📜 Dayanak Mevzuat
- Asansör Periyodik Kontrol Yönetmeliği — Periyodik kontrol, etiketler, takip kontrolü ve mühürleme
- Asansör İşletme ve Bakım Yönetmeliği — Tescil, bakım sözleşmesi ve yetkili servis
- Yönetmelik değişikliği (RG 13/9/2022-31952) — Kırmızı, sarı ve mavi etiket süreleri, takip kontrolü, mühürleme ve mühür bozma
- Yönetmelik değişikliği (RG 5/8/2025-32977) — Periyodik kontrol yönetmeliğine aykırılıkta idari para cezası (m.37)
- TS EN 81-80 — Mevcut asansörlerde güvenlik seviyesinin artırılması standardı
- TS EN ISO IEC 17020 — A tipi muayene kuruluşlarının akreditasyon standardı
- 634 sayılı Kat Mülkiyeti Kanunu — Ortak yerlerin bakımı ve yönetici yükümlülükleri
- 3194 sayılı İmar Kanunu — Yapı kullanma izni ve ruhsat rejimi
Asansör periyodik kontrolü, binada sürekli kullanılan asansörün yılda en az bir defa yaptırılması gereken zorunlu denetimidir. Yükümlülük ilgili idare ve bina sorumlusuna aittir. Kontrol sonucunda asansöre renkli bilgi etiketi iliştirilir ve etiketin rengi doğrudan hukuki sonuç doğurur.
Bu yazıda kontrol yükümlülüğü, etiket renklerinin anlamı, kırmızı etiketin sonuçları, mühürleme süreci, bakım sözleşmesi zorunluluğu ve bina sorumlusunun can ve mal kaybından doğan sorumluluğu ele alınmaktadır.
Güncelleme (30 Ekim 2026): Etiket süreleri ve kuralları, Asansör Periyodik Kontrol Yönetmeliğinin 13/9/2022 tarihli ve 31952 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan değişiklikle oluşan güncel metnine göre düzeltildi: kırmızı etikette uygunsuzlukların giderilme süresi otuz değil en fazla altmış gündür; sarı etiket (en fazla yüz yirmi gün), mavi etikette ücretsiz birinci takip kontrolü, mühür bozma süreci (en fazla kırk beş iş günü) ve takip kontrolünde sarıya geçen asansörün mühürlenmesi eklendi. Kabin tabanından en az 160 cm kuralının bilgi etiketine değil kimlik etiketine ait olduğu, mevcut asansörlerin tescil başvurusu ve idari para cezası hükümleri de güncel metinlere göre düzeltildi.
Mevzuat Nerede Düzenlenir?
Asansör mevzuatı bugün iki temel yönetmeliğe ayrılmış durumdadır:
- Asansör Periyodik Kontrol Yönetmeliği (PK Yön.): periyodik kontrol, muayene kuruluşları, etiketler, takip kontrolü ve mühürleme süreçlerini düzenler.
- Asansör İşletme ve Bakım Yönetmeliği (İB Yön.): tescil, bakım sözleşmesi, yetkili servis ve işletme yükümlülüklerini düzenler.
Bu ayrım, hangi yükümlülüğün hangi metne dayandığını belirlemek bakımından önemlidir. Bir uyuşmazlıkta dayanak gösterilirken doğru yönetmeliğe atıf yapılmalıdır. Yazıdaki madde atıfları bu kısaltmalarla gösterilmiştir.
Kim Sorumlu? “Bina Sorumlusu” Kavramı
Mevzuat, yükümlülüklerin büyük bölümünü bina sorumlusuna yükler. Kat mülkiyetine tabi yapılarda bu kavram, pratikte yöneticiyi ve kat maliklerini muhatap kılar.
Periyodik kontrolün yaptırılmasına dair yükümlülük ilgili idare ve bina sorumlusuna aittir (PK Yön. m.8/4). Yani belediye ile bina yönetimi birlikte muhataptır; ancak binadaki uygulamanın takibi bina sorumlusundadır.
Mevzuatta ayrıca asansör yaptırıcısı kavramı tanımlanır: asansörün monte edileceği binada inşaat işini kendi adına yapan veya sözleşme ile devreden yapı sahibi; asansörün monte edileceği mevcut binada ise bina sorumlusu.
Bu nedenle yeni yapılarda sorumluluk yapı sahibi ve müteahhitte, mevcut yapılarda ise bina yönetimindedir.
Yönetici sorumluluğu ve ortak yerlerin bakımı için yönetim planı ve site yönetimi kararlarına itiraz sayfasına bakabilirsiniz.
Kim Neyden Sorumlu?
| Aktör | Sorumluluk |
|---|---|
| Bina sorumlusu / yönetici | Periyodik kontrolü yaptırmak, bakım sözleşmesi imzalamak, etiketi muhafaza etmek, uygunsuzlukları gidertmek |
| İlgili idare | Periyodik kontrol yükümlülüğü ve A tipi muayene kuruluşuyla protokol; mühürleme ve mühür bozma izni |
| A tipi muayene kuruluşu | Periyodik kontrol ve muayene; etiket iliştirme; takip kontrolü |
| Asansör yaptırıcısı | Yeni asansörde ilk periyodik kontrolü yaptırmak ve ücretini ödemek |
| Asansör monte eden / yetkili servis | Bakımın yapılması; periyodik kontrole ve takip kontrolüne nezaret |
| Kat malikleri | Ortak gider ve karar süreçlerine katılım |
Yükümlülüklerin yerine getirilmemesi hâlinde ilgili taraf sorumlu tutulur ve idari para cezası uygulanabilir.
Periyodik Kontrol: Yılda Bir Defa
Temel kural nettir: binada veya yapıda sürekli olarak kullanılan asansörün periyodik kontrolü, yılda en az bir defa yaptırılır (PK Yön. m.8/1).
Kontrol, Bakanlıkça yetkilendirilen A tipi muayene kuruluşları tarafından yapılır. Bu kuruluşlar; asansörlerde periyodik kontrol ve muayene konularını içerecek şekilde TS EN ISO IEC 17020 standardı kapsamında akredite olan, Türkiye’de yerleşik özel veya kamu kuruluşlarıdır.
