Bu iş kazası rehberi, Hukukçular Evi Ankara’nın iş kazası ve meslek hastalığı alanındaki bütün rehberlerini, dilekçe örneklerini ve hesaplama araçlarını tek yerde toplar. Önce durumunuza uyan satırı bulun, ardından ilgili rehbere geçin. Aşağıdaki özet; 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu m.13-23, 34, 37 ve 97, 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu m.4, 10, 13, 14, 17, 25 ve 26, Türk Borçlar Kanunu m.52-56, 74, 146 ve 417, Türk Ceza Kanunu m.22, 73, 85 ve 89, 7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu m.3-6 ile 31 Temmuz 2026’da yürürlüğe giren 7589 sayılı Kanun esas alınarak hazırlanmıştır. Dosyanız için bize 0554 648 37 15 numarasından ulaşabilirsiniz.
Bu konuda hukuki destek almak ister misiniz? Uzman hukuk büromuzla iletişime geçebilirsiniz.
1. Hangi durumdasınız? İlk adım ve ilgili rehber
Tablo 1 — Duruma göre ilk adım
| Durum | İlk adım | Rehber |
|---|---|---|
| İş kazası geçirdim, yaralandım | Kazanın SGK’ya bildirildiğini e-Devlet’ten kontrol edin; hastane kayıtlarını, raporları ve tanık bilgilerini saklayın | İş kazası geçirdim, haklarım neler? · Bildirim, tespit ve haklar |
| Yakınım iş kazasında hayatını kaybetti | Savcılık dosyasını takip edin, delillerin korunmasını isteyin; SGK’ya ölüm geliri başvurusu yapın; belge imzalamadan önce inceletin | İşçi öldü: ailesi ne yapmalı? · Eşim iş kazasında hayatını kaybetti |
| İşveren kazayı bildirmedi, “iş kazası değil” dedi veya rapor param yatmadı | SGK’ya dilekçeyle başvurun; sonuç alınamazsa iş kazasının tespiti davası açılır | İşveren iş kazasını bildirmedi |
| Sigortasız çalışırken kaza geçirdim | SGK yardımları yine yapılır; çalışmanın kendisini tanık ve belgeyle ispat edin | Sigortasız çalışırken iş kazası · Bildirilmeyen kaza ve rapor parası · Hizmet tespiti davası |
| Kalıcı hasar kaldı (uzuv, parmak, işlev kaybı) | Sürekli iş göremezlik geliri için SGK’ya başvurun; belirlenen orana itiraz hakkınız vardır | “Çalışır” raporu verildi ama kalıcı hasar var · Parmak kaybı |
| Bilirkişi raporu “kusur yok” veya “kaçınılmaz” dedi | Rapora tebliğden itibaren iki hafta içinde gerekçeli itiraz edin | Kusur raporunda “kimse kusurlu değil” · İtiraz dilekçesi örneği |
| Taşeron işçisiyim | Asıl işveren de alt işverenle birlikte sorumludur; ikisi birlikte dava edilir | Taşeron ilişkisinde iş kazası sorumluluğu |
| İnşaatta yüksekten veya iskeleden düştüm | Olay yerinin kaza günündeki hâlini fotoğraf ve kamera kaydıyla tespit ettirin; taşeron işçisiyseniz ana yükleniciyi de belirleyin | İnşaatta yüksekten düşme ve iskele kazası |
| Kazadan sonra raporluyken işten çıkarıldım | İşe iade için bir ay içinde arabulucuya başvurun; tazminat davası ayrı yürür | Raporluyken işten çıkarılma |
| Kaza serviste, görev yolculuğunda veya trafikte oldu | Olayın iş kazası sayılıp sayılmadığını belirleyin; trafik sigortası ayrı bir kapıdır | Servis ve işe gidiş-geliş kazası · Trafik kazası aynı zamanda iş kazası mı? |
| İşyerinde kalp krizi veya beyin kanaması geçirildi | Olayın işyerinde ve iş sırasında gerçekleştiğini belgeleyin; otopsi ve hastane kayıtları belirleyicidir | Kalp krizi iş kazası sayılır mı? |
| Stajyer, çırak veya öğrenci kaza geçirdi | Bildirimi kimin yapacağını ve sigorta kolunu kontrol edin | Stajyer, öğrenci ve çırak iş kazası |
| Kaza yurt dışı şantiyesinde oldu | Türkiye’de dava açılıp açılamayacağını ve hangi hukukun uygulanacağını belirleyin | Yurt dışında iş kazası · Libya’da iş kazası |
| Ceza soruşturması, şikâyet veya uzlaştırma teklifi var | Şikâyet süresini ve uzlaşmanın tazminata etkisini bilerek hareket edin | Şikâyet süresi ve uzlaştırma · Ölümlü kazada bilinçli taksir |
| İşverenim, işyerimde iş kazası oldu | Kolluğa derhâl, SGK’ya üç iş günü içinde bildirin; sigortacıya yazılı ihbarda bulunun | İşverenin İSG yükümlülükleri · SGK’nın rücu hakkı · Ceza sorumluluğu |
2. İş kazası nedir? Kanundaki beş hâl
5510 sayılı Kanun m.13’e göre iş kazası; sigortalının işyerinde bulunduğu sırada, işveren tarafından yürütülmekte olan iş nedeniyle, görevli olarak işyeri dışında başka bir yere gönderilmesi nedeniyle asıl işini yapmaksızın geçen zamanlarda, emziren kadın sigortalının çocuğuna süt vermek için ayrılan zamanlarda ve işverence sağlanan bir taşıtla işin yapıldığı yere gidiş gelişi sırasında meydana gelen, sigortalıyı hemen veya sonradan bedenen ya da ruhen engelli hâle getiren olaydır. Bu hâllerin ortak yanı olayın işle bağlantısıdır; kazanın işyeri sınırları içinde olması şart değildir. Olayın bu beş hâlden birine girmesi SGK hakları için yeterlidir; işverenden tazminat istenebilmesi için ayrıca işverenin kusurunun ortaya konulması gerekir.
