Çocuk Ayakkabısında Kurşun 2026: Ayakkabı Toplatma Kararı, Piyasaya Arz Yasağı ve İdari Para Cezası — KKDİK Ek-17 Giriş 63, Krom VI, 7223 m.16, 20, 21

GÜBİS’te 28.04.2026–28.10.2026 arasında yayımlanan ilanlara göre çocuk ayakkabısı grubunda tek ilan var: yerli üretim bir çocuk ayakkabısında kurşun tespit edilmiş, dayanak olarak KKDİK gösterilmiş, Ticaret Bakanlığı piyasaya arzı yasaklayıp toplatma istemiştir. Ölçüt KKDİK Yönetmeliği Ek-17’nin 63. girişidir: çocukların ağızlarına alabilecekleri eşyada veya parçasında kurşun ağırlıkça yüzde 0,05’e ulaşırsa eşya piyasaya arz edilemez; herhangi bir boyutu 5 cm’den küçük olan ya da bu boyutta çıkarılabilir veya kopabilir parçası bulunan eşya bu niteliktedir. Ayakkabıda kurşun çoğunlukla toka, kopça, kuşgözü, metal süs, boyalı yüzey ve plastik bileşenlerde aranır. Ciddi risk dışında savunma için en az on iş günü verilir (7223 m.16/5); imalatçıya 2026’da 434.505 TL’den başlayan ceza gündeme gelebilir (m.20/1-a) ve karara karşı altmış gün içinde idare mahkemesinde dava açılır (m.22/2; İYUK m.7). Bu yazı; kurşunun ayakkabıda nerede çıktığını, 5 cm kuralını, deride krom VI’yı, malzeme etiketini, toplatmayı, 2026 cezalarını, Çevre Kanunu ihtimalini, yan sanayiye rücuyu ve test raporlarını anlatıyor.

GÜBİS’te Çocuk Ayakkabısı İlanı: Kurşun, KKDİK ve Yerli Üretim

GÜBİS’te 28.04.2026–28.10.2026 arasında yayımlanan 18 ilanın 1’i çocuk ayakkabısı grubundadır: 29.04.2026 tarihli ilanda yerli üretim bir çocuk ayakkabısında kurşun tespit edilmiş ve dayanak olarak KKDİK gösterilmiştir; önlemi Ticaret Bakanlığı almış, önlem “piyasaya arzın yasaklanması ve toplatma” olarak ilan edilmiştir. İlanda idari para cezası bilgisi, kurşunun ölçüldüğü parça ve oran yer almaz; bunlar firmaya tebliğ edilen karar ve test raporundadır. Dönemde kurşun bulgusu bir kalemtıraş ve bir spor ekipmanı ilanında da görülür; dayanak olarak KKDİK’in açıkça yazıldığı tek ilan ise bu çocuk ayakkabısı ilanıdır.

Ticaret Bakanlığının 21 Temmuz 2026 tarihli duyurusuna göre 2026’nın ilk altı ayında çocuk mobilyaları, çocuk giysileri, çocuk ayakkabıları ve oyuncaklar öncelikli olarak incelenmiş, haziran ayında terlik ve sandalet gibi mevsimsel ayakkabılara yönelik denetimler yoğunlaştırılmış; uygunsuz ürünleri piyasaya arz edenlere toplam 8,6 milyon TL idari para cezası uygulanmıştır. İlanın kaldırılması veya güncellenmesi için GÜBİS ilanının kaldırılması rehberimize bakılabilir.

Çocuk Ayakkabısında Kurşun Nerede Çıkar? Toka, Kopça, Metal Süs, Boyalı Yüzey ve Plastik Taban

Ayakkabının yüzü, astarı, tabanı ve aksesuarları çoğu zaman farklı tedarikçilerden gelir; kurşun da genellikle ayakkabının tamamında değil, bir bileşende çıkar. Bu yüzden asıl soru “ayakkabıda kurşun var mı” değil, kurşunun hangi parçada, hangi katmanda ve hangi yöntemle ölçüldüğüdür.

Ayakkabı test kuruluşu SATRA’nın ABD mevzuatı bağlamında yazılmış 2013 tarihli bülten yazısı, çocuk ayakkabısında kuşgözü gibi metal parçaların, deri, tekstil ve polimerlerin ve boyalı kuşgözü gibi yüzey kaplamalarının ayrı yöntemlerle test edildiğini anlatır. Malta tüketici otoritesinin 2024 sonunda REACH’e aykırılık nedeniyle toplattırdığı çocuk terlik ve botlarına ilişkin haberde kurşun ve kadmiyum boyalarla ilişkilendirilmiştir. PVC’de ise kurşun bileşikleri ısı ve ultraviyole dayanımı için stabilizatör olarak kullanılmıştır; ECHA komitelerinin 2017 tarihli görüşüne göre bu kullanım AB’de sanayinin gönüllü taahhüdüyle bırakılmış, ancak ithal PVC eşyalar kurşun bazlı stabilizatör içerebilmektedir. AB’nin 2023/923 sayılı Tüzükle PVC eşyalara getirdiği yüzde 0,1 kurşun sınırı, mevzuat.gov.tr’deki KKDİK Ek-17 metninde yer almıyor.