İlgili idare, kendi sorumluluk alanı içerisindeki asansörlerin periyodik kontrolü için Bakanlıkça yetkilendirilen bir A tipi muayene kuruluşu ile protokol imzalar (m.9/1).
Bu nedenle bina yönetimi kontrolü dilediği kuruluşa yaptıramaz; ilgili idarenin protokollü kuruluşu esas alınır.
Yeni asansörde ilk kontrol
Yeni asansörlerde süreç tescilden önce başlar. Piyasaya arz edilen yeni asansörün ilk periyodik kontrolü tescil aşamasından önce, asansör yaptırıcısının müracaatı üzerine en geç on beş gün içerisinde A tipi muayene kuruluşu tarafından yapılır (PK Yön. m.8/2).
İlk periyodik kontrolün yaptırılması ve kontrol ücretinin ödenmesine dair sorumluluk asansör yaptırıcısındadır.
Ayrıca kritik bir tescil şartı vardır: ilk periyodik kontrolü yaptırılmayan ve yeşil renkli bilgi etiketi iliştirilmeyen asansör, ilgili idare tarafından tescil edilmez (İB Yön. m.7/5).
Bu, yeni binalarda iskân ve teslim süreçlerini doğrudan etkiler. Yapı kullanma izni süreci için yapı kullanma izin belgesi (iskân) sayfasına bakabilirsiniz.
Periyodik kontrol sonuçları kusursuz, hafif kusurlu, kusurlu ve güvensiz olmak üzere dört grupta değerlendirilir ve sırasıyla yeşil, mavi, sarı ve kırmızı renkli bilgi etiketi iliştirilir (PK Yön. m.11/1-5, 22/3-6).
Etiket Renkleri ve Anlamları
| Etiket | Anlamı | Bina sorumlusunun yükümlülüğü |
|---|---|---|
| Yeşil | Kusursuz; yeni asansörde tescil için aranır (İB Yön. m.7/5) | Kontrolü yılda en az bir defa yaptırmak |
| Mavi | Hafif kusurlu | Uygunsuzlukları bir sonraki periyodik kontrole kadar gidertmek; rapor onayından itibaren altmış gün içinde başvurulursa birinci takip kontrolü ücretsiz (m.11/10) |
| Sarı | Kusurlu | Uygunsuzlukları en fazla yüz yirmi gün içinde gidertmek; süre bitiminden itibaren en fazla üç iş günü içinde takip kontrolü yapılır, giderilmemişse kullanım yasağı ve mühürleme (m.11/8) |
| Kırmızı | Güvensiz | Kullanıma izin vermemek; uygunsuzlukları en fazla altmış gün içinde gidertmek; süre bitiminden itibaren en fazla üç iş günü içinde takip kontrolü yapılır, giderilmemişse mühürleme (m.11/6) |
Renkli bilgi etiketi kabin içinde kumanda panelinin etrafına ve ana durakta dış çağrı kumanda panelinin yanına veya durak kapısı kasasının üzerine iliştirilir (m.22/2); kabin tabanından en az 160 cm yükseklik kuralı ise gri zeminli asansör kimlik etiketine aittir (m.21/4).
Kırmızı Etiket: En Ağır Sonuç
Güvensiz olarak tanımlanan asansöre, ilgili idare adına periyodik kontrolü yapan A tipi muayene kuruluşu tarafından kırmızı renkli bilgi etiketi iliştirilir (PK Yön. m.11/5, 22/3).
Bunun sonuçları zincirleme işler:
- Kullanım yasağı: kırmızı etiket iliştirilen ve güvensiz olarak tanımlanan asansörün kullanımına bina sorumlusu tarafından izin verilmez (m.11/6).
- Altmış günlük süre: bu asansörde tespit edilen uygunsuzlukların en fazla altmış gün içerisinde giderilmesi bina sorumlusunca sağlanır (m.11/6).
- Takip kontrolü: sürenin bittiği tarih itibarıyla en fazla üç iş günü içerisinde A tipi muayene kuruluşu tarafından takip kontrolü yapılır (m.11/6). Bina sorumlusu süre dolmadan başvurursa takip kontrolü en fazla on iş günü içinde yapılır; birinci takip kontrolünden ayrıca ücret alınmaz (m.24/3, 24/5).
- Mühürleme: takip kontrolü neticesinde kırmızı etikete neden olan uygunsuzlukların giderilmediği belirlenen asansör, ilgili idare tarafından ana besleme sisteminden elektriği kesilerek mühürlenir ve hizmetten men edilir (m.11/6).
- Sarıya geçen asansör: takip kontrolünde kusurlu (sarı) duruma geçen asansör, periyodik kontrol tarihinden itibaren yüz yirmi gün içinde hafif kusurlu veya kusursuz hâle getirilmediği ikinci takip kontrolünde tespit edilirse ilgili idare tarafından mühürlenerek hizmetten men edilir (m.11/11).
Takip kontrolünde etiket durumunda değişiklik olmayan asansörün adres, kimlik numarası ve kontrol tarihi bilgileri, mühürleme için takip kontrolü raporunun onay tarihini izleyen beş iş günü içinde A tipi muayene kuruluşunca ilgili idareye iletilir (m.26/3). Mühürleme işleminde ilgili idare tarafından EK-2’deki formata uygun tutanak üç nüsha olarak düzenlenir ve birer nüshası A tipi muayene kuruluşu ile bina sorumlusuna iletilir (m.11/6).
Kırmızı etiket ve mühürleme sonrasında bina sorumlusuna, montaj ve bakım firmasına uygulanabilecek idari para cezaları ile itiraz yolları için asansörde kırmızı etiket, mühürleme, idari para cezası ve itiraz yazımıza bakabilirsiniz.
Can ve mal kaybından sorumluluk
Bu, yöneticiler bakımından mevzuatın en ağır hükmüdür ve mutlaka bilinmelidir.
Güvensiz olarak tanımlanan asansörün, öngörülen süre içerisinde güvenli hâle getirilmeden kullandırılmasından doğabilecek can ve mal kaybından bina sorumlusu mesuldür (PK Yön. m.11/7).
Yani kırmızı etiketli asansör kullanılmaya devam eder ve bir kaza olursa, sorumluluk doğrudan bina sorumlusuna yönelir.