Uygulamada en çok tartışılan durumlar ayrı rehberlerde ele alınmıştır: işverence sağlanan servisle gidiş geliş ve işçinin kendi aracıyla görev yolculuğu için servis kazası ve işe gidiş-geliş kazası; işyerinde ani rahatsızlık için kalp krizi veya beyin kanaması iş kazası sayılır mı ve çalışırken geçirilen kalp krizi; iş sırasında trafik kazası için trafik kazasının aynı zamanda iş kazası olması. Kavramın ayrıntısı ve SGK’nın inceleme usulü iş kazası ve meslek hastalığı bildirimi, tespiti ve hakları rehberindedir. Konunun kısa anlatımı için “İş kazası geçirdim, haklarım neler?” videosu izlenebilir.
3. İlk günlerde yapılacaklar ve süreler
İş kazası dosyalarında ilk günlerde atılan adımlar, yıllar sonra verilecek kararı belirler. Olayın iş kazası olarak kayda geçip geçmediği, tutanağın nasıl düzenlendiği ve delillerin korunup korunmadığı bütün süreci şekillendirir.
- Bildirimi kontrol edin. İşveren iş kazasını o yer kolluğuna derhâl, SGK’ya en geç kazadan sonraki üç iş günü içinde bildirmek zorundadır (5510 m.13; 6331 m.14). Bildirim yapılmamışsa işçi veya yakınları SGK’ya dilekçeyle başvurabilir. Bildirimin gecikmesi işçinin hakkını ortadan kaldırmaz; sonuçlarına işveren katlanır.
- Hastane kayıtlarının doğru tutulmasını sağlayın. Olayın “iş kazası” olarak kaydedilmesi önemlidir; kazanın evde veya iş dışında olduğu yönünde beyan verilmesi sonradan düzeltilmesi güç sonuçlar doğurur.
- Delilleri koruyun. Kamera kayıtları çoğu sistemde kısa sürede silinir. İşverenden kaydın saklanmasını yazılı olarak isteyin; gerekirse mahkemeden delil tespiti talep edin (HMK m.400). Ayrıntı: iş kazasında delil tespiti ve kamera kaydı.
- Tanıkları ve belgeleri not edin. Olay anında orada bulunanların adları, vardiya çizelgesi, verilen eğitimlere ve koruyucu donanıma ilişkin kayıtlar kusur incelemesinin temelidir.
- İncelenmeden belge imzalamayın. “Kendi dikkatsizliğimle oldu” içerikli tutanaklar, ibraname ve feragat metinleri tazminat hakkını daraltabilir.
- Şikâyet hakkını süresinde kullanın. Taksirle yaralamada şikâyet süresi altı aydır (TCK m.73). Ölümle sonuçlanan kazalarda soruşturma şikâyete bağlı değildir.
