Belediye veya başka bir kamu idaresi borcunu geç ödediğinde alacaklı, temerrüt tarihinden ödeme gününe kadar temerrüt faizi ister; oran sözleşmede yazmıyorsa 3095 sayılı Kanuna göre belirlenir ve her dönem kendi oranıyla, basit faiz olarak hesaplanır. Yasal faiz 31.05.2024’e kadar yıllık %9, 01.06.2024–30.07.2026 arasında %24, 31.07.2026’dan itibaren %31’dir (3095 m.1). Ticari işlerde alacaklı bunun yerine Merkez Bankasının avans faiz oranını isteyebilir: 2024’ün ilk yarısında %44,25, ikinci yarısında %51,75; 2025’in ilk yarısında %49,25, ikinci yarısında %44,25; 2026’da %39,75 (3095 m.2). Kamu idaresi tacir sayılmasa da, iş alacaklı şirket için ticari işse avans faizi istenebilir (TTK m.19; Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, 14.05.2025, E.2024/12-779, K.2025/294). Gecikmiş borçta yapılan kısmi ödeme önce işlemiş faize sayılır (TBK m.100); ana para ödenirken faiz saklı tutulmamışsa faiz hakkı sona erebilir (TBK m.131). Faize faiz yürütülmez (3095 m.3).
Bu konuda hukuki destek almak ister misiniz? Uzman hukuk büromuzla iletişime geçebilirsiniz.
Bu rehber, belediyeden, il özel idaresinden, üniversiteden, bakanlıktan veya başka bir kamu idaresinden alacağını geç tahsil eden ya da hâlâ bekleyen firmalar için yazıldı. Faizin hangi gün başladığı, yasal faiz ile avans faizinden hangisinin istenebileceği, 2023–2026 dönem oranları, hesabın formülü, idare yalnız ana parayı ödediğinde ödemenin nasıl mahsup edileceği, icra dosyasında ve mahkeme kararından sonra faizin nasıl işlediği kanun maddeleri ve iki sayısal örnekle anlatılır. Sayfada bakiye alacak talebi, icra dairesinden dosya hesabının yeniden yapılması talebi ve bilirkişi raporuna faiz yönünden itiraz örneği yer alır. Dosyanız için Hukukçular Evi’ne 0554 648 37 15 numaralı telefondan ulaşabilirsiniz.
Bu yazının dayanakları. 3095 sayılı Kanuni Faiz ve Temerrüt Faizine İlişkin Kanun m.1, 2, 3 ve 4/a (m.1, 16.07.2026 tarihli ve 7589 sayılı Kanunun 10. maddesiyle değişik; yürürlük 31.07.2026); 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu m.88, 100, 101, 102, 117, 118, 120, 121, 122, 131, 147 ve 152; 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu m.8, 9, 10, 16, 19 ve 1530; 4735 sayılı Kamu İhale Sözleşmeleri Kanunu m.4 ve 36; 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu m.28; 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu m.16, 58 ve 85; 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu m.26 ve 281; 5018 sayılı Kamu Malî Yönetimi ve Kontrol Kanunu m.34; Anayasa m.46; Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankasının reeskont ve avans faiz oranları tablosu (son değişiklik 20.12.2025); 8485 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı (Resmî Gazete 21.05.2024, sayı 32552).
Anılan kararlar: Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, 14.05.2025, E.2024/12-779, K.2025/294; Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, 25.02.2020, E.2018/13-1031, K.2020/209; Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, 07.07.2020, E.2017/4-1704, K.2020/534; Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, 27.09.2000, E.2000/12-1148, K.2000/1193; Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, 09.10.2002, E.2002/12-709, K.2002/781; Yargıtay 15. Hukuk Dairesi, 15.01.1996, E.1995/7193, K.1996/43; Yargıtay 15. Hukuk Dairesi, E.2017/2176, K.2018/333; Yargıtay 12. Hukuk Dairesi, E.2018/3705, K.2018/9271. Kararlar yayımlanmış metinleri ve başka kararlardaki aktarımları üzerinden verilmiştir.
Yazı 20 Kasım 2026 tarihinde yürürlükte olan mevzuat ve oranlar esas alınarak hazırlanmıştır; örneklerdeki hesap tarihi de 20.11.2026’dır. 2027 yılında uygulanacak oranlar, Merkez Bankasının 31.12.2026 günü uygulayacağı reeskont ve avans oranlarına göre belirlenecektir. Tahsil yolunun tamamı için Kamudan Alacak Tahsili Merkezi sayfasına bakabilirsiniz.
