İhalesiz veya Sözleşmesiz Yapılan İşin Bedeli 2026: Belediye ve Kamu Kurumu “Sözleşme Yok” Diyerek Ödemiyor — Vekâletsiz İş Görme, Rayiç Bedel, Delil Tespiti, Kısmi Dava ve Dilekçe Örnekleri (TBK m.12, 77, 526, 529; 4734 m.4, 46; HMK m.109, 400)
20 Kasım 2026

İhalesiz veya Sözleşmesiz Yapılan İşin Bedeli 2026: Belediye ve Kamu Kurumu “Sözleşme Yok” Diyerek Ödemiyor — Vekâletsiz İş Görme, Rayiç Bedel, Delil Tespiti, Kısmi Dava ve Dilekçe Örnekleri (TBK m.12, 77, 526, 529; 4734 m.4, 46; HMK m.109, 400)

Belediyeye veya başka bir kamu idaresine ihale yapılmadan ya da yazılı sözleşme olmadan mal teslim eden, hizmet veren veya iş yapan firma bedelini isteyebilir; ancak sözleşme fiyatını değil, işin yapıldığı yıldaki piyasa rayicini ister. Kamu alım sözleşmesi, idare ile yüklenici arasında yapılan yazılı anlaşmadır (4734 m.4 ve 46); kanunun öngördüğü şekle uyulmadan kurulan sözleşme hüküm doğurmaz (TBK m.12). Yargıtay bu dosyalarda bedeli vekâletsiz iş görme hükümlerine göre hesaplatmaktadır: iş idarenin yararına yapılmışsa bedel, işin yapıldığı yıldaki mahalli piyasa rayiçleriyle belirlenir; rayiç içinde kâr ve katma değer vergisi bulunduğundan bunlar ayrıca eklenmez (TBK m.526 ve 529). Sebepsiz zenginleşmeye dayanan istem, öğrenmeden itibaren iki yılda zamanaşımına uğrar (TBK m.82); bu yüzden beklenmemelidir. İşin yapıldığı keşif ve bilirkişi incelemesiyle ispatlanır; iz kaybolmadan delil tespiti istenebilir (HMK m.400). Tutar baştan bilinemediğinde kısmi dava açılır ve talep bilirkişi raporundan sonra artırılır; artırılan kısım için de zamanaşımı dava tarihinde kesilmiş sayılır (HMK m.109/4).

Bu konuda hukuki destek almak ister misiniz? Uzman hukuk büromuzla iletişime geçebilirsiniz.

Bu rehber, kamu idaresinin sözlü talimatıyla mal teslim eden, sözleşme süresi bittikten sonra hizmeti sürdüren, ihalesiz iş yapan veya evrakı “sonra tamamlanacak” denilerek işe başlatılan ve bedelini alamayan firmalar için yazıldı. Hangi durumların sözleşmesiz iş sayıldığı, idarenin “sözleşme yok, ödeyemeyiz” cevabının hukuki değeri, bedelin hangi hukuki sebeple ve hangi fiyatla istenebileceği, ispat ve delil tespiti, idarenin savunmaları, faiz, zamanaşımı ve 2026 değişikliğinden sonra kısmi dava yolu kanun maddeleri ve Yargıtay kararlarıyla anlatılır. Sayfada bir delil tespiti talebi ile bir alacak davası dilekçesi örneği yer alır. Dosyanız için Hukukçular Evi’ne 0554 648 37 15 numaralı telefondan ulaşabilirsiniz.

Bu yazının dayanakları. 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu m.12, 46, 77, 79, 82, 117, 146, 147, 154, 526, 529, 530 ve 531; 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu m.4, 5, 22 ve 46; 4735 sayılı Kamu İhale Sözleşmeleri Kanunu m.24 ve 36; 5018 sayılı Kamu Malî Yönetimi ve Kontrol Kanunu m.26, 32, 33 ve 34; 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu m.2, 26, 33, 107, 109, 190, 200, 400, 401, 402, 403 ve 405; 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu m.16 ve 19; 3095 sayılı Kanun m.2; Anayasa m.129; Merkezî Yönetim Harcama Belgeleri Yönetmeliği m.63; Mahalli İdareler Harcama Belgeleri Yönetmeliği m.49; 7589 sayılı Kanun (Resmî Gazete 31.07.2026, sayı 33326).

Yazıda anılan kararlar: Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, 06.02.2002, E.2002/15-40, K.2002/49; Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, 18.03.2015, E.2014/15-2182, K.2015/1047; Yargıtay 15. Hukuk Dairesi, E.2014/2288, K.2015/751; Yargıtay 15. Hukuk Dairesi, E.2018/4706, K.2019/3450.

Yazı 20 Kasım 2026 tarihinde yürürlükte olan mevzuat metinleri esas alınarak hazırlanmıştır. Yazılı sözleşmesi bulunan alacaklar ve borçlunun türüne göre tahsil yolu için kamudan alacak tahsili merkezi sayfamıza bakabilirsiniz.

Hangi Durumlar “İhalesiz veya Sözleşmesiz İş” Sayılır?

Dosyaların çoğu aynı biçimde başlar. İdarenin bir birimi acil ihtiyaç olduğunu söyler; mal teslim edilir, arıza giderilir, yol yapılır ya da hizmet sürdürülür. Evrakın sonradan tamamlanacağı bildirilir. Yönetim değişir, görevli tayin olur ya da ödenek çıkmaz; fatura ödenmez. Ödeme istendiğinde idare, ortada usulüne uygun bir ihale ve sözleşme bulunmadığını ileri sürer.

Bu başlık altında toplanan durumlar birbirinden farklıdır ve her birinde atılacak ilk adım değişir. Bazısında gerçekten sözleşme yoktur; bazısında ise eksik olan sözleşme değil, idarenin düzenlemesi gereken evraktır.

Sık görülen durumlar ve hukuki nitelikleri

DurumHukuki nitelikİlk adım
Sözlü talimatla mal teslimi veya iş; hiçbir onay belgesi ve sözleşme yokGeçerli bir kamu alım sözleşmesi yoktur (4734 m.4 ve 46; TBK m.12); bedel vekâletsiz iş görme veya sebepsiz zenginleşme hükümlerine göre istenirİşin yapıldığını gösteren delillerin toplanması; idareye yazılı talep
Doğrudan temin: onay belgesi var, ayrıca sözleşme imzalanmamışSözleşme ancak gerekli görülmüşse düzenlenir; ödeme onay belgesi, fatura ve kabul belgesiyle yapılır (Merkezî Yönetim Harcama Belgeleri Yönetmeliği m.63; Mahalli İdareler Harcama Belgeleri Yönetmeliği m.49)Muayene ve kabulün yapılmasının ve ödeme emri belgesinin düzenlenmesinin istenmesi
Sözleşme süresi bitti, yemek, temizlik, güvenlik veya bakım hizmeti sürdürüldüSözleşmesiz dönemde verilen hizmet için sözleşme fiyatı kendiliğinden uygulanmazHizmetin sürdürülmesini isteyen yazının alınması; günlük hizmet kayıtlarının tutulması
Sözleşme kapsamını veya iş artışı sınırını aşan imalatSınırı aşan kısım sözleşme dışı iştir (4735 m.24)İdarenin yazılı talimatının ve yeni birim fiyat tutanağının istenmesi
İhale kararı alındı, sözleşme imzalanmadan işe başlandı; sonra ihale iptal edildiİmzalanmış sözleşme yoktur; yapılan iş için sözleşme dışı hükümlere gidilirİşe başlama talimatının ve yer tesliminin belgelenmesi
Siparişi yetkisi olmayan bir görevli verdiYetkisiz temsil; işlem idare onarsa bağlar (TBK m.46). İdare malı veya işi kullanıyorsa yarar koşulu ayrıca değerlendirilirİdareden işlemi onayıp onamadığının yazıyla sorulması

Sözleşmesi bulunan bir işte sözleşme kapsamını aşan imalat ve iş artışı için sözleşme dışı imalat ve iş artışının bedeli yazımıza bakılabilir. Bu yazı, baştan itibaren geçerli bir sözleşmenin bulunmadığı ya da sözleşmenin sona erdiği durumları ele alır.