Tablo 2 — İş kazasında süreler
| Konu | Süre | Dayanak |
|---|---|---|
| İşverenin kolluğa bildirimi | Derhâl | 5510 m.13 |
| İşverenin SGK’ya bildirimi | Kazadan sonraki üç iş günü | 5510 m.13; 6331 m.14 |
| Sağlık hizmeti sunucusunun SGK’ya bildirimi | En geç on gün | 6331 m.14 |
| Taksirle yaralamada şikâyet | Fiilin ve failin öğrenilmesinden itibaren altı ay | TCK m.73 |
| Bilirkişi raporuna itiraz | Tebliğden itibaren iki hafta | HMK m.281 |
| Kaza sonrası fesihte işe iade için arabulucuya başvuru | Fesih bildiriminden itibaren bir ay | 4857 m.20 |
| SGK gelir ve ödeneklerinin istenmesi | Beş yıl; geç başvuruda geçmiş döneme ait haklar kaybedilebilir | 5510 m.97 |
| İşverene karşı maddi ve manevi tazminat davası | On yıl | TBK m.146 |
| İşverenin sorumluluk sigortacısına ihbarı | On gün | TTK m.1475 |
4. SGK’dan alınacak haklar: kusura bakılmaz
İş kazası ve meslek hastalığı sigortasından sağlanan haklar 5510 sayılı Kanun m.16’da sayılmıştır: geçici iş göremezlik ödeneği, sürekli iş göremezlik geliri, ölüm hâlinde hak sahiplerine gelir, gelir bağlanmış kız çocuklarına evlenme ödeneği ve cenaze ödeneği. Bu haklar işverenin kusuruna bağlı değildir ve belirli bir süre prim ödenmiş olması aranmaz. İşçinin kendi kastı veya ağır kusuru hâlinde ödenek ve gelirde indirim yapılması ya da bunların ödenmemesi gündeme gelebilir (m.22).
Tablo 3 — İş kazası sigortasından sağlanan haklar
| Hak | Şartı ve tutarı | Dayanak | Rehber ve araç |
|---|---|---|---|
| Geçici iş göremezlik ödeneği (rapor parası) | Prim gün şartı yoktur; istirahatli her gün için ödenir. Yatarak tedavide günlük kazancın yarısı, ayakta tedavide üçte ikisidir | 5510 m.18 | Rapor parası nedir? · Hesap rehberi · İstirahat raporu |
| Sürekli iş göremezlik geliri | Meslekte kazanma gücünün en az yüzde 10 azalması. Tam iş göremezlikte aylık kazancın yüzde 70’i; başkasının sürekli bakımına muhtaç olanda yüzde 100’ü | 5510 m.19 | Başvuru ve itiraz dilekçesi · Hesaplama aracı |
| Ölüm geliri | İş kazası sonucu ölen sigortalının aylık kazancının yüzde 70’i hak sahiplerine paylaştırılır; prim gün şartı yoktur | 5510 m.20, 34 | Ölüm geliri başvurusu ve itiraz · Dul ve yetim aylığı payları · Paylaşım aracı |
| Cenaze ödeneği ve evlenme ödeneği | Ölüm hâlinde cenaze ödeneği; gelir bağlanmış kız çocuğunun evlenmesinde evlenme ödeneği | 5510 m.37 | Ölümlü kazada ailenin hakları |
Sigortasız çalıştırılan işçi iş kazası geçirdiğinde de SGK yardımları yapılır; Kurumun yaptığı masraflar kusur şartı aranmaksızın işverenden tahsil edilir (5510 m.23). Bu durumda ispatlanması gereken, çalışmanın kendisidir. Kurum olayı iş kazası saymazsa veya işveren bildirimden kaçınırsa izlenecek yol işveren iş kazasını SGK’ya bildirmedi rehberinde anlatılmıştır.
SGK ödenek ve gelirleri, Kuruma bildirilen kazanç üzerinden hesaplanır. Ücreti bordroda asgari ücret gösterilen, kalanı elden ödenen işçinin rapor parası da, sürekli iş göremezlik geliri de düşük çıkar. Bu durumda gerçek ücretin ispatı ayrıca önem kazanır: elden maaş ve gerçek ücretin ispatı.
5. İşverenden tazminat: kalemler, kusur ve hesap
SGK’nın sağladığı haklar zararın tamamını karşılamaz. İşveren, işyerinde iş sağlığı ve güvenliğinin sağlanması için gerekli her türlü önlemi almak, araç ve gereçleri noksansız bulundurmakla yükümlüdür; bu yükümlülüğe aykırılık nedeniyle işçinin ölümü veya vücut bütünlüğünün zedelenmesinden doğan zararların tazmini sözleşmeye aykırılıktan doğan sorumluluk hükümlerine tabidir (TBK m.417; 6331 m.4). İşçi veya yakınları, SGK’nın karşılamadığı zararı işverenden isteyebilir.