Faiz Ne Zaman Başlar? Temerrüt Tarihinin Belirlenmesi
Faiz hesabındaki ilk ve en çok tartışılan veri başlangıç günüdür. Kamu ihale sözleşmelerinin tarafları sözleşme hükümlerinin uygulanmasında eşit hak ve yükümlülüklere sahiptir ve Kanunda hüküm bulunmayan hâllerde Borçlar Kanunu uygulanır (4735 m.4 ve 36). İdare bu nedenle ödemeyi geciktirdiğinde özel bir borçlu gibi temerrüt hükümlerine tabidir; ihale dışında kurulan satış, hizmet ve kira sözleşmelerinde de durum aynıdır.
Muaccel bir borcun borçlusu alacaklının ihtarıyla temerrüde düşer. Borcun ifa edileceği gün taraflarca birlikte belirlenmişse bu günün geçmesiyle temerrüt kendiliğinden gerçekleşir (TBK m.117). Ticari bir borcun faizi de, aksine sözleşme yoksa vadenin bitiminden, belli bir vade yoksa ihtar gününden itibaren işlemeye başlar (TTK m.10). Bu iki hükmün ortak sonucu şudur: sözleşmede kesin bir ödeme günü yoksa faiz, ihtar çekilmeden işlemez.
Kamu sözleşmelerinin birçoğunda ödeme günü bir takvim tarihi olarak değil, “faturanın tesliminden itibaren şu kadar gün içinde” ya da “hakedişin onayından sonra” biçiminde yazılır. Yargıtay 15. Hukuk Dairesi, hakediş ödemelerinin şartnamedeki süreler içinde yapılacağına ilişkin kuralı kesin bir ödeme günü saymamış; idarenin temerrüde düşmesini ihtar şartına bağlamış ve ihtardan önce gecikmeyle de olsa yapılmış ödemeler için sonradan faiz istenemeyeceğini belirtmiştir (15.01.1996, E.1995/7193, K.1996/43). Aynı Daire bir başka kararında faizin, ihtarnamede gösterilen tutarla sınırlı olarak ve ihtarın tebliğine verilen ödeme süresi eklenerek bulunacak tarihten itibaren istenebileceğini kabul etmiştir (E.2017/2176, K.2018/333). Hakediş alacaklarında sürelerin ayrıntısı idare hakedişi ödemiyor yazımızdadır.
Faizin başlangıç günü: duruma göre
| Durum | Faizin başladığı gün | Dayanak |
|---|---|---|
| Sözleşmede açıkça belirlenmiş veya belirlenebilir kesin ödeme günü var | O günün geçmesiyle; ihtar gerekmez | TBK m.117; TTK m.10 |
| Kesin tarih yok; alacaklı süre vererek ihtar çekmiş | İhtarda verilen sürenin dolmasıyla | TBK m.117; Yargıtay 15. HD, E.2017/2176, K.2018/333 |
| Kesin tarih yok; ihtar süre verilmeden çekilmiş | İhtarın idareye ulaştığı gün | TBK m.117; TTK m.10 |
| İhtar çekilmeden takip veya dava açılmış | Takip veya dava tarihi | TBK m.117 |
| İhtardan önce gecikmeyle de olsa ödenmiş alacak | Geçmiş gecikme için faiz istenemez | Yargıtay 15. HD, E.1995/7193, K.1996/43 |
| Sözleşmesiz iş; talep sebepsiz zenginleşmeye dayanıyor | Zenginleşmenin gerçekleştiği tarih; zenginleşen iyiniyetliyse bildirim gerekir | TBK m.117 |
| İdari yargının tazminat kararı | Kararın idareye tebliğinden ödemeye kadar ayrı bir faiz işler; hesap numarası bildirilene kadar geçen süre hariç | İYUK m.28 |
Tablodan çıkan pratik kural, ödeme süresi dolan her alacak için gecikmeden yazılı ihtar gönderilmesidir. İhtarda alacağın tutarı, dayandığı fatura veya hakediş, ödeme için verilen süre, istenen faizin türü ve faiz hakkının saklı tutulduğu yazılmalıdır. Hazır metin belediyeye ve kamu kurumuna ihtarname örnekleri yazımızdadır.
Hangi Oran? Yasal Faiz, Avans Faizi ve Sözleşmedeki Oran
Uygulanacak yıllık temerrüt faizi oranı sözleşmede kararlaştırılmamışsa, faiz borcunun doğduğu tarihte yürürlükte olan mevzuat hükümlerine göre belirlenir (TBK m.120). Bu mevzuat 3095 sayılı Kanundur; Kanunun üç hükmü birlikte okunur.
