuruluş numarasının eksikliği, beyanın veya teknik dosyanın bulunmaması gibi şekli uygunsuzluklarda önce giderilmesi istenir (m.43). Usule göre şekli uygunsuzlukta imalatçı veya ithalatçı on iş günü içinde düzeltici önlem planıyla başvurur, risk taşıyan uygunsuzlukta da on iş günü içinde önlemleri gösteren başvuru yapar; her iki hâlde altı ayı geçmeyen süre verilir (STB PGD Yön. m.14/3-4, 15/3-4). Ciddi risk dışında önlem kararından önce on iş günü savunma hakkı tanınır; ciddi riskte önlem doğrudan alınır (m.14/7, 15/7-8; 7223 m.16/5). Risk taşıyan uygunsuzlukta önlem kararını Bakan Yardımcısı, şekli uygunsuzlukta il müdürü verir (STB PGD Yön. m.31/3-4).

Hizmete sunulan ürün iş yerinde de denetlenebilir; belge denetime engel değildir, daha yüksek güvenlik seviyesinin mümkün olması ise ürünü güvensiz kılmaz (7223 m.15/6, 16/1, 16/3). Bakanlık tehlikeli tesisatın işletimini de kısıtlayabilir veya yasaklayabilir (Kablolu Yön. m.11). Savunma yazısı için ürün güvenliği savunma yazısı rehberimize bakılabilir.

Teleferik Nasıl Kurulur ve Hizmete Açılır? Emniyet Raporu, Yapı Ruhsatı ve İşletme Teknik Ruhsatı

Tesisattan sorumlu kişi, çalışma biçimlerini, yerel çevreyi ve en olumsuz durumları dikkate alan emniyet analizini yapar veya yaptırır; sonuç emniyet raporunda yer alır (Kablolu Yön. m.9). Yönetmelik bu kişinin Bakanlıkça belirleneceğini söyler; onu belirleyen yeni bir düzenleme tespit edemedik. Tebliğ rolleri “tesisat yaptırıcısı” (yapı ruhsatı), “esas yapımcı” (yapım ve teknik ruhsat başvurusu) ve “tesisat işletmecisi” (işletme, bakım ve kontrol) olarak dağıtır (m.4/1-ç, h, ı).

Yapı ruhsatı başvurusunda İmar Kanunundaki belgelere ek olarak 1/2000 ölçekli hat haritası, vaziyet planı, kablo, güvenlik ve kurtarma tertibatını anlatan teknik rapor, deprem, heyelan, çığ, sel ve rüzgâr verileri ile jeoteknik etüt verilir; güzergâh veya istasyon değişikliğinde yeniden ruhsat alınır (Tebliğ m.5). Montajdan sonra esas yapımcı, teknik dosya, emniyet raporu, uygunluk beyanları, onaylanmış kuruluş gözetiminde TS EN 1709’a göre yapılıp onun tasdik ettiği çalıştırma testi raporu, personel eğitim belgeleri ve işletme, bakım ve kurtarma talimatlarıyla TMMOB Makine veya Elektrik Mühendisleri Odasına başvurur; ruhsat iki odanın uzmanlarının incelemesi sonunda müştereken düzenlenir (m.4/1-c, 6/1-2). Tesisat, işletme teknik ruhsatından sonra yapı kullanma izni alınınca hizmete açılır; temel karakteristik değişikliğinde ruhsat yenilenir (m.6/3-4; İmar K. m.30). Ruhsatlandırma belgelerinin kopyaları tesisatta saklanır (Kablolu Yön. m.10/2).

Ruhsat aşamasında kırmızı çizgiyle işaretlenen hat boyunca işletme güvenliğini etkileyecek yapı yapılamaz (Tebliğ m.10).

İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatı ve Turizm Mevzuatı: Belediye, İl Özel İdaresi ve Valilik

Teleferikler, 9.6.2020 tarihli değişiklikle İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmeliğin Ek-1 H-f bölümüne eklenmiştir. Yetkili idareden ruhsat alınmadan işyeri açılamaz; başka kurumların izinleri bu yükümlülüğü kaldırmaz ve ruhsatsız işyeri kapatılır (m.6/1). Yetkili idare belediye ve mücavir alanlarda belediye, bunların dışında il özel idaresidir (m.4/1-a). Başvuru ve beyan formu kriterlere uygunsa ruhsat aynı gün verilir ama müktesep hak doğurmaz; bir ay içinde kontrol edilir, eksik için bir defaya mahsus on beş gün verilir, giderilmezse ruhsat iptal edilip işyeri kapatılır (m.12, 13).