İdare Neden “Ödeyemeyiz” Diyor? Yazılı Şekil ve Bütçe Kuralları

İdarenin cevabı keyfî değildir; dayandığı kurallar gerçektir. Fakat bu kurallar idarenin nasıl iş yaptıracağını düzenler; yapılmış ve kullanılmış bir işin karşılıksız kalacağını söylemez.

Kamu İhale Kanunu sözleşmeyi, mal veya hizmet alımları ile yapım işlerinde idare ile yüklenici arasında yapılan yazılı anlaşma olarak tanımlar (4734 m.4). Yapılan bütün ihaleler bir sözleşmeye bağlanır; sözleşmeler idarece hazırlanır ve ihale yetkilisi ile yüklenici tarafından imzalanır (4734 m.46). Kanunda sözleşmeler için öngörülen şekil kural olarak geçerlilik şeklidir; öngörülen şekle uyulmaksızın kurulan sözleşmeler hüküm doğurmaz (TBK m.12). Belediye başkan yardımcısının, şube müdürünün veya başhekimin sözlü siparişi bu nedenle kamu alım sözleşmesi kurmaz.

Bütçe kuralları da aynı yöndedir. Yüklenme, usulüne uygun olarak düzenlenmiş sözleşme esaslarına veya kanun hükmüne dayanılarak iş yaptırılması, mal veya hizmet alınması karşılığında geleceğe yönelik bir ödeme yükümlülüğüne girilmesidir; bütçede yeterli ödeneği bulunmayan işler için yüklenmeye girişilemez (5018 m.26). Ödeneği bulunmayan hiçbir iş için ihaleye çıkılamaz (4734 m.5). Bütçeden harcama yapılabilmesi harcama yetkilisinin harcama talimatı vermesine bağlıdır ve bir giderin yapılabilmesi için işin, malın veya hizmetin belirlenmiş usul ve esaslara uygun olarak alındığının görevlendirilmiş kişi veya komisyonlarca onaylanması ve gerçekleştirme belgelerinin düzenlenmiş olması gerekir (5018 m.32 ve 33).

Muhasebe birimi bu belgeler olmadan ödeme yapamaz. İdarenin “ödeyemeyiz” cevabının anlamı çoğu zaman budur: ödeme emri belgesine bağlanacak onay belgesi, sözleşme ve kabul tutanağı yoktur. Bu, idare içinde çözülemeyen bir evrak sorunudur; firmanın alacağının bulunmadığı anlamına gelmez. Usulüne uygun belge yoksa ödemenin dayanağı mahkeme kararı olur.

Doğrudan teminde “sözleşme yok” savunması yerinde değildir. Kamu İhale Kanununun 22. maddesinin (d) bendine göre doğrudan teminle yapılan alımların ödenmesinde ödeme belgesine onay belgesi, piyasa fiyat araştırması tutanağı, düzenlenmesi gerekli görülmüş ise sözleşme, fatura ve muayene ve kabul komisyonu tutanağı bağlanır (Merkezî Yönetim Harcama Belgeleri Yönetmeliği m.63; belediyeler ve il özel idareleri için Mahalli İdareler Harcama Belgeleri Yönetmeliği m.49). Sözleşme ancak idare gerekli görmüşse düzenlenir. Onay belgesi alınmış bir doğrudan teminde eksik olan sözleşme değil, idarenin yapması gereken kabul ve tahakkuk işlemidir; firma bu işlemlerin yapılmasını yazıyla istemelidir.

Bedel Hangi Hukuki Sebeple İstenir? Vekâletsiz İş Görme ve Sebepsiz Zenginleşme

Geçerli bir sözleşme bulunmadığında talep iki hükme dayandırılabilir.

Vekâletsiz iş görme. Vekâleti olmaksızın başkasının hesabına iş gören, o işi sahibinin menfaatine ve varsayılan iradesine uygun olarak görmekle yükümlüdür (TBK m.526). İş sahibi, işin kendi menfaatine yapılması hâlinde iş görenin durumun gereğine göre zorunlu ve yararlı bulunan bütün masraflarını faiziyle ödemekle yükümlüdür (TBK m.529). İş sahibi yapılan işi uygun bulmuşsa vekâlet hükümleri uygulanır (TBK m.531). İş kendi menfaatine yapılmamış olsa bile iş sahibi, iş görmeden doğan faydaları edinirse zenginleştiği ölçüde iş görenin masraflarını ödemekle yükümlüdür (TBK m.530).

Sebepsiz zenginleşme. Haklı bir sebep olmaksızın bir başkasının malvarlığından veya emeğinden zenginleşen, bu zenginleşmeyi geri vermekle yükümlüdür; bu yükümlülük özellikle zenginleşmenin geçerli olmayan bir sebebe dayanması durumunda doğar (TBK m.77). Zenginleşen, geri isteme sırasında elinden çıkmış olduğunu ispat ettiği kısmın dışında kalanı geri verir (TBK m.79).

Yargıtay kamu idarelerine ihalesiz ve yazılı sözleşmesiz yapılan işlerde vekâletsiz iş görme hükümlerini uygulamaktadır. Hukuk Genel Kurulu, bir belediyeye ihale edilmeksizin ve yazılı sözleşme yapılmaksızın yapılan yol işinde bedelin vekâletsiz iş görme hükümleri çerçevesinde, işin yapıldığı yıldaki mahalli rayiçlere göre hesaplanması gerektiğine karar vermiştir (06.02.2002, E.2002/15-40, K.2002/49). Yargıtay 15. Hukuk Dairesi, davalı idarece 4734 ve 4735 sayılı Kanunlar uyarınca usulüne uygun ihaleye çıkılmamış ve yazılı sözleşme imzalanmamış olmasına rağmen işlerin yapılıp teslim edildiği bir dosyada, yüklenicinin bedeli vekâletsiz iş görme hükümlerine dayanarak isteyebileceğini kabul etmiştir (E.2014/2288, K.2015/751). Aynı Daire, bir üniversiteye ihalesiz yapıldığı ileri sürülen işlerde de usulüne uygun sözleşme ilişkisi kurulmamış olsa bile, kamu kurumunca işin yaptırılması ve işin iş sahibinin yararına olması hâlinde bedelin istenebileceğini belirtmiştir (E.2018/4706, K.2019/3450).