Yasal faiz. Faiz ödenmesi gereken hâllerde miktar sözleşmeyle belirlenmemişse ödeme, Merkez Bankasının önceki yılın 31 Aralık günü kısa vadeli kredi işlemlerinde uyguladığı reeskont oranının yüzde sekseni üzerinden yapılır. Reeskont oranı 30 Haziran günü, önceki yılın 31 Aralık günü uygulanan orandan beş puan veya daha çok farklıysa, yılın ikinci yarısında 30 Haziran günü belirlenen oranın yüzde sekseni geçerli olur (3095 m.1). Bu metin 31.07.2026’da yürürlüğe girmiştir. 31.12.2025 günü reeskont oranı %38,75 olduğundan yasal faiz 31.07.2026’dan itibaren %31’dir. Bundan önce oran Bakanlar Kurulu ve Cumhurbaşkanı kararlarıyla belirleniyordu: 01.06.2024–30.07.2026 arasında %24, daha önce %9.
Temerrüt faizi. Bir miktar paranın ödenmesinde temerrüde düşen borçlu, sözleşmeyle aksi kararlaştırılmadıkça, geçmiş günler için yasal faiz oranında temerrüt faizi ödemeye mecburdur (m.2). Sözleşmede faiz maddesinin bulunmaması idareyi faizden kurtarmaz; temerrüt faizi kanundan doğar.
Avans faizi. Merkez Bankasının önceki yılın 31 Aralık günü kısa vadeli avanslar için uyguladığı faiz oranı yasal faizden fazlaysa, arada sözleşme olmasa bile ticari işlerde temerrüt faizi bu oran üzerinden istenebilir. Avans oranı 30 Haziran günü, önceki yılın 31 Aralık günü uygulanan orandan beş puan veya daha çok farklıysa yılın ikinci yarısında bu yeni oran geçerli olur (m.2). Avans oranı 2024’ten beri yasal faizin belirgin biçimde üzerindedir; kamudan alacakta faiz hesabının sonucunu büyük ölçüde bu fıkranın uygulanıp uygulanmayacağı belirler.
Kamu idaresi tacir değil; avans faizi yine de istenir mi?
İdareler bu talebe çoğu zaman “tacir değiliz, aramızdaki iş ticari iş değildir” cevabını verir. Devlet, il özel idaresi, belediye ve köy ile diğer kamu tüzel kişilerinin tacir sayılmadığı doğrudur (TTK m.16). Ancak Kanun ticari işi yalnız iki tarafı tacir olan işlerle sınırlamaz: taraflardan yalnız biri için ticari iş niteliğinde olan sözleşmeler, Kanunda aksine hüküm bulunmadıkça, diğeri için de ticari iş sayılır (TTK m.19). Alacaklı şirket tacirdir ve idareye sattığı mal ya da yaptığı iş onun ticari işletmesiyle ilgilidir.
Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, belediyeye karşı faturaya dayalı bir takipte, belediye tacir sayılmasa da iş alacaklı şirket bakımından ticari iş olduğundan ticari temerrüt faizinin istenebileceğine karar vermiştir (14.05.2025, E.2024/12-779, K.2025/294). Belirleyici olan davanın ticaret mahkemesinde görülüp görülmemesi değil, işin alacaklı bakımından ticari iş olmasıdır.
Hangi durumda hangi oran istenir?
| Durum | İstenebilecek oran | Dayanak |
|---|---|---|
| Sözleşmede temerrüt faizi oranı yazılı | Sözleşmedeki oran. Ticari işlerde oran serbestçe belirlenir; diğer işlerde yasal oranın iki katını aşamaz | 3095 m.2; TTK m.8; TBK m.120 |
| Alacaklı tacir; iş ticari işletmesiyle ilgili; borçlu belediye, il özel idaresi, üniversite veya bakanlık | Avans faizi, her dönem kendi oranıyla | 3095 m.2; TTK m.19; Yargıtay HGK, E.2024/12-779, K.2025/294 |
| İş hiçbir taraf için ticari iş değil | Yasal faiz | 3095 m.1 ve 2 |
| Borçlu belediye şirketi gibi bir ticari işletme; konu mal veya hizmet tedariki | Sözleşmede oran yoksa Merkez Bankasının her yıl ilan ettiği oran: 2026 için %43; ayrıca 2.020 TL asgari giderim tutarı | TTK m.1530; Merkez Bankası Tebliği, Resmî Gazete 02.01.2026, sayı 33125 |
| İdari yargının tazminat kararı; kararın tebliği ile ödeme arası | 6183 sayılı Kanuna göre belirlenen tecil faizi oranı | İYUK m.28 |
| Yabancı para alacağı; sözleşmede daha yüksek oran yok | Devlet bankalarının o para birimiyle açılmış bir yıl vadeli mevduata ödediği en yüksek faiz | 3095 m.4/a |
| Herhangi bir sebeple ödenmemiş kamulaştırma bedeli | Kamu alacakları için öngörülen en yüksek faiz | Anayasa m.46 |
Borçlunun belediye şirketi olduğu dosyalarda ihtarsız temerrüt ve geç ödeme faizi kuralları için belediye şirketinden alacak yazımıza bakılabilir.
