Belediyenin malları haczedilebilir; haczedilemeyenler Kanunda tek tek sayılanlardır. Belediyenin proje karşılığı borçlanma yoluyla elde ettiği gelirleri, şartlı bağışlar, kamu hizmetlerinde fiilen kullanılan malları ve belediye tarafından tahsil edilen vergi, resim ve harç gelirleri haczedilemez (5393 m.15). Bunların dışında kalan kira ve satış gelirleri, kamu hizmetinde fiilen kullanılmayan taşınmaz ve araçlar ile belediyenin üçüncü kişilerdeki alacakları haczin konusu olabilir. Haciz kararından önce belediyeden borca yetecek miktarda haczedilebilecek mal göstermesi istenir; on gün içinde yeterli mal gösterilmezse alacak miktarını aşmamak üzere haciz yapılır (5393 m.15). Yargıtay Hukuk Genel Kuruluna göre haczedilmezlik istisnadır, dar yorumlanır ve malın kamu hizmetinde fiilen kullanıldığını ispat yükü belediyededir; kamuya tahsis kararı alınmış olması tek başına hacze engel değildir (05.10.2022, E.2022/592, K.2022/1255). Haczedilebilen ve haczedilemeyen paralar aynı hesapta karıştırılmışsa belediyenin şikâyeti reddedilir (Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, 09.11.2021, E.2017/2252, K.2021/1377).
Bu konuda hukuki destek almak ister misiniz? Uzman hukuk büromuzla iletişime geçebilirsiniz.
Bu rehber, belediyeden alacağını ilama veya kesinleşmiş bir takibe bağlamış ve tahsil aşamasına gelmiş şirketler için yazıldı. Belediyenin hangi malının ve gelirinin haczedilebileceği, on günlük mal gösterme usulünün nasıl işlediği, banka hesaplarına, taşınmazlara, araçlara ve üçüncü kişilerdeki alacaklara haczin nasıl isteneceği, belediyenin haczedilmezlik şikâyetine nasıl cevap verileceği ve haciz sonuç vermezse hangi yolların kaldığı kanun maddeleri ve Yargıtay Hukuk Genel Kurulu kararlarıyla anlatılır. Sayfanın sonunda bir haciz talebi ve bir şikâyete cevap dilekçesi örneği yer alır. Dosyanız için Hukukçular Evi’ne 0554 648 37 15 numaralı telefondan ulaşabilirsiniz.
Bu yazının dayanakları. 5393 sayılı Belediye Kanunu m.15, 56, 59 ve 73; 5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu m.10 ve 28; 5779 sayılı Kanun m.7; 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu m.16, 17, 18, 22, 32, 39, 62, 78, 79, 82, 85, 89, 91, 106, 110 ve 363; 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu m.266 ve 288; Anayasa Mahkemesi, 16.12.2010, E.2007/37, K.2010/114; Anayasa Mahkemesi, 17.06.2015, E.2014/194, K.2015/55; Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, 09.11.2021, E.2017/2252, K.2021/1377; Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, 17.02.2022, E.2018/670, K.2022/148; Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, 21.04.2022, E.2018/8-672, K.2022/588; Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, 05.10.2022, E.2022/592, K.2022/1255; Yargıtay 12. Hukuk Dairesi, E.2019/7271, K.2019/9780.
Yazı 20 Kasım 2026 tarihinde yürürlükte olan mevzuat metinleri esas alınarak hazırlanmıştır. Belediye şirketleri, üniversiteler, bakanlıklar ve diğer kamu idarelerine karşı tahsil yolu için kamudan alacak tahsili merkezi sayfamıza bakabilirsiniz; bu sayfa yalnızca belediyeye karşı haciz aşamasını ele alır.
Kısa Cevap: Belediyenin Hangi Malı Haczedilir, Hangisi Haczedilmez?
Belediye Kanunu belediyenin gelirlerini dokuz başlık altında sayar: vergi, resim, harç ve katılma payları; genel bütçe vergi gelirlerinden ayrılan pay; genel ve özel bütçeli idarelerden yapılacak ödemeler; taşınır ve taşınmaz malların kira, satış ve başka suretle değerlendirilmesinden elde edilecek gelirler; hizmet karşılığı ücretler; faiz ve ceza gelirleri; bağışlar; girişim, iştirak ve faaliyetler karşılığı sağlanacak gelirler ve diğer gelirler (5393 m.59). Haczedilmezlik hükmü bu gelirlerin tamamını değil, yalnızca bir kısmını korur (5393 m.15). Aşağıdaki tablo iki maddenin birlikte okunmasıyla hazırlanmıştır.
Belediyenin mal ve gelirlerinde haciz durumu
| Mal veya gelir | Haczedilir mi? | Dayanak ve açıklama |
|---|---|---|
| Belediyece tahsil edilen vergi, resim ve harç gelirleri | Hayır | 5393 m.15. Koruma fiilî kullanım şartına bağlı değildir. |
| Genel bütçe vergi gelirlerinden ayrılan pay | Hayır | Bu paylar vergi hükmündedir (5779 m.7/1). |
| Proje karşılığı borçlanma yoluyla elde edilen gelirler | Hayır | 5393 m.15 |
| Şartlı bağışlar | Hayır | 5393 m.15. Şartsız bağışlar bu hükümde sayılmamıştır. |
| Kamu hizmetlerinde fiilen kullanılan mallar | Hayır | 5393 m.15. Fiilî kullanımı ispat yükü belediyededir; tahsis kararı tek başına yetmez. |
| Kentsel dönüşüm ve gelişim proje alanında anlaşmayla belediyeye geçen taşınmazlar | Hayır | 5393 m.73 |
| Kira ve taşınmaz satış gelirleri | Evet | 5393 m.59/d’de gelir olarak sayılır, m.15’te korunanlar arasında yer almaz. |
| Hizmet karşılığı ücretler, faiz ve ceza gelirleri | Kural olarak evet | 5393 m.59/e-f. Belediye paranın kamu hizmetinde fiilen kullanıldığını ileri sürerse ispat etmelidir. |
| İştirak ve şirket gelirleri, şirket payları | Evet | 5393 m.59/h. Korunan kalemler arasında sayılmamıştır. |
| Boş arsalar, kiraya verilmiş dükkân ve işyerleri | Evet | Kamu hizmetinde fiilen kullanılmadıkları sürece 5393 m.15 kapsamı dışındadır. |
| Makam aracı, hizmet dışı veya kiraya verilmiş araçlar | Evet | Fiilen kamu hizmetinde kullanılmadıkları için korunmaz (Yargıtay 12. HD, E.2019/7271, K.2019/9780; Yargıtay HGK, E.2022/592, K.2022/1255). |
| Kiracılardan, şirketlerden ve diğer kişilerden olan alacaklar | Evet | Haciz ihbarnamesiyle (İİK m.89) |
Büyükşehir ve ilçe belediyeleri, görevli oldukları konularda Belediye Kanunu ile belediyelere tanınan yetki, imtiyaz ve muafiyetlere sahiptir (5216 m.10); Belediye Kanununun Büyükşehir Belediyesi Kanununa aykırı olmayan hükümleri bu belediyeler hakkında da uygulanır (5216 m.28). Aşağıdaki açıklamalar büyükşehir ve ilçe belediyeleri için de geçerlidir.