İki hüküm arasındaki tercih sonucu değiştirir. Hukuk Genel Kurulu, geçersiz bir sözleşmeye dayanılarak yapılan işte yerel mahkemenin bedeli sebepsiz zenginleşme hükümlerine göre kârsız olarak hesaplamasını yerinde görmemiş; bedelin vekâletsiz iş görme kurallarına göre, yapıldığı yıldaki mahalli serbest piyasa rayiçleriyle ve yüklenici kârı dâhil belirlenmesi gerektiğine karar vermiştir (18.03.2015, E.2014/15-2182, K.2015/1047; nitelendirme bakımından oy çokluğuyla). Zamanaşımı da farklıdır: sebepsiz zenginleşmede iki yıllık kısa süre işler.

Üç hukuki sebebin karşılaştırılması

KonuSözleşmeye dayalı talepVekâletsiz iş görmeSebepsiz zenginleşme
KoşulYazılı ve usulüne uygun sözleşmeİşin idarenin menfaatine yapılmış olmasıİdarenin haklı sebep olmaksızın zenginleşmesi
Dayanak4734 m.46; 4735 m.36TBK m.526, 529 ve 531TBK m.77 ve 79
Bedelin ölçüsüSözleşme fiyatıİşin yapıldığı yıldaki mahalli piyasa rayiciİade sırasında idarede kalan zenginleşme
ZamanaşımıOn yıl; eser sözleşmesinde beş yıl (TBK m.146 ve 147)Kanunda özel süre öngörülmemiştir; genel süre on yıldır (TBK m.146). Nitelendirme riski nedeniyle iki yıllık süre esas alınmalıdırÖğrenmeden itibaren iki yıl, her hâlde on yıl (TBK m.82)
FaizSözleşmedeki ödeme gününden veya ihtardan itibarenMasraflar faiziyle ödenir (TBK m.529); temerrüt ihtarlaİyiniyetli zenginleşende temerrüt için bildirim şarttır (TBK m.117)

Hâkim Türk hukukunu resen uygular (HMK m.33); talebin hangi hükme gireceğini mahkeme belirler. Dava dilekçesinde olaylar eksiksiz anlatılmalı, talep öncelikle vekâletsiz iş görme hükümlerine, mahkemenin aksi kanaatte olması hâlinde sebepsiz zenginleşme hükümlerine dayandırılmalıdır. Nitelendirme mahkemeye ait olduğundan firma, sürelerini en kısa olan iki yıllık süreye göre hesaplamalıdır.

Ne Kadar İstenebilir? Rayiç Bedel, Kâr, KDV ve Üst Sınır

Sözleşmesiz işte firmanın faturasına yazdığı tutar, idareyle sözlü olarak konuşulan fiyat ya da resmî birim fiyat listeleri bedeli kendiliğinden belirlemez. Yargıtay kararlarından çıkan ölçüler şunlardır.

  • Yalnızca idarenin yararına olan işlerin bedeli ödenir. Bilirkişi önce yapılan işlerin iş sahibi idarenin yararına olup olmadığını belirler; yararına olmayan işler için bedel hesaplanmaz (Yargıtay 15. HD, E.2014/2288, K.2015/751).
  • Ölçü, işin yapıldığı yıldaki mahalli piyasa rayicidir. Dava tarihindeki ya da ödeme tarihindeki fiyatlar değil, işin yapıldığı yılın serbest piyasa fiyatları esas alınır (HGK, 06.02.2002, E.2002/15-40, K.2002/49; 15. HD, E.2018/4706, K.2019/3450).
  • Resmî birim fiyatlar piyasa rayici değildir. Yalnızca bakanlık birim fiyatlarıyla hesap yapan ve işlerin yararını incelemeyen bilirkişi raporu yeterli görülmemiştir (15. HD, E.2014/2288, K.2015/751).
  • Kâr ve KDV ayrıca eklenmez. Piyasa rayici içinde yüklenici kârı ve katma değer vergisi bulunduğundan, rayiç bedelin üzerine bunlar ikinci kez eklenmez (15. HD, E.2018/4706, K.2019/3450).
  • Bedel sonradan güncellenmez. Yapıldığı yılın rayiçlerine göre bulunan bedel katsayı uygulanarak bugüne taşınamaz (HGK, 18.03.2015, E.2014/15-2182, K.2015/1047). Paranın değer kaybını karşılayan tek araç faizdir; bu nedenle ihtar geciktirilmemelidir.
  • Kabul edilmiş bir teklif varsa üst sınır odur. Firmanın verdiği ve idarece kabul edilen teklif tutarı, rayiç daha yüksek çıksa bile istenebilecek bedelin üst sınırı sayılmıştır (15. HD, E.2014/2288, K.2015/751).

Bu ölçülerin pratik sonucu şudur: firma davayı kazansa bile faturasındaki tutarın altında bir bedel alabilir. İşin üzerinden yıllar geçmişse, yapıldığı yılın fiyatlarıyla hesaplanan bedel bugünkü maliyetin çok altında kalır. Sözleşmesiz iş yapmanın asıl maliyeti budur ve dava stratejisi buna göre kurulur: erken ihtar, açıkça istenmiş avans faizi ve işin kapsamını eksiksiz gösteren deliller.

İspat: İşin Yapıldığı ve İdarenin Yararlandığı Nasıl Gösterilir?

İspat yükü, iddia ettiği vakıadan kendi lehine hak çıkaran taraftadır (HMK m.190). Firma üç şeyi ispatlamak zorundadır: işin kendisi tarafından yapıldığını veya malın teslim edildiğini, bunun idarenin talebiyle ya da bilgisi dâhilinde gerçekleştiğini ve idarenin işten yararlandığını.

Senetle ispat zorunluluğu hukuki işlemler için öngörülmüştür (HMK m.200). Bir yolun asfaltlanmış, bir cihazın monte edilmiş ya da bir binada temizlik hizmetinin verilmiş olması hukuki işlem değil, fiilî bir olgudur ve keşif, bilirkişi, tanık ve yazışma dâhil her türlü delille ispat edilebilir. Yalnızca firmanın düzenlediği fatura, işin yapıldığını tek başına göstermez; faturanın teslim, kabul veya kullanım belgeleriyle desteklenmesi gerekir.