Ek-1 H-f’ye göre parklardaki ekipmanın kontrol ve bakımı ayda en az iki kez makine veya elektrik mühendisi ve teknisyenince yapılır; teleferiğin istasyonları ve alt sistemleri ise Kablolu Taşıma Tesisatı Yönetmeliği kapsamında bakılıp denetlenir (f-1, f-5). Ayda iki kontrol kuralının teleferiğin kendisine uygulanıp uygulanmadığı metinde açık değildir. Turizm belgeli kış sporları mekanik tesislerinde kullanıcı güvenliği önlemlerini işletme alır, pistlerdeki güvenlik önlemlerini Valilik belirleyip denetler (Turizm Tesisleri Yön. m.31/2-3); turizm işletme belgeli tesisler belgeye esas hususlarda yalnız Kültür ve Turizm Bakanlığınca denetlenir (İşyeri Ruhsat Yön. m.5).

Teleferik Bakımı ve Periyodik Kontrol: Günlük, Aylık ve Yıllık Kontroller, 2027’de Muayene Kuruluşu Dönemi

Tesisat işletmecisi en az iki işletme teknik personeli çalıştırır (Tebliğ m.4/1-h). İşletme, bakım ve kurtarma talimatlarını kumanda merkezinde tutar ve uygular (m.7). Bakım yeni tesisatta TS EN 1709’a, eski tesisatta iyi mühendislik uygulamalarına göre yapılır, kayda alınır ve orijinalden farklı olmayan yedek parça kullanılır (m.8). İlk, günlük, aylık, yıllık ve gerektiğinde özel kontroller esas yapımcı talimatına göre yapılır ve kaydedilir (m.9/1-2). Kontrolde can ve mal güvenliğini tehlikeye atan uygunsuzluk saptanırsa işletmeci, giderilinceye kadar tesisi durdurmak ve gerekli tedbirleri almakla yükümlüdür (m.9/3); bu kural kaza sonrası ceza ve tazminat dosyasında özen ölçüsü olarak tartışılır.

İş Ekipmanlarının Kullanımında Sağlık ve Güvenlik Şartları Yönetmeliği (6331 s.K. m.30’a dayanır) kablolu taşıma tesisatlarını periyodik kontrole tabi tutar: standartta süre yoksa kontrol en geç yılda bir, TS EN 1709 kriterlerine göre yapılır (Ek-III Tablo-2). Kontrol kurulum, önemli onarım ve kaza sonrasında da yapılır; rapor EKİPNET numarası taşır ve önceden İSG-KATİP’te sözleşme yapılır (m.7/2, 7/5-6). 23.12.2025 tarihli değişiklikle bu kontrolün ekipman muayene kuruluşlarındaki yetkili kişilerce yapılması öngörülmüştür; kural 1.1.2027’den önce uygulanmaz, mevcut raporlar süresince geçerlidir ve yeni düzenlemeye kadar TS EN ISO/IEC 17020’ye göre akredite muayene kuruluşları bu sıfatı taşır (Ek m.2/1-f; geçici m.6). EMO ve MMO, bazı işletmelerin yıllık periyodik muayeneyi yaptırmadığını belirtmiştir (Evrensel, 21.10.2026).

Çalışanlar için hayati tehlike oluşturan bir husus iş ekipmanında saptanırsa işin durdurulması da gündeme gelir; bu karara karşı altı iş günü içinde iş mahkemesine itiraz edilir (6331 s.K. m.25/1, 25/4).

Kablolu Taşımada İdari Para Cezası 2026: 7223 m.20 Tutarları ve İşletme Tarafındaki Yaptırımlar

Yönetmelik ihlalinde iktisadi işletmecilere 4703 sayılı Kanundaki yaptırımlar uygulanır (Kablolu Yön. m.45/1); bu atıf 7223 sayılı Kanuna yapılmış sayılır (7223 m.25/2). 2026 tutarları 2026/13 sayılı Tebliğle (RG 31.12.2025-33124, 4. mükerrer) belirlenmiştir. Cezayı kural olarak işletmecinin yerleşik olduğu ilin müdürü verir (STB PGD Yön. m.30/1-2).