Haciz Yolu Adım Adım: Takipten Paraya Çevirmeye
Belediyeye karşı haciz, olağan bir icra takibinin aşamalarını izler; fark, haciz kararından önce araya giren mal gösterme basamağıdır.
Belediyeye karşı takipte aşamalar ve süreler
| Aşama | Ne yapılır? | Süre ve dayanak |
|---|---|---|
| Takip | İlam varsa ilamlı takip ve icra emri; yoksa ilamsız takip ve ödeme emri | İcra emrinde ödeme süresi yedi gün (İİK m.32); ödeme emrine itiraz süresi yedi gün (İİK m.62) |
| Kesinleşme ve haciz talebi | Süre geçtikten veya itiraz hükümden düşürüldükten sonra haciz istenir | Haciz isteme hakkı ödeme emrinin tebliğinden itibaren bir yıl geçmekle düşer (İİK m.78) |
| Mal gösterme | İcra dairesi belediyeden borca yetecek haczedilebilir mal göstermesini ister | On gün (5393 m.15) |
| Haciz | Banka hesapları, tapu ve araç sicili kayıtları, üçüncü kişilerdeki alacaklar | İcra dairesi haczi talepten itibaren en geç üç gün içinde yapar (İİK m.79); haciz alacağı aşamaz (İİK m.85) |
| Belediyenin şikâyeti | Haczedilmezlik iddiası icra mahkemesinde incelenir | İİK m.16-18; şikâyet, mahkeme karar vermedikçe icrayı durdurmaz (İİK m.22) |
| İstinaf | İcra mahkemesi kararına karşı bölge adliye mahkemesine başvuru | Tebliğden itibaren iki hafta; istinaf satıştan başka icra işlemlerini durdurmaz (İİK m.363) |
| Satış | Haczedilen malın paraya çevrilmesi istenir | Hacizden itibaren bir yıl (İİK m.106); süresinde istenmezse haciz kalkar (İİK m.110) |
Alacak henüz ilama bağlanmamışsa ve belediye ilamsız takibe itiraz etmişse, haciz aşamasına geçmeden önce itirazın iptali davası açılması gerekir; bu yol itirazın iptali davası yazımızda anlatılmıştır. Takibin nasıl başlatılacağı için icra takibi nasıl başlatılır yazımıza bakabilirsiniz.
Mal Gösterme Usulü: On Gün Kuralı Nasıl İşler?
Belediye Kanununa 2014 yılında eklenen fıkraya göre icra dairesince haciz kararı alınmadan önce belediyeden borca yetecek miktarda haczedilebilecek mal gösterilmesi istenir; on gün içinde yeterli mal beyan edilmemesi durumunda yapılacak haciz işlemi, alacak miktarını aşacak şekilde yapılamaz (5393 m.15).
Fıkranın ilk hâlinde iki ibare daha vardı: haciz işleminin sadece belediyenin gösterdiği mal üzerine uygulanacağı ve on günlük süre sonunda yapılacak haczin kamu hizmetlerini aksatacak şekilde yapılamayacağı. Anayasa Mahkemesi bu iki ibareyi iptal etmiştir (17.06.2015, E.2014/194, K.2015/55). İptalden sonra kuralın anlamı şudur:
- Mal gösterme bir ön basamaktır; atlanamaz. Haciz talebi bu usul işletilmeden yapılırsa belediyenin şikâyetiyle karşılaşır.
- Belediyenin gösterdiği mal alacaklıyı bağlamaz. Gösterilen malın haczi mümkün olmalı ve borcu karşılamalıdır.
- On gün içinde yeterli mal gösterilmezse alacaklı, haczedilemeyen kalemler dışında kalan mallara yönelebilir; tek sınır alacak miktarıdır.
Uygulamada belediyeler çoğu zaman hiç cevap vermez ya da satılması güç, üzerinde başka hacizler bulunan bir taşınmazı gösterir. Bu nedenle haciz talebi iki bölüm hâlinde yazılmalıdır: önce mal gösterme muhtırasının tebliği, ardından on günlük sürenin sonunda hangi mal ve alacaklara haciz konulacağı. İcra memuru haczi talep edilen mal veya hakların haczinin caiz olup olmadığını değerlendirir ve talebin kabulüne veya reddine karar verir (İİK m.82/son). Talep reddedilirse alacaklı icra mahkemesine şikâyette bulunabilir (İİK m.16).
Haczedilebilir Malı Bulmak: Nereden Araştırılır?
Belediyeye karşı haczin başarısı, doğru malın seçilmesine bağlıdır. Kamu hizmetinde fiilen kullanılan bir mala konulan haciz şikâyetle kalkar ve aylar kaybedilir. Haciz talebinden önce aşağıdaki kaynaklardan belediyenin haczedilebilir mal ve alacakları çıkarılmalıdır.
Belediyenin haczedilebilir mal ve alacaklarını tespit kaynakları
| Kaynak | Ne öğrenilir? | Nasıl kullanılır? |
|---|---|---|
| Ulusal Yargı Ağı Bilişim Sistemi mal varlığı sorgusu (İİK m.78) | Borçlu adına kayıtlı taşınmazlar, araçlar ve banka hesapları | Haciz talebinde mal ve hesaplar tek tek gösterilir |
| Tapu kayıtları | Taşınmazın niteliği, üzerindeki şerh ve hacizler | Boş arsalar ile kiraya verilmiş işyerleri seçilir; başka hacizlerle yüklü taşınmazlardan kaçınılır |
| Belediye meclis ve encümen kararları | Kiralama, satış, tahsis ve şirket işlemleri | Kiracılar ve satış bedeli borçluları belirlenir; tahsis kararının haciz tarihinden sonra alınıp alınmadığına bakılır |
| Belediyenin faaliyet raporu (5393 m.56) | Belediyenin borç durumu, bağlı kuruluş ve ortaklıkları | Şirket ve iştirakler ile gelir kaynakları tespit edilir; rapor kamuoyuna açıklanır |
| Kiralama ve satış ihale ilanları | Kiraya verilen yerler, işletme hakkı devirleri, satılan taşınmazlar | Haciz ihbarnamesi gönderilecek kişiler belirlenir |
| Ticaret sicili kayıtları | Belediyenin ortağı olduğu şirketler | Şirketten olan alacaklar ve paylar için haciz talebi kurulur |
| Yerinde gözlem ve fotoğraf | Taşınmazın ve aracın fiilî kullanım durumu | Haczedilmezlik şikâyetine cevapta delil olarak sunulur |
Faaliyet raporunda belediyenin borç durumu ile bağlı kuruluş, işletme ve ortaklıklarına ilişkin bilgilere yer verilir; rapor meclise sunulur ve kamuoyuna açıklanır (5393 m.56). Bu rapor, belediyenin hangi şirketlerden ve hangi faaliyetlerden gelir elde ettiğini gösteren en derli toplu kaynaktır.