Tablo 4 — İşverenden istenebilecek tazminat kalemleri
| Kalem | Kim isteyebilir? | Dayanak | Rehber ve araç |
|---|---|---|---|
| Tedavi ve bakıcı giderleri | İşçi | TBK m.54 | Geçici iş göremezlik ve bakıcı gideri hesaplama |
| Raporlu dönemdeki kazanç kaybı | İşçi | TBK m.54 | Hesaplama |
| Çalışma gücünün azalması veya yitirilmesi (sürekli iş göremezlik tazminatı) | İşçi | TBK m.54 | Hesap yöntemi · İş kazası tazminatı hesaplama aracı |
| Ekonomik geleceğin sarsılması | İşçi | TBK m.54 | Maddi ve manevi tazminat süreçleri |
| Destekten yoksun kalma tazminatı ve cenaze giderleri | Ölenin desteğini yitirenler; mirasçı olmak şart değildir | TBK m.53 | Destekten yoksun kalma tazminatı |
| Manevi tazminat | İşçi; ağır bedensel zarar veya ölüm hâlinde yakınları | TBK m.56 | Manevi tazminat miktarı nasıl belirlenir? |
Kusur. İşverenin sorumluluğu kusura dayanır ve kusur oranı iş sağlığı ve güvenliği alanında uzman bilirkişilerce belirlenir. İşçinin kendi kusuru tazminatı ortadan kaldırmaz, oranında indirir (TBK m.52). Kusur dağılımının nasıl yapıldığı kusur dağılımı ve müterafik kusur yazısında, işverenin temel yükümlülükleri iş kazası ve işverenin sorumluluğu, işverenin sorumluluğu ve tazminat ve TBK m.417 kapsamında tazminat sorumluluğu yazılarında açıklanmıştır. Raporda kimsenin kusurlu bulunmaması davayı bitirmez: bilirkişi raporu hâkimi bağlamaz, kaçınılmazlık kabul edilse bile işveren zararın önemli bir kısmından sorumlu tutulur (kusur raporunda “kimse kusurlu değil”).
Hesap. Maddi tazminat, işçinin gerçek geliri, kusur oranları, maluliyet oranı ve bakiye ömür esas alınarak aktüer bilirkişi tarafından hesaplanır. SGK’nın bağladığı gelirin tamamı değil, rücu edilebilir kısmı maddi tazminattan indirilir; manevi tazminattan SGK indirimi yapılmaz. Bordrodaki ücret gerçeği yansıtmıyorsa ücret araştırması yapılır. 31 Temmuz 2026’dan sonra meydana gelen olaylarda, 7589 sayılı Kanunla Türk Borçlar Kanunu m.55’e eklenen hükümler uyarınca faiz, kazancın bilindiği dönem için olay tarihinden, bilinemediği dönem için karar tarihinden işler. Tahmini tutar için iş kazası tazminatı hesaplama aracı kullanılabilir.
Manevi tazminat. Miktarı hâkim takdir eder; olayın oluş biçimi, kusur oranları, yaralanmanın ağırlığı ve tarafların ekonomik durumu gözetilir. Manevi tazminat bölünemez: kısmi dava olarak açılamaz, sonradan artırılamaz. Tutar dava dilekçesinde bir kez ve doğru belirlenmelidir.
6. Kim sorumlu? İşveren, asıl işveren, taşeron ve sigorta
Tazminat davasında doğru hasımların belirlenmesi, alacağın tahsil edilebilirliğini doğrudan etkiler. İşçi bir alt işverenin (taşeronun) işçisiyse, asıl işveren alt işverenle birlikte sorumludur (4857 m.2; 5510 m.12). Zarar görene karşı sorumluluk müteselsil olduğundan tazminatın tamamı sorumlulardan herhangi birinden istenebilir; sorumlular arasındaki paylaşım onların iç ilişkisidir. İşçi tarafı için taşeron ilişkisinde iş kazası sorumluluğu, ana yüklenici tarafı için taşeronun işçisi ana yükleniciyi dava etti, genel çerçeve için müteselsil sorumluluk ve sorumlular arası rücu rehberlerine bakılabilir.
İşverenin işveren sorumluluk sigortası varsa işçi zararını doğrudan sigortacıdan da isteyebilir (TTK m.1478). Bu sigorta, aksine sözleşme yoksa manevi tazminatı ve meslek hastalığını karşılamaz; kapsamı poliçeye göre değişir: iş kazasında işveren sorumluluk sigortası. Kaza aynı zamanda trafik kazasıysa aracın zorunlu trafik sigortası ayrı bir başvuru yoludur (çifte tazminat hakkı). İş güvenliği uzmanının, işyeri hekiminin ve şantiye şefinin konumu iş güvenliği uzmanının sorumluluğu ve iş güvenliği uzmanı, işyeri hekimi ve şantiye şefinin ceza sorumluluğu yazılarında incelenmiştir.
7. Ceza soruşturması: ölümlü ve yaralamalı iş kazası
Ölümle sonuçlanan iş kazasında taksirle öldürme suçundan soruşturma yürütülür. Suçun cezası iki yıldan altı yıla kadar hapistir; birden fazla kişinin ölümü ya da ölümle birlikte yaralanma hâlinde iki yıldan on beş yıla kadar hapis öngörülmüştür (TCK m.85). Bu suç şikâyete bağlı değildir; savcılık soruşturmayı kendiliğinden yürütür ve ölenin ailesi davaya katılabilir (CMK m.237). Olayda bilinçli taksirin bulunup bulunmadığı cezayı belirgin biçimde değiştirir (ölümlü iş kazasında bilinçli taksir).