2023–2026 Dönem Oranları
Faiz, borcun doğduğu gündeki orana sabitlenmez; her gün için o gün yürürlükte olan oran işler. Birden çok yıla yayılan bir alacağın tamamına tek oran uygulamak hesabı ya eksik ya da fahiş gösterir. Aşağıdaki iki tablo, 2023 başından 2026 sonuna kadar geçerli oranları ve her dönemde 1.000.000 TL’lik ana paraya işleyen faizi gösterir.
Yasal faiz oranı: dönemler
| Dönem | Yıllık oran | Gün | 1.000.000 TL’nin faizi | Dayanak |
|---|---|---|---|---|
| 01.01.2023 – 31.12.2023 | %9 | 365 | 90.000,00 TL | 2005/9831 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı |
| 01.01.2024 – 31.05.2024 | %9 | 152 | 37.479,45 TL | Aynı karar |
| 01.06.2024 – 31.12.2024 | %24 | 214 | 140.712,33 TL | 8485 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı |
| 01.01.2025 – 31.12.2025 | %24 | 365 | 240.000,00 TL | Aynı karar |
| 01.01.2026 – 30.07.2026 | %24 | 211 | 138.739,73 TL | Aynı karar |
| 31.07.2026 – 31.12.2026 | %31 | 154 | 130.794,52 TL | 3095 m.1; 31.12.2025 reeskont oranı %38,75’in yüzde sekseni |
Ticari işlerde avans faizi oranı: dönemler
| Dönem | Yıllık oran | Gün | 1.000.000 TL’nin faizi | Oranın kaynağı |
|---|---|---|---|---|
| 01.01.2023 – 30.06.2023 | %10,75 | 181 | 53.308,22 TL | 31.12.2022 günü geçerli avans oranı |
| 01.07.2023 – 31.12.2023 | %16,75 | 184 | 84.438,36 TL | 30.06.2023 oranı; fark 6 puan |
| 01.01.2024 – 30.06.2024 | %44,25 | 182 | 220.643,84 TL | 31.12.2023 günü geçerli oran |
| 01.07.2024 – 31.12.2024 | %51,75 | 184 | 260.876,71 TL | 30.06.2024 oranı; fark 7,5 puan |
| 01.01.2025 – 30.06.2025 | %49,25 | 181 | 244.226,03 TL | 31.12.2024 günü geçerli oran |
| 01.07.2025 – 31.12.2025 | %44,25 | 184 | 223.068,49 TL | 30.06.2025 oranı; fark 5 puan |
| 01.01.2026 – 31.12.2026 | %39,75 | 365 | 397.500,00 TL | 31.12.2025 günü geçerli oran; 30.06.2026’da değişiklik yok |
Avans oranının yıl içinde Merkez Bankasınca değiştirilmesi tek başına faiz hesabını etkilemez; Kanun yalnız iki güne bakar: önceki yılın 31 Aralık günü ve içinde bulunulan yılın 30 Haziran günü. Merkez Bankası 17.09.2025’te avans oranını %42,25’e indirmiş, ancak bu değişiklik 2025’in ikinci yarısında uygulanan %44,25 oranını değiştirmemiştir.
Hesap Nasıl Yapılır? Formül ve Gün Sayısı
Kanun yıllık oranı verir, hesabın basit faizle yapılacağını söyler. Uygulamada kullanılan formül şudur: ana para, yıllık oran ve gün sayısı çarpılır, sonuç 36.500’e bölünür. Gecikme birden çok oran dönemine yayılıyorsa her dönem ayrı hesaplanır ve sonuçlar toplanır.