KKDİK Ek-17 Giriş 63: “Çocukların Ağızlarına Alabilecekleri Eşya” Kuralı Ayakkabıya Uygulanır mı?

Ek-17’nin 63. girişinin yedinci paragrafına göre kurşun konsantrasyonu eşyalarda ve eşya parçalarında, normal ve öngörülen kullanımlarında ağırlıkça yüzde 0,05’e eşit veya daha yüksekse, kurşun halkın kullanımına sunulan ve çocukların ağızlarına alabilecekleri eşyalarda kullanılmaz ve bu eşyalar piyasaya arz edilemez. Kurşun salımı saatte 0,05 μg/cm²’yi geçmiyorsa, kaplamalı eşyada bu değer iki yıl boyunca aşılmıyorsa, yüzde 0,05 sınırı uygulanmaz. Çocukların ağızlarına alabilecekleri eşya iki ölçütle tanımlanır: herhangi bir uzaysal boyutu 5 cm’den küçük olan eşyalar ve 5 cm’den küçük boyutta çıkarılabilir veya kopabilir parçaları olan eşyalar. Sekizinci paragraf kurşunu yüzde 0,5’ten az pirinç alaşımlarını, anahtar ve kilitleri, yazı gereçlerinin uçlarını ve sayılan diğer eşyaları istisna tutar; ayakkabı bunlar arasında yoktur. Kural 31.12.2017’den önce ilk kez piyasaya arz edilen eşyalara uygulanmaz (paragraf 10).

Metin ayakkabıyı ne açıkça kapsar ne de dışarıda bırakır. Değerlendirmemize göre üç durum ayrılmalıdır: toka, kopça, taş, rozet veya fermuar çekeceği gibi 5 cm’den küçük ve çıkarılabilir ya da kopabilir parçası bulunan ayakkabı bu parçalar nedeniyle kapsama girer; herhangi bir boyutu 5 cm’den küçük olan ayakkabı parça aranmadan kapsama girer ve bu, numune üzerinde ölçülecek bir olgudur; böyle bir parçası bulunmayan ve hiçbir boyutu 5 cm’nin altında olmayan ayakkabıda kuralın uygulanması ise tartışmaya açıktır ve kararın bu değerlendirmeyi göstermesi gerekir. Sınır ayakkabının toplam ağırlığına göre değil eşya veya parça bazında uygulanır; kurşun içeren tek bir toka, ayakkabının geri kalanı temiz olsa bile ürünü uygunsuz kılabilir.

AB’de aynı kural REACH Ek XVII’nin 63. girişindedir. Avrupa Kimyasallar Ajansının (ECHA) 2016 tarihli kapsam kılavuzu sandalet, terlik ve dış mekân ayakkabılarını kapsama giren eşyalara örnek olarak sayar, giysilerde düğme, fermuar ve süs detaylarını da kapsamda görür; erişilemeyen parçaların ağıza alınamayacağını ve erişilebilirliğin EN 71-1’e göre değerlendirileceğini belirtir. Kılavuz Türkiye’de bağlayıcı değildir; KKDİK REACH dikkate alınarak hazırlandığından (m.65) yorumda yol gösterici olabilir. Kılavuzdaki AB ölçütü “ayrılabilir veya çıkıntılı” (detachable or protruding) parçadan söz ederken Türkçe metin “çıkarılabilir veya kopabilir” ifadesini kullanır; kanaatimizce sağlam biçimde sabitlenmiş, kopması beklenmeyen çıkıntılı süslerde bu fark savunmada ileri sürülebilir.

KKDİK, 7223 ve Yetkili Bakanlık: Kimyasal Çerçeve Kısaca

KKDİK Yönetmeliği (RG 23/06/2017-30105 mükerrer), Ek-17’de kısıtlanmış bir maddenin eşya içinde de kısıtlama koşullarına aykırı olarak imal edilemeyeceğini, piyasaya arz edilemeyeceğini ve kullanılamayacağını düzenler (m.57/1). Yönetmeliği Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı yürütür (m.67; 1 sayılı CBK, ilgili bölüm geçici m.1); Ek-17 kısıtlamalarının denetim ve yaptırımı ise o tarihteki adıyla Gümrük ve Ticaret Bakanlığı dâhil “ilgili kurumlar”a verilmiş (m.4/1-o) ve bu denetimin 4703 sayılı Kanun çerçevesinde yapılacağı öngörülmüştür (m.62/1-a). 4703’e yapılan atıflar 7223’e yapılmış sayıldığından (7223 m.25/2), çocuk ayakkabısında Ticaret Bakanlığı 7223’teki savunma, önlem, ceza ve itiraz düzenini uygular. Ayrıntı çocuk giyiminde azo boyar madde ve kırtasiye ürünlerinde kadmiyum ve kurşun rehberlerimizdedir.

