Libya’da bir şantiyede, santralde ya da montaj işinde çalışırken kaza geçiren Türk işçinin önünde, Türkiye’deki bir iş kazasında sorulmayan üç soru vardır: Olay Türk sosyal sigortası bakımından ne ifade eder, işverenden tazminat hangi ülkenin mahkemesinde istenir ve Libya’da düzenlenen hastane raporu Türkiye’de nasıl kullanılır? Libya’yı Irak, Katar ya da Rusya’dan ayıran nokta, Türkiye ile arasında yürürlükte bir sosyal güvenlik sözleşmesinin bulunmasıdır. Bu yüzden sözleşmesiz ülkeler için doğru olan birçok bilgi Libya’da geçerli değildir. Bu rehber; Türkiye–Libya Sosyal Güvenlik Sözleşmesi m.1, 3, 4, 5, 6 ve 7, İdari Anlaşma m.5 ve 11, 5510 sayılı Kanun m.5/1-g, 10, 13 ve 86, 5718 sayılı Milletlerarası Özel Hukuk ve Usul Hukuku Hakkında Kanun (MÖHUK) m.27, 44 ve 47, 7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu m.3, 4 ve 6, Türk Borçlar Kanunu (TBK) m.112, 146 ve 417 ile Yargıtay’ın Libya dosyalarında verdiği güncel kararlar çerçevesinde izlenecek yolu anlatır. Dosyanız için Hukukçular Evi Ankara’ya 0554 648 37 15 numarasından ulaşabilirsiniz.
Kısa cevap
- Kaza Libya’da olsa bile işverene karşı tazminat davası Türkiye’de açılabilir. İşçinin işverene karşı açtığı davalarda işçinin Türkiye’deki yerleşim yeri mahkemesi de yetkilidir (MÖHUK m.44) ve bu yetki sözleşmeyle kaldırılamaz (MÖHUK m.47/2).
- İş kazasından doğan tazminat davasında zarar gören işçinin yerleşim yerindeki iş mahkemesi de yetkilidir (7036 m.6/3). Bu dava için arabulucuya gitmek dava şartı değildir (7036 m.3/3).
- Libya ile sosyal güvenlik sözleşmesi bulunduğundan 5510 m.5/1-g Libya’daki çalışmalara uygulanmaz (Yargıtay 10. Hukuk Dairesi, 02.07.2025, 2025/6959 E., 2025/11117 K.).
- Türk işverenin Libya’daki projesi için gönderdiği “daimi işçi” malullük, yaşlılık ve ölüm sigortaları bakımından Türk mevzuatına tabidir; aylık talepleri Türkiye’deki kuruma yapılır (Sözleşme m.3 ve 6; Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, 18.02.2026, 2025/699 E., 2026/96 K.).
- Hastalık ve iş kazası hâlindeki kısa vadeli para yardımlarını Libya mevzuatına göre işveren öder (İdari Anlaşma m.5/b; SGK Genelgesi 2020/34).
- Libya, Apostil Sözleşmesi’ne taraf değildir. Hastane raporu ve tutanaklar, Libya makamlarının ve Türk dış temsilciliğinin onayı ile yeminli tercümeyle dosyaya girer.
- Tazminat davasında zamanaşımı kural olarak on yıldır (TBK m.146). Sigortasız geçen süreler için hizmet tespiti davası, hizmetin geçtiği yılın sonundan başlayarak beş yıl içinde açılmalıdır (5510 m.86/9).
Libya’da iş kazası mı geçirdiniz?
İşverenin belirlenmesi, Libya belgelerinin onayı, SGK başvurusu ve Türkiye’de tazminat davası için Hukukçular Evi Ankara: 0554 648 37 15.
1. Libya’da iş kazasında birbirinden bağımsız beş soru
Libya’da geçirilen bir kazada, cevabı farklı kurallara bağlı olan birkaç ilişki aynı anda doğar. Birincisi işçi ile Türk sosyal sigortası arasındaki ilişkidir ve Türkiye–Libya Sosyal Güvenlik Sözleşmesi’ne göre belirlenir. İkincisi kazadan sonra çalışılamayan günlerin parasıdır; bu konuda Sözleşme, Türkiye’deki düzenin tersine işvereni borçlu kılar. Üçüncüsü işverenin tazminat sorumluluğudur ve sosyal sigorta ilişkisinden bağımsızdır. Dördüncüsü davanın nerede açılacağı, beşincisi ise ödenmeyen ücret gibi işçilik alacaklarıdır. Birinde alınan olumsuz cevap diğerini kendiliğinden kapatmaz: SGK bir olayı kendi kayıtlarında iş kazası saymasa bile işverene karşı tazminat davası açılabilir.
Tablo 1 — Libya’da iş kazasında beş ayrı soru
| Soru | Belirleyen kurallar | Sonuç |
|---|---|---|
| Türk sosyal sigortası bakımından durumum ne? | Türkiye–Libya Sözleşmesi m.3, 5, 6; 5510 m.10, 13 | Emeklilik hizmeti ve aylıklar; kazanın SGK’ca tanınması |
| Çalışamadığım günlerin parasını kim öder? | İdari Anlaşma m.5/b; Sözleşme m.7 | Libya mevzuatına göre işveren |
| İşveren tazminat öder mi? | TBK m.112, 417; uygulanacak hukuk için MÖHUK m.27 | Maddi ve manevi tazminat |
| Dava nerede açılır? | MÖHUK m.44, 47/2; 7036 m.6 | İşçinin Türkiye’deki yerleşim yeri iş mahkemesi dahil |
| Ödenmeyen ücret ve mesailer ne olur? | 7036 m.3/1; TBK m.147 | Önce arabuluculuk, anlaşma olmazsa iş mahkemesi |
2. Türkiye–Libya Sosyal Güvenlik Sözleşmesi ne diyor?
Türkiye ile Libya arasındaki Sosyal Güvenlik Sözleşmesi 13 Eylül 1984’te Trablus’ta imzalanmış, 11.03.1985 tarihli ve 18691 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanmış ve 1 Eylül 1985’te yürürlüğe girmiştir. Uygulanmasına ilişkin İdari Anlaşma 9 Ağustos 1985’te İstanbul’da imzalanmış, 22.09.1985 tarihli ve 18876 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanmıştır. Bu metinler, 1 Ekim 1976’da yürürlüğe giren ve 31 Ağustos 1985’e kadar uygulanan ilk anlaşmanın yerini almıştır. SGK, Sözleşme’nin uygulanmasını 19.08.2020 tarihli ve 2020/34 sayılı Genelgesinde açıklamıştır.
Sözleşme’nin bütün sistemi iki işçi grubu arasındaki ayrıma dayanır. Daimi işçi, akit taraflardan birinin vatandaşı olup işveren tarafından diğer akit taraf ülkesinde proje uygulaması için gönderilen ve bu işverenden ücret alan kimsedir (Sözleşme m.1/4). Türk müteahhidin Libya’daki projesi için Türkiye’den götürdüğü usta, operatör, mühendis ya da formen bu tanıma girer. Daimi olmayan işçi ise çalıştığı ülkenin sosyal güvenlik mevzuatına tabi olan işçidir (m.1/5). Bu ayrımın sonuçları aşağıdaki tabloda görülür.