Hesap cetvelinde dört veri açıkça yazılmalıdır: faizin işlediği ana para, başlangıç günü ve dayanağı, her dönemin gün sayısı ile oranı, hesabın yapıldığı gün. Bu yazıdaki örneklerde temerrüt günü hesaba dahil, hesap veya ödeme günü hariç tutulmuştur. Gün sayma yöntemindeki küçük farklar sonucu bir günlük faiz kadar değiştirir; yöntemi cetvele yazmak, karşı tarafın itirazını baştan karşılar.
Faiz, ödenmeyen alacak tutarı üzerinden yürütülür. Fatura veya hakedişin bir bölümü ödenmişse faiz yalnız ödenmeyen bölüme işler. Birden fazla fatura varsa her faturanın temerrüt tarihi ayrıdır ve cetvelde her biri ayrı satırlarda hesaplanır. Tarih aralığınızı dönemlere otomatik bölen hesap aracı yasal faiz hesaplama sayfamızdadır.
Örnek 1: 2.000.000 TL’lik Fatura, 15 Mart 2024’ten Bugüne
Bir inşaat malzemesi firması belediyeye 2.000.000 TL tutarında mal teslim etmiş ve faturasını düzenlemiştir. Sözleşmede kesin ödeme günü yoktur. Firma ihtar çekmiş, ihtarda verilen süre 14.03.2024’te dolmuş, belediye 15.03.2024’te temerrüde düşmüştür. Belediye hiç ödeme yapmamıştır. Firma tacirdir ve satış ticari işletmesiyle ilgilidir; avans faizi isteyebilir. Hesap tarihi 20.11.2026’dır.
Örnek 1: 2.000.000 TL ana paraya avans faizi (15.03.2024 – 20.11.2026)
| Dönem | Gün | Oran | Faiz |
|---|---|---|---|
| 15.03.2024 – 30.06.2024 | 108 | %44,25 | 261.863,01 TL |
| 01.07.2024 – 31.12.2024 | 184 | %51,75 | 521.753,42 TL |
| 01.01.2025 – 30.06.2025 | 181 | %49,25 | 488.452,05 TL |
| 01.07.2025 – 31.12.2025 | 184 | %44,25 | 446.136,99 TL |
| 01.01.2026 – 19.11.2026 | 323 | %39,75 | 703.520,55 TL |
| Toplam | 980 | Beş dönem | 2.421.726,02 TL |
İlk satırın hesabı şöyledir: 2.000.000 × 44,25 × 108 ÷ 36.500 = 261.863,01 TL. Diğer satırlar aynı yolla bulunur. 980 günün sonunda işlemiş faiz ana parayı geçmiştir; firmanın 20.11.2026 itibarıyla alacağı 4.421.726,02 TL’dir.
Aynı alacağa yasal faiz uygulansaydı sonuç şu olurdu: 15.03.2024–31.05.2024 arası 78 gün %9 ile 38.465,75 TL; 01.06.2024–30.07.2026 arası 790 gün %24 ile 1.038.904,11 TL; 31.07.2026–19.11.2026 arası 112 gün %31 ile 190.246,58 TL; toplam 1.267.616,44 TL. İki hesap arasındaki fark 1.154.109,58 TL’dir. Faiz türünün ihtarda, takip talebinde ve dava dilekçesinde doğru yazılmasının değeri bu farktır.
İdare Yalnız Ana Parayı Ödedi: Ödemenin Mahsubu
Kamu idareleri gecikmiş borcu çoğu zaman fatura tutarı kadar öder ve dosyayı kapatır. Alacaklı bakımından bu ödemenin iki ayrı sonucu vardır ve ikisi de faiz hesabını doğrudan değiştirir.
Faiz hakkının saklı tutulması. Asıl borç ifa veya başka bir sebeple sona erdiğinde faiz gibi ona bağlı haklar da sona erer. İşlemiş faizin ifasını isteme hakkı sözleşmeyle veya ifa anına kadar yapılacak bir bildirimle saklı tutulmuşsa ya da durum ve koşullardan saklı tutulduğu anlaşılıyorsa bu faiz istenebilir (TBK m.131). Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, ana para ödenmeden önce gönderilen ihtarnamede faizin işleyeceğine ilişkin ibare bulunan bir olayda alacaklının faiz hakkını saklı tuttuğunu kabul etmiştir (25.02.2020, E.2018/13-1031, K.2020/209). İhtarında faizi isteyen alacaklı, ödeme habersiz gelse bile korunur.