Banka Hesaplarına Haciz
Belediyeden alacaklı olanların ilk yöneldiği yer banka hesaplarıdır ve en çok uyuşmazlık da burada çıkar. Sebep, belediye hesaplarında farklı nitelikte paraların bir arada bulunmasıdır: bir yanda vergi, resim ve harç tahsilatı ile genel bütçe vergi gelirlerinden ayrılan pay; öbür yanda kira, satış, ücret ve iştirak gelirleri.
Kanun birinci grubu korur. Belediye tarafından tahsil edilen vergi, resim ve harç gelirleri haczedilemez (5393 m.15). Genel bütçe vergi gelirleri tahsilatından belediyelere ayrılacak paylar ile diğer kanunlarda bu idarelere verilmesi öngörülen paylar vergi hükmündedir (5779 m.7/1). Anayasa Mahkemesi, haczedilen banka hesabının İller Bankası payını da içerdiği bir dosyada, vergi, resim ve harç gelirleri ile kamu hizmetlerinde fiilen kullanılan mallara ilişkin kuralın iptali istemini reddetmiştir (16.12.2010, E.2007/37, K.2010/114). İller Bankasından gelen payın haczedilmesi bu nedenle beklenmemelidir.
İkinci grup bakımından ölçütü Yargıtay Hukuk Genel Kurulu koymuştur. Bir belediyenin banka hesaplarına konulan hacze ilişkin kararda Kurul şu yöntemi göstermiştir (09.11.2021, E.2017/2252, K.2021/1377):
- Haczedilen hesapların ekstreleri getirtilir ve hesaba yatan paraların niteliği incelenir.
- Gerektiğinde bilirkişi aracılığıyla paranın vergi, resim veya harç niteliğinde olup olmadığı ya da kamu hizmetinde fiilen kullanılıp kullanılmadığı belirlenir.
- Haczi mümkün olan paralarla mümkün olmayan paraların aynı hesapta toplanıp toplanmadığı, yani hesabın karma bir hesaba dönüşüp dönüşmediği araştırılır.
- Paranın haczedilemeyeceğini ispat yükü borçlu belediyededir. Paraları karıştıran belediye bu ispat imkânını kendisi ortadan kaldırmış olur ve şikâyeti reddedilir.
- Aynı inceleme haczedilen her hesap için ayrı ayrı yapılır.
Bu karardan alacaklı için çıkan sonuç açıktır. Haciz yazısı belediyenin bütün banka hesaplarını kapsayacak şekilde istenmeli; belediye şikâyette bulunduğunda hesap ekstrelerinin haciz tarihinden geriye doğru yeterli bir dönem için getirtilmesi ve bilirkişi incelemesi yapılması talep edilmelidir. Belediyenin “bu hesap vergi hesabıdır” beyanı ya da bankanın hesabın adını bildiren yazısı tek başına yeterli değildir; belirleyici olan hesaba fiilen hangi paraların girdiğidir.
Alacaklı, Ulusal Yargı Ağı Bilişim Sistemi üzerinden borçlunun mal, hak ve alacaklarını sorgulayabilir ve sistem üzerinden haciz talep edebilir; bu durumda icra dairesi tespit edilen mal, hak veya alacağı elektronik ortamda haczeder (İİK m.78). Belediye borçlusunda bu sorgu, mal gösterme süresi dolmadan hangi hesap ve malların bulunduğunu görmek için kullanılmalıdır.
Taşınmazlara Haciz
Belediyelerin tapuda adlarına kayıtlı çok sayıda taşınmazı vardır ve bunların önemli bir kısmı kamu hizmetinde kullanılmaz: imar uygulamalarından gelen arsalar, kiraya verilmiş dükkânlar ve iş merkezleri, gelir amacıyla işletilen tesisler. Taşınmazın haczi, icra dairesinin haczi tapu siciline bildirmesiyle gerçekleşir; haciz ile taşınmaz üzerindeki tasarruf hakkı kısıtlanır (İİK m.91).
Belediyenin tipik savunması, haciz geldikten sonra meclis veya encümen kararı alarak taşınmazın kamu hizmetine tahsis edildiğini bildirmektir. Kanun tahsis edilen malları değil, kamu hizmetlerinde fiilen kullanılan malları korur (5393 m.15). Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, kamuya tahsis kararı alınmasının sonuca etkisi olmadığını, fiilî kullanımı ispat yükünün borçlu belediyeye ait olduğunu belirtmiştir (05.10.2022, E.2022/592, K.2022/1255). Alacaklı bu nedenle haciz talebinden önce taşınmazın fiilî durumunu belgelemelidir: güncel fotoğraflar, taşınmazın boş olduğunu veya üçüncü kişilerce kullanıldığını gösteren kayıtlar, varsa kira ilanları ve kira sözleşmeleri.
İki grup taşınmaz haczin dışındadır. Hizmet binası, itfaiye binası, mezarlık ve park gibi kamu hizmetinde fiilen kullanılan taşınmazlar m.15 kapsamında korunur. Kentsel dönüşüm ve gelişim proje alanında, hak sahipleriyle yapılan anlaşma sonucu belediye mülkiyetine geçen gayrimenkuller de haczedilemez (5393 m.73).
Bir taşınmazın niteliği zamanla değişebilir. Hukuk Genel Kurulu, belediyeye ait araçlara ilişkin bir başka kararında, bir malın haczedilip haczedilemeyeceğinin haciz anındaki duruma göre belirleneceğini, önceden haczedilemeyen bir malın koşulların değişmesiyle haczedilebilir hâle gelebileceğini ve alacaklının bu iddiayla yaptığı yeniden haciz talebinin icra dairesince değerlendirilmesi gerektiğini kabul etmiştir (17.02.2022, E.2018/670, K.2022/148). Şikâyet üzerine haczi kaldırılan bir taşınmaz sonradan kiraya verilir veya boşaltılırsa yeniden haciz istenebilir.
Taşınmazın satış süreci için taşınmazın icra yoluyla haczi ve satışı yazımıza bakabilirsiniz.
Araçlara ve Diğer Taşınırlara Haciz
Araç haczi, sicil kaydına haciz şerhi işlenmesiyle yapılır; resmî sicile kayıtlı malların haczi takibin yapıldığı icra dairesince kaydına işletilmek suretiyle doğrudan yapılabilir (İİK m.79). Belediye adına kayıtlı araçların tamamı kamu hizmetinde kullanılmaz ve Yargıtay her araç için ayrı inceleme yapılmasını ister.