Sözleşmesiz işte kullanılabilecek deliller

DelilNeyi gösterirNasıl elde edilir
İdarenin sipariş, talimat veya teşekkür yazıları; kurumsal e-postalarİşin idarenin talebiyle yapıldığınıYazışmalar tarih sırasıyla dosyalanır; kurum içi yazıların celbi mahkemeden istenir
Görevlilerle yapılan mesajlaşmalarTalimatı kimin, hangi tarihte verdiğiniEkran görüntüsü ile birlikte telefon kaydının korunması
Teslim tutanağı, irsaliye, taşınır işlem fişiMalın idareye girdiğiniTeslim alan görevlinin adı ve imzası tamamlatılır; taşınır kayıtlarının celbi istenir
Şantiye günlüğü, puantaj, araç ve iş makinesi kayıtlarıİşin hangi tarihlerde ve hangi kapsamda yapıldığınıFirma kayıtları; alt yüklenici ve tedarikçi faturaları
Fotoğraf ve video kayıtları, açılış ve hizmete alma haberleriİşin tamamlandığını ve idarece kullanıldığınıTarihli kayıtlar; idarenin kendi duyuruları
İdare personelinin ve çalışanların tanıklığıTalimatı, işin yapılışını ve teslimiTanık listesinde ad ve görev belirtilir
Keşif ve bilirkişi incelemesiİşin varlığını, miktarını, idareye yararını ve yapıldığı yılın rayiç bedeliniDelil tespiti (HMK m.400) veya dava içinde keşif
Firmanın ticari defterleri ve faturasıİşin kayıtlara geçtiğini; tek başına yeterli değildirDiğer delillerle birlikte sunulur

Delil tespiti: iz kaybolmadan önce

Sözleşmesiz işte en büyük risk, işin izinin kaybolmasıdır. İdare aynı yere yeni bir iş yaptırır, teslim edilen malzeme tüketilir, başka bir yüklenici aynı imalatı kendi hakedişine yazdırır. Yargıtay’ın bir üniversite dosyasında, davacının yaptığını ileri sürdüğü işlerle başka bir yüklenicinin sözleşmesindeki işlerin aynı olup olmadığının araştırılmasını istemesi bu riskin ne kadar gerçek olduğunu gösterir (15. HD, E.2018/4706, K.2019/3450).

Taraflardan her biri, ileride açacağı davada ileri süreceği bir vakıanın tespiti amacıyla keşif yapılmasını, bilirkişi incelemesi yaptırılmasını veya tanık ifadelerinin alınmasını talep edebilir. Delilin hemen tespit edilmemesi hâlinde kaybolacağı veya ileri sürülmesinin önemli ölçüde zorlaşacağı ihtimali varsa hukuki yarar var sayılır (HMK m.400). Dava açılmadan önce delil tespiti, esas hakkındaki davaya bakacak mahkemeden veya üzerinde keşif yapılacak şeyin bulunduğu yer sulh mahkemesinden istenir (HMK m.401). Dilekçede tespiti istenen vakıa, bilirkişiye sorulması istenen sorular ve delilin kaybolacağı kuşkusunu uyandıran sebepler gösterilir (HMK m.402). Zorunluluk bulunan hâllerde karşı tarafa tebligat yapılmaksızın da tespit yapılabilir (HMK m.403). Delil tespiti dosyası asıl dava dosyasının eki sayılır ve taraflar bu tutanak ve raporlara dayanabilir (HMK m.405).

[….] SULH HUKUK MAHKEMESİ’NE

DELİL TESPİTİ İSTEYEN: [Şirket unvanı, vergi kimlik numarası, adresi]

VEKİLİ: Av. [Ad Soyad], [adres]

KARŞI TARAF: [….] Belediye Başkanlığı, [adres]

KONU: Karşı taraf idareye yapılan [işin tanımı] işinin varlığının, miktarının, niteliğinin ve yapıldığı tarihteki rayiç bedelinin keşif ve bilirkişi incelemesiyle tespiti talebidir.

AÇIKLAMALAR

1. Müvekkil şirket, karşı taraf idarenin [birim adı] görevlilerinin talebi üzerine [tarih aralığı] tarihlerinde [adres veya mevki] adresinde [işin tanımı ve yaklaşık miktarı] işini yapmıştır. İş için ihale yapılmamış, yazılı sözleşme düzenlenmemiştir. Bedel ödenmemiştir.

A. Tespiti istenen vakıa (HMK m.400/1)

2. Tespiti istenen vakıa, anılan işin fiilen yapılmış olduğu, yapılan işin türü, miktarı ve niteliği, işin idarece kullanılmakta olduğu ve işin yapıldığı [yıl] yılındaki mahalli piyasa rayiçlerine göre bedelidir.

3. Müvekkil, bedelin tahsili için karşı taraf aleyhine alacak davası açacaktır. Tespit, bu davada ileri sürülecek vakıaların ispatı için istenmektedir.

B. Hukuki yarar (HMK m.400/2)

4. İş açık alanda yapılmış olup [üzerine yeni imalat yapılması / malzemenin tüketilmesi / aynı yerde başka bir yüklenicinin çalışmaya başlaması] nedeniyle izlerinin kısa sürede kaybolma tehlikesi vardır. Karşı taraf idarenin aynı alanda [tarih] tarihinde yeni bir işe başlayacağı öğrenilmiştir.

5. Delilin hemen tespit edilmemesi hâlinde işin kapsamının ve miktarının ileride belirlenmesi önemli ölçüde zorlaşacaktır.

C. Görev ve yetki (HMK m.401)

6. Üzerinde keşif ve bilirkişi incelemesi yapılacak iş Mahkemenizin yargı çevresinde bulunmaktadır.

D. Bilirkişiye sorulması istenen hususlar (HMK m.402)

7. Mahallinde yapılan işin türü, miktarı ve niteliği nedir; iş ekte sunulan krokide ve fotoğraflarda gösterilen işle aynı mıdır?

8. İş hangi tarihlerde yapılmıştır; yapım tarihi malzemenin durumu, kayıtlar ve mahallinde alınacak beyanlarla belirlenebilmekte midir?

9. Yapılan iş idare tarafından kullanılmakta mıdır; idareye yararı nedir?

10. Aynı alanda başka bir yüklenici tarafından yapılmış imalat var mıdır; varsa müvekkilin yaptığı işten nasıl ayrılmaktadır?

11. İşin yapıldığı yıldaki mahalli piyasa rayiçlerine göre bedeli nedir?

E. Tespitin ivedilikle yapılması (HMK m.403)

12. Karşı tarafın aynı alanda başlayacağı çalışma nedeniyle tespitin gecikmesi müvekkilin haklarını telafisi güç biçimde zedeleyecektir. Tespitin, gerekirse karşı tarafa tebligat yapılmaksızın ivedilikle yapılmasını talep ederiz.

SONUÇ VE İSTEM

Açıklanan nedenlerle mahallinde [inşaat mühendisi / makine mühendisi / ilgili uzman] bilirkişi eşliğinde keşif yapılarak yukarıda gösterilen hususların tespitine, tespit tutanağı ile bilirkişi raporunun bir örneğinin tarafımıza verilmesine karar verilmesini saygıyla talep ederiz. [Tarih]

EKLER: Kroki ve fotoğraflar; idare ile yapılan yazışmalar; teslim tutanakları; fatura örneği; vekâletname.

Delil Tespiti İsteyen Vekili
Av. [Ad Soyad]

Davadan Önce İdareye Yazılı Başvuru

Dava açmadan önce idareye yazıyla başvurmak dört işe yarar.