Yaralanmayla sonuçlanan kazada taksirle yaralama suçu gündeme gelir (TCK m.89). 25 Aralık 2025 tarihli 7571 sayılı Kanunla bu suçun cezaları artırılmıştır: temel ceza dört aydan iki yıla, birden fazla kişinin yaralanmasında dokuz aydan beş yıla kadar hapistir. Taksirle yaralama kural olarak şikâyete bağlıdır ve şikâyet süresi altı aydır; yaralama basit hâli aşıyorsa ve suç bilinçli taksirle işlenmişse şikâyet aranmaz. Ayrıntı: iş kazasında işverenin ceza sorumluluğu ve ceza sorumluluğu ve işçinin hakları.
Ceza dosyası ile tazminat davası birbirinden bağımsızdır. Şikâyet süresinin kaçırılması SGK haklarını ve tazminat hakkını etkilemez; hukuk hâkimi ceza mahkemesinin kusura ilişkin değerlendirmesiyle bağlı değildir (TBK m.74). Buna karşılık uzlaştırma dikkat ister: taksirle yaralama uzlaştırmaya tabidir ve uzlaşma sağlanırsa, uzlaşma anında tespit edilemeyen veya sonradan ortaya çıkan zararlar dışında, aynı olay nedeniyle tazminat davası açılamaz (CMK m.253). Maluliyet oranı belli olmadan uzlaşılacaksa bu durum ve saklı tutulan haklar tutanağa yazdırılmalıdır (şikâyet süresi kaçtıysa ne olur, uzlaştırma tazminatı etkiler mi). Ceza sorumluluğu şahsidir; şirket değil, kazada kusuru bulunan gerçek kişiler yargılanır.
8. Dava yolu: arabuluculuk yok, yetkili mahkeme ve 2026 usul değişikliği
İş kazası veya meslek hastalığından kaynaklanan maddi ve manevi tazminat davaları ile bunlarla ilgili tespit, itiraz ve rücu davalarında arabulucuya başvuru dava şartı değildir (7036 m.3). Dava doğrudan iş mahkemesinde açılır (m.5). Yetkili mahkeme davalının yerleşim yeri veya işin yapıldığı yer mahkemesidir; iş kazasından doğan tazminat davalarında kazanın veya zararın meydana geldiği yer ile zarar gören işçinin yerleşim yeri mahkemesi de yetkilidir (m.6). SGK’nın olayı iş kazası saymadığı hâllerde önce Kuruma başvurulur, ardından iş kazasının tespiti davası açılır (m.4).
Dava açma usulü 2026’da değişmiştir. 31 Temmuz 2026 tarihli Resmî Gazete’de yayımlanan 7589 sayılı Kanun belirsiz alacak davasını (HMK m.107) kaldırmış, yerine HMK m.109’a eklenen dördüncü fıkrayı getirmiştir: maddi tazminatın tutarı baştan bilinemiyorsa kısmi dava açılır ve talep, tahkikat sona erene kadar aynı davada bir defaya mahsus artırılabilir; artırılan kısım için zamanaşımı dava tarihinde kesilmiş sayılır. Bu tarihten önce açılmış belirsiz alacak davalarında eski hüküm uygulanmaya devam eder. Artırım hakkı tek kullanımlık olduğundan kusur ve hesap raporları alınmadan kullanılmamalıdır.
İşverene karşı tazminat davasında zamanaşımı on yıldır (TBK m.146). Dilekçe kurgusu için iş kazası maddi ve manevi tazminat dava dilekçesi örneği, aşamalar ve süre için tazminat davası nasıl açılır, ne kadar sürer, tazminat hukukunun bütünü için Tazminat Hukuku Rehberi incelenebilir.
9. Kazadan sonra iş ilişkisi: rapor, fesih ve işe dönüş
İş kazası nedeniyle rapor alan işçinin iş sözleşmesi sona ermez, askıda kalır. İşveren, işçinin kıdemine göre belirlenen bildirim süresini altı hafta aşan bir devamsızlık oluşmadan sözleşmeyi sağlık sebebiyle bildirimsiz feshedemez (4857 m.25/I); bu bekleme süresi kıdeme göre sekiz ile on dört hafta arasındadır. Kaza sonrası SGK’ya, savcılığa veya iş müfettişine başvurduğu için çıkarılan işçinin feshi geçerli sebebe dayanmaz (m.18). Ayrıntı: iş kazası sonrası raporluyken işten çıkarılma ve uzun süreli rapor nedeniyle fesih.