Hukuk Genel Kurulunun 05.10.2022 tarihli kararına konu olan dosyada belediyeye ait dokuz araç haczedilmiş, belediye araçların kamu hizmetinde kullanıldığını ileri sürmüştü. Kurul, araçların fiilen kamu hizmetinde kullanılıp kullanılmadığının, hurda olup olmadıklarının ve kiraya verilip verilmediklerinin araştırılması gerektiğini; keşfe getirilmeyen araçlar bakımından ise borçluya usulüne uygun ihtar yapılmadan şikâyetin reddedilemeyeceğini belirtmiştir (E.2022/592, K.2022/1255). Yargıtay 12. Hukuk Dairesi de belediye başkanının makam aracı hakkında, aracın makam aracı olarak kullanılmasının onun fiilen kamu hizmetinde kullanıldığı anlamına gelmeyeceğini kabul etmiştir (E.2019/7271, K.2019/9780).
Çöp toplama araçları, itfaiye araçları, cenaze araçları ve toplu taşıma otobüsleri gibi doğrudan hizmette kullanılan araçlara yönelik haciz talebi çoğunlukla sonuç vermez. Hedef; makam ve binek araçları, kullanılmayan iş makineleri, üçüncü kişilere kiralanmış araçlar ve hizmet dışı kalmış taşınırlar olmalıdır. Araç haczinin usulü araç haczi yazımızda anlatılmıştır.
Üçüncü Kişilerdeki Alacaklara Haciz
Çoğu dosyada en verimli yol, belediyenin kendi elindeki mallar yerine başkalarından olan alacaklarına yönelmektir. Borçlunun üçüncü kişideki alacağı haczedildiğinde icra memuru, o kişiye bundan böyle borcunu ancak icra dairesine ödeyebileceğini ve takip borçlusuna yapılan ödemenin geçerli olmayacağını bildirir (İİK m.89). Üçüncü kişi, borcu olmadığı gibi bir iddiası varsa bunu ihbarnamenin tebliğinden itibaren yedi gün içinde icra dairesine bildirmek zorundadır; itiraz etmezse borç zimmetinde sayılır ve kendisine ikinci ihbarname gönderilir.
Belediye borçlusunda haciz ihbarnamesi gönderilebilecek başlıca kişiler şunlardır:
- Belediyenin kiracıları. Dükkân, işyeri, büfe, otopark ve tesis kiracılarının ödeyeceği kiralar belediyenin kira geliridir (5393 m.59/d) ve korunan kalemler arasında değildir.
- Belediyenin şirketleri. Şirketin belediyeye ödeyeceği kâr payı, kira ve diğer borçlar iştirak ve faaliyet geliridir (5393 m.59/h). Borçlunun belediye değil şirket olduğu dosyalar için belediye şirketinden alacak yazımıza bakabilirsiniz.
- Belediyeye borçlu olan diğer kişiler. Taşınmaz satışından doğan taksit alacakları, işletme hakkı devir bedelleri ve benzeri alacaklar.
Haciz ihbarnamesi gönderilecek kişinin kim olduğu ve belediyeye ne borçlu olduğu çoğu zaman belediyenin meclis kararlarından, ihale ilanlarından ve faaliyet raporlarından tespit edilebilir. İhbarname usulü ve üçüncü kişinin itirazı için haciz ihbarnamesi ve ikinci haciz ihbarnamesi yazılarımıza bakabilirsiniz.
Belediye Haczedilmezlik Şikâyetinde Bulunursa
Belediye, haczin kaldırılması için icra mahkemesine şikâyette bulunur. İcra mahkemesine getirilen işler ivedi işlerden sayılır ve basit yargılama usulü uygulanır (İİK m.18). Şikâyet kabul edilirse şikâyet olunan işlem bozulur veya düzeltilir (İİK m.17); yani yalnızca o mal üzerindeki haciz kalkar, takip ve diğer hacizler devam eder.
Belediyelerin şikâyet dilekçelerinde tekrarlanan savunmalar ve bunlara verilecek cevaplar aşağıdaki tabloda toplanmıştır.
Haczedilmezlik şikâyetinde savunmalar ve cevaplar
| Belediyenin savunması | Alacaklının cevabı | Dayanak |
|---|---|---|
| “Mal kamu hizmetine tahsislidir, meclis kararı var” | Tahsis kararı fiilî kullanımı göstermez; mahallinde keşif istenir | 5393 m.15; Yargıtay HGK, E.2022/592, K.2022/1255 |
| “Araç hizmette kullanılıyor” | Her araç için ayrı araştırma istenir: görev kayıtları, aracın hurda veya kiralık olup olmadığı | Yargıtay HGK, E.2022/592, K.2022/1255; Yargıtay 12. HD, E.2019/7271, K.2019/9780 |
| “Haczedilen hesap vergi hesabıdır” | Hesap ekstreleri ve bilirkişi incelemesi istenir; karma hesapta ispat yükü belediyededir | 5393 m.15 ve 59; Yargıtay HGK, E.2017/2252, K.2021/1377 |
| “Hesaptaki para maaş ve hizmet giderlerine harcanıyor” | Genel beyan yetmez; hangi paranın hangi hizmette fiilen kullanıldığı belgeyle gösterilmelidir | 5393 m.15; Yargıtay HGK, E.2017/2252, K.2021/1377 |
| “Haciz kamu hizmetini aksatıyor” | Kamu hizmetlerini aksatacak şekilde haciz yapılamayacağına ilişkin ibare iptal edilmiştir; ölçüt Kanunda sayılan kalemlerdir | Anayasa Mahkemesi, 17.06.2015, E.2014/194, K.2015/55 |
| “Mal gösterme usulü işletilmedi” | Muhtıranın tebliğ belgesi ve on günlük sürenin dolduğu gösterilir | 5393 m.15 |
| “Haciz borcu aşıyor” | Güncel dosya hesabı ve malların yaklaşık değeri sunulur; aşan kısım için haczin daraltılması kabul edilebilir | İİK m.85; 5393 m.15 |
Süre. Şikâyet kural olarak işlemin öğrenildiği tarihten itibaren yedi gün içinde yapılır (İİK m.16). Yargıtay Hukuk Genel Kurulu ise belediyenin kamu hizmetine tahsisli mallarına ilişkin haczedilmezlik şikâyetinin kamu düzenine ilişkin olduğunu ve süreye tabi bulunmadığını kabul etmiştir (21.04.2022, E.2018/8-672, K.2022/588). Belediyenin şikâyeti haczin üzerinden aylar geçtikten sonra da gelebilir; alacaklı savunmasını süre itirazına değil esasa dayandırmalıdır.
İspat. Haczedilmezlik istisnadır ve dar yorumlanır. Malın kamu hizmetinde fiilen kullanıldığını, paranın vergi, resim veya harç geliri olduğunu ispat edecek olan belediyedir (Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, E.2022/592, K.2022/1255; E.2017/2252, K.2021/1377). Belediyenin genel ifadeli yazıları ve tahsis kararları bu yükü karşılamaz.
İnceleme. Taşınmaz ve araçlarda fiilî kullanım mahallinde keşifle saptanır; hâkim uyuşmazlık konusu hakkında bulunduğu yerde inceleme yaparak bilgi sahibi olmak amacıyla keşif yapılmasına karar verebilir (HMK m.288). Banka hesaplarında ekstreler getirtilir ve paranın niteliği, çözümü özel veya teknik bilgiyi gerektirdiğinden bilirkişiye inceletilir (HMK m.266). Alacaklı bu incelemeleri cevap dilekçesinde açıkça talep etmelidir.