Tablo 2 — Daimi işçi ile daimi olmayan işçi arasındaki fark
| Konu | Daimi işçi | Daimi olmayan işçi |
|---|---|---|
| Kimdir? | Türk işverenin Libya’daki proje uygulaması için gönderdiği ve ücretini bu işverenden alan Türk vatandaşı (m.1/4) | Çalıştığı ülkenin sosyal güvenlik mevzuatına tabi olan işçi (m.1/5) |
| Malullük, yaşlılık ve ölüm sigortası | Türk mevzuatı; primler Türkiye’deki kuruma aktarılır (m.3, 4) | Libya mevzuatı; primlerin tamamı Libya’da kesilir (m.5) |
| Aylık ve maktu yardım talebi | Türkiye’deki kuruma yapılır; Libya kurumundan talepte bulunulamaz (m.6) | Libya kurumuna yapılır; Libya’dan kesin ayrılışta primlerin Türkiye’ye aktarılması istenebilir (İdari Anlaşma m.14; SGK Genelgesi 2020/34) |
| Hastalık ve iş kazasında kısa vadeli para yardımı | Libya mevzuatına göre işveren öder (İdari Anlaşma m.5/b) | Libya mevzuatına göre |
| Sağlık ve sosyal hizmet primi | İşin yapıldığı ülke, yani Libya mevzuatına göre ödenir (m.3; İdari Anlaşma m.2) | Libya mevzuatına göre |
| İşverene karşı tazminat hakkı | Sözleşme’den etkilenmez (TBK m.417) | Etkilenmez; ancak işveren Libya şirketiyse tebligat ve tahsil zorlaşır |
Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, 18.02.2026 tarihli kararında Sözleşme’nin m.1/4’teki daimi işçi tanımını ve m.6’yı aynen aktarmış; daimi sigortalı işçilerin ve hak sahibi aile fertlerinin sosyal sigorta kapsamına giren her türlü aylık ve maktu yardımla ilgili başvurularını esas ülkedeki sosyal güvenlik kurumlarına yapacaklarını, çalışılan ülkedeki kurumlardan bu haklar için talepte bulunamayacaklarını vurgulamıştır (HGK 2025/699 E., 2026/96 K.). İş kazası sonucunda malullük veya ölüm meydana gelirse, işin yapıldığı ülkedeki kurum gerekli bildirim, rapor ve belgelerle ana ülke kurumuna yardımcı olur (İdari Anlaşma m.11). SGK’nın 2020/34 sayılı Genelgesine göre Libya’da düzenlenen sağlık raporları, aylık talebinde Türkiye’deki sağlık kurumlarınca düzenlenmiş gibi değerlendirilir (İdari Anlaşma m.12/b).
3. Neden 5510 m.5/1-g Libya’da uygulanmaz? Geçici görev ne zaman söz konusudur?
Yurt dışında çalışan işçiler için en çok anılan hüküm 5510 sayılı Kanun m.5/1-g’dir. Bent, “Ülkemiz ile sosyal güvenlik sözleşmesi olmayan ülkelerde iş üstlenen işverenlerce yurt dışındaki işyerlerinde çalıştırılmak üzere götürülen Türk işçileri”ni 4/1-a kapsamında sigortalı sayar ve bunlar hakkında kısa vadeli sigorta kolları ile genel sağlık sigortası hükümlerinin uygulanacağını öngörür. Hükmün ilk şartı ülkeyle sözleşme bulunmamasıdır. Libya ile sözleşme bulunduğundan bu şart gerçekleşmez.
Yargıtay 10. Hukuk Dairesi bunu açıkça söylemiştir. Davacının bir Türk şirketinin Libya şantiyesinde geçen çalışmasının tespitini istediği dosyada yerel mahkeme, çalışmayı m.5/1-g kapsamında sayarak davayı kabul etmişti. Daire, m.5/1-g’nin yalnızca sosyal güvenlik sözleşmesi olmayan ülkelerdeki çalışmalarda uygulanabileceğini, bu nedenle somut uyuşmazlıkta uygulama imkânı bulunmadığını belirterek kararı bozmuştur (02.07.2025, 2025/6959 E., 2025/11117 K.). İnternette Irak, Katar veya Rusya için yazılmış “götürülen işçi kısa vadeli sigorta kollarına tabidir” açıklamalarını Libya’ya uygulamak bu nedenle yanlıştır.
İkinci ihtimal geçici görevdir. 5510 m.10’a göre 4/1-a kapsamındaki sigortalıların işverenleri tarafından geçici görevle yurt dışına gönderilmeleri hâlinde, bu görevleri yaptıkları sürece sigortalıların ve işverenlerin sosyal sigortaya ilişkin hak ve yükümlülükleri devam eder. Türkiye’deki işyerinde zaten sigortalı çalışan bir işçinin kısa süreli bir montaj, bakım ya da denetim işi için Libya’ya gönderilmesi bu hükme göre değerlendirilir; bu durumda Türkiye’deki sigortalılık kesintisiz sürer ve görev sırasındaki kaza 5510 m.13 şartlarıyla iş kazası sayılabilir. Yalnızca Libya’daki proje için işe alınıp oraya götürülen işçi ise Sözleşme’deki daimi işçi tanımına girer. Aynı kararda Yargıtay, davacının “geçici olarak götürülmediğini, kayıt dışı çalıştırıldığını” belirten yazılı beyanına ve dosya içeriğine dayanarak işçinin Libya’ya geçici olarak götürülmediği sonucuna varmıştır; dava dilekçesinde çalışmanın nasıl nitelendirildiği bu yüzden sonucu etkiler.
4. Yargıtay’ın Libya dosyalarındaki kararları
Aşağıdaki kararlar Yargıtay Karar Arama sisteminden okunmuş ve özetlenmiştir. Üçü de Libya’daki çalışmalara ilişkindir ve birlikte okunduğunda uygulamanın çerçevesini verir.