Ciddi ve yakın tehlikeyle karşı karşıya kalan çalışan, gerekli tedbirler alınıncaya kadar çalışmaktan kaçınabilir (6331 m.13): işçinin çalışmaktan kaçınma hakkı. İşçinin ölümü hâlinde kıdem tazminatı ve ödenmemiş işçilik alacakları yasal mirasçılarına ödenir (1475 m.14): ölüm hâlinde kıdem tazminatı ve ölen işçinin alacakları mirasçılara ödenir mi.
10. Özel durumlar ve sektörler
- İnşaat ve yüksekte çalışma: inşaatta yüksekten düşme ve iskele kazası: zorunlu önlemler, sorumlular ve tazminat.
- Sigortasız çalışma: sigortasız çalışırken iş kazası: SGK hakları, çalışmanın ispatı ve işverenin sorumluluğu.
- Servis ve yol kazaları: servis kazası ve işe gidiş-geliş kazası iş kazası sayılır mı; trafik kazası aynı zamanda iş kazası ise.
- İşyerinde ani rahatsızlık: kalp krizi veya beyin kanaması; çalışırken geçirilen kalp krizi.
- Makine kazaları: makineye el kaptırma: dişli, pres ve merdanede parmak kaybı; parmak kaybında SGK oranı ve tazminat; iş makinesiyle iş kazası.
- Madencilik: madende iş kazası: işveren, ruhsat sahibi ve rödovansçının sorumluluğu.
- Stajyer, çırak ve öğrenciler: stajyer, öğrenci ve çırak iş kazası geçirirse.
- Yurt dışı şantiyeleri: yurt dışında iş kazası geçiren Türk işçinin hakları; Libya’da çalışan Türk işçinin iş kazası.
- Taşeron ve ana yüklenici: asıl işveren sorumluluktan kurtulur mu; ana yüklenicinin savunması ve taşerona rücu.
- Çalışanın kendi durumu: madde etkisindeki çalışanın iş kazası.
- Kalıcı hasarın sonradan anlaşılması: “çalışır” raporu verildi ama kalıcı hasar var.
11. Meslek hastalığı
Meslek hastalığı, sigortalının çalıştığı veya yaptığı işin niteliğinden dolayı tekrarlanan bir sebeple veya işin yürütüm şartları yüzünden uğradığı geçici veya sürekli hastalık, bedensel veya ruhsal engellilik hâlidir (5510 m.14). İş kazasından farkı, ani bir olayla değil zaman içinde ortaya çıkmasıdır. Hastalığın meslek hastalığı olup olmadığına Kurum Sağlık Kurulu karar verir; Kurum kabul etmezse iş mahkemesinde tespit davası açılır ve bu davada arabuluculuk şartı yoktur. Sağlanan SGK hakları ve işverene karşı tazminat yolu iş kazasıyla aynıdır. Rehberler: meslek hastalığı nasıl tespit edilir, meslek hastalığı ve işçinin hakları, iş kazası ve meslek hastalığında işçinin hakları; kısa anlatım için “Meslek hastalığına yakalandım, haklarım ne?” videosu.
12. İşverenler için: kazadan önce ve sonra
İş kazası işveren bakımından üç ayrı sorumluluk doğurur: tazminat davaları ve SGK rücuu şeklinde hukuki, taksirle öldürme veya yaralama nedeniyle cezai ve 6331 sayılı Kanun kapsamında idari sorumluluk. Bu süreçler paralel yürür ve birinde verilen beyan diğerini etkiler; savunmanın üçü birlikte gözetilerek kurulması gerekir.
- Kazadan önce: Risk değerlendirmesi yapmak (6331 m.10), çalışanları eğitmek (m.17), sağlık gözetimini sağlamak (m.15) ve bütün bunları belgelemek işverenin temel savunmasıdır. İşverenin iş sağlığı ve güvenliği yükümlülükleri; İSG yükümlülükleri ve idari para cezaları; OSGB ve risk değerlendirmesi.
- Kaza anında: Kolluğa derhâl, SGK’ya üç iş günü içinde bildirim yapılır; iş kazalarının kaydı tutulur ve inceleme raporu düzenlenir (6331 m.14). Sorumluluk sigortacısına yazılı ihbar ihmal edilmemelidir: işveren sorumluluk sigortası öder mi.
- SGK rücuu: Kaza, işverenin kastı veya iş sağlığı ve güvenliği mevzuatına aykırı hareketi sonucu meydana gelmişse Kurum yaptığı ödemeleri işverenden ister (5510 m.21). İşverenin ve SGK’nın rücu hakkı; SGK rücu davasına cevap dilekçesi örneği.