Bu nedenle kırmızı etiket iliştirildiğinde yapılacak ilk iş, asansörü fiilen hizmet dışı bırakmak ve bunu tutanakla, ilanla ve mümkünse fiziksel engelle kayıt altına almaktır.
Ortak alanda meydana gelen kazalarda sorumluluk ve yapı malikinin sorumluluğu için apartman ortak alanında düşme ve yaralanma ve yapı malikinin sorumluluğu sayfalarına bakabilirsiniz.
Mührün bozulması
Mühürlenen asansörde düzeltme yapılabilmesi için bina sorumlusu ilgili idareye, düzeltme sonrası kontrol için de A tipi muayene kuruluşuna başvurur. İlgili idare bu süre zarfında asansörün kullandırılmayacağına dair bina sorumlusundan yazılı taahhüt alır ve düzeltme izni EK-3’teki formata uygun mühür bozma tutanağı ile başlatılır. Mühür bozma tutanağı da üç nüsha olarak düzenlenir ve birer nüshası A tipi muayene kuruluşu ile bina sorumlusuna iletilir; tutanakta öngörülen düzeltme süresi kırk beş iş gününden fazla olamaz (PK Yön. m.11/9).
Bu süre içinde düzeltmenin tamamlanmasına ilişkin yükümlülükler, bina sorumlusu ile asansör monte eden veya onun yetkili servisi arasında yapılacak sözleşmeyle belirlenir; taraflar arasındaki mali sorumluluklar hariç, sözleşmede belirtilen yükümlülüklerini yerine getirmeyen taraf sorumlu tutulur ve Bakanlık tarafından idari para cezası uygulanır. Düzeltme yapılarak uygunsuzlukların giderildiği bildirilen asansöre yeniden periyodik kontrol yapılır ve asansör bu kontrolün sonucuna göre hizmete sunulur (m.11/9).
Mühür bozma tutanağında belirtilen sürenin sonunda düzeltme işlemi yapılmayan asansörün yeniden mühürlenmesine ve gerektiğinde tekrar mühür bozma tutanağı düzenlenmesine ilişkin yetki ilgili idarededir (m.11/9).
Kırmızı Etiketten Sonra Süreç
| Aşama | İşlem | Süre / not |
|---|---|---|
| Kırmızı etiket | A tipi muayene kuruluşunca iliştirilir | Asansör güvensiz kabul edilir |
| Kullanım yasağı | Bina sorumlusu kullanıma izin vermez | Derhal |
| Düzeltme | Uygunsuzlukların giderilmesi bina sorumlusunca sağlanır | En fazla altmış gün (m.11/6) |
| Takip kontrolü | A tipi muayene kuruluşunca yapılır; süre dolmadan başvurulursa en fazla on iş günü içinde (m.24/3) | Süre bitiminden itibaren en fazla üç iş günü içinde (m.11/6); birinci takip kontrolü ücretsiz (m.24/5) |
| Mühürleme | Uygunsuzluklar giderilmemişse ilgili idarece elektriği kesilerek mühürlenir ve hizmetten men edilir | Kuruluşun idareye bildirimi beş iş günü içinde (m.26/3); EK-2 tutanak üç nüsha (m.11/6) |
| Sarıya geçiş | Takip kontrolünde kusurlu (sarı) duruma geçen asansör hafif kusurlu veya kusursuz hâle getirilmezse ikinci takip kontrolünde mühürlenir | Periyodik kontrol tarihinden itibaren yüz yirmi gün (m.11/11) |
| Mühür bozma | Bina sorumlusunun başvurusu ve yazılı taahhüdü üzerine EK-3 mühür bozma tutanağıyla düzeltme izni | Düzeltme süresi en fazla kırk beş iş günü; tutanak üç nüsha (m.11/9) |
| Yeniden hizmet | Uygunsuzlukların giderildiği bildirilen asansöre yeniden periyodik kontrol yapılır | Kontrol sonucuna göre (m.11/9) |
| Yeniden mühürleme | Mühür bozma tutanağındaki süre sonunda düzeltme yapılmazsa | Yetki ilgili idarededir (m.11/9) |
Kırmızı etiketli asansörde sorumluluk bina yönetimindedir
Av. Fatma Öztürk — Hukukçular Evi Ankara
Mavi Etiket: Süreli Uygunsuzluk
Mavi etiket, periyodik kontrolde hafif kusurlu olarak tanımlanan asansöre iliştirilir (PK Yön. m.11/3, 22/5); asansör güvensiz veya kusurlu sayılmaz, ancak giderilmesi gereken uygunsuzluk bulunur.
Mavi renkli bilgi etiketi iliştirilmiş olan asansörde belirlenen uygunsuzlukların bir sonraki periyodik kontrole kadar giderilmesi bina sorumlusunca sağlanır. Periyodik kontrol raporunun onay tarihinden itibaren altmış gün içinde bina sorumlusu başvurursa mavi etiketli asansöre birinci takip kontrolü ücretsiz yapılır (m.11/10).
Yani mavi etiket bir erteleme değil, süreli bir yükümlülüktür. Mavi etikete esas uygunsuzlukların giderilmemesi nedeniyle bina sorumlusuna veya kat maliklerine idari para cezası uygulanmaz (m.37/2); ancak asansör bir sonraki periyodik kontrolde yeniden değerlendirilir ve uygunsuzluğun niteliğine göre farklı renkte etiket verilebilir.
Bu nedenle mavi etiket alan binalarda yönetim, uygunsuzluk listesini gündeme almalı ve gerekli bütçeyi kat malikleri kuruluna sunmalıdır.
Sarı etiket: kusurlu asansörde yüz yirmi gün
Sarı etiket, periyodik kontrolde kusurlu olarak tanımlanan asansöre iliştirilir (PK Yön. m.11/4, 22/4). Bu asansördeki uygunsuzlukların en fazla yüz yirmi gün içerisinde giderilmesi bina sorumlusunca sağlanır; sürenin bittiği tarih itibarıyla en fazla üç iş günü içerisinde A tipi muayene kuruluşu takip kontrolü yapar (m.11/8). Bina sorumlusu süre dolmadan başvurursa takip kontrolü en fazla on iş günü içinde yapılır ve birinci takip kontrolünden ayrıca ücret alınmaz (m.24/3, 24/5).