İcranın durdurulması. Şikâyet, icra mahkemesince karar verilmedikçe icrayı durdurmaz (İİK m.22). Belediye şikâyetle birlikte tedbiren satışın veya paranın alacaklıya ödenmesinin durdurulmasını ister. Alacaklı, haczin korunması kaydıyla yalnızca ödeme ve satışın bekletilmesinin yeterli olduğunu, haczin kaldırılmasına yönelik bir tedbirin geri dönüşü olmayan sonuç doğuracağını ileri sürmelidir.
Kanun yolu. İcra mahkemesinin şikâyet üzerine verdiği karara karşı, Kanundaki parasal sınırın aşılması şartıyla tebliğ tarihinden itibaren iki hafta içinde istinaf yoluna başvurulabilir; istinaf başvurusu satıştan başka icra işlemlerini durdurmaz (İİK m.363). Ayrıntılar icra mahkemesi kararına istinaf ve temyiz yazımızdadır.
Şikâyetin genel işleyişi için icra takibinde şikâyet yolu yazımıza bakabilirsiniz.
Haciz Talebi Örneği: Mal Gösterme Usulüyle Birlikte
Aşağıdaki metin, kesinleşmiş bir takipte borçlu belediye hakkında mal gösterme usulünün işletilmesini ve on günlük sürenin sonunda haciz uygulanmasını istemek için hazırlanmıştır. Köşeli parantez içindeki alanlar dosyaya göre doldurulmalı, dosyada bulunmayan hususlar çıkarılmalıdır.
[….] İCRA MÜDÜRLÜĞÜ’NE
DOSYA NO: [Yıl/Esas]
ALACAKLI: [Şirket unvanı]
VEKİLİ: Av. [Ad Soyad]
BORÇLU: [….] Belediye Başkanlığı
KONU: Borçlu belediyeden mal gösterilmesinin istenmesi ve on günlük sürenin sonunda haciz uygulanması talebidir.
AÇIKLAMALAR
1. Borçluya [tarih] tarihinde [icra emri / ödeme emri] tebliğ edilmiştir. [Süresi içinde ödeme yapılmamış ve itiraz edilmemiştir. / Borçlunun itirazı [mahkeme, tarih ve sayı] kararıyla iptal edilmiştir.] Takip kesinleşmiş olup borç ödenmemiştir.
A. Mal gösterme usulünün işletilmesi (5393 sayılı Kanun m.15)
2. Dosya borcu bugün itibarıyla ana para, faiz ve masraflar dâhil [….] TL’dir. 5393 sayılı Kanunun 15. maddesi uyarınca borçlu belediyeye, borca yetecek miktarda haczedilebilecek mal göstermesi için muhtıra tebliğ edilmesini talep ederiz.
3. Gösterilecek malın haczi mümkün olmalı ve borcu karşılamalıdır. Borçlunun on gün içinde mal göstermemesi, haczi mümkün olmayan mal veya gelir göstermesi ya da gösterilen malın borcu karşılamaması hâlinde aşağıdaki mal ve alacaklar üzerine haciz uygulanmasını talep ederiz.
B. On günlük sürenin sonunda haczi istenen mal ve alacaklar (5393 sayılı Kanun m.15 ve 59; İİK m.78, 79, 89 ve 91)
4. Borçlunun [banka adları] nezdindeki bütün hesaplarına haciz konulmasını ve hesaplardaki paranın kaynağının tespiti için son [altı] aya ait hesap ekstrelerinin dosyaya getirtilmesini talep ederiz. Borçlunun kira, taşınmaz satışı, hizmet ücreti ve iştirak gelirleri haczedilemeyen gelirler arasında sayılmamıştır.
5. Tapuda borçlu adına kayıtlı [il, ilçe, mahalle, ada, parsel] taşınmazların kaydına haciz şerhi işlenmesini talep ederiz. Bu taşınmazlar [boş arsa / üçüncü kişilere kiraya verilmiş işyeri] olup kamu hizmetinde fiilen kullanılmamaktadır; durumu gösteren fotoğraf ve belgeler ektedir.
6. Borçlu adına kayıtlı [plaka] plakalı araçların sicil kaydına haciz şerhi işlenmesini talep ederiz. Bu araçlar [makam aracı / binek araç / hizmet dışı iş makinesi] niteliğindedir.
7. Borçlunun aşağıda adı ve adresi yazılı üçüncü kişilerdeki kira ve diğer alacaklarının haczi için bu kişilere haciz ihbarnamesi gönderilmesini talep ederiz: [kiracı veya borçlu üçüncü kişinin adı, unvanı ve adresi].
C. Haczin miktarı (İİK m.85; 5393 sayılı Kanun m.15)
8. Haczin, dosya borcunu karşılayacak miktarla sınırlı olarak uygulanmasını; yukarıdaki mal ve alacaklardan borcu karşılayanlar haczedildikten sonra kalanlar hakkındaki talebimizin saklı tutulmasını talep ederiz.
SONUÇ VE İSTEM
Borçlu belediyeye mal gösterme muhtırası tebliğ edilmesini, on günlük sürenin sonunda yukarıda gösterilen mal ve alacaklar üzerine dosya borcuyla sınırlı olarak haciz uygulanmasını talep ederiz. [Tarih]
Alacaklı Vekili
Av. [Ad Soyad]
Haczedilmezlik Şikâyetine Cevap Dilekçesi Örneği
Aşağıdaki metin, belediyenin taşınmaz, araç ve banka hesabı üzerindeki hacizlerin kaldırılması istemiyle icra mahkemesine yaptığı şikâyete karşı alacaklı vekilince verilecek cevap için hazırlanmıştır. Dosyada yalnızca bir mal türü haczedilmişse ilgili olmayan bölümler çıkarılmalıdır.
[….] İCRA HUKUK MAHKEMESİ SAYIN HÂKİMLİĞİ’NE
DOSYA NO: [Yıl/Esas]
CEVAP VEREN ALACAKLI: [Şirket unvanı]
VEKİLİ: Av. [Ad Soyad]
ŞİKÂYETÇİ BORÇLU: [….] Belediye Başkanlığı
İCRA DOSYASI: [….] İcra Müdürlüğü, [Yıl/Esas]
KONU: Borçlu belediyenin haczedilmezlik şikâyetine cevaplarımızın sunulmasıdır.
AÇIKLAMALAR
1. Müvekkil şirket, [mahkeme, tarih ve sayı] ilamına dayalı takipte borçlu belediyeden [….] TL alacaklıdır. Takip kesinleşmiş, borçluya [tarih] tarihinde mal gösterme muhtırası tebliğ edilmiş, on günlük sürede [mal gösterilmemiştir / borcu karşılamayan mal gösterilmiştir]. Bunun üzerine [tarih] tarihinde [ada, parsel] taşınmaz, [plaka] plakalı araç ve [banka, şube] nezdindeki hesap haczedilmiştir. Borçlu bu malların haczedilemeyeceğini ileri sürmektedir. Şikâyet aşağıdaki sebeplerle yerinde değildir.