Tablo 3 — Libya’daki çalışmalara ilişkin Yargıtay kararları
| Karar | Olay | Sonuç |
|---|---|---|
| Hukuk Genel Kurulu, 18.02.2026, 2025/699 E., 2026/96 K. | Davacı, 1985-1996 arasında Libya’da iki Türk inşaat şirketinde çalıştığını ileri sürdü. SGK, müfettiş raporuna dayanarak hizmetleri iptal etti ve aylığı kesti. Yerel mahkeme süreleri 3201 sayılı Kanun’a göre borçlanma saydı. | Libya’daki Türk işverenlerin çalıştırdığı Türk işçilerinin uzun vadeli sigorta primleri Türkiye’deki kuruma ödenir; bu çalışmalar yurt dışı borçlanmasına konu olamaz. Fiilî çalışma, pasaport, büyükelçilik belgeleri, banka kayıtları ve giriş-çıkış kayıtlarıyla araştırılmalıdır. |
| 10. Hukuk Dairesi, 02.07.2025, 2025/6959 E., 2025/11117 K. | Davacı, 10.04.2014-19.06.2014 arasında bir Türk şirketinin Libya şantiyesinde geçen çalışmasının tespitini istedi. Davacı 2012’den beri yaşlılık aylığı alıyordu; şirketin SGK ile topluluk sigortası yoktu; davacı kayıt dışı çalıştırıldığını beyan etti. | 5510 m.5/1-g Libya’da uygulanmaz; geçici görev (m.10) de yoktur. Sözleşme’nin 3, 5 ve 6. maddeleri gözetildiğinde davanın reddi gerekir. |
| 10. Hukuk Dairesi, 08.05.2024, 2024/1337 E., 2024/4968 K. (önceki bozma: 15.02.2023, 2023/310 E., 2023/1216 K.) | Tesisat ustası, 27.09.2009’da Libya’da bir üniversite binası inşaatında kaza geçirdi. İşveren, işçiyle İŞKUR nezdinde sözleşme yapıldığını, topluluk sigortası primlerinin karşılandığını ve işe giriş bildirgesinin verildiğini savundu. SGK, yargılama sırasında olayı 5510 m.13 uyarınca iş kazası kabul etti. | Kurumun kabulü tek taraflıdır; uyuşmazlık işverenler bakımından da çözülmelidir. İki şirket aleyhine verilen iş kazası tespiti kararı, yalnızca harç yönünden düzeltilerek onandı. |
Bu kararlardan üç sonuç çıkar. Birincisi, işçi kayıt altına alınmışsa, yani İŞKUR nezdinde sözleşme, işe giriş bildirgesi ve topluluk sigortası varsa, Libya’da geçirilen kaza SGK ve mahkemece iş kazası olarak tanınabilmiştir. İkincisi, hiçbir kaydı bulunmayan ve Libya’ya kayıt dışı götürülen işçi için Türkiye’de hizmet tespiti kolay değildir; mahkeme çalışmanın geçici görev mi, daimi işçilik mi olduğunu ve Sözleşme’nin hangi maddesine girdiğini tek tek sorgular. Üçüncüsü, Türk işverenin Libya’da çalıştırdığı işçinin emeklilik hizmeti Türkiye’de sayılır; bu süreleri sonradan yurt dışı borçlanmasıyla kazanma yolu kapalıdır. Yurt dışında iş kazasına ilişkin diğer ülke kararlarını Yurt Dışında İş Kazası: Türk İşçinin Hakları rehberimizde, Türkiye’deki iş kazası içtihadını İş Kazası Yargıtay Kararları sayfamızda bulabilirsiniz.
5. SGK’dan ne istenebilir, işverenden ne istenir?
Türkiye’de iş kazası geçiren işçi istirahatli olduğu günler için SGK’dan geçici iş göremezlik ödeneği alır. Libya’da çalışan daimi işçide bu düzen farklıdır: SGK’nın 2020/34 sayılı Genelgesine göre daimi işçilerin hastalık, iş kazası ve doğum nedeniyle kısa vadeli para yardımları, İdari Anlaşma m.5/b gereğince Libya mevzuatına göre işveren tarafından ödenir. Sözleşme m.7 de kısa vadeli para yardımını karşılayacak prim ödenmemişse çalışılan ülkedeki işverenin işçinin gelir kaybını mevzuata göre karşılayacağını öngörür. Libya’da bu alanı 1980 tarihli ve 13 sayılı Sosyal Güvenlik Kanunu ile 2010 tarihli ve 12 sayılı İş İlişkileri Kanunu düzenler. Kısacası kazadan sonra çalışamadığınız günlerin ücretini işverenden isteyebilirsiniz; işveren “SGK ödesin” diyerek bu borçtan kurtulamaz.
Uzun vadeli haklar ise Türkiye’dedir. Daimi işçinin malullük, yaşlılık ve ölüm sigortası primleri Türkiye’deki kuruma aktarılır ve aylık talepleri SGK’ya yapılır (Sözleşme m.3, 4, 6). SGK’nın 2013/30 sayılı Genelgesinde de Libya’da Türk müteahhitleri yanında çalışan Türk işçileri bakımından genel sağlık sigortası primi dışındaki sigorta kollarına ilişkin yükümlülüklerin Türkiye’de açılacak işyeri dosyası üzerinden yerine getirildiği belirtilir. Bunun işçi için anlamı şudur: Libya’da geçen çalışmanız e-Devlet’teki SGK hizmet dökümünüzde görünmelidir. Görünmüyorsa işveren yükümlülüğünü yerine getirmemiştir.
Kazanın SGK tarafından iş kazası olarak tanınması ayrı bir konudur. 5510 m.13’e göre işveren iş kazasını o yerin yetkili kolluk kuvvetlerine derhâl, Kuruma da en geç kazadan sonraki üç iş günü içinde bildirmek zorundadır; kaza işverenin kontrolü dışındaki bir yerde olmuşsa süre kazanın öğrenildiği tarihten başlar. İşveren bildirmemişse işçi SGK’ya kendisi başvurabilir. Kurum başvuruyu reddederse veya altmış gün içinde cevap vermezse (7036 m.4/1) iş kazası tespiti davası açılabilir. Yukarıdaki 2024 tarihli karar, kayıtları düzgün olan bir Libya dosyasında bu yolun sonuç verdiğini gösterir; kaydı bulunmayan dosyalarda ise sonuç belirsizdir. Bildirim yapılmayan dosyalarda izlenecek yolu İşveren İş Kazasını SGK’ya Bildirmedi: Ne Yapmalı? yazımızda anlattık.
Tablo 4 — Hangi hak kimden istenir?
| Hak | Kimden istenir? | Dayanak ve not |
|---|---|---|
| Kazadan sonra çalışılamayan günlerin parası | İşverenden | İdari Anlaşma m.5/b; Sözleşme m.7; Libya mevzuatına göre |
| Libya’daki tedavi giderleri | İşverenden ve Libya sisteminden | Sözleşme m.3; ayrıca TBK m.417 kapsamında zarar kalemidir |
| Emeklilik hizmeti (prim günü) | Türkiye’de SGK | Sözleşme m.3, 4; HGK 2025/699 E., 2026/96 K. |
| Malullük veya ölüm aylığı | Türkiye’de SGK’ya başvuru | Sözleşme m.6; İdari Anlaşma m.11 |
| Kazanın iş kazası olarak tanınması | SGK’ya başvuru; ret hâlinde iş kazası tespiti davası | 5510 m.13; 7036 m.4/1; 10. HD 2024/1337 E., 2024/4968 K. |
| Maddi ve manevi tazminat | İşverenden, Türk mahkemesinde | TBK m.112, 417; MÖHUK m.44; 7036 m.6/3 |
| Ödenmeyen ücret ve fazla çalışma | İşverenden; önce arabuluculuk | 7036 m.3/1; TBK m.147 |