Takip kontrolünde sarı etikete neden olan uygunsuzlukların giderilmediği belirlenirse asansörün kullanımına bina sorumlusu tarafından izin verilmez ve ilgili idare asansörü ana besleme sisteminden elektriğini keserek mühürler; EK-2’ye uygun tutanak üç nüsha düzenlenir (m.11/8). Sarı etiket, mavi etiketten farklı olarak kısa süreli ve sonucu mühürleme olan bir yükümlülük doğurur.
Etiketin Muhafazası
Mevzuat iki ayrı etiket öngörür ve her birinin fiziksel özelliklerini ve konumunu ayrı ayrı belirler: asansörü tanımlayan kimlik etiketi ve periyodik kontrol sonucunu gösteren renkli bilgi etiketi.
Gri zeminli ve 85×50 mm boyutundaki asansör kimlik etiketi, asansör kabininin içerisinde kumanda butonu hizasında, kabin tabanından en az 160 santimetre yüksekliğe kolayca sökülemeyecek şekilde iliştirilir; ikinci kimlik etiketi kumanda panosunun yan kenarlarından birine veya makina dairesiz asansörde pano kapağının iç tarafına, bakım firmasınca kalıcı olarak monte edilen metal plaka üzerine iliştirilir (PK Yön. m.21/2, 21/4). En az 16×8 cm boyutundaki renkli bilgi etiketi ise kabin içinde kullanıcıların rahatlıkla görebileceği şekilde kumanda panelinin etrafına ve ana durakta dış çağrı kumanda panelinin yanına veya durak kapısı kasasının üzerine iliştirilir (m.22/1-2).
Kimlik etiketi, periyodik kontrole ilk kez tabi tutulacak her asansör için bir defaya mahsus ve periyodik kontrol aşamasından önce A tipi muayene kuruluşunca oluşturulur; asansör kimlik numarası Ulusal Adres Veri Tabanındaki bina numarasına, binada birden fazla asansör varsa her asansörün sıra numarası eklenerek belirlenir (PK Yön. m.21/1, 21/3).
Kritik hüküm şudur: asansör kabinine iliştirilen ve asansör kimlik numarasını içeren etiketin, asansörün kullanım ömrü boyunca muhafaza edilmesine ve gerektiğinde yenilenmesine dair sorumluluk bina sorumlusundadır (İB Yön. m.5/3).
Bu nedenle tadilat, kabin kaplaması veya temizlik sırasında etiketin sökülmesi veya kapatılması, ayrı bir yükümlülük ihlali oluşturur.
Bakım Sözleşmesi Zorunluluğu
Periyodik kontrol ile bakım farklı yükümlülüklerdir ve karıştırılmamalıdır.
Mevzuat kapsamında yer alan asansörün bakımı; bina sorumlusunun bakım sözleşmesi imzaladığı asansör monte eden veya onun yetkili servisi tarafından yapılır (İB Yön. m.8/1). Bakım, ayda en az bir defa yürütülür (İB Yön. m.4/1-e).
Yani bakım, rastgele bir firmaya yaptırılamaz; sözleşme imzalanmış olması ve firmanın asansörü monte eden ya da onun yetkili servisi olması aranır.
Ayrıca bakım ve onarım personelinin, mevzuatta belirtilen yeterlilik belgesine sahip olması gerekir.
Bakım firmasının TSE Hizmet Yeterlilik Belgesinin bulunmaması, geçerlilik süresinin dolması veya askıya alınması hâlinde A tipi muayene kuruluşu periyodik kontrolü yapmaz; bakım sözleşmesi imzalamadığı tespit edilen bina sorumlusu ise gerekli idari tedbir için Bakanlık il müdürlüğüne bildirilir (PK Yön. m.9/12, 29/3).
Bina yönetimi bakımından pratik sonuç: bakım sözleşmesinin güncel, firmanın yetkili ve personelin belgeli olduğu dosyada gösterilebilmelidir.
Yönetimin Asansör Dosyasında Bulunması Gerekenler
| Belge | Neden gerekli |
|---|---|
| Tescil belgesi | Asansörün idarece tescil edildiğinin kanıtı |
| Periyodik kontrol raporu | Yıllık kontrol yükümlülüğünün yerine getirildiğinin belgesi |
| Etiket bilgisi ve tarihi | Etiketin rengi ve iliştirilme tarihi |
| Bakım sözleşmesi | Yetkili servisle sözleşme yapıldığının kanıtı |
| Bakım kayıtları | Periyodik bakımların yapıldığının izlenmesi |
| Personel yeterlilik belgeleri | Bakımı yapan personelin belgeli olması |
| Uygunsuzluk giderme kayıtları | Mavi, sarı veya kırmızı etiket sonrası yapılan işlemler; varsa mühür ve mühür bozma tutanakları |
| Kat malikleri kurulu kararları | Gider ve yenileme kararlarının dayanağı |
Mevcut Asansörlerde Güvenlik Seviyesinin Artırılması
Eski asansörler bakımından mevzuat, güvenlik seviyesinin Asansör Yönetmeliği (2014/33/AB) kapsamında monte edilen asansörün güvenlik seviyesine yakın eş değer bir seviyeye getirilerek artırılmasını öngörür (İB Yön. m.16/1).
Mevcut asansör için belirtilen tehlikeli durumlar, TS EN 81-80 standardına uygun olacak şekilde Bakanlıkça yayımlanan mevzuat ekindeki asansör periyodik kontrol listelerinde tanımlanır (İB Yön. m.16/3); periyodik kontrolde de mevcut asansörün güvenlik seviyesi bu standartta belirtilen tehlikeli durumlar esas alınarak belirlenir (PK Yön. m.25/1). Güvenlik seviyesinin artırılmasına dair sorumluluk bina sorumlusuna aittir (İB Yön. m.16/4).