Ödemenin neye sayılacağı. Borçlu, faiz veya giderleri ödemede gecikmemişse kısmen yaptığı ödemeyi ana borçtan düşme hakkına sahiptir (TBK m.100). Hükmün karşıt anlamı, faizi ödemede gecikmiş borçlunun yaptığı ödemenin önce faize sayılacağıdır. Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, ödemelerin öncelikle asıl alacaktan düşülebilmesi için borçlunun faiz ve masrafları ödemede gecikmemiş olması gerektiğini, borçlu faiz ve masrafları ödemedikçe kısmi ödemelerin ana paradan mahsup edilemeyeceğini belirtmiştir (27.09.2000, E.2000/12-1148, K.2000/1193; 09.10.2002, E.2002/12-709, K.2002/781). Temerrüde düşmüş idarenin fatura tutarı kadar yaptığı ödeme, işlemiş faiz de hesaba katıldığında borcun tamamını karşılamaz; bu ödeme hukuken kısmi ödemedir.
Örnek 2: Aynı dosyada belediye 01.09.2025’te 2.000.000 TL öder
Örnek 1’deki belediye 01.09.2025’te firmanın hesabına 2.000.000 TL göndermiştir. Ödeme gününe kadar 535 günde 1.422.397,25 TL avans faizi işlemiştir. Sonuç, firmanın ihtarda ne yazdığına ve ödemeyi nasıl mahsup ettiğine göre üçe ayrılır.
Örnek 2: 01.09.2025 tarihli 2.000.000 TL ödemenin üç ayrı sonucu
| Durum | Ödemenin sayıldığı yer | Ödemeden sonra kalan | 20.11.2026 itibarıyla alacak |
|---|---|---|---|
| Faiz ihtarda istenmemiş, ödeme kayıtsız kabul edilmiş | Ana para | Faiz hakkının sona erdiği ileri sürülür (TBK m.131) | Tartışmalı; faizin tamamı kaybedilebilir |
| Faiz saklı tutulmuş, ancak ödeme ana paradan düşülmüş | Ana para | Ana para 0; işlemiş faiz 1.422.397,25 TL | 1.422.397,25 TL; faize faiz işlemediği için tutar artmaz |
| Faiz saklı tutulmuş ve ödeme önce faize sayılmış | 1.422.397,25 TL faize, 577.602,75 TL ana paraya | Ana para 1.422.397,25 TL; işlemiş faiz 0 | 2.133.118,50 TL (kalan ana para ve 445 günlük 710.721,25 TL faiz) |
Üçüncü satırın hesabı şöyledir: kalan 1.422.397,25 TL ana paraya 01.09.2025–31.12.2025 arası 122 gün %44,25 ile 210.378,40 TL, 01.01.2026–19.11.2026 arası 323 gün %39,75 ile 500.342,85 TL faiz işler. İkinci ve üçüncü satır arasındaki 710.721,25 TL’lik fark, ödemenin faize mi ana paraya mı sayıldığından doğar.
Alacaklının yapması gereken, ödeme geldiğinde mahsubu nasıl yaptığını idareye yazıyla bildirmektir. Ödeme anında gönderilecek bildirim dilekçe seti yazımızın dördüncü belgesidir; ödemeden sonra kalan ana para ve faizin istenmesine ilişkin talep örneği bu sayfanın sonundadır.
Faize Faiz Yürütülmez
Kanuni faiz ve temerrüt faizi hesaplanırken mürekkep faiz yürütülemez (3095 m.3). Temerrüt faizine ayrıca temerrüt faizi yürütülemez (TBK m.121). Faizin ana paraya eklenerek birlikte yeniden faiz yürütülmesi yalnız cari hesaplarda ve her iki taraf için ticari iş niteliğindeki ödünç sözleşmelerinde, sözleşenlerin tacir olması şartıyla geçerlidir (TTK m.8); kamu idaresine yapılan satış veya iş bu istisnaya girmez. Yargıtay 12. Hukuk Dairesi de faiz alacağına takipten sonra faiz işletilen bir dosya hesabında faize faiz yürütülmesinin mümkün olmadığını belirtmiştir (E.2018/3705, K.2018/9271).
Bu yasağın hesap cetvelindeki karşılığı basittir: işlemiş faiz ayrı bir kalem olarak gösterilir ve ona yeniden faiz hesaplanmaz. Örnek 1’de 980 gün boyunca faiz hep 2.000.000 TL üzerinden yürümüştür; ilk dönemin 261.863,01 TL’lik faizi ikinci dönemin ana parasına eklenmemiştir.