6. Libya’da çalıştım, sigortam hiç yatmamış: Ne yapılabilir?
İlk adım e-Devlet’ten barkodlu SGK Tescil ve Hizmet Dökümü almaktır. Libya dönemi dökümde yoksa iki yol vardır. Birincisi işverenden ve işverenin Türkiye’de bağlı olduğu sosyal güvenlik il müdürlüğünden çalışmanın kayda alınmasını yazılı olarak istemektir. İkincisi hizmet tespiti davasıdır. Aylık prim ve hizmet belgesi işverence verilmeyen sigortalılar, çalıştıklarını hizmetlerinin geçtiği yılın sonundan başlayarak beş yıl içinde iş mahkemesine başvurarak alacakları ilamla ispatlayabilir (5510 m.86/9). Bu süre hak düşürücüdür: 2026 yılında geçen bir çalışma için son gün 31.12.2031’dir. Hizmet tespiti davası işverene karşı açılır; SGK’ya önceden başvurmak gerekmez, mahkeme davayı Kuruma kendiliğinden ihbar eder ve Kurum davaya işverenin yanında ferî müdahil olarak katılır (7036 m.4). Ayrıntı için Hizmet Tespiti Davası: Sigortasız Çalıştırılan İşçinin Yolu yazımıza bakabilir, son günü süre hesaplama aracıyla bulabilirsiniz.
Ancak Libya dosyalarında bu davanın kendine özgü bir riski vardır. Yargıtay’ın 02.07.2025 tarihli kararında mahkemenin çalışmayı m.5/1-g kapsamında sayması yanlış bulunmuş, geçici görev de bulunmadığından davanın reddi gerektiği belirtilmiştir. O dosyada davacının emekli olması, şirketin SGK ile topluluk sigortası bulunmaması ve davacının kayıt dışı çalıştırıldığını beyan etmesi belirleyici olmuştur. Bu nedenle dava açılmadan önce üç nokta netleştirilmelidir: İşveren Türkiye’de kurulu bir şirket midir, işçi Libya’daki proje için bu işveren tarafından mı gönderilmiştir ve ücreti bu işveren mi ödemiştir? Bu üç sorunun cevabı evetse işçi Sözleşme anlamında daimi işçidir ve talep Sözleşme m.3’e dayandırılmalıdır.
Hukuk Genel Kurulu’nun 18.02.2026 tarihli kararı, Libya’daki fiilî çalışmanın hangi delillerle araştırılacağını da göstermiştir: pasaportun aslı ve Türkçe tercümesi, emniyetten alınacak yurda giriş-çıkış kayıtları, Trablus Büyükelçiliği’nden getirtilecek hizmet belgeleri ve dayanakları, ücretin nasıl ödendiği ve Türkiye’ye banka kanalıyla para gönderilip gönderilmediği. Aynı dosyadaki müfettiş raporunda pasaporttaki ziyaretçi vizesi, “Libya’da çalışamaz” kaydı ve İŞKUR onaylı bir sözleşmenin bulunmaması çalışmanın gerçekliği aleyhine değerlendirilmiştir. Son olarak, Türk işverenin daimi işçisi olarak geçen süreler için 3201 sayılı Kanun’daki yurt dışı borçlanması yolu kapalıdır; bu yolun kimlere açık olduğunu Hizmet Borçlanması yazımızda bulabilirsiniz. Irak, Rusya ve Katar gibi sözleşmesiz ülkelerde kurallar farklıdır; onları Yurt Dışında Çalıştım, Sigortam Yatmadı yazımızda anlattık.
Libya’da çalıştınız, sigortanız yatmadı mı?
Beş yıllık süre dolmadan çalışmanızın nasıl ispatlanacağını birlikte değerlendirelim. Hukukçular Evi Ankara: 0554 648 37 15.
7. İşverene karşı tazminat davası Türkiye’de nerede açılır?
Türk mahkemelerinin milletlerarası yetkisi bakımından iş sözleşmeleri için özel bir kural vardır. Bireysel iş sözleşmesinden veya iş ilişkisinden doğan uyuşmazlıklarda işçinin işini mutaden yaptığı işyerinin Türkiye’de bulunduğu yer mahkemesi yetkilidir; işçinin işverene karşı açtığı davalarda ise işverenin yerleşim yeri, işçinin yerleşim yeri veya mutad meskeninin bulunduğu Türk mahkemeleri de yetkilidir (MÖHUK m.44). Bu yetki tarafların anlaşmasıyla ortadan kaldırılamaz (MÖHUK m.47/2). Sözleşmenize “uyuşmazlıklar Trablus mahkemelerinde çözülür” yazılmış olsa bile Türkiye’de dava açabilirsiniz.
Türkiye içinde hangi yer mahkemesinin yetkili olduğunu 7036 sayılı Kanun m.6 belirler. İş mahkemelerinde açılacak davalarda davalının davanın açıldığı tarihteki yerleşim yeri ile işin veya işlemin yapıldığı yer mahkemesi yetkilidir; davalı birden fazlaysa bunlardan birinin yerleşim yeri mahkemesi de yetkilidir. İş kazasından doğan tazminat davalarında ayrıca iş kazasının veya zararın meydana geldiği yer ile zarar gören işçinin yerleşim yeri mahkemesi de yetkilidir (m.6/3). Bu hükümlere aykırı yetki sözleşmeleri geçersizdir (m.6/5). Kaza Libya’da olduğundan, uygulamada en elverişli seçenek işçinin Türkiye’de oturduğu yerin iş mahkemesidir.
İş kazasından kaynaklanan maddi ve manevi tazminat ile bunlarla ilgili tespit, itiraz ve rücu davalarında arabulucuya başvuru dava şartı değildir (7036 m.3/3); dava doğrudan açılır. Görev bakımından, hizmet sözleşmesine tabi işçi ile işveren arasında iş ilişkisinden doğan uyuşmazlıklara iş mahkemesi bakar (7036 m.5/1-a). İşveren baştan beri yurt dışında kurulu yabancı bir şirketse ve olay 5510 kapsamında değerlendirilemiyorsa görev tartışması çıkabilir; bu riski ve Yargıtay’ın yaklaşımını ana rehberimizde anlattık. Dava dilekçesinin nasıl kurulacağını İş Kazası Tazminat Dava Dilekçesi Örneği sayfamızda görebilirsiniz.