- Ceza soruşturması: TCK m.85 ve m.89 kapsamında işverenin ceza sorumluluğu; iş güvenliği uzmanı, işyeri hekimi ve şantiye şefi.
- İdari boyut: Hayati tehlike tespit edilen işyerinde iş durdurulabilir (6331 m.25); yükümlülüklere aykırılıkta idari para cezası uygulanır (m.26). SGK bildirimleri bakımından: SGK idari para cezaları ve bildirim yükümlülükleri.
13. Dilekçe örnekleri ve hesaplama araçları
Tablo 5 — Dilekçe örnekleri
| Dilekçe | Ne zaman kullanılır? |
|---|---|
| İş kazası maddi ve manevi tazminat dava dilekçesi | İşverene karşı tazminat davası açılırken |
| İş kazası kusur raporuna itiraz dilekçesi | Rapor “kusur yok” veya “kaçınılmaz” dediğinde, iki haftalık süre içinde |
| Sürekli iş göremezlik geliri başvurusu ve itiraz dilekçesi | Kalıcı hasarda SGK’ya başvuru ve orana itiraz |
| Ölüm geliri başvurusu ve hak sahipliği itiraz dilekçesi | Ölümlü kazada hak sahiplerinin SGK başvurusu |
| Trafik kazası aynı zamanda iş kazası ise dava dilekçesi | İş sırasında trafik kazası |
| Görev sırasındaki kazada işverenin sorumluluğu dava dilekçesi | Çalışanın görev sırasında üçüncü kişiye verdiği zarar |
| Traktör ve iş makinesi kazasında tazminat dava dilekçesi | Tarım ve şantiye araçlarıyla kaza |
| Hizmet tespiti davası dilekçesi | Sigortasız çalışırken kaza geçirildiğinde çalışmanın tespiti için |
| SGK rücu davasına cevap dilekçesi | İşveren tarafı: Kurumun rücu davasına karşı |
Tablo 6 — Hesaplama araçları
| Araç | Ne hesaplar? |
|---|---|
| İş kazası tazminatı hesaplama aracı | Kusur, aktif ve pasif dönem, SGK mahsubu ile tahmini maddi tazminat |
| Sürekli iş göremezlik geliri hesaplama aracı | SGK’nın bağlayacağı gelir |
| Geçici iş göremezlik ve bakıcı gideri hesaplama | Raporlu dönem zararı ve bakıcı gideri |
| Sürekli iş göremezlik tazminatı hesap yöntemi | Çalışma gücü kaybı tazminatı |
| Ölüm aylığı paylaşım hesaplama aracı | Hak sahipleri arasındaki pay dağılımı |
14. Yargıtay kararları
İş kazasının unsurları, servis kazası, işyerinde kalp krizi, kusur ve kaçınılmazlık, asıl işveren ve alt işveren ilişkisi, tazminat hesabı, manevi tazminat ve zamanaşımı konularındaki kararlar, künyeleri ve kaynaklarıyla birlikte İş Kazası Yargıtay Kararları sayfasında toplanmıştır. Bu merkezdeki rehberlerde anılan kararların künyeleri ilgili rehberin içinde yer alır.
15. Hukukçular Evi iş kazası dosyalarında ne yapar?
Kazanın SGK nezdinde iş kazası olarak tespiti, delillerin korunması ve delil tespiti, sürekli iş göremezlik oranına itiraz, kusur ve hesap raporlarının denetimi, işverene ve sorumlu diğer kişilere karşı maddi ve manevi tazminat davası, ceza dosyasında katılan vekilliği ve işveren tarafında savunma ile rücu davalarının takibi büromuzun bu alandaki çalışma konularıdır.
Dosyanızı belgeleriyle birlikte değerlendirmek için Hukukçular Evi Ankara’ya 0554 648 37 15 numarasından ulaşabilirsiniz. Adres: Varlık Mahallesi Gaziosmanpaşa Caddesi No: 22, Yenimahalle/Ankara.
Sık sorulan sorular
İş kazası nedir, hangi olaylar iş kazası sayılır?
İşyerinde bulunulan sırada, işveren tarafından yürütülen iş nedeniyle, görevle işyeri dışına gönderilme sırasında, emziren kadın sigortalının süt izninde ve işverence sağlanan taşıtla gidiş gelişte meydana gelen, sigortalıyı bedenen veya ruhen engelli hâle getiren olay iş kazasıdır (5510 m.13).
İş kazası kaç gün içinde bildirilir?
İşveren kazayı kolluğa derhâl, SGK’ya en geç kazadan sonraki üç iş günü içinde bildirmek zorundadır (5510 m.13; 6331 m.14).
İşveren iş kazasını bildirmezse ne olur?