A. Haczedilmezlik istisnadır ve ispat yükü borçludadır (5393 sayılı Kanun m.15; İİK m.82/1-1)
2. 5393 sayılı Kanunun 15. maddesi belediyenin bütün mallarını değil, yalnızca dört kalemi korur: proje karşılığı borçlanma yoluyla elde edilen gelirler, şartlı bağışlar, kamu hizmetlerinde fiilen kullanılan mallar ve belediye tarafından tahsil edilen vergi, resim ve harç gelirleri. Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun 05.10.2022 tarihli ve 2022/592 E., 2022/1255 K. sayılı kararına göre haczedilmezlik istisnai bir durumdur, hüküm dar yorumlanır ve ispat yükü borçlu belediyeye aittir. Borçlu şikâyet dilekçesinde malların kamu hizmetinde kullanıldığını genel ifadelerle ileri sürmüş, fiilî kullanımı gösteren bir delil sunmamıştır.
B. Kamuya tahsis kararı fiilî kullanımı göstermez (5393 sayılı Kanun m.15)
3. Borçlu, [tarih] tarihli ve [sayı] sayılı [meclis / encümen] kararına dayanmaktadır. Karar haciz tarihinden [sonra] alınmıştır. Kanun kamu hizmetine tahsis edilen malları değil, kamu hizmetlerinde fiilen kullanılan malları korumaktadır. Aynı Hukuk Genel Kurulu kararında kamuya tahsis kararı alınmasının sonuca etkisi olmadığı açıkça belirtilmiştir.
C. Haczedilen taşınmaz ve araç kamu hizmetinde fiilen kullanılmamaktadır (5393 sayılı Kanun m.15; HMK m.288)
4. [Ada, parsel] taşınmaz [boş arsadır / üçüncü kişiye kiraya verilmiş işyeridir]. Taşınmazın güncel durumunu gösteren fotoğraflar ve [kira sözleşmesi / kira ilanı] ektedir. Taşınmazın fiilî kullanım durumunun mahallinde keşif yapılarak tespit edilmesini talep ederiz.
5. [Plaka] plakalı araç [makam aracı / binek araç] olarak kullanılmaktadır. Yargıtay 12. Hukuk Dairesinin 2019/7271 E., 2019/9780 K. sayılı kararında, aracın makam aracı olarak kullanılmasının onun fiilen kamu hizmetinde kullanıldığı anlamına gelmeyeceği kabul edilmiştir. Aracın hangi hizmette, kim tarafından kullanıldığının görev ve taşıt kayıtları getirtilerek araştırılmasını talep ederiz.
D. Haczedilen hesaptaki para vergi, resim veya harç geliri değildir (5393 sayılı Kanun m.15 ve 59; 5779 sayılı Kanun m.7)
6. Belediyenin gelirleri vergi, resim ve harçtan ibaret değildir; kira ve satış gelirleri, hizmet karşılığı ücretler, faiz ve ceza gelirleri ile iştirak gelirleri de belediye geliridir (5393 sayılı Kanun m.59). Kanun bunlardan yalnızca vergi, resim ve harç gelirlerini korumuştur. Haczedilen hesaba [kira / satış / ücret] gelirlerinin de yatırıldığı [banka cevabından / borçlunun kendi beyanından] anlaşılmaktadır.
7. Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun 09.11.2021 tarihli ve 2017/2252 E., 2021/1377 K. sayılı kararına göre hesap ekstreleri getirtilerek hesaba yatan paraların niteliği incelenmeli, gerektiğinde bilirkişi görüşü alınmalıdır. Haczi mümkün olan paralarla mümkün olmayan paraları aynı hesapta toplayan borçlu, paranın haczedilemeyeceğini ispat imkânını kendisi ortadan kaldırmış olur ve şikâyeti reddedilir. Haczedilen hesabın haciz tarihinden geriye doğru [bir yıllık] ekstresinin bankadan getirtilmesini ve bilirkişi incelemesi yapılmasını talep ederiz.
E. Haciz alacak miktarını aşmamaktadır (İİK m.85; 5393 sayılı Kanun m.15)
8. Dosya borcu [tarih] itibarıyla [….] TL’dir. Haczedilen mal ve hesapların yaklaşık değeri [….] TL olup borcu aşmamaktadır. [Mahkemece aksi kanaate varılması hâlinde, borcu karşılayan mallar üzerindeki hacizlerin korunmasını talep ederiz.]
F. İcranın durdurulması istemi reddedilmelidir (İİK m.22)
9. Şikâyet, icra mahkemesince karar verilmedikçe icrayı durdurmaz. Borçlunun tedbir istemi hacizlerin kaldırılması sonucunu doğuracak şekilde kabul edilirse, yargılama sonunda şikâyet reddedilse dahi müvekkilin alacağına kavuşması imkânsız hâle gelecektir. Tedbir isteminin reddine, aksi hâlde tedbirin haczin korunması kaydıyla yalnızca satış ve ödeme işlemleriyle sınırlı tutulmasına karar verilmesini talep ederiz.
DELİLLER
[….] İcra Müdürlüğünün [Yıl/Esas] sayılı dosyası; tapu ve trafik sicili kayıtları; taşınmaza ilişkin fotoğraflar ve kira belgeleri; borçlunun [tarih ve sayılı] meclis ve encümen kararları; araç görev ve taşıt kayıtları; banka hesap ekstreleri; keşif ve bilirkişi incelemesi.
HUKUKİ NEDENLER
5393 sayılı Kanun m.15, 59 ve 73; 5779 sayılı Kanun m.7; İİK m.16, 17, 18, 22, 82, 85 ve 89; HMK m.266 ve 288.
SONUÇ VE İSTEM
Açıklanan sebeplerle şikâyetin reddine, tedbir isteminin reddine, yargılama giderleri ile vekâlet ücretinin şikâyetçiye yükletilmesine karar verilmesini talep ederiz. [Tarih]
Cevap Veren Alacaklı Vekili
Av. [Ad Soyad]
Dilekçe örnekleri genel bir çerçevedir; her dosyada haczedilen malın niteliği, belediyenin sunduğu deliller ve dosyadaki tarihler farklıdır. Örnekler bu farklara göre uyarlanmadan kullanılmamalıdır.
Haciz Sonuç Vermezse Kalan Yollar
Haczedilebilir mal bulunamadığında veya hacizler şikâyet üzerine kaldırıldığında dosya kapanmaz.
- Takip canlı tutulur. İlama dayanan takip, son işlemden itibaren on yıl geçmekle zamanaşımına uğrar (İİK m.39). Faiz işlemeye devam eder.
- Yeniden haciz istenir. Bir malın haczedilebilirliği haciz anındaki duruma göre belirlenir; koşullar değiştiğinde yeniden haciz istenebilir (Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, E.2018/670, K.2022/148). Belediyenin yeni bir taşınmaz satışı, yeni bir kira ihalesi veya şirketinden doğan yeni bir alacağı izlenmelidir.