Örnek 2’deki mahsup faize faiz değildir. Orada işlemiş faiz ödemeyle kapanmış, ödenmeden kalan ise ana paranın bir bölümü olmuştur; sonraki faiz bu ödenmemiş ana paraya işler. İdareler mahsup itirazını çoğu zaman “faize faiz isteniyor” diye ifade eder; cevap, kalan tutarın faiz değil ana para olduğunu cetvelle göstermektir.
İcra Dosyasında Faiz: Takip Talebi ve Dosya Hesabı
Takip talebinde alacağın Türk parasıyla tutarı ile faizli alacaklarda faizin miktarı ve işlemeye başladığı gün gösterilir (İİK m.58). Talep üç kalem hâlinde yazılır: asıl alacak; temerrüt tarihinden takip tarihine kadar işlemiş faiz; takip tarihinden ödeme gününe kadar asıl alacağa işleyecek faiz, türü ve oranıyla.
Örnek 1’deki firma 02.02.2026’da takip açsaydı talebine şunu yazardı: asıl alacak 2.000.000 TL; 15.03.2024–01.02.2026 arası 689 günlük işlemiş avans faizi 1.787.904,10 TL; takip tarihinden itibaren asıl alacağa değişen oranlarda avans faizi. Takipten sonra faiz yalnız 2.000.000 TL’ye işler; 20.11.2026’ya kadar 291 günde 633.821,92 TL eder. Toplam faiz yine 2.421.726,02 TL’dir; faize faiz yürütülmediği için takibin hangi gün açıldığı toplamı değiştirmez.
Faiz türü baştan doğru yazılmalıdır. Hukuk Genel Kurulunun önüne gelen bir dosyada alacaklı takipte yasal faiz istemiş ve ticari faiz isteme hakkını saklı tuttuğunu yazmıştır. Borç yasal faizle ödendikten sonra aradaki fark dava edilmiş; Genel Kurul, bakiye ticari faizin istenemeyeceği sonucuna varmıştır (07.07.2020, E.2017/4-1704, K.2020/534). Takip talebine “yasal faiz” yazan alacaklı, Örnek 1’deki 1.154.109,58 TL’lik farkı sonradan kurtaramayabilir.
Dosya hesabı denetlenmelidir. İcra dairesinin hazırladığı dosya hesabında iki noktaya bakılmalıdır: takip sonrası faizin takip talebindeki türde ve oranda hesaplanıp hesaplanmadığı ve dosyaya yapılan kısmi ödemenin önce faiz ve giderlere sayılıp sayılmadığı. Hata varsa düzeltilmesi icra dairesinden istenir; talep reddedilirse icra mahkemesine şikâyet edilir (İİK m.16). Haciz, alacağın ana para, faiz ve masraflar dahil tamamına yetecek miktar için istenir (İİK m.85). Belediyeye karşı haciz aşaması belediyeye haciz yazımızda, il özel idaresi ve su idareleri bakımından il özel idaresi, köy ve su idaresinden alacak yazımızda anlatılmıştır.
Mahkeme Kararından Sonra Faiz
Adli yargı ilamı. Hâkim tarafların talep sonuçlarıyla bağlıdır; talepten fazlasına veya başka bir şeye karar veremez (HMK m.26). Dava dilekçesinde faiz istenmemişse faize hükmedilmez; yasal faiz istenmişse avans faizine hükmedilmez. Talep sonucuna faizin başlangıç günü ve türü açıkça yazılmalıdır: “[temerrüt tarihi]nden itibaren işleyecek, 3095 sayılı Kanunun 2. maddesinin ikinci fıkrasına göre değişen oranlarda avans faiziyle birlikte”. İlamda hükmedilen faiz, ödeme gününe kadar işlemeye devam eder.
İdari yargı kararı. Tazminat ve vergi davalarında idare, mahkeme kararının tebliğ tarihi ile ödeme tarihi arasındaki süreye 6183 sayılı Kanuna göre belirlenen tecil faizi oranında faiz öder; ancak kararın davacıya tebliği ile banka hesap numarasının idareye bildirildiği tarih arasında geçen süre için faiz işlemez (İYUK m.28). Tecil faizi oranı Hazine ve Maliye Bakanlığının tahsilat genel tebliğleriyle belirlenir; 13.11.2025 tarihli tebliğle yıllık %39 olarak tespit edilmiştir. Ödeme tarihindeki oran tebliğden teyit edilmelidir. Hesap numarasının geç bildirilmesi faiz kaybıdır.