Güvenlik seviyesi bu standarda göre artırılan mevcut asansör, bir defaya mahsus olmak üzere ilgili idare tarafından tescil edilir. Bunun için bina sorumlusu, güvenlik seviyesinin artırıldığını ispatlayacak olan yeşil veya mavi renkli bilgi etiketine esas periyodik kontrol raporuyla, bir sonraki periyodik kontrol tarihine kadar ilgili idareye başvurur (İB Yön. geçici m.1/1-a). Bu tescili yaptırmadığı için bina sorumlusuna veya kat maliklerine idari para cezası uygulanmaz (İB Yön. m.17/1).
Güncel metinlerde mevcut asansörlerdeki belirli tehlikeli durumlar için ayrı ve uzun süreli bir takip kontrolü takvimi öngörülmemiştir; mevcut asansörde tespit edilen uygunsuzluklar da verilen etiketin rengine göre yukarıda anlatılan giderme sürelerine ve takip kontrolüne tabidir (PK Yön. m.11, 24).
Bu nedenle eski binalarda iyileştirme takvimini, fiilen yıllık periyodik kontrolde verilen etiketin rengi ve ona bağlı süreler belirler.
Kat Mülkiyeti Boyutu
Asansör, kat mülkiyetine tabi yapılarda ortak yer niteliğindedir. Bu nedenle asansöre ilişkin masraflar ve kararlar kat mülkiyeti hükümlerine tabidir.
Uygulamada gündeme gelen tipik sorunlar şunlardır:
- Periyodik kontrol ve bakım giderlerinin ödenmemesi,
- Kırmızı etiket sonrası gerekli yenileme bütçesinde anlaşmazlık,
- Zemin kat maliklerinin asansör giderine katılma tartışması,
- Asansör yenileme kararının yeter sayısı,
- Yöneticinin harekete geçmemesi.
Bu tartışmalar sürerken asansörün güvensiz hâlde çalıştırılması, sorumluluğu bina sorumlusunda bırakır. Yani karar alınamaması, sorumluluğu ortadan kaldırmaz.
Bu nedenle yöneticinin izlemesi gereken yol şudur: kırmızı etiket hâlinde asansörü derhal hizmet dışı bırakmak, durumu tutanağa bağlamak, kat maliklerini yazılı olarak bilgilendirmek ve kurulu toplantıya çağırmak.
Ortak gider ve aidat uyuşmazlıkları için kat mülkiyeti ve aidat uyuşmazlıkları, ortak alan kullanımı için kat mülkiyetinde ortak alan sayfalarına bakabilirsiniz.
Kat Mülkiyeti Tarafının Maddeleri: KMK m.19, m.20, m.35 ve m.38
Yazının kat mülkiyeti bölümünde sayılan beş tipik sorunun her biri Kat Mülkiyeti Kanunu’nda karşılığı olan bir hükme dayanır. Yöneticinin “karar alamıyorum” savunmasının neden sonuç doğurmadığı da bu maddelerde görülür.
Acil onarımda rıza aranmaz: KMK m.19. Kural olarak kat maliklerinden biri, bütün kat maliklerinin beşte dördünün yazılı rızası olmadıkça anagayrimenkulün ortak yerlerinde inşaat, onarım ve tesisler yaptıramaz. Ancak aynı maddede önemli bir istisna vardır: ortak yer ve tesislerdeki bir bozukluğun anayapıya veya bağımsız bölümlere zarar verdiğinin ve acilen onarılması gerektiğinin ya da anayapının güçlendirilmesinin zorunlu olduğunun mahkemece tespit edilmiş olması hâlinde, bu onarım ve güçlendirmenin projesine ve tekniğine uygun biçimde yapılması konusunda kat maliklerinin rızası aranmaz. Kırmızı etiketli bir asansörde tespit ve acil onarım tartışması bu hüküm üzerinden yürütülür.
Zemin kat tartışmasının cevabı: KMK m.20. Kat maliklerinden her biri, aralarında başka türlü anlaşma olmadıkça, anagayrimenkulün sigorta primlerine ve bütün ortak yerlerin bakım, koruma, güçlendirme ve onarım giderleri ile yönetici aylığı gibi diğer giderlere ve ortak tesislerin işletme giderlerine kendi arsa payı oranında katılmakla yükümlüdür. Maddenin devamı tartışmayı bitirir: kat malikleri, ortak yer veya tesisler üzerindeki kullanma hakkından vazgeçmek veya kendi bağımsız bölümünün durumu dolayısıyla bunlardan faydalanmaya lüzum ve ihtiyaç bulunmadığını ileri sürmek suretiyle gider ve avans payını ödemekten kaçınamazlar. Zemin kat maliki “asansörü kullanmıyorum” diyerek katılımdan kurtulamaz.
Ödememenin bedeli: KMK m.20/son. Gider ve avans payını ödemeyen kat maliki hakkında diğer kat maliklerinden her biri veya yönetici tarafından dava açılabilir ya da icra takibi yapılabilir; ödemede geciken kat maliki, aylık yüzde beş hesabıyla gecikme tazminatı ödemekle yükümlüdür. Periyodik kontrol ve bakım bedelinin tahsili bu hükme dayanır.
Yöneticinin görevleri: KMK m.35. Yönetici, kat malikleri kurulunca verilen kararların yerine getirilmesinden, anagayrimenkulün gayesine uygun olarak kullanılması, korunması, bakımı ve onarımı için gereken tedbirlerin alınmasından, anagayrimenkulün sigorta ettirilmesinden ve toplanan avansın yönetiminden sorumludur. Asansörün periyodik kontrolünü yaptırmak ve bakım sözleşmesini yürütmek, kurul kararı beklenmeksizin bu görevlerin kapsamındadır.
Yöneticinin sorumluluğu: KMK m.38. Yönetici, kat maliklerine karşı aynen bir vekil gibi sorumludur. Bunun anlamı, TBK m.506’daki özen ölçütünün uygulanmasıdır: benzer alanda iş üstlenen basiretli bir vekilin göstermesi gereken davranış esas alınır. Güvensiz olduğu tespit edilmiş asansörü hizmet dışı bırakmamak bu ölçüte göre değerlendirilir.