  1. İdarenin işi benimseyip benimsemediği ortaya çıkar. İş sahibi yapılan işi uygun bulmuşsa vekâlet hükümleri uygulanır (TBK m.531). İşin yapıldığını kabul eden, fakat ödemeyi evrak eksikliğine bağlayan bir cevap, davada en değerli belgedir.
  2. Yetkisiz görevlinin verdiği sipariş onaya sunulur. Yetkisiz temsilcinin yaptığı işlem, temsil olunan onadığı takdirde onu bağlar; karşı taraf, temsil olunandan uygun bir süre içinde işlemi onayıp onamayacağını bildirmesini isteyebilir (TBK m.46).
  3. Temerrüt ve faiz başlar. Sebepsiz zenginleşenin iyiniyetli olduğu hâllerde temerrüt için bildirim şarttır (TBK m.117). İhtar yapılmadan geçen süre için faiz istenemeyebilir; bedel de güncellenmediğinden her ay firmanın aleyhine işler.
  4. Kamu maliyesi bakımından yazılı talep şartı karşılanır. Kamu idarelerinde, ilgili olduğu mali yılın sonundan başlayarak beş yıl içinde yazılı olarak talep edilmeyen borçlar idare lehine zamanaşımına uğrar (5018 m.34).

Başvuruda işin kimin talebiyle, hangi tarihlerde ve hangi kapsamda yapıldığı anlatılır; teslim ve kullanım belgeleri eklenir. İdareden üç şey istenir: işe ilişkin bir onay belgesi varsa eksik kalan kabul ve tahakkuk işlemlerinin tamamlanması, bedelin ödenmesi ve ödeme yapılmayacaksa gerekçesinin yazıyla bildirilmesi. Onay belgesi alınmış, fakat kabul ve tahakkuk işlemleri yapılmamış alımlarda idarenin eksik işlemleri tamamlayarak ödeme yapması, davadan çok daha kısa bir yoldur.

İdare sözlü olarak “mahkeme kararı getirin, ödeyelim” diyorsa bu, alacağın inkâr edilmediğini gösterir. Bu cevabın yazıya dökülmesi istenmelidir; yazılı cevap hem zamanaşımını kesen bir borç ikrarı niteliği taşıyabilir (TBK m.154) hem de davayı kısaltır.

İdarenin Savunmaları ve Karşılıkları

Sık karşılaşılan savunmalar

İdarenin savunmasıHukuki değerlendirmeDayanak
“İhale yapılmadı, yazılı sözleşme yok; ödeme yapılamaz”Sözleşmeye dayalı talep doğmaz; fakat iş yapılmış ve idarenin yararına olmuşsa bedel vekâletsiz iş görme hükümlerine göre istenirTBK m.526 ve 529; Yargıtay 15. HD, E.2014/2288, K.2015/751
“Siparişi veren görevli yetkili değildi”İdare işlemi açıkça veya örtülü olarak onamışsa bağlanır; onamasa bile işten yararlanıyorsa yarar ölçüsünde bedel gündeme gelirTBK m.46, 529 ve 530
“Ödenek yoktu”Ödeneksiz yüklenmeye girişilmemesi idareye yönelik bir kuraldır; alacak ilama bağlandığında cari yıl bütçesinden ödenir5018 m.26 ve 20/d
“Fatura kayıtlarımızda yok, tebliğ edilmedi”Alacak faturaya değil, işin yapılmış olmasına dayanır; iş keşif ve bilirkişiyle ispatlanırHMK m.190 ve 400
“Faturadaki fiyat fahiş”Bedel faturaya göre değil, işin yapıldığı yıldaki mahalli piyasa rayicine göre belirlenirYargıtay HGK, 06.02.2002, E.2002/15-40, K.2002/49
“Bu iş başka bir yüklenicinin sözleşmesi kapsamındaydı”İşlerin aynı olup olmadığı kayıtlar getirtilerek ve mahallinde keşif yapılarak araştırılırYargıtay 15. HD, E.2018/4706, K.2019/3450
“Sorumlu olan talimatı veren görevlidir, ona başvurun”Kamu görevlilerinin yetkilerini kullanırken işledikleri kusurlardan doğan tazminat davaları ancak idare aleyhine açılabilirAnayasa m.129
“Alacak zamanaşımına uğradı”Süre, talebin dayandığı hükme göre değişir; kısmi ödeme ve yazılı ikrar süreyi keserTBK m.82, 146 ve 154

Görevlilerin sorumluluğu ayrı bir konudur. Harcama yetkilileri harcama talimatlarının kanun ve diğer mevzuata uygun olmasından sorumludur (5018 m.32). Usulsüz iş yaptıran görevli hakkında idari ve mali sorumluluk gündeme gelebilir; bu, idare ile görevlisi arasındaki ilişkidir ve firmanın idareden olan alacağını ortadan kaldırmaz. Görevlilerin bu çekincesi, uygulamada ödemenin çoğu zaman mahkeme kararına bırakılmasının nedenidir. Görevli tarafından bakıldığında süreç için Sayıştay sorgusu yazımıza bakılabilir.

Faiz ve Zamanaşımı

Vekâletsiz iş görmede iş sahibi, zorunlu ve yararlı masrafları faiziyle öder (TBK m.529). Bedel işin yapıldığı yılın fiyatlarıyla hesaplandığı ve sonradan güncellenmediği için faiz bu davalarda alacağın en önemli parçasıdır. Faizin başlangıcı bakımından tartışma çıkmaması için idareye gönderilen ihtarın tebliğ tarihi belgelenmelidir.

Faizin türü talebe bağlıdır. Hâkim tarafların talep sonuçlarıyla bağlıdır ve talepten fazlasına karar veremez (HMK m.26). Yargıtay, ıslah dilekçesinde yasal faiz istenen bir dosyada ticari faiz yerine yasal faiz uygulanması gerektiğini belirtmiştir (15. HD, E.2014/2288, K.2015/751). Firmanın ticari işletmesiyle ilgili işlerde taraflardan biri için ticari iş niteliğinde olan sözleşmeler diğeri için de ticari iş sayılır (TTK m.19/2) ve ticari işlerde temerrüt faizi avans faizi oranı üzerinden istenebilir (3095 sayılı Kanun m.2). Sözleşmesiz işte bu hükmün uygulanıp uygulanmayacağını mahkeme değerlendirir; talep edilmeyen faiz türüne ise hiçbir durumda hükmedilmez. Dava dilekçesinde ve ıslahta faiz açıkça “avans faizi” olarak istenmelidir.

Sözleşmesiz işte süreler

KonuSüreBaşlangıçDayanak
Sebepsiz zenginleşmeden doğan istemİki yıl; her hâlde on yılGeri isteme hakkının öğrenilmesi; zenginleşmenin gerçekleşmesiTBK m.82
Genel zamanaşımıOn yılAlacağın muaccel olmasıTBK m.146
Eser sözleşmesinden doğan alacakBeş yılAlacağın muaccel olmasıTBK m.147
Kamu idaresinden yazılı talepBeş yılİlgili mali yılın sonu5018 m.34
Delil tespiti kararına itirazBir haftaTebligatsız yapılan tespitin karşı tarafa tebliğiHMK m.403

Zamanaşımı, borçlu borcu ikrar etmişse, özellikle kısmen ifada bulunmuşsa kesilir; dava açılması ve icra takibi de süreyi keser (TBK m.154). Sözleşmesiz işlerde firma çoğu kez “yeni yönetim gelsin”, “bütçe çıksın” sözleriyle bekletilir. İki yıllık süre bu beklemeyle dolabilir. İşin tamamlanmasından itibaren iki yıl dolmadan yazılı borç ikrarı alınmalı ya da dava açılmalıdır.