(c)–(e) bentlerindeki aykırılıkta aynı fiil için ayrıca (a) ve (b) uygulanmaz (7223 m.20/7); tek fiille birden fazla kabahatte yalnız idari para cezası öngörülmüşse en ağır ceza verilir (Kabahatler K. m.15/1). Tekrarda ceza iki katına çıkar, ceza önlemlere engel olmaz, tutarda ekonomik durum gözetilir (7223 m.20/8, 9, 11). Ceza tebliğden itibaren bir ay içinde ödenir (m.20/10). Kabahatler Kanunu m.17/6’nın genel kuralına göre ödeme süresi içinde yapılan ödemede yüzde 25 indirim uygulanması gerekir; 7223’e özgü Bakanlık açıklaması bulunamadı, ceza kararındaki ödeme bilgisi kontrol edilmeli. Ödeme dava hakkını etkilemez. Tekrar ve içtima için tekerrür ve içtima yazımıza bakılabilir.

İşletme tarafında Tebliğ ayrı bir idari para cezası öngörmez; dayanakları arasında 1705 sayılı Kanun yoktur (m.3). Asansördeki gibi 1705 m.6 cezasının kablolu tesisata uygulanacağını gösteren bir düzenleme tespit edemedik. Tesisat işletmecisi Yönetmeliğin iktisadi işletmeci tanımında yer almaz (m.4/1-ı); 7223’ün tanımı hizmete sunmadan sorumlu diğer kişileri de kapsadığından (7223 m.3/1-f) tartışma çıkabilir, ancak kanaatimizce işletmeci ürünü değiştirmedikçe veya kendi adıyla tesisata dahil etmedikçe 20. maddedeki bentlerin doğrudan muhatabı değildir. İşletmeci için asıl yaptırımlar ruhsat iptali, kapatma, işletim yasağı ve iş sağlığı ve güvenliği cezalarıdır; 6331 cezasını Çalışma ve İş Kurumu il müdürü verir, ceza otuz gün içinde ödenir (m.26/2) ve 2026 tutarını doğrulamadık.

Savunma, İtiraz ve İptal Davası: On İş Günü, Altmış Gün ve Yürütmenin Durdurulması

Ciddi risk dışında savunma için en az on iş günü verilir; karar tebligatında gerekçe, itiraz yolu ve süre gösterilir (7223 m.16/5; STB PGD Yön. m.14/7, 15/7). Belediye iştirakleri dâhil şirketlere elektronik tebligat, adrese ulaştığı tarihi izleyen beşinci günün sonunda yapılmış sayılır (Tebligat K. m.7/a).

7223’e göre verilen önlem ve ceza kararlarına karşı yol idari yargıdır (m.22/2): dava, bildirimi izleyen günden itibaren altmış gün içinde, kural olarak kararı veren merciin bulunduğu yerdeki idare mahkemesinde açılır (İYUK m.7, 32/1). Aynı tespite dayanan önlem ve ceza tek dilekçeyle dava edilebilir (İYUK m.5/1, ikinci cümle). Dava işlemi durdurmaz; telafisi güç zarar ve açık hukuka aykırılık birlikte varsa yürütmenin durdurulmasına karar verilebilir (İYUK m.27/1-2). Ruhsat iptali ve kapatma da idari işlemdir ve kural olarak altmış gün içinde iptal davasına konu edilir (İYUK m.2/1-a, 7); yargı yolu işlemin dayanağına göre ayrıca kontrol edilmelidir. 6331 cezasında kanunda ayrı yol göremedik; genel kurala göre on beş gün içinde sulh ceza hâkimliğine başvurulur (Kabahatler K. m.3/1-a, 27/1). Ayrıntılar için ceza itirazı ve iptal davası, yürütmenin durdurulması ve iptal davası rehberlerimize bakılabilir.

Aşağıdaki iskelet, risk taşıyan uygunsuzluk yazısına karşı alt sistem veya emniyet aksamı imalatçısı ya da ithalatçısı adına verilecek savunma içindir; köşeli parantezler dosyaya göre doldurulur.