Tedarik zincirinde iki tanım önemlidir: eşyayı üreten veya montajını yapan Türkiye’de yerleşik kişi “eşya üreticisi”, eşyayı piyasaya arz eden üretici, ithalatçı, dağıtıcı veya diğer aktör “eşya tedarikçisi”dir (KKDİK m.4/1-l, m). 7223 bakımından ise ayakkabıyı imal ederek veya ettirerek kendi isim ya da markasıyla piyasaya arz eden kişi imalatçıdır (m.3/1-g). Kimyasal dışındaki riskler, örneğin kopan bir tokanın yutulması, Genel Ürün Güvenliği Yönetmeliğine göre değerlendirilir (7223 m.5/3; Yön. m.2/1); giyimdeki karşılığı bebek kıyafeti toplatma kararı rehberimizde ele alındı.

Deri Ayakkabıda Krom VI ve Azo: Ek-17 Giriş 47 ve 43; Ayakkabıda Gündeme Gelen Diğer Girişler

Ek-17’nin 47. girişinin beşinci paragrafına göre cilt ile temas eden deri eşyalar, derinin toplam kuru ağırlığının 3 mg/kg’ı (ağırlıkça yüzde 0,0003) veya daha fazlası oranında krom VI içeriyorsa piyasaya arz edilemez; altıncı paragraf aynı sınırı deri parçası içeren eşyalara uygular ve oran deri parçasının toplam kuru ağırlığına göre hesaplanır. Değerlendirmemize göre ölçüm yüz ve astar için ayrı yapılabilir. AB’nin Safety Gate (RAPEX) sisteminin 2017 tarihli haftalık raporlarında çocuk ayakkabısı derisinde krom VI, bebek ayakkabısının deri bölümünde de azo boyardan açığa çıkan aromatik amin nedeniyle REACH’e aykırılık bildirimleri yer almıştır.

Azo boyar maddelerde ölçüt, tekstil ve deriyi birlikte kapsayan 43. giriştir; ayrıntı çocuk giyiminde kordon ve azo boyar madde rehberimizdedir. Ek-17’de ayakkabıyı adıyla anan giriş ise PAH’lara ilişkin 50. giriştir: beşinci paragraf, listelenen PAH’lardan herhangi birini 1 mg/kg’dan fazla içeren ve kauçuk veya plastik bileşenleri cilt veya ağızla sürekli ya da tekrarlı temas eden eşyaların halka arzını yasaklar ve örnekler arasında “giysiler, ayakkabılar” sayılır. Dimetilfumarat içeren eşya ve parçaları 0,1 mg/kg’ı aşarsa piyasaya arz edilemez (giriş 61). Türkçe Ek-17’de fitalatlara ilişkin 51. ve 52. girişler ise oyuncaklar ve çocuk bakım eşyalarıyla sınırlıdır; değerlendirmemize göre oyuncak sayılmayan ayakkabı bu kapsama girmez. Oyuncaklar için ithal oyuncakta fitalat ve ağır metal rehberimize bakılabilir.

Ayakkabı Etiketlemesi: Malzeme Etiketi Kurşun Riskini Gösterir mi?

Ayakkabıya özgü teknik düzenleme, Tüketicinin Satın Alacağı Ayakkabıların Temel Unsurlarının Yapımında Kullanılan Malzemelerin Etiketlenmesine Dair Yönetmeliktir (RG 25/04/2015-29337). Yönetmelik tüketiciye perakende satılan tüm ayakkabılara uygulanır; ikinci el ayakkabılar, kişisel koruyucu donanım kapsamındaki ayakkabılar ve oyuncak ayakkabılar kapsam dışıdır (m.2). Çiftin birinde veya ikisinde ayakkabı yüzü, iç astar ve taban ile dış tabanın malzemesini gösteren etiket zorunludur (m.5/1); etiket her bölümün en az yüzde 80’ini oluşturan malzemeyi, hiçbiri bu orana ulaşmıyorsa en yüksek orandaki iki malzemeyi gösterir (m.6/2). Etiketten ve doğruluğundan üretici, ona ulaşılamazsa dağıtıcı sorumludur (m.8).