Zarar doğarsa: TBK m.69 ve m.71. Yazıda anılan hukuki sorumluluğun iki ayağı vardır. TBK m.69 uyarınca bir binanın veya diğer yapı eserlerinin maliki, bunların yapımındaki bozukluklardan veya bakımındaki eksikliklerden doğan zararı gidermekle yükümlüdür; bu, kurtuluş kanıtı bulunmayan bir kusursuz sorumluluktur ve intifa ile oturma hakkı sahipleri de bakım eksikliğinden doğan zararlardan malikle birlikte müteselsilen sorumludur. Asansör işletmesi niteliği itibarıyla TBK m.71‘deki tehlike sorumluluğu kapsamında da tartışılabilir; bu hâlde kusur hiç aranmaz.
Cezai boyut. Kırmızı etiketli asansörün çalıştırılması sonucu ölüm veya yaralanma doğarsa, somut olayın koşullarına göre TCK m.85 (taksirle öldürme) veya TCK m.89 (taksirle yaralama) gündeme gelir. Her iki maddede de fiilin birden fazla kişinin ölümüne ya da yaralanmasına yol açması nitelikli hâl sayılır. Mührün bozulması hâli ise ayrıca değerlendirilir; bu nedenle hizmet dışı bırakma tutanağı ve kat maliklerine yapılan yazılı bildirim dosyanın en önemli belgeleridir.
Kat mülkiyeti ve sorumluluk haritası
| Konu | Kural | Dayanak |
|---|---|---|
| Ortak yerde onarım | Kural olarak beşte dört yazılı rıza | KMK m.19 |
| Acil onarım ve güçlendirme | Mahkemece tespit hâlinde rıza aranmaz | KMK m.19 |
| Gidere katılma | Bakım, koruma, güçlendirme ve onarımda arsa payı oranında | KMK m.20 |
| Kullanmıyorum savunması | Gider payından kaçınma sebebi değildir | KMK m.20 |
| Ödememe | Dava veya icra; aylık yüzde beş gecikme tazminatı | KMK m.20 |
| Yöneticinin görevleri | Koruma, bakım, onarım ve sigorta tedbirleri | KMK m.35 |
| Yöneticinin sorumluluğu | Kat maliklerine karşı aynen vekil gibi | KMK m.38 |
| Özen ölçütü | Basiretli bir vekilin davranışı | TBK m.506 |
| Yapı malikinin sorumluluğu | Yapım bozukluğu veya bakım eksikliği; kusursuz | TBK m.69 |
| Tehlike sorumluluğu | İşletme niteliğine göre kusursuz sorumluluk | TBK m.71 |
| Ölüm veya yaralanma | Taksirle öldürme veya yaralama | TCK m.85, m.89 |
Yaptırım
Periyodik Kontrol Yönetmeliğine aykırı hareket eden bina sorumlusuna, asansör monte edene veya onun yetkili servisine ve ilgili idareye, Sanayi ve Teknoloji İl Müdürlüğü tarafından 1705 sayılı Kanunun 6. maddesine göre idari para cezası uygulanır; mavi etikete esas uygunsuzlukların giderilmemesi nedeniyle bina sorumlusuna veya kat maliklerine bu ceza uygulanmaz (PK Yön. m.37/2). Yönetmeliğe aykırı hareket eden A tipi muayene kuruluşuna Bakanlık tarafından 7223 sayılı Kanunun 20. maddesinin birinci fıkrasının (d) bendine göre idari para cezası uygulanır ve/veya yetkisi askıya alınır ya da iptal edilir (m.37/1). İşletme ve Bakım Yönetmeliğine aykırılıkta da 1705 sayılı Kanunun 6. maddesinin birinci fıkrasındaki ceza uygulanır (İB Yön. m.17/1); mühür bozma sürecinde sözleşmedeki yükümlülüğünü yerine getirmeyen tarafa ise Bakanlık tarafından idari para cezası uygulanır (PK Yön. m.11/9).
Ceza tutarları her yıl güncellendiğinden burada rakam verilmemektedir; işlem tarihindeki tarife esas alınır.
İdari para cezasının yanında, güvensiz asansörün çalıştırılmasından doğan zararlar bakımından hukuki sorumluluk ve somut olayın koşullarına göre cezai sorumluluk ayrıca gündeme gelebilir.
Yönetici İçin Kontrol Listesi
- Periyodik kontrolün son yapıldığı tarihi ve etiketin rengini kontrol edin.
- Kontrolün ilgili idarenin protokollü A tipi muayene kuruluşunca yapıldığını doğrulayın.
- Bakım sözleşmesinin güncel ve firmanın yetkili olduğunu teyit edin.
- Etiketin kabin içinde ve sökülmemiş durumda olduğunu kontrol edin.
- Mavi etiket varsa uygunsuzluk listesini gündeme alın ve bütçeleyin.
- Kırmızı etikette asansörü derhal hizmet dışı bırakın ve tutanağa bağlayın.
- Kırmızı etikette altmış, sarı etikette yüz yirmi günlük giderme süresini takvime işleyin ve takip kontrolünü planlayın.
- Tüm belgeleri yönetim dosyasında saklayın.
Sık Yapılan Hatalar
- Periyodik kontrol ile bakımı aynı yükümlülük sanmak.
- Kontrolü protokolsüz bir kuruluşa yaptırmak.
- Kırmızı etiketli asansörü “birkaç gün daha” çalıştırmak.
- Mavi etiketi sonuçsuz bir uyarı sanmak; uygunsuzluk bir sonraki kontrole kadar giderilmelidir.
- Kabin kaplaması veya tadilat sırasında etiketi sökmek.
- Bakımı yetkili olmayan firmaya yaptırmak.
- Karar alınamadığı için sorumluluğun doğmayacağını düşünmek.
- Belgeleri yönetim dosyasında saklamamak.
Asansör yenileme veya kabin değişikliği gibi işler ortak yerlerde yapıldığından, karar yeter sayısı ve gider paylaşımı bakımından kat maliklerinin hak ve borçları sayfasındaki esaslar uygulanır. Kentsel dönüşüm kapsamında yenilenen yapılarda asansör tescili ve ilk periyodik kontrol baştan planlanmalıdır; süreç için Kentsel Dönüşüm Rehberi sayfasına bakabilirsiniz. Binadaki diğer periyodik yükümlülükler bakımından enerji kimlik belgesi ve yangından korunma ve kaçış yolları sayfaları, yapıdaki erişilebilirlik yükümlülükleri bakımından ise yapılarda erişilebilirlik sayfası yol gösterir. Asansör kuyusu ve makine dairesinin projedeki yeri bakımından TAKS, KAKS ve emsal hesabı sayfasına da bakılabilir.