Teleferik Kazasında Hukuki Sorumluluk: İşletmeci, İmalatçı, Montajcı ve Sigorta

Ürün bir kişiye veya mala zarar verirse imalatçı veya ithalatçı zararı gidermekle yükümlüdür; zarar gören zararı ve uygunsuzlukla nedenselliği ispat eder, sorumlular müteselsilen sorumludur ve sorumluluğu kaldıran sözleşme maddeleri hükümsüzdür (7223 m.6/1-4). Ürünü kendisinin arz etmediğini, uygunsuzluğun üçüncü kişi müdahalesinden veya kullanıcıdan ya da teknik düzenlemeye uygun üretimden doğduğunu ispatlayan kurtulur; zarar görenin kusuru tazminatı azaltabilir (m.21/2-4). Zamanaşımı üç, her hâlde on yıldır (m.6/6). İşletmecinin sorumluluğu genel hükümlere dayanır: bilet karşılığı yolcu taşıyan işletmecinin, kazadan en yüksek özene rağmen kaçınılamayan sebebi ispat etmedikçe sorumlu taşıyıcı sayılacağı ileri sürülebilir (TTK m.850, 914/2; kablolu taşımaya özgü yargı kararı okumadık); adam çalıştıranın ve tehlikeli işletmenin sorumluluğu da gündeme gelir (TBK m.66, 71).

Ticaret şirketi biçimindeki belediye iştiraki özel hukuk tüzel kişisidir; kanaatimizce ona karşı istemler adli yargıda görülür. Tesisi doğrudan idare işletiyorsa zarar tam yargı davasına konu olabilir (İYUK m.2/1-b, 13; bkz. tam yargı davası). mevzuat.gov.tr’de teleferik, telesiyej, teleski ve kablolu taşıma ifadeleriyle yaptığımız taramada işletmeciye özgü zorunlu yolcu sigortası tespit edemedik; Yönetmelikte zorunlu olan onaylanmış kuruluşun mesleki sorumluluk sigortasıdır (m.27/15). İsteğe bağlı sorumluluk sigortasında sigortacı poliçe limitine kadar öder, işletme sigortası aksine hüküm yoksa çalışanların sorumluluğunu da karşılar; olay on gün içinde bildirilir ve zarar gören doğrudan sigortacıya başvurabilir (TTK m.1473, 1475, 1478). İmalatçı tarafı için ürün sorumluluk sigortası, tazminat davasında imalatçının savunması ve güvensiz üründen doğan zarar yazılarımıza bakılabilir.

Teleferik Kazasında Ceza Sorumluluğu: Taksirle Yaralama ve Öldürme

Ceza sorumluluğu şahsidir ve tüzel kişiye ceza yaptırımı uygulanamaz (TCK m.20); soruşturma, bakım, kontrol, işletme, tasarım veya montajda özen yükümlülüğüne aykırı davrandığı ileri sürülen gerçek kişiler hakkında yürür ve herkes kendi kusurundan sorumludur (m.22/5). Şüpheli sıfatı kusur anlamına gelmez; sorumluluk kesinleşmiş hükümle ortaya çıkar. Taksirle yaralama dört aydan iki yıla kadar hapis veya adli para cezası, birden fazla kişinin yaralanması dokuz aydan beş yıla kadar hapis gerektirir (m.89/1, 89/4; 7571 sayılı Kanunla artırılmış sınırlar). Taksirle öldürme iki yıldan altı yıla, birden fazla ölüm veya ölümle birlikte yaralanmada iki yıldan on beş yıla kadar hapis gerektirir (m.85/1-2). Öngörülen netice istenmeden gerçekleşmişse bilinçli taksir vardır ve ceza üçte birden yarısına kadar artırılır (m.22/3); durdurulması gereken tesisin çalıştırılması bu iddiaya konu olabilir (Tebliğ m.9/3). Bilinçli taksirde şikâyet aranmaz, ancak bu istisna m.89/1’deki yaralamayı kapsamaz (m.89/5); taksirle yaralama bilinçli taksirle işlense de uzlaştırmaya tabidir (CMK m.253/1-b-2), taksirle öldürme tabi değildir.

Bilirkişi incelemesi çoğu zaman emniyet raporu, çalıştırma testi, bakım ve kontrol kayıtları, değiştirilen parçalar ve kaza anındaki hava ve işletim kararları üzerinden yürür; bu belgeler kazadan hemen sonra korunmalıdır. Yönetici sorumluluğu ve beraat eksenli savunma için güvensiz ürün nedeniyle ceza sorumluluğu yazımıza bakılabilir.