Dava: Yargı Yolu, Görev, Kısmi Dava ve Talebin Artırılması

Talep, idarenin bir idari işleminin iptaline değil, özel hukuk hükümlerine dayanan bir bedel alacağına ilişkindir; dava adli yargıda açılır. Malvarlığı haklarına ilişkin davalarda görevli mahkeme, aksine bir düzenleme bulunmadıkça asliye hukuk mahkemesidir (HMK m.2). Kamu tüzel kişileri bir ticari işletme işletseler bile tacir sayılmaz (TTK m.16/2); belediyeye, il özel idaresine veya üniversiteye karşı açılacak dava kural olarak asliye hukuk mahkemesinde görülür. Borçlu belediyenin şirketi ise durum farklıdır; belediye şirketinden alacak yazımıza bakılabilir.

Sözleşmesiz işte en zor soru, dava dilekçesine hangi tutarın yazılacağıdır. Bedel firmanın faturasına göre değil, bilirkişinin belirleyeceği rayice göre hükmedilecektir ve bu rakam dava açılırken bilinemez. 2026 yılına kadar bu durumda belirsiz alacak davası açılıyordu. Belirsiz alacak davasını düzenleyen madde yürürlükten kaldırılmıştır (HMK m.107, 16.07.2026 tarihli ve 7589 sayılı Kanunla mülga); yürürlükten kaldırılma tarihinden önce açılmış davalarda eski hüküm uygulanmaya devam eder.

Bugün izlenecek yol kısmi davadır. Talep konusunun niteliği itibarıyla bölünebilir olduğu durumlarda yalnızca bir kısmı da dava yoluyla ileri sürülebilir; kısmi dava açılması, kalan kısımdan açıkça feragat edilmedikçe feragat anlamına gelmez (HMK m.109). Aynı Kanunla eklenen hükme göre, alacağın yalnızca bir kısmının dava edildiği durumlarda talep konusu, aynı davada bir defaya mahsus olmak üzere, iddianın genişletilmesi yasağına tabi olmaksızın tahkikatın sona ermesine kadar artırılabilir; bu durumda zamanaşımı, artırılan kısım bakımından da dava tarihinden itibaren kesilmiş sayılır (HMK m.109/4).

Bu hüküm sözleşmesiz iş davaları için önemlidir. Firma, alacağının bir bölümü için dava açar, keşif ve bilirkişi incelemesi yapılır, rayiç bedel belirlenir ve talep bu rakama göre bir kez artırılır. Artırılan kısım için zamanaşımı dava tarihinde kesilmiş sayıldığından, iki yıllık sürenin yargılama sırasında dolması riski ortadan kalkar. Artırım hakkı bir kez kullanılabildiğinden, bilirkişi raporuna itirazlar sonuçlanmadan ve rakam kesinleşmeden artırım yapılmamalıdır. Delil tespiti yaptırılmışsa dava değeri baştan gerçeğe yakın gösterilebilir.

Ticari davalarda para alacağı için arabulucuya başvurulmuş olması dava şartıdır (TTK m.5/A). Kamu idaresine karşı açılan bu dava ticari dava sayılmadığı ölçüde şart aranmaz; yine de mahkemenin nitelendirmesine bağlı bir risk bırakmamak için dava öncesinde arabulucuya başvurulması yerinde olur.

Aşağıdaki örnek, bir belediyeye ihalesiz ve yazılı sözleşmesiz yapılan iş için açılacak kısmi davaya ilişkindir. İdarenin “sözleşme yok” ve “görevli yetkisizdi” savunmaları ayrı bir başlık açılmadan, ilgili hususun içinde karşılanmıştır.

[….] NÖBETÇİ ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ’NE

DAVACI: [Şirket unvanı, vergi kimlik numarası, adresi]

VEKİLİ: Av. [Ad Soyad], [adres]

DAVALI: [….] Belediye Başkanlığı, [adres]

KONU: Davalı idareye yapılan işin bedelinden şimdilik [….] TL’nin temerrüt tarihinden itibaren işleyecek avans faiziyle birlikte tahsili istemidir (kısmi dava).

DAVA DEĞERİ: [….] TL

AÇIKLAMALAR

1. Müvekkil şirket, davalı Belediyenin [birim adı] tarafından iletilen talep üzerine [tarih aralığı] tarihlerinde [adres veya mevki] adresinde [işin tanımı ve miktarı] işini yapmış ve işi davalıya teslim etmiştir. Davalı işi teslim tarihinden bu yana kullanmaktadır. Bedel ödenmemiştir.

A. İşin davalının talebiyle ve onun hesabına yapılması (TBK m.526)

2. İş, davalının [tarih] tarihli [yazısı / kurumsal e-postası / görevlisinin talimatı] üzerine başlamıştır. İşin yapılacağı yer davalı görevlilerince gösterilmiş, çalışma süresince davalının [birim adı] personeli mahallinde bulunmuştur. Yazışmalar ve tutanaklar ektedir.

3. Müvekkil işi kendi adına değil, davalının ihtiyacı için ve onun hesabına yapmıştır. İşin konusu olan [yol / tesis / hizmet] davalının görev alanındadır.

B. Yazılı sözleşmenin bulunmaması ve bedel isteme hakkı (4734 sayılı Kanun m.4 ve 46; TBK m.12 ve 529)

4. İş için ihale yapılmamış, taraflar arasında yazılı sözleşme düzenlenmemiştir. Bu nedenle müvekkil bedeli sözleşme hükümlerine göre değil, vekâletsiz iş görme hükümlerine göre talep etmektedir.

5. İhaleye çıkılması ve sözleşmenin yazılı yapılması davalı idarenin yükümlülüğüdür. İdarenin bu yükümlülüğü yerine getirmemiş olması, yaptırdığı ve kullandığı işin bedelini ödememesinin gerekçesi olamaz. İş sahibi, işin kendi menfaatine yapılması hâlinde iş görenin zorunlu ve yararlı masraflarını faiziyle ödemekle yükümlüdür.

C. İşin davalının yararına olması ve davalıca uygun bulunması (TBK m.529 ve 531)

6. Yapılan iş davalının yürütmekle yükümlü olduğu hizmetin gereğidir ve davalı tarafından hizmete alınmıştır. Davalının [tarih] tarihli duyurusu ve işin bugünkü kullanım durumu bunu göstermektedir.

7. Davalı, işin yapıldığını müvekkilin [tarih] tarihli başvurusuna verdiği [tarih ve sayı] cevabında inkâr etmemiş, ödemenin yapılamamasını belge eksikliğine bağlamıştır. Bu cevap işin davalıca uygun bulunduğunu göstermektedir.

D. Talimatı veren görevlinin yetkisi (TBK m.46; Anayasa m.129)

8. İşin yapılmasını isteyen görevliler davalı idarenin personelidir ve talep idarenin görev alanındaki bir ihtiyaca ilişkindir. Davalı işi benimseyip kullanmakla işlemi onamıştır.