Tablo 5 — Libya’da iş kazası: dava nerede açılır?
| Durum | Yetkili mahkeme | Not |
|---|---|---|
| İşveren Türk şirketi; işçi Türkiye’de oturuyor | İşçinin yerleşim yeri iş mahkemesi veya şirket merkezinin bulunduğu yer iş mahkemesi | MÖHUK m.44; 7036 m.6/1 ve 6/3 |
| Birden fazla davalı (asıl yüklenici ve alt yüklenici) | Davalılardan birinin yerleşim yeri mahkemesi de yetkili | 7036 m.6/2 |
| Sözleşmede Libya mahkemeleri yetkili yazıyor | Türkiye’de dava imkânı devam eder | MÖHUK m.47/2; 7036 m.6/5 |
| İşveren Libya şirketi; Türkiye’de malvarlığı yok | İşçinin yerleşim yeri Türk mahkemesi | Yurt dışı tebligat gerekir; kararın tahsili Libya’da tanınmasına bağlıdır |
8. Türk hukuku mu, Libya hukuku mu uygulanır?
Davanın Türkiye’de açılabilmesi, kendiliğinden Türk hukukunun uygulanacağı anlamına gelmez. İş sözleşmesine uygulanacak hukuku MÖHUK m.27 belirler. Madde, Anayasa Mahkemesi’nin birinci fıkrayı iptal etmesinin ardından 7550 sayılı Kanunla yeniden düzenlenmiş ve değişiklik 4 Haziran 2025’te yürürlüğe girmiştir. Güncel metne göre iş sözleşmeleri, işçinin mutad işyeri hukukunun emredici hükümleri uyarınca sahip olacağı asgari koruma saklı kalmak üzere, tarafların sözleşmeyle belirledikleri hukuka tabidir (m.27/1). Hukuk seçimi yoksa işçinin işini mutad olarak yaptığı işyeri hukuku uygulanır; işçinin işini geçici olarak başka bir ülkede yapması hâlinde bu işyeri mutad işyeri sayılmaz (m.27/2).
Libya dosyalarında asıl tartışma dördüncü fıkrada çıkar. Hâlin bütün şartlarına göre, işin yapıldığı yer hukukunun işin yapıldığı sırada uygulanmak zorunda olan hükümleri hariç olmak üzere, iş sözleşmesiyle daha sıkı ilişkili bir hukuk bulunuyorsa sözleşmeye ilk üç fıkra yerine bu hukuk uygulanabilir (m.27/4). İşçi de işveren de Türk ise, sözleşme Türkiye’de kurulmuşsa, ücret Türkiye’deki hesaba ödeniyorsa ve işçi yalnızca belirli bir proje için Libya’ya gidip dönüyorsa, sözleşmeyle daha sıkı ilişkili hukukun Türk hukuku olduğu savunulabilir. Yargıtay kararlarında da işçinin yerleşim yerinin ve sosyal, hukuki ilişkilerinin yoğunlaştığı ülkenin Türkiye olması bu yönde değerlendirilmektedir. Buna karşılık Libya’nın işin yapıldığı sırada uygulanmak zorunda olan kuralları, örneğin şantiyedeki iş güvenliği kuralları, her durumda dikkate alınır.
Yabancı hukuk yetkili olsa bile hâkim onu kendiliğinden uygular; yabancı hukukun olaya ilişkin hükümleri bütün araştırmalara rağmen tespit edilemezse Türk hukuku uygulanır (MÖHUK m.2). Türk hukuku uygulandığında Libya’daki kaza ile Türkiye’deki kaza arasında tazminat bakımından fark kalmaz. Aynı tartışmaya işveren tarafından bakmak isterseniz yurt dışı şantiye işçisinin davasında müteahhidin savunması rehberimiz yol gösterir.
9. İşveren kim? Türk şirketi, Libya şirketi ve aracı
Libya dosyalarının kaderini çoğu zaman tek bir soru belirler: İşveren kimdir? İşçi Türkiye’de bir şirketle görüşüp yola çıkar, Libya’da başka bir unvan altında çalışır, ücretini üçüncü bir hesaptan alır. Yargıtay’ın 2024 tarihli kararına konu dosyada davalı şirket, Libya mevzuatı gereği yabancı yüklenicinin taşeron çalıştıramadığını, bu yüzden alt yüklenicinin elemanlarının kâğıt üzerinde kendi personeli olarak gösterildiğini savunmuş; mahkeme iş kazası tespitine her iki şirket bakımından karar vermiştir. Kâğıt üzerindeki işveren ile fiilen iş gören şirketin farklı olması, işçinin hakkını ortadan kaldırmaz; ikisi de dava edilebilir.
Tablo 6 — İşverenin kim olduğuna göre durum
| Durum | Sosyal sigorta bakımından | Tazminat davası bakımından |
|---|---|---|
| Türk şirketi sizi Türkiye’den götürdü, ücreti o ödüyor | Daimi işçi: emeklilik hizmeti Türkiye’de (Sözleşme m.3) | Türkiye’de dava ve tahsil olağan yoldan yürür |
| Sözleşme, Türk şirketinin Libya’daki şubesi veya ortağı adına yapıldı | Türkiye’deki şirketle bağ ispatlanırsa daimi işçi sayılma ihtimali doğar | Türkiye’deki şirket de davalı gösterilir; ortaklık yapısı, personel ve malzeme sevki, ücret ödemeleri delildir |
| Libya şirketi sizi doğrudan işe aldı | Daimi olmayan işçi: Libya mevzuatı (Sözleşme m.5) | Türkiye’de dava açılabilir (MÖHUK m.44); tebligat ve tahsil güçtür |
| Türkiye’deki bir aracı ziyaretçi vizesiyle götürdü | Kayıt yoktur; çalışmanın ispatı zordur | Aracı ve fiilî işveren birlikte dava edilebilir; önce çalışma ispatlanmalıdır |
İşvereni belirlemek için bakılacak belgeler şunlardır: sözleşmede işveren olarak yazan unvan, vize sayfasındaki davet eden firma, firma kartı, uçak biletini alan şirket, ücretin yatırıldığı hesabın sahibi ve dekont açıklamaları, şantiyedeki yöneticilerin hangi şirketin çalışanı olduğu. Müteahhitlerin Libya’daki alacak ve sözleşme sorunlarını ayrıca Libya’daki Müteahhit Alacakları yazımızda ele aldık.
10. İşverenden hangi tazminatlar istenir?
İşveren, işyerinde iş sağlığı ve güvenliğinin sağlanması için gerekli her türlü önlemi almak, araç ve gereçleri noksansız bulundurmakla yükümlüdür; bu borca aykırılık nedeniyle işçinin ölümü, vücut bütünlüğünün zedelenmesi veya kişilik haklarının ihlaline bağlı zararların tazmini sözleşmeye aykırılıktan doğan sorumluluk hükümlerine tabidir (TBK m.417). Bu nedenle işveren kendisine hiçbir kusur yüklenemeyeceğini ispat etmedikçe zarardan sorumludur (TBK m.112). İşçiyi Libya’ya götüren işveren, oradaki çalışma koşullarını, iklimi, güvenlik durumunu ve yerel ekipmanı da hesaba katmak zorundadır.