Varsayımsal Örnek ve Adım Adım Yol Haritası

Varsayımsal örnek: Bir kayak merkezindeki telesiyejin işletmecisi aylık kontrolde bir emniyet aksamında arıza belirtisi görüp tesisi durdurur (Tebliğ m.9/3); aksamı ithal eden şirket Bakanlığı bilgilendirir (Kablolu Yön. m.14/8).

Şirket savunmada sertifikayı ve bakım kayıtlarını sunar, uygunsuzluğun orijinal olmayan yedek parçadan doğduğunu ileri sürer (7223 m.21/2-b). Bakanlık yine de m.20/1-a’ya göre 434.505 TL ceza verirse, indirimin uygulanacağı görüşüne göre şirket 12 Ocak 2027’ye kadar 325.878,75 TL öder ve önlem kararıyla cezayı 10 Şubat 2027’ye kadar tek dilekçeyle dava eder. İşletmeci açılıştan önce periyodik kontrolü yeniletir (İş Ekip. Yön. m.7/2). Örnek gerçek bir dosyayı veya firmayı anlatmaz.

Sık yapılan hatalar: montaj firmasının kendini yalnız yüklenici sayması; değişiklikten sonra işletme teknik ruhsatının yenilenmemesi; turizm belgesinin kablolu sistem ruhsatlarının yerine geçtiğinin düşünülmesi; ulaşma ve tebliğ tarihlerinin karıştırılması.

Sıkça Sorulan Sorular

Teleferik ve telesiyejde hangi yönetmelik uygulanır?

Alt sistem, emniyet aksamı ve yeni tesisat için Kablolu Taşıma Tesisatı Yönetmeliği (2016/424/AB; RG 2.12.2017-30258), ruhsat, bakım ve işletme için SGM: 2009/11 Tebliği uygulanır; eski 2000/9/AT Yönetmeliğine atıflar yeni Yönetmeliğe yapılmış sayılır (m.47).

Kablolu taşımada yetkili kuruluş kimdir?

Yönetmelik “Bakanlık” olarak Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığını tanımlar (m.4/1-d); bu görevleri bugün Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı yürütür. Ticaret Bakanlığının 14.10.2026 tarihli listesinde kablolu taşıma ayrı grup olarak yazılmamıştır; yetki Yönetmeliğin m.10, 11 ve 39–43 hükümlerinden çıkar.

Teleferik işletme teknik ruhsatını kim verir?

Montajdan sonra esas yapımcı TMMOB Makine veya Elektrik Mühendisleri Odasına başvurur; iki odanın uzmanlarının incelemesinde engel yoksa ruhsat müştereken düzenlenir. Tesisat ardından yapı kullanma izni alınınca hizmete açılır (Tebliğ m.6).

Teleferik için işyeri açma ve çalışma ruhsatı gerekir mi?

Evet. Teleferikler İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmeliğin Ek-1 H-f bölümünde sayılır. Ruhsat belediyeden, belediye ve mücavir alan dışında il özel idaresinden alınır; ruhsatsız işyeri kapatılır (m.4/1-a, 6/1).

Teleferiğin periyodik kontrolü ne sıklıkla yapılır?

Tebliğe göre ilk, günlük, aylık ve yıllık kontroller yapılır (m.9). İş Ekipmanları Yönetmeliğine göre standartta süre yoksa periyodik kontrol yılda bir, TS EN 1709’a göre yapılır; 1.1.2027’den itibaren ekipman muayene kuruluşlarınca yapılacaktır (Ek-III; Ek m.2/1-f; geçici m.6).

Kablolu taşımada idari para cezası ne kadar?

2026’da 7223 m.20’ye göre aykırılığın türüne göre 60.830 TL ile 4.345.058 TL arasında ceza öngörülür; temel gereklere aykırı ürünü arz eden imalatçı ve ithalatçı için aralık 434.505–4.345.058 TL’dir (2026/13 Tebliğ).

Bakanlık yazısına kaç gün içinde savunma verilir?

Ciddi risk dışında savunma süresi on iş gününden az olamaz (7223 m.16/5; STB PGD Yön. m.14/7, 15/7). Elektronik tebligat, adrese ulaştığı tarihi izleyen beşinci günün sonunda yapılmış sayılır (Tebligat K. m.7/a).