İşçinin hakkı kaybolmaz. İşçi veya yakınları SGK’ya dilekçeyle başvurabilir; sonuç alınamazsa iş mahkemesinde iş kazasının tespiti davası açılır. Geç bildirimin sonuçlarına işveren katlanır.
Sigortasız çalışırken iş kazası geçirdim; SGK’dan yararlanabilir miyim?
Evet. Sigortasız çalıştırılan işçi iş kazası geçirdiğinde de SGK yardımları yapılır; Kurumun masrafları işverenden tahsil edilir (5510 m.23). Çalışmanın kendisinin ispatlanması gerekir.
İş kazasında SGK ne öder?
Raporlu günler için geçici iş göremezlik ödeneği, meslekte kazanma gücünün en az yüzde 10 azalması hâlinde sürekli iş göremezlik geliri, ölüm hâlinde hak sahiplerine ölüm geliri ve cenaze ödeneği (5510 m.16-20, 37). Bu haklar için prim gün şartı aranmaz.
SGK’dan gelir alıyorum; işverenden ayrıca tazminat isteyebilir miyim?
Evet. SGK’nın karşılamadığı zarar işverenden istenir. SGK gelirinin rücu edilebilir kısmı maddi tazminattan indirilir; manevi tazminattan indirim yapılmaz.
Kazada benim de kusurum var; tazminat alabilir miyim?
Evet. İşçinin kusuru tazminatı ortadan kaldırmaz, kusur oranında indirir (TBK m.52). SGK hakları kural olarak kusurdan bağımsızdır.
İş kazası tazminat davası için arabulucuya gitmek gerekir mi?
Hayır. İş kazası ve meslek hastalığından kaynaklanan maddi ve manevi tazminat davalarında arabuluculuk dava şartı değildir (7036 m.3). Dava doğrudan iş mahkemesinde açılır.
İş kazası tazminat davasında zamanaşımı ne kadardır?
İşverene karşı tazminat davasında on yıldır (TBK m.146). SGK’dan istenmeyen gelir ve ödenekler bakımından beş yıllık süre vardır (5510 m.97).
Ölümlü iş kazasında aile neler isteyebilir?
SGK’dan ölüm geliri ve cenaze ödeneği; işverenden işçinin kıdem tazminatı ve ödenmemiş alacakları; işverenin kusuru varsa destekten yoksun kalma tazminatı ve manevi tazminat. Aile ayrıca ceza davasına katılabilir.
Şikâyet süresini kaçırdım; tazminat hakkım biter mi?
Hayır. Şikâyet süresinin kaçırılması yalnızca ceza soruşturmasını etkiler; SGK hakları ve işverene karşı tazminat hakkı devam eder.
Uzlaştırmada anlaşırsam tazminat davası açabilir miyim?
Uzlaşma sağlanırsa, uzlaşma anında tespit edilemeyen veya sonradan ortaya çıkan zararlar dışında, aynı olay nedeniyle tazminat davası açılamaz (CMK m.253). Maluliyet oranı belli olmadan uzlaşılacaksa saklı tutulan haklar tutanağa yazdırılmalıdır.
Taşeron işçisiyim; kimi dava etmeliyim?
Asıl işveren, alt işverenin işçilerine karşı alt işverenle birlikte sorumludur. Dava her ikisine birlikte açılabilir; tazminatın tamamı herhangi birinden istenebilir.
Belirsiz alacak davası kaldırıldı; iş kazası tazminatı nasıl istenecek?
Maddi tazminat için kısmi dava açılır ve talep tahkikat sona erene kadar bir defaya mahsus artırılır (HMK m.109/4). Manevi tazminat bölünemediğinden tutarı dava dilekçesinde bir kez belirlenir.
İlgili rehberler
Bu sayfa genel bilgilendirme amaçlıdır; hukuki danışmanlık yerine geçmez. Esas alınan mevzuat: 5510 sayılı Kanun m.12, 13, 14, 16, 18, 19, 20, 21, 22, 23, 34, 37 ve 97; 6331 sayılı Kanun m.4, 10, 13, 14, 15, 17, 25 ve 26; 4857 sayılı İş Kanunu m.2, 18, 20 ve 25; 1475 sayılı Kanun m.14; 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu m.52, 53, 54, 55, 56, 74, 146 ve 417; 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu m.20, 22, 73, 85 ve 89; 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu m.237 ve 253; 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu m.109, 281 ve 400; 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu m.1475 ve 1478; 7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu m.3, 4, 5 ve 6; 7571 sayılı Kanun; 7589 sayılı Kanun (RG 31.07.2026, 33326). Kararların künyeleri ilgili rehberlerde ve İş Kazası Yargıtay Kararları sayfasında yer almaktadır. Güncelleme: 20 Kasım 2026.
Somut olayınıza özgü değerlendirme için hukuk büromuzla iletişime geçebilirsiniz.