9. Görevlilerin iç mevzuata aykırı davranmış olmaları davalı ile kendi personeli arasındaki ilişkiyi ilgilendirir. Kamu görevlilerinin yetkilerini kullanırken işledikleri kusurlardan doğan talepler ancak idareye yöneltilebilir.

E. Bedelin belirlenmesi (TBK m.529)

10. Bedelin, işin yapıldığı [yıl] yılındaki mahalli piyasa rayiçlerine göre, mahallinde yapılacak keşif ve uzman bilirkişi incelemesiyle belirlenmesini talep ederiz. Müvekkilin [tarih] tarihli faturası [….] TL olup işin kapsamını göstermektedir.

11. [Varsa: Mahkemenizin / …. Sulh Hukuk Mahkemesinin [yıl/sayı] değişik iş dosyasında yapılan delil tespitinde işin miktarı ve rayiç bedeli belirlenmiştir; tespit dosyasının celbini talep ederiz.]

F. Sebepsiz zenginleşme (TBK m.77 ve 79; HMK m.33)

12. Mahkemenizce vekâletsiz iş görme hükümlerinin uygulanamayacağı sonucuna varılması hâlinde talebimiz sebepsiz zenginleşme hükümlerine dayanmaktadır. Davalı, geçerli bir sebep olmaksızın müvekkilin emeğinden ve malzemesinden zenginleşmiştir; zenginleşme davalının malvarlığında hâlen mevcuttur.

G. Kısmi dava ve talebin artırılması (HMK m.109)

13. Bedel bilirkişi incelemesiyle belirleneceğinden dava kısmi dava olarak açılmıştır. Fazlaya ilişkin haklarımızı saklı tutuyor, talebimizi tahkikat sona ermeden artıracağımızı bildiriyoruz.

H. Faiz (TBK m.117 ve 529; 3095 sayılı Kanun m.2)

14. Davalıya [tarih] tarihinde tebliğ edilen ihtarla ödeme için süre verilmiş, davalı sürenin dolduğu [tarih] tarihinde temerrüde düşmüştür. İş müvekkilin ticari işletmesiyle ilgilidir. Alacağa temerrüt tarihinden itibaren avans faizi yürütülmesini talep ederiz.

DELİLLER

Davalı ile yapılan yazışmalar ve mesaj kayıtları; teslim tutanakları, irsaliyeler ve şantiye kayıtları; fotoğraf ve video kayıtları; davalının işe ilişkin kurum içi yazıları, taşınır ve hakediş kayıtları (davalıdan celbi talep olunur); [varsa delil tespiti dosyası]; müvekkilin ticari defterleri ve faturası; [tarih] tarihli ihtar ve tebliğ belgesi; tanık beyanları; keşif ve bilirkişi incelemesi; her türlü yasal delil.

HUKUKİ NEDENLER

6098 sayılı Kanun m.12, 46, 77, 79, 117, 526, 529 ve 531; 4734 sayılı Kanun m.4 ve 46; 6100 sayılı Kanun m.33 ve 109; 3095 sayılı Kanun m.2; Anayasa m.129 ve ilgili mevzuat.

SONUÇ VE İSTEM

Açıklanan nedenlerle, fazlaya ilişkin haklarımız saklı kalmak kaydıyla şimdilik [….] TL’nin temerrüt tarihinden itibaren işleyecek avans faiziyle birlikte davalıdan tahsiline, yargılama giderleri ile vekâlet ücretinin davalıya yükletilmesine karar verilmesini saygıyla talep ederiz. [Tarih]

Davacı Vekili
Av. [Ad Soyad]

Bundan Sonraki İşler İçin Önlemler

Sözleşmesiz iş davası kazanılabilir bir davadır; fakat firmanın yapıldığı yılın rayicini, yıllar sonra ve bilirkişi tartışmasından sonra almasıyla sonuçlanır. Aşağıdaki önlemler aynı durumun tekrarını önler.

  • Yazılı talimat olmadan işe başlamayın. En azından talebi içeren, kurumsal adresten gönderilmiş bir e-posta veya evrak sayılı bir yazı alın.
  • Doğrudan teminde onay belgesini görün. Onay belgesi alınmış bir alımda ödeme, fatura ve kabul belgesiyle yapılabilir (Merkezî Yönetim Harcama Belgeleri Yönetmeliği m.63); onay belgesi yoksa iş sözleşmesiz iştir.
  • Sözleşme süresi dolmadan yazıyla sorun. Hizmetin sürüp sürmeyeceğini, sürecekse hangi belgeye dayanılacağını sözleşmenin bitiminden önce idareye yazın.
  • İş artışını yazılı talimata bağlayın. İş artışı, anahtar teslimi götürü bedelli yapım işlerinde sözleşme bedelinin yüzde 10’una, birim fiyatlı işlerde yüzde 20’sine kadar aynı yükleniciye yaptırılabilir (4735 m.24); bu oranı aşan iş için ayrı bir dayanak gerekir.
  • Günlük tutanak tutun. Yapılan işi, miktarını ve hazır bulunan idare personelini gösteren, mümkünse karşılıklı imzalanmış tutanaklar ileride keşfin yerini tutar.
  • İş biter bitmez yazılı talepte bulunun. Faiz ihtarla başlar; bedel sonradan güncellenmez.

Sık Yapılan Hatalar

  • Davayı sözleşmeye dayandırmak. Yazılı sözleşme yoksa sözleşme fiyatı istenemez; talep vekâletsiz iş görme ve sebepsiz zenginleşme hükümlerine dayandırılmalıdır (TBK m.12, 526 ve 77).
  • Yalnızca faturaya güvenmek. Fatura işin yapıldığını tek başına ispatlamaz; teslim ve kullanım belgeleri gerekir (HMK m.190).
  • Delil tespiti yaptırmadan beklemek. İşin üzerine yeni imalat yapıldıktan sonra kapsam ve miktar ispatlanamaz (HMK m.400).
  • İki yıllık süreyi kaçırmak. Mahkeme talebi sebepsiz zenginleşme sayarsa süre iki yıldır (TBK m.82).
  • İhtar çekmemek. Bedel güncellenmediğinden, faizsiz geçen her ay kayıptır (TBK m.117).
  • Avans faizini açıkça istememek. Talep edilmeyen faiz türüne hükmedilmez (HMK m.26).
  • Talebi bilirkişi raporu kesinleşmeden artırmak. Kısmi davada artırım hakkı bir kez kullanılır (HMK m.109/4).
  • Talimatı veren görevliyi dava etmek. Husumet idareye yöneltilir (Anayasa m.129).

Hukukçular Evi Bu Dosyalarda Ne Yapar?

Hukukçular Evi, kamu idaresine ihalesiz veya sözleşmesiz iş yapmış firmaların dosyalarında şu işleri yürütür: durumun nitelendirilmesi ve eksik olanın sözleşme mi yoksa idarenin düzenlemesi gereken evrak mı olduğunun belirlenmesi; delillerin toplanması ve delil tespiti; idareye yazılı başvuru ve temerrüt ihtarı; zamanaşımı hesabı ve borç ikrarı alınması; kısmi dava, bilirkişi raporuna itiraz ve talebin artırılması; karardan sonra ödemenin takibi.