Önlem kararına ve cezaya nerede dava açılır?

İdari yargıda (7223 m.22/2). Dava bildirimi izleyen günden itibaren altmış gün içinde idare mahkemesinde açılır; aynı tespite dayanan önlem ve ceza tek dilekçeyle dava edilebilir (İYUK m.5/1 ikinci cümle, 7).

Teleferik kazasında kim sorumludur?

İmalatçı ve ithalatçı 7223 m.6’ya, işletmeci genel hükümlere göre sorumludur (TTK m.914, TBK m.66, 71). Ceza sorumluluğu kişiseldir; taksirle öldürme iki yıldan altı yıla kadar hapis gerektirir (TCK m.85/1).

Teleferik işletmecisi için zorunlu sigorta var mı?

mevzuat.gov.tr taramamızda işletmeciye özgü zorunlu yolcu sigortası tespit edemedik; Yönetmelikte zorunlu olan onaylanmış kuruluşun mesleki sorumluluk sigortasıdır (m.27/15). İşletmeci isteğe bağlı sorumluluk sigortası yaptırabilir (TTK m.1473).

Hukukçular Evi Bu Dosyalarda Ne Yapar

Hukukçular Evi Ankara; kablolu taşıma dosyalarında imalatçı, ithalatçı ve dağıtıcının Bakanlık denetimindeki savunmaları, düzeltici önlem planları, önlem ve ceza kararlarına karşı iptal davası ve yürütmenin durdurulması, işletmecinin ruhsat ve kapatma işlemleri, montaj ve tedarik sözleşmeleri ile kaza sonrası tazminat ve ceza süreçlerinde hukuki destek sağlar. Ürün güvenliği rehberlerinin tamamı için Piyasa Gözetimi ve Denetimi Rehberi, GÜBİS ilanları için GÜBİS Rehberi sayfalarına bakılabilir. Dosyanızı değerlendirmek için 0554 648 37 15 numaralı telefondan bize ulaşabilirsiniz.

Mevzuat ve kaynaklar: Kablolu Taşıma Tesisatı Yönetmeliği (2016/424/AB) (RG 02/12/2017-30258); İnsan Taşımak Üzere Tasarımlanan Kablolu Taşıma Tesisatının Ruhsatlandırılması, Bakım ve İşletilmesine Dair Tebliğ (SGM: 2009/11) (RG 23/07/2009-27297); Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı Piyasa Gözetimi ve Denetimi Yönetmeliği (RG 14/07/2021-31541); Ürünlerin Piyasa Gözetimi ve Denetimine Dair Çerçeve Yönetmelik (RG 10/07/2021-31537); 7223 sayılı Kanun (RG 12/03/2020-31066); Ürün Güvenliği ve Denetimi: 2026/13 sayılı Tebliğ (RG 31/12/2025-33124, 4. mükerrer); İş Ekipmanlarının Kullanımında Sağlık ve Güvenlik Şartları Yönetmeliği (RG 25/04/2013-28628; değişiklik RG 23/12/2025-33116); İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmelik (RG 10/08/2005-25902; değişiklikler RG 09/06/2020-31150, 17/04/2021-31457); Turizm Tesislerinin Niteliklerine İlişkin Yönetmelik (RG 01/06/2019-30791); Orman Kanununun 17 nci Maddesinin Üçüncü Fıkrasının Uygulanması Hakkında Yönetmelik (RG 30/11/2021-31675); Düşey Engel Verilerini Toplama ve Sunma Yönetmeliği (RG 09/07/2020-31180); 1 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi (RG 10/07/2018-30474) m.485; 3194 sayılı İmar Kanunu; 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu; 5326 sayılı Kabahatler Kanunu; 2577 sayılı İYUK; 7201 sayılı Tebligat Kanunu; 6098 sayılı TBK; 6102 sayılı TTK; 5237 sayılı TCK (7571 sayılı Kanunla değişik m.89); 5271 sayılı CMK; Ticaret Bakanlığı Yetkili PGD Kuruluşları listesi (14/10/2026); TMMOB EMO ve MMO açıklaması (Evrensel, 21/10/2026); GÜBİS 28/04/2026–28/10/2026 ilanları (firma adı içermeyen özet). Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır, hukuki danışmanlık yerine geçmez.