Kurşun dosyası bakımından önemli hüküm şudur: ayakkabı yüzünün sınıflandırılmasında süs, toka, kopça, brit veya benzeri aksesuarlar ve pekiştirme malzemeleri dikkate alınmaz (m.5/2). Etiket, kurşunun en sık arandığı parçalar hakkında bilgi vermez; bunların uygunluğu ancak test raporuyla gösterilir. Yönetmeliğe aykırılıkta önce düzeltme süresi verilir, uygunsuzluk giderilmezse 4703 sayılı Kanunun 12/1-a bendindeki ceza uygulanır (m.11). 4703’e yapılan atıflar 7223’e yapılmış sayılır (7223 m.25/2); ancak bu atfın 7223 m.20’de hangi bende karşılık geldiği açıkça düzenlenmemiştir ve uygulanan bent karardan kontrol edilmelidir. Yönetmelik eski Bakanlık adına ve 2014 tarihli eski piyasa gözetimi yönetmeliğine atıf yapar (m.10); denetim bugün 2022 tarihli Ticaret Bakanlığı PGD Yönetmeliğine göre yürütülür (m.1-2).

Denetimden Toplatma Kararına: Ayakkabıda Numune, Savunma ve Karar Nasıl İşler?

Denetim imalathanede, depoda veya mağazada başlayabilir; dağıtıcının iş yerinde imalatçının veya bir önceki işletmecinin unvanı ve adresi tespit edilir (PGD Yön. m.5/7). Denetmen bedelini ödemeden üç takım numune alır; numuneler mühürlenir ve bir takımı şahit numune olarak yediemin sıfatıyla işletmeciye bırakılır (m.7/1-3). Numunenin model, renk ve numarası ile şahit numunede aynı toka ve boya partisinin bulunduğu, karşı analiz için tutanağa doğru geçirilmelidir. Ürün uygunsuz bulunursa test giderleri işletmeciye aittir (m.8/2-a; 7223 m.15/7).

Ciddi risk hâli dışında savunma için on iş günü verilir (7223 m.16/5; PGD Yön. m.11/1); risk değerlendirme komisyonu savunmayı dikkate alarak karar verir ve bölge müdürlüğü kararı gerekçesi, itiraz yolu ve süresiyle tebliğ eder (m.11/2). Oyuncak niteliğindeki ayakkabılar Oyuncak Güvenliği Yönetmeliğine tabidir ve orada önlemden önce “10 günden az olmamak kaydıyla” süre tanınır (m.43/3); metinde “iş günü” değil “gün” denmiştir. Önlemler ilan edilir ve GÜBİS’te yayımlanır (7223 m.16/8; PGD Yön. m.14/5). Ayrıntı için ürün güvenliği savunma yazısı ve test raporuna itiraz ve karşı analiz rehberlerimize bakılabilir.

Ayakkabı Toplatma Kararı ve Düzeltici Önlem: Tokası Değiştirilen Ayakkabı Yeniden Satılabilir mi?

Ayakkabı toplatma kararı, uygun hâle getirmeden geri çağırma ve imhaya kadar uzanan düzeltici önlemleri içerebilir (PGD Yön. m.11/4). Düzeltici önlem planı için on beş iş günü verilir; bölge müdürlüğü planı onaylar ve altı ayı geçmemek üzere süre verir; uygun hâle getirildiği kanıtlanan ürünler tutanakla kayıt altına alınır ve tekrar piyasaya arz edilebilir (m.11/3). Tüketiciye sorunun giderilmesi, perakende satış değerinin ödenmesi veya eş değer ürünle değişimden en az biri sunulur ve geri çağırmanın tüm masrafları geri çağırana aittir (7223 m.19/3-4).

Hangi önlemin orantılı olduğunu kurşunun bulunduğu parça belirler; yetkili kuruluş orantılılık ilkesine uymak zorundadır (7223 m.15/4; PGD Yön. m.5/2). Değerlendirmemize göre kurşun sökülüp değiştirilebilen bir tokada veya süste çıkmışsa parçanın test edilmiş yenisiyle değiştirilmesi imhaya göre daha ölçülü bir çözümdür; kurşun yüzün boyasında veya tabanın kendisindeyse uygun hâle getirme çoğu zaman mümkün olmaz. Plan, bayi bildirimi ve imha tutanağı için düzeltici önlem planı, geri çağırmayı ihmal etmenin sonuçları için ürünü geri çağırmayan firma yazılarımıza bakılabilir.

2026’da Çocuk Ayakkabısı İçin Hangi Ceza Verilir? 7223 m.20 Tutarları

2026 tutarları Ürün Güvenliği ve Denetimi: 2026/13 sayılı Tebliğle (RG 31/12/2025-33124, 4. mükerrer) belirlenmiştir. Kurşun sınırını aşan ayakkabıyı piyasaya arz eden imalatçı, teknik düzenlemeye uygun ürün arz etme yükümlülüğüne aykırı davranmış olur (m.7/1-a); aykırılık ürün güvenliğine ilişkin hükümlereyse (a), ürün güvenliği dışındaki hükümlereyse (b) bendi uygulanır. Kanaatimizce kurşun kısıtlamasının çocuk sağlığını korumaya yönelik olması (a) bendini öne çıkarır; kararın bendi ve gerekçesi yine de ayrıca incelenmelidir.