Tablo 7 — Libya’da iş kazasında istenebilecek tazminatlar
| Tazminat | Kim ister? | Dayanak |
|---|---|---|
| Geçici iş göremezlik zararı (çalışılamayan dönem) | Yaralanan işçi | TBK m.54; İdari Anlaşma m.5/b |
| Sürekli iş göremezlik zararı (kalıcı güç kaybı) | Yaralanan işçi | TBK m.54, 417 |
| Tedavi, yol, bakıcı ve protez giderleri | Yaralanan işçi | TBK m.54 |
| Manevi tazminat | İşçi; ağır bedensel zararda veya ölümde yakınları | TBK m.56 |
| Destekten yoksun kalma tazminatı | Ölüm hâlinde destek görenler | TBK m.53 |
| Cenazenin Türkiye’ye nakli ve defin giderleri | Masrafı yapan yakınlar | TBK m.53 |
Hesapta esas alınacak ücret, Libya’da fiilen ödenen gerçek ücrettir; dövizle ödenen ücretin sözleşme, bordro ve banka kayıtlarıyla ispatı tazminat tutarını doğrudan etkiler. Kalıcı güç kaybının oranı yargılama sırasında alınacak sağlık kurulu raporuyla belirlenir; ilk ameliyat raporu iyimser olsa bile yara izi, hareket kısıtlılığı ve kuvvet kaybı ayrıca değerlendirilir. Manevi tazminatın nasıl belirlendiğini İş Kazasında Manevi Tazminat Miktarı yazımızda, ölümlü kazalarda ailenin haklarını İş Kazasında İşçi Öldü: Ailesi Ne Yapmalı? rehberimizde anlattık.
11. Libya’daki hastane raporu ve belgeler Türkiye’de nasıl kullanılır?
Yabancı ülkede düzenlenen resmî belgelerin Türkiye’de kullanılabilmesi için kural olarak ya apostil şerhi ya da konsolosluk onayı gerekir. Libya, Yabancı Resmî Belgelerin Tasdiki Mecburiyetinin Kaldırılması Sözleşmesi’ne (Apostil Sözleşmesi) taraf değildir; Adalet Bakanlığı’nın taraf devletler listesinde yer almaz. Bu nedenle Libya’da düzenlenen hastane raporu, polis tutanağı ya da resmî yazı önce Libya’nın yetkili makamına, ardından Libya’daki Türk dış temsilciliğine onaylatılır; Türkiye’de yeminli tercümesi yapılıp noterde onaylanır. Türkiye’nin Trablus’ta büyükelçiliği bulunmaktadır; Bingazi’deki başkonsolosluğun yeniden faaliyete geçirildiği de basına yansımıştır. Hangi temsilcilikte işlem yapılabildiği başvurudan önce Dışişleri Bakanlığı’nın konsolosluk sayfalarından teyit edilmelidir. Onay sürecinin ayrıntısı Apostil ve Yabancı Resmî Belgelerin Tasdiki yazımızdadır.
Uygulamada Libya hastane raporlarında sık görülen bir sorun kimlik bilgisidir. Raporlar İngilizce ve Arapça düzenlenir; hastanın adı çoğu zaman Arapça yazılır, soyadı yerine lakap ya da uyruk bilgisi yazılabilir, pasaport numarası çoğu kez yer almaz. Böyle bir raporun size ait olduğunu ispat yükü sizdedir. Bu nedenle hastaneden tam adınızı ve pasaport numaranızı içeren bir rapor ya da epikriz isteyin; alamıyorsanız giriş kâğıdı, dosya numarası, rapordaki yaş bilgisi, pasaportunuzdaki giriş-çıkış tarihleri ve tanık beyanlarıyla bağlantıyı kurun. Türkiye’ye döner dönmez bir devlet ya da üniversite hastanesinde muayene olup yaranın yerini, izini ve varsa hareket kaybını kayda geçirtmek bu bağlantıyı güçlendirir.
Tablo 8 — Toplanacak belgeler ve dosyaya giriş yolu
| Belge | Nereden alınır? | Türkiye’de nasıl kullanılır? |
|---|---|---|
| Hastane giriş kâğıdı, çıkış raporu, ameliyat notu, reçete | Libya’daki hastane | Libya makamı ve Türk temsilciliği onayı, yeminli tercüme; alınamazsa tanık ve Türkiye’deki raporla desteklenir |
| Polis veya olay tutanağı | Libya makamları, işveren | Onay ve yeminli tercüme |
| Pasaport: kimlik, vize ve giriş-çıkış damgaları | İşçi | Fotokopi; emniyetten yurda giriş-çıkış kaydı (e-Devlet) |
| Sözleşme, İŞKUR onaylı yurt dışı hizmet akdi, firma kartı | İşçi, işveren, İŞKUR | Belge ibrazı ve müzekkere (HMK m.220) |
| Ücret ödemeleri: banka dökümü, havale dekontu | Banka | Doğrudan sunulur |
| Hizmet belgesi ve çalışma kayıtları | Trablus Büyükelçiliği, SGK | Mahkeme müzekkeresi |
| Yazışmalar, fotoğraf ve videolar | İşçi, iş arkadaşları | Ekran görüntüsü ve asıl kayıt; gerekirse delil tespiti (HMK m.400) |
| Tanık beyanları | Türkiye’ye dönen iş arkadaşları | Mahkemede doğrudan dinlenir |
| Güncel sağlık durumu | Türkiye’de devlet veya üniversite hastanesi | Rapor; yargılamada sağlık kurulu raporu |
Kayıtların kaybolmaması için yazışmalar silinmeden yedeklenmeli, tanıkların Türkiye’deki adres ve telefonları hemen not edilmelidir. Delillerin güvenceye alınması için atılacak adımları İş Kazasında Delil Tespiti ve Kamera Kaydı yazımızda bulabilirsiniz.
12. Ödenmeyen ücret ve diğer işçilik alacakları: arabuluculuk
Kaza çoğu zaman işin sonunu da getirir ve işçi Türkiye’ye son aylarının ücretini alamadan döner. İş kazası tazminatından farklı olarak işçi alacağı ve tazminatı ile ilgili davalarda arabulucuya başvurmak dava şartıdır (7036 m.3/1). Başvuru, karşı tarafın yerleşim yerindeki veya işin yapıldığı yerdeki arabuluculuk bürosuna yapılır (m.3/5); iş Libya’da yapıldığından uygulamada işverenin Türkiye’deki yerleşim yeri esas alınır. Arabulucu başvuruyu görevlendirildiği tarihten itibaren üç hafta içinde sonuçlandırır; bu süre zorunlu hâllerde en fazla bir hafta uzatılabilir (m.3/10). Büroya başvurulmasından son tutanağın düzenlendiği tarihe kadar zamanaşımı durur ve hak düşürücü süre işlemez (m.3/17).