Adım Adım Süreç
- Son kontrol tarihini tespit edin — Periyodik kontrolün ne zaman yapıldığını ve etiketin rengini kabin içinden kontrol edin.
- Kuruluşu doğrulayın — Kontrolün ilgili idarenin protokollü A tipi muayene kuruluşunca yapıldığını teyit edin.
- Bakım sözleşmesini güncelleyin — Asansörü monte eden veya yetkili servisiyle sözleşmenin geçerli olduğunu kontrol edin.
- Etiketi koruyun — Etiketin kabin içinde ve sökülmemiş durumda bulunmasını sağlayın.
- Uygunsuzlukları planlayın — Mavi etiket hâlinde uygunsuzlukları bir sonraki kontrole kadar gidertin.
- Kırmızı etikette durdurun — Asansörü derhal hizmet dışı bırakın, tutanak tutun ve kat maliklerini yazılı bilgilendirin.
- Altmış günü takip edin — Kırmızı etikette en fazla altmış, sarı etikette en fazla yüz yirmi günlük giderme süresini takvime işleyin ve takip kontrolünü ayarlayın.
- Dosyayı tamamlayın — Tescil, rapor, sözleşme ve bakım kayıtlarını yönetim dosyasında saklayın.
İmar uyuşmazlığında süre kaybetmeyin
Av. Fatma Öztürk — Hukukçular Evi Ankara
Asansör kaynaklı sorumluluk dosyanız için görüşelim
Av. Fatma Öztürk — Hukukçular Evi Ankara
İlgili Konular ve Kaynaklar
Kat mülkiyeti ve ortak alan
- Kiralananın Ayıbı, Kira İndirimi ve Giderim Dilekçesi (TBK m.305-307)
- Yöneticiden Hesap Sorma, Azil ve Yönetici Atanması Dilekçesi (KMK m.34, 39)
- Engellinin Erişimi İçin Proje Tadili Dilekçesi (KMK m.42)
- Yapı Malikinin Sorumluluğu Tazminat Dilekçesi (TBK m.69)
- Sitede Ortak Gidere ve Kurul Kararına İtiraz Dilekçesi (KMK m.69-73)
- Kat Malikleri Kurulu Kararının İptali Dilekçesi (KMK m.33)
- Kat Mülkiyetinde Ortak Alan: Otopark, Depo ve Eklentilerin Kullanımı (KMK 16)
- Yönetim Planı ve Site Yönetimi Kararlarına İtiraz
- Kat Mülkiyeti ve Aidat Uyuşmazlıkları Nasıl Çözülür?
- Kat Maliklerinin Hak ve Borçları: Aidat, Yönetim Planı ve Kurul
- Aidat Ödemeyen veya Huzuru Bozan Kat Malikinin Dairesi Satılabilir mi? (KMK m.25)
- Eklenti ve Ortak Yerlerin Kira Kapsamı (Otopark, Depo)
Yapı güvenliği
- Binaların Yangından Korunması: Kaçış Yolları, Yangın Merdiveni ve Sorumluluk
- Yapılarda Erişilebilirlik: İmar Kanunu Ek m.1, Denetim Komisyonu ve İdari Para Cezası
- Yapı Denetimi (4708 sayılı Kanun): Sorumluluk, 15 Yıllık Süre ve İdari Yaptırımlar
- Şantiye Şefi: Atama Zorunluluğu, Görev Süresi ve İmar Mevzuatındaki Sorumluluğu
- Zemin Etüdü Zorunluluğu: Plana Esas Jeolojik-Jeoteknik Etüt ile Parsel Bazlı Etüt Farkı
İmar ve ruhsat
- İmar Hukuku Rehberi: Yapı Ruhsatı, Yıkım Kararı, Parselasyon ve İmar Davaları
- Yapı Ruhsatı (İmar Kanunu m.21, 26-27, 29): Zorunluluk, İstisnalar ve Ruhsat Süresi
- Yapı Kullanma İzin Belgesi (İskan) Nedir? Nasıl Alınır?
- İskan (Yapı Kullanma İzni) Nedir? Nasıl Alınır? 2026
- Kot Tespiti ve Subasman Kotu: Yoldan Kotlandırma, Kademelendirme ve ±0.00
Sorumluluk ve tazminat
- Yapı Malikinin Sorumluluğu (Bina ve Yapı Eserleri)
- Apartmanın Ortak Alanında (Merdiven/Asansör) Düşüp Yaralandım
- “Evimin Tadilatı Kusurlu Yapıldı” – Müteahhit/Usta Sorumluluğu
Enerji ve bina yükümlülükleri
Sıkça Sorulan Sorular
Asansör onarımı için kat maliklerinin rızası şart mı?
KMK m.19 uyarınca kural olarak ortak yerlerde onarım ve tesis için kat maliklerinin beşte dördünün yazılı rızası gerekir. Ancak ortak yer ve tesislerdeki bozukluğun anayapıya veya bağımsız bölümlere zarar verdiğinin ve acilen onarılması gerektiğinin mahkemece tespit edilmiş olması hâlinde rıza aranmaz.
Zemin kat maliki asansör giderine katılmak zorunda mı?
Evet. KMK m.20 uyarınca kat malikleri, ortak yerlerin bakım, koruma, güçlendirme ve onarım giderlerine arsa payı oranında katılmakla yükümlüdür ve ortak yer üzerindeki kullanma hakkından vazgeçmek ya da faydalanmaya ihtiyacı bulunmadığını ileri sürmek suretiyle bu paydan kaçınamazlar.
Aidatını ödemeyen malike ne yapılır?
KMK m.20 uyarınca gider ve avans payını ödemeyen kat maliki hakkında diğer kat maliklerinden her biri veya yönetici tarafından dava açılabilir ya da icra takibi yapılabilir; ödemede gecikenler aylık yüzde beş hesabıyla gecikme tazminatı öder.