(c), (ç), (d) veya (e) bendi uygulanan aykırılıkta aynı fiil için ayrıca (a) ve (b) uygulanmaz (m.20/7); iki yıl içindeki tekrarda ceza iki katına çıkar (m.20/8); ceza önlemlere engel değildir (m.20/9); aykırılığın büyüklüğü ve ekonomik durum dikkate alınır (m.20/11). Ceza tebliğden itibaren bir ay içinde ödenir (m.20/10). Kabahatler Kanunu m.17/6’ya göre ödeme süresi içinde yapılan ödemede yüzde 25 indirim uygulanması gerekir; 7223’e özgü Bakanlık açıklaması bulunamadı, ceza kararındaki ödeme bilgisi kontrol edilmelidir. Ödeme dava hakkını etkilemez; ayrıntı için ürün güvenliği idari para cezasına itiraz rehberimize bakılabilir.

KKDİK İhlalinde Çevre Kanunu Cezası da Gündeme Gelir mi?

KKDİK’in yaptırım maddesi birkaç kanuna birlikte atıf yapar: aykırılıkta 2872 sayılı Çevre Kanununun 12 ve 13. maddeleri ile 20. maddesinin birinci fıkrasının (y) bendi, 4703 sayılı Kanunun 11 ve 12. maddeleri ve diğer bazı kanunlar doğrultusunda yaptırım uygulanır (m.63/1). (y) bendi, tehlikeli kimyasalları içeren eşyayı yasak ve sınırlamalara aykırı olarak üreten, ithal eden, satan ve satışa sunanları da kapsar; 2026/1 sayılı Tebliğle (RG 30/12/2025-33123) 2026 tutarı 3.496.767–34.968.882 TL’dir ve bu cezalar kurum, kuruluş ve işletmelere üç katı olarak verilir (2872 m.20). Bu cezaları Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı ve denetim yetkisini devrettiği kurumlar verir; davalar Bakanlığa karşı açılır (m.24).

Bununla birlikte KKDİK, Ek-17 kısıtlamalarının denetimini ilgili kurumlara 4703 sayılı Kanun çerçevesinde, Çevre Kanunu çerçevesindeki denetimi ise Yönetmeliğin diğer hükümleri için Bakanlığa vermiştir (m.62/1-a, b). Dönemin ilanında önlemi Ticaret Bakanlığı almıştır. Bu cezanın çocuk ayakkabısında fiilen uygulandığını gösteren bir uygulama veya yargı kararı tespit edemedik; yolu yalnızca bir ihtimal olarak not ediyoruz. Aynı ürün için iki bakanlık ayrı ceza verirse bir fiille birden fazla kabahatte en ağır idari para cezasının verileceğini düzenleyen Kabahatler Kanunu m.15/1 gündeme gelir; toplatma gibi diğer yaptırımlar ise ayrıca uygulanabilir.

Yerli Üretici ve Yan Sanayi: Toka, Taban ve Boya Tedarikçisinin Sorumluluğu ve Rücu

Bakanlığa karşı muhatap, ayakkabıyı kendi isim veya markasıyla piyasaya arz eden imalatçıdır (7223 m.3/1-g, 7/1-a); tokayı veya tabanı üreten firma ayakkabının imalatçısı değildir. İmalatçının kurtulma hâlleri dardır: ürünü kendisinin arz etmediğini, uygunsuzluğun dağıtıcının veya üçüncü bir tarafın ürüne müdahalesinden ya da kullanıcıdan kaynaklandığını veya teknik düzenlemelere uygun üretimden doğduğunu ispat etmesi gerekir (m.21/2). Kanaatimizce kurşunlu tokanın tedarikçiden gelmesi, piyasaya arzdan önceki bir durum olduğundan bu anlamda “ürüne müdahale” sayılmaz; tedarikçi kusuru iç ilişkide ileri sürülür. Uygunsuzluğu Bakanlıktan önce tespit edip geri çağırma dâhil tedbirleri kendiliğinden alan ve uygunsuzluğu tamamen gideren işletmeciye ise yaptırım uygulanmaz (m.21/1; PGD Yön. m.16/8).

KKDİK bakımından yan sanayi tamamen dışarıda değildir: kısıtlama, maddenin eşya içinde koşullara aykırı olarak imal edilmesini ve kullanılmasını da yasaklar (m.57/1) ve kendi ürettiği eşya bakımından aksesuar üreticisi “eşya üreticisi”dir (m.4/1-m). Boya tedarikçisi için Ek-17’nin 16. ve 17. girişleri kurşun karbonatların ve kurşun sülfatların boya içinde kullanılmasını yasaklar. Kanaatimizce tokanın çocuk ayakkabısında kullanılacağını bilen tedarikçinin kısıtlamaya aykırı parça üretmesi, imalatçının Bakanlığa karşı sorumluluğunu değiştirmez ama rücu için güçlü bir dayanaktır.