Elinizdeki yazışmalar, teslim belgeleri ve fatura ile birlikte Hukukçular Evi’ne 0554 648 37 15 numaralı telefondan ulaşabilirsiniz. İlk görüşmede işin hangi hukuki sebebe dayandırılacağı, hangi sürenin işlediği ve delil tespitine gerek olup olmadığı belirlenir.

İlgili Rehberler

Sıkça Sorulan Sorular

Belediyeye sözleşme olmadan iş yaptım, paramı alabilir miyim?

Evet. Yazılı sözleşme bulunmadığı için sözleşme fiyatı istenemez; fakat iş belediyenin yararına yapılmışsa bedel vekâletsiz iş görme hükümlerine göre istenebilir (TBK m.526 ve 529). Yargıtay bu dosyalarda bedeli işin yapıldığı yıldaki mahalli piyasa rayicine göre hesaplatmaktadır.

İdare “ihale yapılmadı, ödeyemeyiz” diyor; bu cevap doğru mu?

İdare usulüne uygun belge olmadan kendiliğinden ödeme yapamaz (5018 m.33); bu yönüyle cevap anlaşılırdır. Ancak ihale yapılmamış olması alacağı ortadan kaldırmaz. Yargıtay 15. Hukuk Dairesi, ihaleye çıkılmamış ve yazılı sözleşme imzalanmamış olsa da yapılıp teslim edilen işin bedelinin istenebileceğini kabul etmiştir (E.2014/2288, K.2015/751).

Faturamdaki tutarı mı alırım?

Hayır. Bedel faturaya göre değil, işin yapıldığı yıldaki mahalli piyasa rayicine göre bilirkişi tarafından belirlenir. Rayiç içinde kâr ve KDV bulunduğundan bunlar ayrıca eklenmez (Yargıtay 15. HD, E.2018/4706, K.2019/3450).

Bedel bugünkü fiyatlarla güncellenir mi?

Hayır. Yapıldığı yılın rayiçlerine göre hesaplanan bedel katsayı uygulanarak güncellenemez (Yargıtay HGK, 18.03.2015, E.2014/15-2182, K.2015/1047). Değer kaybını faiz karşılar; bu nedenle ihtar geciktirilmemelidir.

Sözlü talimatı nasıl ispat ederim?

İşin yapılmış olması fiilî bir olgudur ve her türlü delille ispat edilebilir: yazışmalar, mesajlar, teslim tutanakları, fotoğraflar, tanıklar, keşif ve bilirkişi incelemesi. İşin izleri kaybolmadan delil tespiti istenebilir (HMK m.400).

Talimatı veren müdür yetkisizmiş; belediye yine de sorumlu olur mu?

Yetkisiz temsilcinin yaptığı işlem, idare onadığı takdirde idareyi bağlar (TBK m.46). İdare işi kullanıyorsa, iş sahibinin menfaatine yapılan işin masraflarını ödeme yükümlülüğü ayrıca gündeme gelir (TBK m.529 ve 530).

Talimatı veren görevliye dava açabilir miyim?

Kamu görevlilerinin yetkilerini kullanırken işledikleri kusurlardan doğan tazminat davaları, kendilerine rücu edilmek kaydıyla ancak idare aleyhine açılabilir (Anayasa m.129). Bedel davası idareye yöneltilir.

Sözleşme süresi bitti ama hizmeti sürdürdüm; bu dönemin bedeli ne olur?

Sözleşmesiz dönem için sözleşme fiyatı kendiliğinden uygulanmaz. Hizmetin idarenin talebiyle sürdürüldüğü ve idarenin yararlandığı ispatlanırsa bedel, hizmetin verildiği dönemin piyasa rayicine göre istenir.

Dava açmak için ne kadar sürem var?

Talep sebepsiz zenginleşme sayılırsa süre, geri isteme hakkının öğrenilmesinden itibaren iki yıl, her hâlde on yıldır (TBK m.82). Genel süre on yıldır (TBK m.146). Nitelendirmeyi mahkeme yaptığından iki yıllık süre esas alınmalıdır.

Tutarı bilmiyorum; belirsiz alacak davası açabilir miyim?

Belirsiz alacak davasını düzenleyen madde 2026 yılında yürürlükten kaldırılmıştır (HMK m.107). Kısmi dava açılır ve talep, bilirkişi raporundan sonra bir defaya mahsus artırılır; artırılan kısım için de zamanaşımı dava tarihinde kesilmiş sayılır (HMK m.109/4).

Doğrudan teminle mal verdim, sözleşme yapılmadı; bu da sözleşmesiz iş mi?

Onay belgesi alınmışsa hayır. Doğrudan teminde sözleşme ancak idare gerekli görürse düzenlenir; ödeme onay belgesi, fatura ve kabul belgesiyle yapılır (Merkezî Yönetim Harcama Belgeleri Yönetmeliği m.63). Onay belgesi de yoksa durum sözleşmesiz iştir.

Hangi faizi isteyebilirim?

İş sahibi masrafları faiziyle öder (TBK m.529). Faiz türü talebe bağlıdır; dilekçede açıkça avans faizi istenmelidir. Yargıtay, yasal faiz istenen bir dosyada ticari faiz uygulanamayacağını belirtmiştir (15. HD, E.2014/2288, K.2015/751).

İhalesiz iş yaptığım için bana bir yaptırım uygulanır mı?

İhale yapma ve sözleşmeyi yazılı düzenleme yükümlülüğü idareye aittir. Yargıtay kararlarında ihale yapılmamış olması, yapılan işin bedelinin istenmesine engel görülmemiştir. Somut olayda başka bir hukuka aykırılık bulunup bulunmadığı dosyaya göre ayrıca değerlendirilir.

Kaynakça

  • 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu.
  • 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu; 4735 sayılı Kamu İhale Sözleşmeleri Kanunu.
  • 5018 sayılı Kamu Malî Yönetimi ve Kontrol Kanunu.
  • 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu (31.07.2026 tarihli ve 33326 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan 7589 sayılı Kanunla değişik güncel metin).
  • 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu; 3095 sayılı Kanuni Faiz ve Temerrüt Faizine İlişkin Kanun; Türkiye Cumhuriyeti Anayasası.
  • Merkezî Yönetim Harcama Belgeleri Yönetmeliği, Resmî Gazete 31.12.2005, sayı 26040 (3. mükerrer).
  • Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, 06.02.2002, E.2002/15-40, K.2002/49; Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, 18.03.2015, E.2014/15-2182, K.2015/1047; Yargıtay 15. Hukuk Dairesi, E.2014/2288, K.2015/751; Yargıtay 15. Hukuk Dairesi, E.2018/4706, K.2019/3450.

Bu sayfa genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; her dosya kendi olayı, belgeleri ve süreleriyle birlikte değerlendirilmelidir.

Somut olayınıza özgü değerlendirme için hukuk büromuzla iletişime geçebilirsiniz.

Post by Av. Fatma Öztürk