İlk toplantıya katılmak önemlidir. Geçerli bir mazeret göstermeden ilk toplantıya katılmayan taraf, davada haklı çıksa bile karşı tarafın ödemekle yükümlü olduğu yargılama giderlerinin yarısından sorumlu tutulur ve lehine vekâlet ücretinin yalnızca yarısına hükmedilir (7531 sayılı Kanunla değişik 7036 m.3/12). Görüşmelere avukat aracılığıyla da katılmak mümkündür (m.3/18). Tarafların, avukatlarının ve arabulucunun birlikte imzaladığı anlaşma belgesi ilam niteliğindedir (6325 sayılı Kanun m.18/4). İş kazası tazminatı da isteğe bağlı olarak aynı masada görüşülebilir; ancak anlaşma metninde hangi alacaktan vazgeçildiği kalem kalem yazılmalıdır. Ücret ve fazla çalışma alacaklarında zamanaşımı beş yıldır (TBK m.147). İşçilik alacağı davalarında 7589 sayılı Kanunla gelen değişiklikleri İşçilik Alacağı Davaları Değişti yazımızda, arabuluculuk sürecini İş Uyuşmazlıklarında Zorunlu Arabuluculuk rehberimizde anlattık.
13. Adım adım ne yapmalı?
- Tıbbi kayıtları eksiksiz alın. Giriş kâğıdı, çıkış raporu, ameliyat notu ve reçeteleri isteyin; raporda tam adınızın ve pasaport numaranızın yazmasını sağlayın.
- Kazayı kayda geçirin. İşverene yazılı olarak bildirin; mümkünse yerel makamlara ve Türk dış temsilciliğine haber verin.
- İşvereni belgeleyin. Sözleşme, firma kartı, vize sayfası, bilet, ücret dekontları ve şirket unvanlarını toplayın.
- Yazışmaları ve tanıkları koruyun. Mesajları silmeyin; kazayı gören iş arkadaşlarınızın Türkiye’deki adres ve telefonlarını alın.
- Türkiye’de muayene olun. Devlet veya üniversite hastanesinde güncel durumunuzu rapora bağlatın.
- SGK kaydınıza bakın. e-Devlet hizmet dökümünde Libya döneminin görünüp görünmediğini kontrol edin.
- Belgeleri onaylatın ve tercüme ettirin. Libya apostil ülkesi olmadığından konsolosluk onayı yolu izlenir.
- İbraname imzalamayın. “Bütün haklarımı aldım” yazılı bir belgeyi ya da karşılığı ödenmeyen bir ibrayı avukatınıza göstermeden imzalamayın.
- Davayı doğru yerde açın. İş kazası tazminatı için oturduğunuz yerin iş mahkemesi; ücret alacakları için önce arabuluculuk.
İbra konusunda bir not: işçinin işverenden alacağına ilişkin ibra sözleşmesi yazılı olmalı, sözleşmenin sona ermesinden başlayarak en az bir ay geçtikten sonra düzenlenmeli, alacağın türü ve miktarı açıkça belirtilmeli ve ödeme eksiksiz olarak banka aracılığıyla yapılmalıdır (TBK m.420). Bu şartları taşımayan ibra geçersizdir; şantiyeden ayrılırken ya da havalimanında imzalatılan kâğıtlar çoğu zaman bu şartları taşımaz.
14. Süreler
Tablo 9 — Libya’da iş kazası dosyasında süreler
| Konu | Süre | Dayanak |
|---|---|---|
| İşverenin kazayı SGK’ya bildirmesi | Kazadan sonraki üç iş günü; kontrolü dışındaki yerde öğrenildiği tarihten | 5510 m.13 |
| İş kazası tazminatı davası | Kural olarak on yıl | TBK m.146, 417 |
| Hizmet tespiti davası | Hizmetin geçtiği yılın sonundan başlayarak beş yıl | 5510 m.86/9 |
| Ücret ve fazla çalışma alacakları | Beş yıl | TBK m.147 |
| SGK’nın başvuruya cevap süresi | Altmış gün; cevap verilmezse talep reddedilmiş sayılır | 7036 m.4/1 |
| Arabuluculuk | Üç hafta; en fazla bir hafta uzatma | 7036 m.3/10 |
| İstinaf ve temyiz | Süre ilamın tebliğinden başlar | 7036 m.7/4 |
Tazminat davasında süre uzun görünse de beklemek delil kaybına yol açar: şantiye kapanır, tanıklar dağılır, telefonlar değişir. Sigortasız geçen dönem için beş yıllık süre ise hak düşürücüdür ve kaçırıldığında telafisi yoktur.
15. Libya’ya çalışmaya gitmeden önce kontrol edilecekler
- Sözleşmede işveren olarak hangi şirket yazıyor; Türkiye’de kurulu mu, vergi ve ticaret sicil kaydı var mı?
- İŞKUR onaylı yurt dışı hizmet akdi düzenlendi mi; bir örneği size verildi mi?
- Vizeniz çalışma vizesi mi? Ziyaretçi vizesiyle çalışmak hem Libya’da sorun yaratır hem de ileride çalışmanızın ispatını zorlaştırır.
- İşe giriş bildirgeniz verildi mi; e-Devlet’te görünüyor mu?
- Ücret hangi para birimiyle, hangi hesaba ödenecek? Elden ödeme ispatı zorlaştırır.
- Kaza ve hastalık hâlinde tedavi ve Türkiye’ye dönüş giderlerini kimin karşılayacağı sözleşmede yazıyor mu?
- Sözleşmenin, firma kartınızın ve pasaport sayfalarınızın fotoğrafını Türkiye’deki bir yakınınıza bıraktınız mı?
Sık sorulan sorular
Libya’da iş kazası geçirdim, Türkiye’de dava açabilir miyim?
Evet. İşçinin işverene karşı açtığı davalarda işçinin Türkiye’deki yerleşim yeri mahkemesi de yetkilidir (MÖHUK m.44) ve bu yetki sözleşmeyle kaldırılamaz (MÖHUK m.47/2).
Dava hangi mahkemede açılır?
İş kazasından doğan tazminat davasında işverenin yerleşim yeri iş mahkemesi ile zarar gören işçinin yerleşim yeri iş mahkemesi yetkilidir (7036 m.6/1 ve 6/3). Uygulamada işçinin Türkiye’de oturduğu yerin iş mahkemesi tercih edilir.
İş kazası tazminatı için arabulucuya gitmem gerekir mi?
Hayır. İş kazasından kaynaklanan maddi ve manevi tazminat davalarında arabuluculuk dava şartı değildir (7036 m.3/3). Ödenmeyen ücret gibi işçilik alacakları için ise arabuluculuk zorunludur (7036 m.3/1).
Türkiye ile Libya arasında sosyal güvenlik sözleşmesi var mı?
Evet. 13.09.1984’te Trablus’ta imzalanan Sözleşme 11.03.1985 tarihli ve 18691 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanmış, 01.09.1985’te yürürlüğe girmiştir.
Daimi işçi ne demektir?
Sözleşme m.1/4’e göre daimi işçi, akit taraflardan birinin vatandaşı olup işveren tarafından diğer ülkede proje uygulaması için gönderilen ve bu işverenden ücret alan kimsedir. Türk müteahhidin Libya’daki projesi için götürdüğü Türk işçi bu tanıma girer.
5510 sayılı Kanun m.5/1-g Libya’da uygulanır mı?