İç ilişkide satış hükümleri uygulanır. Satıcı, bilmese bile ayıptan sorumludur (TBK m.219). Tacirler arasında açık ayıp iki gün, açıkça belli olmayan ayıp sekiz gün içinde incelenip ihbar edilir; olağan incelemeyle anlaşılamayan ayıp sonradan anlaşılırsa hemen bildirilir (TTK m.23/1-c; TBK m.223/2). Değerlendirmemize göre laboratuvarla ortaya çıkan kurşun bu türdendir; ihbar test sonucunun öğrenildiği gün yazılı yapılmalıdır. Seçimlik hakların yanında tazminat hakkı saklıdır (TBK m.227); zamanaşımı devirden itibaren iki yıldır, ağır kusurlu satıcı bundan yararlanamaz (m.231). Toka veya taban şartnameyle fason üretilmişse eser sözleşmesinde ayıp rehberimize; ihtarname iskeleti için bebek kıyafeti toplatma, ithal bileşen için yabancı tedarikçiye rücu rehberlerimize bakılabilir. İdari para cezasının tedarikçiye yansıtılması tartışmalıdır: ceza imalatçının kendi yükümlülüğüne dayanır; sözleşmede açık hüküm bulunsa bile yargısal sonucu belirsizdir.

Tedarikçiden Hangi Test Raporları İstenmeli? Çocuk Ayakkabısı İçin Bileşen Tablosu

Belgeler denetimi ve önlemi engellemez (7223 m.15/6); ama doğru rapor, özeni göstermek, alt sınırı savunmak (m.20/11) ve tedarikçiye rücu etmek için en güçlü belgedir. Akredite kuruluş raporları denetimde dikkate alınır ve Türkiye’de ya da karşılıklılık saklı kalmak üzere AB’de yerleşik kuruluşun raporu yeterliliğe ilişkin gerekçeyle reddedilemez (PGD Yön. m.5/9). İşe yarar rapor model, renk ve parti bazındadır, her bileşeni ayrı listeler ve sonucu hangi Ek-17 girişine göre değerlendirdiğini yazar.

Ayakkabı Toplatma Kararına ve Cezaya İtiraz: Süre, İptal Sebepleri ve Dava Dilekçesi

7223’e göre verilen idari yaptırımlara karşı idari yargı yoluna başvurulur (m.22/2); dava süresi yazılı bildirimi izleyen günden itibaren altmış gündür (İYUK m.7). Özel hukuk tüzel kişilerine tebligat elektronik yapılır ve adrese ulaştığı tarihi izleyen beşinci günün sonunda yapılmış sayılır (Tebligat K. m.7/a). Yetkili mahkeme, işlemi yapan merciin bulunduğu yerdeki idare mahkemesidir (İYUK m.32/1). Karar ve ceza aynı rapora dayanıyorsa tek dilekçeyle dava açılabilir (m.5/1); dava yürütmeyi kendiliğinden durdurmaz (m.27/1).

Ayakkabı dosyasında öne çıkan iptal sebepleri aşağıdaki dilekçe iskeletinde madde madde gösterildi: kapsam ve ölçülen parça, salım ve pirinç istisnaları, numune ve savunma (7223 m.16/5), önlemin ölçülülüğü (m.15/4), bent seçimi ve tutar (m.20/11). Genel çerçeve için idari işlemin iptali davası, yürütmenin durdurulması ve tam yargı davası yazılarımıza bakılabilir.

Yerli çocuk ayakkabısı imalatçısı için iptal davası dilekçesi iskeleti

Köşeli parantezler dosyaya göre doldurulmalı, karşılığı olmayan hususlar çıkarılmalıdır.

Varsayımsal Örnek: Metal Tokalı Çocuk Sandaletinde Kurşun ve Yol Haritası

Varsayımsal örnek. Yerli bir imalatçı, kendi markasıyla ürettiği kız çocuk sandaletlerinde yan sanayiden aldığı, bilek bandına dikişle tutturulmuş yaklaşık 2 cm’lik boyalı metal tokaları kullanmaktadır; taban başka bir tedarikçiden alınan PVC tabandır. Rapor, tokanın boya katmanında kurşunun yüzde 0,05’i aştığını, tabanda aşım olmadığını bildirir. Savunma yazısı elektronik adrese 2 Kasım 2026 Pazartesi ulaşır; tebliğ 7 Kasım Cumartesi günü sonunda yapılmış sayılır ve on iş günü, izleyen ilk iş gününden sayıldığında 20 Kasım 2026 Cuma dolar. Kanaatimizce dikişle tutturulmuş 2 cm’lik toka kopabilir parça olarak kapsamdadır; savunma salım ölçümüne, renk partisine ve parça değişiminin ölçülülüğüne odaklanır.