- Yazılı ödeme planı yapılır. Haciz altındaki belediyeyle yazılı bir ödeme planı üzerinde anlaşılabilir. Protokolde borç tutarı, faiz, taksit tarihleri ve bir taksitin ödenmemesi hâlinde kalan borcun tamamının muaccel olacağı yazılmalı; hacizler ödeme tamamlanmadan kaldırılmamalıdır. Taksit sözleşmesi icra dairesinde yapılırsa, sözleşmenin ihlaline kadar geçen süre haciz isteme süresinin hesabına katılmaz (İİK m.78).
- Kararın uygulanmaması yolları değerlendirilir. Alacak idari yargı kararına dayanıyorsa kararın uygulanmamasından doğan tazminat davası gündeme gelir; bu konu yargı kararının idarece uygulanmaması ve tazminat davası yazımızda anlatılmıştır.
Belediyenin genel bütçe vergi gelirlerinden aldığı paydan kesinti yapılması usulü yalnızca belediyenin Devlete, İller Bankasına ve sosyal güvenlik kuruluşlarına olan borçları gibi Kanunda sayılan kamu borçları için öngörülmüştür (5779 m.7/2). Özel alacaklı bu usulden yararlanamaz. Bunun bir istisnası 3996 sayılı Kanun’un ek 3. maddesindedir: belediyeyle bu madde kapsamında atık veya arıtma tesisi sözleşmesi yapan görevli şirketin başvurusu ve Bakanlığın talebi üzerine, ödenmeyen tutar paydan kesilerek proje hesabına aktarılır; şartları belediyenin atık ve arıtma projesinde ödeme güvencesi yazısında anlatılmıştır.
Dosyada Bulunması Gereken Belgeler
- İlam ve kesinleşme şerhi ya da kesinleşmiş takip dosyası
- İcra emri veya ödeme emrinin tebliğ belgesi
- Güncel dosya borcu hesabı (ana para, faiz, masraf)
- Mal gösterme muhtırasının tebliğ belgesi ve belediyenin cevabı
- Borçlu adına kayıtlı taşınmazların tapu kayıtları ve güncel fotoğrafları
- Taşınmazların kiraya verildiğini veya boş olduğunu gösteren belgeler
- Borçlu adına kayıtlı araçların listesi ve kullanım durumuna ilişkin bilgiler
- Belediyenin kiracılarına, şirketlerine ve diğer borçlularına ilişkin bilgiler
- Belediyenin tahsis, kiralama ve satışa ilişkin meclis ve encümen kararları
- Banka cevap yazıları ve hesap ekstreleri
Sık Yapılan Hatalar
- Mal gösterme usulünü atlamak. Haciz, bu basamak işletilmeden yapılırsa şikâyetle kaldırılır (5393 m.15).
- Hizmet binasına ve hizmet araçlarına haciz istemek. Kamu hizmetinde fiilen kullanılan mallar korunur; talep reddedilir veya haciz kaldırılır.
- Tahsis kararı karşısında geri çekilmek. Belirleyici olan karar değil fiilî kullanımdır; ispat yükü belediyededir.
- Banka hesabı şikâyetinde ekstre istememek. Paranın niteliği ekstre ve bilirkişi incelemesi olmadan belirlenemez.
- Süre itirazına güvenmek. Hukuk Genel Kuruluna göre bu şikâyet süreye tabi değildir (E.2018/8-672, K.2022/588).
- Borcun birkaç katı mal haczettirmek. Haciz alacak miktarını aşamaz (İİK m.85; 5393 m.15).
- Satış isteme süresini kaçırmak. Hacizden itibaren bir yıl içinde satış istenmezse haciz kalkar (İİK m.106, 110).
- Üçüncü kişilerdeki alacakları araştırmamak. Kira ve şirket alacakları çoğu zaman en hızlı tahsil kaynağıdır (İİK m.89).
- Haczi kaldırılan malı takipten çıkarmak. Koşullar değişirse yeniden haciz istenebilir.
Hukukçular Evi Belediyeye Karşı Haciz Dosyalarında Ne Yapar?
Takibi kesinleştirdikten sonra belediyenin taşınmazlarını, araçlarını, banka hesaplarını ve üçüncü kişilerdeki alacaklarını araştırıyor; her biri için haczedilebilirlik değerlendirmesi yapıyoruz. Haciz talebini mal gösterme usulüyle birlikte ve dosya borcuyla sınırlı olarak hazırlıyoruz.
Belediyenin haczedilmezlik şikâyetine karşı fiilî kullanımın keşifle, paranın niteliğinin ekstre ve bilirkişi incelemesiyle araştırılmasını talep ediyor; tedbir istemlerine karşı haczin korunmasını savunuyoruz. Kiracılara ve belediye şirketlerine haciz ihbarnamesi gönderilmesini, hacizli malın satışını ve gerektiğinde yazılı ödeme planını takip ediyoruz.
Dosyanız için ilamınızı veya takip dosyanızın numarasını 0554 648 37 15 numaralı hattımıza WhatsApp üzerinden gönderebilir, aynı numaradan randevu alabilirsiniz.
İlgili Rehberler
- İhalesiz veya Sözleşmesiz Yapılan İşin Bedeli: Vekâletsiz İş Görme, Rayiç Bedel ve Kısmi Dava
- Bakanlıktan Alacak 2026: Bakanlık, Valilik veya Genel Bütçeli İdare Borcunu Ödemiyor — Husumet, “Ödenek Yok” Cevabı, Emanet Hesabı, Ödeme Önceliği ve Dilekçe Örnekleri
- Devlet Hastanesi Borcunu Ödemiyor 2026: İl Sağlık Müdürlüğünden ve Sağlık Bakanlığından Medikal, İlaç ve Hizmet Alacağı, Sulhe Davet ve Dilekçe Örnekleri
- Belediyenin Atık ve Arıtma Projesinde Ödeme Güvencesi (3996 Ek m.3)
- Kamudan Alacakta Faiz Hesabı: Avans Faizi, Dönem Oranları ve Ödemenin Mahsubu
- İl Özel İdaresi, Köy ve Su İdaresinden Alacak: Muhatap, Haciz ve Dilekçe Örnekleri
- Kamudan Alacağın Temliki ve Faktoring: İdarenin İzni, Noter Temliknamesi, Rücu ve Garanti
- Belediyeyle Borç Protokolü ve Taksitlendirme: Yetkili Organ Kararı, İcra Dairesinde Taksit ve Protokol Örneği
- Belediyeye ve Kamu Kurumuna İhtarname Örneği: Kamudan Alacak İçin Altı Belgelik Dilekçe Seti
- Mahkeme Kararı Var, İdare Ödemiyor: Para İlamının Tahsili ve Dilekçe Örnekleri
- Üniversite Hastanesi Borcunu Ödemiyor: Medikal ve İlaç Firmasının Döner Sermayeden Alacağı
- Belediye Şirketinden Alacak: Haciz, Haciz İhbarnamesi, İhtiyati Haciz ve İflas Yolu
- Kamudan Alacak Tahsili Merkezi
- İdare Hakedişi Ödemiyor: Ödeme Süresi, Temerrüt İhtarı ve Faiz
- Kamulaştırma Bedelini Ödemeyen İdareye Karşı İcra ve Haciz Dilekçesi Örneği
- Hazine Taşınmazı ve İcra: Haczedilebilir mi?