Hayır. Bent yalnızca sosyal güvenlik sözleşmesi olmayan ülkeler içindir. Yargıtay 10. Hukuk Dairesi, Libya’daki çalışmalarda bu bendin uygulanamayacağına karar vermiştir (02.07.2025, 2025/6959 E., 2025/11117 K.).
Kazadan sonra çalışamadığım günlerin parasını kim öder?
Daimi işçilerin hastalık ve iş kazası nedeniyle kısa vadeli para yardımları, İdari Anlaşma m.5/b uyarınca Libya mevzuatına göre işveren tarafından ödenir (SGK Genelgesi 2020/34).
SGK Libya’daki kazayı iş kazası sayar mı?
Dosyaya göre değişir. İŞKUR sözleşmesi ve bildirimleri bulunan bir dosyada SGK olayı 5510 m.13 uyarınca iş kazası kabul etmiş, Yargıtay da işverenler yönünden verilen tespit kararını onamıştır (10. HD, 08.05.2024, 2024/1337 E., 2024/4968 K.). Kaydı bulunmayan dosyalarda sonuç belirsizdir.
Libya’da çalıştım ama sigortam yatmamış, ne yapabilirim?
Önce işverenden ve SGK’dan çalışmanın kayda alınmasını isteyin. Sonuç alınamazsa hizmetin geçtiği yılın sonundan başlayarak beş yıl içinde hizmet tespiti davası açılabilir (5510 m.86/9). Davanın başarısı, Sözleşme anlamında daimi işçi olduğunuzun ispatına bağlıdır.
Libya’daki çalışmamı yurt dışı borçlanmasıyla saydırabilir miyim?
Türk işverenin daimi işçisi olarak geçen süreler için hayır. Hukuk Genel Kurulu, bu işçilerin uzun vadeli primlerinin Türkiye’deki kuruma ödenmesi gerektiğini ve bu çalışmaların 3201 sayılı Kanun’a göre borçlanılamayacağını belirtmiştir (18.02.2026, 2025/699 E., 2026/96 K.).
Libya’daki hastane raporu Türkiye’de geçerli mi?
Libya Apostil Sözleşmesi’ne taraf olmadığından rapor, Libya makamının ve Türk dış temsilciliğinin onayı ile yeminli tercümeyle sunulur. Onay alınamıyorsa rapor tanık beyanları ve Türkiye’de alınacak sağlık raporuyla desteklenir.
Hastane raporunda adım eksik ya da yanlış yazılmış, ne yapmalıyım?
Hastaneden tam adınızı ve pasaport numaranızı içeren yeni bir rapor isteyin. Alamıyorsanız giriş kâğıdı, dosya numarası, pasaporttaki giriş-çıkış tarihleri, tanıklar ve Türkiye’deki muayene raporuyla raporun size ait olduğunu ispatlayın.
İşverenim Libya şirketi, yine de Türkiye’de dava açabilir miyim?
Yerleşim yeriniz Türkiye’deyse açabilirsiniz (MÖHUK m.44). Ancak dava dilekçesinin Libya’ya tebliği ve kazanılan tazminatın tahsili güçtür. Türkiye’de bağlantılı bir şirket varsa onun da davalı gösterilmesi değerlendirilmelidir.
Ziyaretçi vizesiyle götürüldüm, haklarımı kaybeder miyim?
İşverenin tazminat sorumluluğu vize türüne bağlı değildir. Ancak çalışmanın ispatı zorlaşır; Hukuk Genel Kurulu’na konu dosyada ziyaretçi vizesi ve İŞKUR onaylı sözleşmenin bulunmaması çalışmanın gerçekliği aleyhine değerlendirilmiştir.
Zamanaşımı ne kadar?
İşverene karşı iş kazası tazminatında kural olarak on yıl (TBK m.146), ücret ve fazla çalışma alacaklarında beş yıl (TBK m.147), hizmet tespiti davasında hizmetin geçtiği yılın sonundan başlayarak beş yıldır (5510 m.86/9).
İşveren ibraname imzalatmak istiyor, imzalamalı mıyım?
Avukatınıza göstermeden imzalamayın. İbranın geçerli olması için yazılı olması, sözleşmenin sona ermesinden en az bir ay sonra düzenlenmesi, alacağın türünün ve miktarının yazılması ve ödemenin banka aracılığıyla eksiksiz yapılması gerekir (TBK m.420).
İlgili rehberler
- İş Hukuku Rehberi (Ana Rehber)
- İş Kazası Rehberi (İş Kazası Merkezi)
- Yurt Dışında İş Kazası: Türk İşçinin Hakları
- Yurt Dışı Şantiye İşçisinin Davasında Müteahhidin Savunması
- Hizmet Tespiti Davası: Sigortasız Çalıştırılan İşçinin Yolu
- Apostil ve Yabancı Resmî Belgelerin Tasdiki
- İş Kazası Maddi ve Manevi Tazminat Dava Dilekçesi Örneği
- Libya’daki Müteahhit Alacakları
- Yurt Dışında Tedavi Masrafını SGK Öder mi?
- Yurt Dışı İş Kazası Tazminat Dava Dilekçesi ve İhtarname Örneği (PDF)
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; Türkiye–Libya Sosyal Güvenlik Sözleşmesi (RG 11.03.1985, 18691) m.1, 3, 4, 5, 6 ve 7 ile İdari Anlaşması (RG 22.09.1985, 18876) m.2, 5, 11, 12 ve 14; SGK’nın 2020/34 ve 2013/30 sayılı Genelgeleri; 5510 sayılı Kanun m.5/1-g, 10, 13 ve 86; 5718 sayılı MÖHUK m.2, 27, 44 ve 47; 7550 sayılı Kanun m.18; 7036 sayılı Kanun m.3, 4, 5, 6 ve 7; 7531 sayılı Kanun m.28; 6098 sayılı TBK m.53, 54, 56, 112, 146, 147, 417 ve 420; 6100 sayılı HMK m.220 ve 400; 6325 sayılı Kanun m.18; Yargıtay Hukuk Genel Kurulu’nun 18.02.2026 tarihli, 2025/699 E., 2026/96 K.; Yargıtay 10. Hukuk Dairesi’nin 02.07.2025 tarihli, 2025/6959 E., 2025/11117 K., 08.05.2024 tarihli, 2024/1337 E., 2024/4968 K. ve 15.02.2023 tarihli, 2023/310 E., 2023/1216 K. sayılı kararlarına dayanır. Kanun metinleri mevzuat.gov.tr’den, karar metinleri Yargıtay Karar Arama sisteminden 20.11.2026 tarihinde okunmuştur; Sözleşme hükümleri Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı’nın yayımladığı metne ve anılan kararlara göre aktarılmıştır. Libya iç hukukuna ilişkin bilgiler genel niteliktedir. Sonuç; işverenin kim olduğuna, işçinin Libya’ya nasıl götürüldüğüne ve dosyadaki delillere göre değişir.