Komisyon piyasaya arz yasağı, toplatma ve m.20/1-a uyarınca 434.505 TL idari para cezası kararı verir; karar 7 Aralık 2026 Pazartesi elektronik adrese ulaşır, 12 Aralık Cumartesi günü sonunda tebliğ edilmiş sayılır. Ödeme süresi 12 Ocak 2027’de dolar; indirimin uygulanacağı görüşüne göre süresinde ödenecek tutar 325.878,75 TL’dir. Dava süresi 10 Şubat 2027’de dolar. İmalatçı toka değişimini öngören düzeltici önlem planı sunar; uygun hâle getirilen sandaletler tutanaktan sonra yeniden satılabilir (PGD Yön. m.11/3-c). Satılmış ürünler geri çağrılır, masraf imalatçıya aittir (7223 m.19/4); imalatçı bu masrafları, işçiliği ve toka bedelini tedarikçiden ister. Resmî tatiller ayrıca kontrol edilmelidir. Örnek gerçek bir dosyayı veya firmayı anlatmaz.

Sıkça Sorulan Sorular

Çocuk ayakkabısında kurşun sınırı nedir?

KKDİK Ek-17 giriş 63’ün yedinci paragrafına göre çocukların ağızlarına alabilecekleri eşyada veya eşya parçasında kurşun ağırlıkça yüzde 0,05’e ulaşırsa eşya piyasaya arz edilemez. Kurşun salımı saatte 0,05 μg/cm²’yi geçmiyorsa (kaplamalıda iki yıl boyunca) sınır uygulanmaz; kurşunu yüzde 0,5’ten az pirinç alaşımları istisnadır.

Çocuk ayakkabısı “çocukların ağzına alabileceği eşya” sayılır mı?

Metin ayakkabıyı ayrıca saymaz; herhangi bir boyutu 5 cm’den küçük olan veya bu boyutta çıkarılabilir ya da kopabilir parçası bulunan eşyayı bu nitelikte kabul eder. Toka, süs veya kopça gibi küçük parçası olan ayakkabı bu nedenle kapsama girer.

Kurşun ayakkabının hangi parçalarında çıkar?

Kurşun çoğunlukla metal toka, kopça, kuşgözü ve süslerin alaşımında veya boyasında, boyalı yüzeylerde ve PVC gibi plastik bileşenlerde aranır. Raporda ölçülen bileşen ve katman yazmalıdır.

Deri çocuk ayakkabısında krom VI sınırı nedir?

Cilt ile temas eden deri eşyalar ve deri parçası içeren eşyalar, derinin veya deri parçasının toplam kuru ağırlığının 3 mg/kg’ı veya daha fazlası oranında krom VI içeriyorsa piyasaya arz edilemez (KKDİK Ek-17 giriş 47, paragraf 5-6).

Ayakkabı toplatma kararına nereye ve ne kadar sürede itiraz edilir?

Dava, kararı veren bölge müdürlüğünün bulunduğu yerdeki idare mahkemesinde, yazılı bildirimi izleyen günden itibaren altmış gün içinde açılır (7223 m.22/2; İYUK m.7, 32).

Çocuk ayakkabısında kurşun için ne kadar ceza verilir?

Ürün güvenliğine ilişkin hükme aykırı ürünü piyasaya arz eden imalatçı veya ithalatçıya 2026’da 434.505–4.345.058 TL (7223 m.20/1-a), ürün güvenliği dışındaki hükümlere aykırılıkta 173.801–1.738.022 TL (m.20/1-b) ceza gündeme gelir. Bir ay içinde ödemede yüzde 25 indirim uygulanması gerekir; ceza kararındaki ödeme bilgisi kontrol edilmelidir.

Tokası değiştirilen ayakkabı yeniden satılabilir mi?

Uygun hâle getirildiği kanıtlanan ürünler bölge müdürlüğünce tutanakla kayıt altına alınarak tekrar piyasaya arz edilebilir (PGD Yön. m.11/3). Kurşun sökülebilir bir tokadaysa test edilmiş yeni tokayla değişim mümkündür.

Kurşun tokadan geldiyse sorumlu kim?

Bakanlığa karşı sorumlu, ayakkabıyı kendi isim veya markasıyla piyasaya arz eden imalatçıdır (7223 m.3/1-g, 7/1-a). İmalatçı masraflarını ve zararını satış hükümlerine göre toka tedarikçisinden ister (TBK m.219, 227; TTK m.23/1-c); idari para cezasının tedarikçiye yansıtılması tartışmalıdır.

Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı da ceza verebilir mi?

KKDİK, aykırılıkta Çevre Kanunu m.20/1-(y)’ye de atıf yapar (m.63/1); bu bendin 2026 tutarı 3.496.767–34.968.882 TL’dir ve işletmelere üç katı uygulanır. Ancak Ek-17 denetimi ilgili kurumlarca 7223 çerçevesinde yapılır (m.62/1-a) ve bu cezanın çocuk ayakkabısında uygulandığını gösteren bir karar tespit edemedik.

Tedarikçiden aldığım test raporu cezadan korur mu?

Belgeler denetimi, önlemi ve yaptırımı engellemez (7223 m.15/6); ancak parti bazlı akredite rapor ceza tutarının değerlendirilmesinde (m.20/11) ve tedarikçiye rücuda en güçlü delildir.

Hukukçular Evi Bu Dosyalarda Ne Yapar

Hukukçular Evi Ankara; çocuk ayakkabısında kurşun, krom VI ve diğer KKDİK kısıtlamaları nedeniyle verilen piyasaya arz yasağı, toplatma ve idari para cezası dosyalarında savunma ve düzeltici önlem planının hazırlanması, test raporunun ölçülen parça, yöntem ve istisnalar yönünden incelenmesi, şahit numune ve karşı analiz talepleri, iptal davası ve yürütmenin durdurulması istemi ile yan sanayiye rücu konularında hukuki destek sağlar. Ürün güvenliği rehberlerinin tamamı için Piyasa Gözetimi ve Denetimi Rehberi, GÜBİS ilanları için GÜBİS Rehberi, genel çerçeve için İdare Hukuku Rehberi sayfalarına bakılabilir. Dosyanızı değerlendirmek için 0554 648 37 15 numaralı telefondan bize ulaşabilirsiniz.

Mevzuat ve kaynaklar: 7223 sayılı Ürün Güvenliği ve Teknik Düzenlemeler Kanunu (RG 12/03/2020-31066) m.3, 5, 7, 9, 15, 16, 18, 19, 20, 21, 22, 25; Ürün Güvenliği ve Denetimi: 2026/13 sayılı Tebliğ (RG 31/12/2025-33124, 4. mükerrer); Kimyasalların Kaydı, Değerlendirilmesi, İzni ve Kısıtlanması Hakkında Yönetmelik (RG 23/06/2017-30105 mükerrer; değişiklikler RG 29/11/2019-30963 ve 23/12/2023-32408) m.4, 57, 62, 63, 65, 67 ve Ek-17 giriş 16, 17, 23, 43, 47, 50, 51, 52, 61, 63; Tüketicinin Satın Alacağı Ayakkabıların Temel Unsurlarının Yapımında Kullanılan Malzemelerin Etiketlenmesine Dair Yönetmelik (RG 25/04/2015-29337) m.2, 5, 6, 8, 10, 11; Genel Ürün Güvenliği Yönetmeliği (RG 11/03/2021-31420) m.2; Ticaret Bakanlığı Piyasa Gözetimi ve Denetimi Yönetmeliği (RG 09/02/2022-31745) m.1, 2, 5, 7, 8, 11, 14, 16; Oyuncak Güvenliği Yönetmeliği (RG 04/10/2016-29847) m.43; 1 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi (RG 10/07/2018-30474) Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı bölümü geçici m.1 (RG 29/10/2021-31643); 2872 sayılı Çevre Kanunu (RG 11/08/1983-18132) m.20/1-y, 24 ve Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığının 2026/1 sayılı Tebliği (RG 30/12/2025-33123); 5326 sayılı Kabahatler Kanunu (RG 31/03/2005-25772 mükerrer) m.15, 17; 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu (RG 20/01/1982-17580) m.2, 5, 7, 27, 32; 7201 sayılı Tebligat Kanunu (RG 19/02/1959-10139) m.7/a; 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu (RG 04/02/2011-27836) m.219, 223, 227, 231; 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu (RG 14/02/2011-27846) m.23/1-c; 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun (RG 28/11/2013-28835) m.10/3; ECHA REACH Ek XVII giriş 63 kapsam kılavuzu (08/03/2016); ECHA RAC-SEAC PVC’de kurşun stabilizatör görüşü (05/12/2017); (AB) 2023/923 Tüzüğü (AB RG 08/05/2023); SATRA Bulletin (Mart 2013); Safety Gate 2017/10 ve 2017/17 haftalık raporları; The Malta Independent 09/12/2024; Ticaret Bakanlığı 21/07/2026 duyurusu; GÜBİS (guvensizurun.ticaret.gov.tr) 28/04/2026–28/10/2026 arasında yayımlanan ilanlar (firma adı içermeyen özet). Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır, hukuki danışmanlık yerine geçmez.