- Haciz Usulü (İİK m.78-92)
- Haciz İhbarnamesi (İİK m.89)
- Üçüncü Kişideki Alacağın Haczi
- İcra Takibinde Şikâyet Yolu
- İcra Mahkemesi Kararına İstinaf ve Temyiz
- Satış Talebi Süresi: Hacizde Bir Yıl
- Taşınmazın İcra Yoluyla Haczi ve Satışı
- Araç Haczi: Kaydi Haciz ve Yakalama Şerhi
- İtirazın İptali Davası (İİK m.67)
- Yargı Kararının İdarece Uygulanmaması ve Tazminat Davası
- 6183 Sayılı Kanun ile İİK Karşılaştırması
- İcra ve İflas Hukuku Rehberi
- Dilekçe Örnekleri
Sıkça Sorulan Sorular
Belediyenin malları haczedilir mi?
Evet. Haczedilemeyenler Kanunda sayılan dört kalemdir: proje karşılığı borçlanma gelirleri, şartlı bağışlar, kamu hizmetlerinde fiilen kullanılan mallar ve belediyece tahsil edilen vergi, resim ve harç gelirleri (5393 m.15). Bunların dışındaki mal, gelir ve alacaklar haczedilebilir.
Belediyenin banka hesabına haciz konulur mu?
Konulabilir; sonucu hesaptaki paranın niteliği belirler. Vergi, resim ve harç gelirleri ile genel bütçe vergi gelirlerinden ayrılan pay haczedilemez (5393 m.15; 5779 m.7/1). Kira, satış ve iştirak gelirleri korunmaz. Paralar aynı hesapta karıştırılmışsa ispat yükünü taşıyan belediyenin şikâyeti reddedilir (Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, 09.11.2021, E.2017/2252, K.2021/1377).
İller Bankasından gelen pay haczedilebilir mi?
Hayır. Genel bütçe vergi gelirleri tahsilatından belediyelere ayrılan paylar vergi hükmündedir (5779 m.7/1) ve belediyenin vergi gelirleri haczedilemez (5393 m.15).
On günlük mal gösterme süresi nedir?
İcra dairesi haciz kararı almadan önce belediyeden borca yetecek miktarda haczedilebilecek mal göstermesini ister. Belediye on gün içinde yeterli mal göstermezse, alacak miktarını aşmamak kaydıyla haciz uygulanır (5393 m.15).
Belediyenin gösterdiği malı kabul etmek zorunda mıyım?
Hayır. Haczin yalnızca belediyenin gösterdiği mal üzerine uygulanacağına ilişkin ibare Anayasa Mahkemesince iptal edilmiştir (17.06.2015, E.2014/194, K.2015/55). Gösterilen malın haczi mümkün olmalı ve borcu karşılamalıdır.
Belediye “taşınmaz kamu hizmetine tahsislidir” diyor; haciz kalkar mı?
Tahsis kararı tek başına yetmez. Kanun kamu hizmetlerinde fiilen kullanılan malları korur; fiilî kullanımı ispat yükü belediyededir (Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, 05.10.2022, E.2022/592, K.2022/1255). Mahallinde keşif yapılması istenmelidir.
Belediye başkanının makam aracı haczedilebilir mi?
Yargıtay 12. Hukuk Dairesi, aracın makam aracı olarak kullanılmasının onun fiilen kamu hizmetinde kullanıldığı anlamına gelmeyeceğini kabul etmiştir (E.2019/7271, K.2019/9780).
Belediye haczedilmezlik şikâyetini ne kadar sürede yapmalıdır?
Şikâyet kural olarak yedi gün içinde yapılır (İİK m.16). Ancak Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, belediyenin kamu hizmetine tahsisli mallarına ilişkin haczedilmezlik şikâyetinin kamu düzenine ilişkin olduğunu ve süreye tabi bulunmadığını kabul etmiştir (21.04.2022, E.2018/8-672, K.2022/588).
Belediyenin şikâyeti haczi durdurur mu?
Kendiliğinden durdurmaz. Şikâyet, icra mahkemesince karar verilmedikçe icrayı durdurmaz (İİK m.22). Mahkeme tedbir kararı verirse işlemler o kararın kapsamı kadar durur.
Haczi kaldırılan mala yeniden haciz konulabilir mi?
Koşullar değişmişse evet. Bir malın haczedilebilirliği haciz anındaki duruma göre belirlenir; önceden haczedilemeyen mal sonradan haczedilebilir hâle gelebilir (Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, 17.02.2022, E.2018/670, K.2022/148).
Belediyenin kiracısına haciz ihbarnamesi gönderilebilir mi?
Evet. Kira geliri haczedilemeyen kalemler arasında sayılmamıştır (5393 m.15, 59). Kiracıya haciz ihbarnamesi gönderildiğinde kiracı borcunu ancak icra dairesine ödeyebilir (İİK m.89).
Haciz konulduktan sonra satışı ne zamana kadar istemeliyim?
Hacizden itibaren bir yıl içinde satış istenmelidir (İİK m.106). Süresinde istenmezse haciz kalkar (İİK m.110).
Kaynakça
- 5393 sayılı Belediye Kanunu (10.09.2014 tarihli ve 6552 sayılı Kanunla m.15’e eklenen fıkra ve Anayasa Mahkemesinin 17.06.2015 tarihli, E.2014/194, K.2015/55 sayılı iptal kararı işlenmiş metin).
- 5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu.
- 5779 sayılı İl Özel İdarelerine ve Belediyelere Genel Bütçe Vergi Gelirlerinden Pay Verilmesi Hakkında Kanun.
- 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu (güncel metin).
- 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu.
- Anayasa Mahkemesi, 16.12.2010, E.2007/37, K.2010/114; Anayasa Mahkemesi, 17.06.2015, E.2014/194, K.2015/55.
- Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, 09.11.2021, E.2017/2252, K.2021/1377.
- Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, 17.02.2022, E.2018/670, K.2022/148.
- Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, 21.04.2022, E.2018/8-672, K.2022/588.
- Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, 05.10.2022, E.2022/592, K.2022/1255.
- Yargıtay 12. Hukuk Dairesi, E.2019/7271, K.2019/9780.
Bu sayfa genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; her dosya kendi ilamı, belgeleri ve süreleriyle birlikte değerlendirilmelidir.
İlgili ana rehberler
Kamudan Alacak Tahsili Merkezi · İcra ve İflas Hukuku Rehberi · Kamu İhale Hukuku Rehberi · Dilekçe Örnekleri · İletişim
Somut olayınıza özgü değerlendirme için hukuk büromuzla iletişime geçebilirsiniz.