Yönetici kurul kararı olmadan kontrol yaptırabilir mi?
KMK m.35 uyarınca yönetici, anagayrimenkulün korunması, bakımı ve onarımı için gereken tedbirlerin alınmasından sorumludur; periyodik kontrolün yaptırılması ve bakım sözleşmesinin yürütülmesi bu görevin kapsamındadır. KMK m.38 uyarınca yönetici kat maliklerine karşı aynen bir vekil gibi sorumludur.
Kaza hâlinde hukuki sorumluluk hangi maddeye dayanır?
TBK m.69 uyarınca yapı maliki, yapımdaki bozukluk veya bakımdaki eksiklikten doğan zararı gidermekle yükümlüdür; bu sorumlulukta kurtuluş kanıtı yoktur ve intifa ile oturma hakkı sahipleri de bakım eksikliğinden malikle birlikte müteselsilen sorumludur. Somut olayın niteliğine göre TBK m.71’deki tehlike sorumluluğu da tartışılabilir.
Asansör periyodik kontrolü ne sıklıkla yapılır?
Binada veya yapıda sürekli olarak kullanılan asansörün periyodik kontrolü yılda en az bir defa yaptırılır (PK Yön. m.8/1).
Kontrol yükümlülüğü kimde?
Periyodik kontrolün yaptırılmasına dair yükümlülük ilgili idare ve bina sorumlusuna aittir (PK Yön. m.8/4).
Kontrolü kim yapar?
Bakanlıkça yetkilendirilen, TS EN ISO IEC 17020 kapsamında akredite olan ve ilgili idare ile protokol imzalayan A tipi muayene kuruluşu yapar (PK Yön. m.8/1).
Etiket renkleri ne anlama gelir?
Yeşil kusursuz, mavi hafif kusurlu, sarı kusurlu, kırmızı ise güvensiz asansörü gösterir; periyodik kontrol sonuçları bu dört grupta değerlendirilir (PK Yön. m.11/1-5).
Kırmızı etiket ne sonuç doğurur?
Asansörün kullanımına bina sorumlusu tarafından izin verilmez ve tespit edilen uygunsuzlukların en fazla altmış gün içinde giderilmesi bina sorumlusunca sağlanır; sürenin bittiği tarih itibarıyla en fazla üç iş günü içinde takip kontrolü yapılır (PK Yön. m.11/6).
Altmış günde düzeltilmezse ne olur?
Takip kontrolünde kırmızı etikete neden olan uygunsuzlukların giderilmediği belirlenen asansör, ilgili idare tarafından elektriği kesilerek mühürlenir ve hizmetten men edilir. Takip kontrolünde sarıya geçen asansör ise periyodik kontrol tarihinden itibaren yüz yirmi gün içinde hafif kusurlu veya kusursuz hâle getirilmezse ikinci takip kontrolünde mühürlenir (PK Yön. m.11/6, 11/11).
Kaza olursa kim sorumlu?
Güvensiz asansörün süre içinde güvenli hâle getirilmeden kullandırılmasından doğabilecek can ve mal kaybından bina sorumlusu mesuldür (PK Yön. m.11/7).
Mavi etiketli asansör kullanılabilir mi?
Mavi etiket hafif kusuru gösterir, güvensizlik anlamına gelmez; ancak belirlenen uygunsuzlukların bir sonraki periyodik kontrole kadar giderilmesi bina sorumlusunca sağlanır. Rapor onay tarihinden itibaren altmış gün içinde başvurulursa birinci takip kontrolü ücretsiz yapılır (PK Yön. m.11/10).
Etiket nerede bulunur?
Renkli bilgi etiketi, kabin içinde kumanda panelinin etrafına ve ana durakta dış çağrı kumanda panelinin yanına veya durak kapısı kasasının üzerine iliştirilir (PK Yön. m.22/2). Kabin tabanından en az 160 santimetre yükseklik kuralı ise asansör kimlik etiketine aittir; bu etiket kabin içinde kumanda butonu hizasında ve kolayca sökülemeyecek şekilde iliştirilir (m.21/4).
Bakımı kim yapabilir?
Bakım, bina sorumlusunun bakım sözleşmesi imzaladığı asansör monte eden veya onun yetkili servisi tarafından yapılır (İB Yön. m.8/1).
Yeni asansörde ilk kontrol ne zaman?
Tescil başvurusundan önce, asansör yaptırıcısının müracaatı üzerine en geç on beş gün içerisinde yapılır; ilk periyodik kontrolü yaptırılmayan ve yeşil renkli bilgi etiketi iliştirilmeyen asansör tescil edilmez (PK Yön. m.8/2; İB Yön. m.7/5).
📘 İlgili Rehberler
- İmar Hukuku (Ana Rehber)
- Binaların Yangından Korunması: Kaçış Yolları, Yangın Merdiveni ve Sorumluluk
- Kat Mülkiyetinde Ortak Alan: Otopark, Depo ve Eklentilerin Kullanımı (KMK 16)
- Yönetim Planı ve Site Yönetimi Kararlarına İtiraz
- Yapı Kullanma İzin Belgesi (İskan) Nedir? Nasıl Alınır?
- Kat Mülkiyeti ve Aidat Uyuşmazlıkları Nasıl Çözülür?
- Yapı Malikinin Sorumluluğu (Bina ve Yapı Eserleri)
- Yapılarda Erişilebilirlik: İmar Kanunu Ek m.1, Denetim Komisyonu ve İdari Para Cezası
- İmar Hukuku Rehberi: Yapı Ruhsatı, Yıkım Kararı, Parselasyon ve İmar Davaları
- Yapı Denetimi (4708 sayılı Kanun): Sorumluluk, 15 Yıllık Süre ve İdari Yaptırımlar
Yıkım kararı, para cezası veya ruhsat reddi mi aldınız?
Av. Fatma Öztürk — Hukukçular Evi Ankara
Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır, hukuki görüş veya reklam niteliği taşımaz. İdari dava süreleri hak düşürücüdür; ceza tutarları her yıl yeniden değerleme oranında güncellenir. Somut dosyanız için tebligat tarihiniz ve yürürlükteki mevzuat esas alınmalıdır. Nihai hukuki değerlendirme avukata aittir.