İlamın idareden tahsili, hesap bildirimi ve otuz günlük süre mahkeme kararı var, idare ödemiyor yazımızda ayrıntılı anlatılmıştır.
Faizi Aşan Zarar
Alacaklı temerrüt faizini aşan bir zarara uğramışsa, borçlu kendisinin hiçbir kusuru bulunmadığını ispat etmedikçe bu zararı da gidermekle yükümlüdür; zarar miktarı görülmekte olan davada belirlenebiliyorsa hâkim, davacının istemi üzerine esas hakkında karar verirken bu zarara da hükmeder (TBK m.122). Ödemenin gecikmesi yüzünden kullanılan kredinin faizi veya karşılıksız kalan çek nedeniyle doğan masraflar bu kapsamda ileri sürülebilir.
Avans faizi oranlarının yüksek olduğu 2024–2026 döneminde faizi aşan zararın ispatı kolay değildir; alacaklı fiilen katlandığı maliyetin işlemiş faizden fazla olduğunu ve bunun gecikmeden kaynaklandığını belgelerle göstermek zorundadır. Bu talep, banka kredi sözleşmesi, faiz tahakkukları ve ödeme dekontlarıyla desteklenebiliyorsa dava dilekçesine eklenmelidir.
İdarenin Sık İleri Sürdüğü Savunmalar ve Karşılığı
Faiz talebine karşı savunmalar
| İdarenin savunması | Hukuki karşılığı | Dayanak |
|---|---|---|
| “Ödenek yoktu, gecikmede kusurumuz yok” | Temerrüt faizi kusura bağlı değildir. Kanun kusursuzluk savunmasını gecikme tazminatı ve faizi aşan zarar için tanır | TBK m.117, 118, 120 ve 122 |
| “Tacir değiliz, avans faizi istenemez” | İş alacaklı için ticari işse diğer taraf için de ticari iş sayılır | TTK m.19; 3095 m.2; Yargıtay HGK, E.2024/12-779, K.2025/294 |
| “Ana parayı ödedik, faiz borcu kalmadı” | Faiz ihtarda saklı tutulmuşsa istenir; gecikmiş borçluya ait ödeme önce faize sayılır | TBK m.100 ve 131; Yargıtay HGK, E.2018/13-1031, K.2020/209 |
| “Sözleşmede faiz maddesi yok” | Temerrüt faizi kanundan doğar; sözleşmeyle aksi kararlaştırılmadıkça borçlu ödemeye mecburdur | 3095 m.2 |
| “İhtar çekilmedi” | Kesin ödeme günü varsa ihtar gerekmez; yoksa faiz takip veya dava tarihinden işler | TBK m.117; TTK m.10 |
| “Hesapta oran yanlış” | Her dönem kendi oranıyla hesaplanır; cetvelde dönemler ayrı satırlarda gösterilir | 3095 m.1 ve 2 |
| “Faize faiz isteniyor” | İşlemiş faiz ayrı kalemdir; faiz yalnız ödenmeyen ana para üzerinden yürütülmüştür | 3095 m.3; TBK m.100 ve 121 |
Zamanaşımı ve Faizin Kaybedildiği Hâller
Asıl alacak zamanaşımına uğrayınca ona bağlı faiz de zamanaşımına uğrar (TBK m.152). Ana para ödendikten sonra saklı tutulan faiz bağımsız bir alacak olarak istenir. Kanun anapara faizlerini beş yıllık zamanaşımına tabi tutmuştur (TBK m.147); temerrüt faizinin hangi süreye tabi olacağı tartışmasına girmemek için bakiye faiz talebi bekletilmemelidir.
Kamu idareleri bakımından ayrı bir hüküm daha vardır: ilgili olduğu malî yılın sonundan başlayarak beş yıl içinde alacaklıları tarafından geçerli bir mazerete dayanmaksızın yazılı olarak talep edilmediği veya belgeleri verilmediği için ödenemeyen borçlar zamanaşımına uğrayarak kamu idareleri lehine düşer (5018 m.34). Sözlü görüşmeler bu hüküm karşısında talep sayılmaz; alacak ve faiz yazıyla istenmelidir.
İdare ödeme planı önerdiğinde faizin protokolde nasıl gösterileceği belediyeyle borç protokolü ve taksitlendirme yazımızda; faiziyle birlikte alacağın bankaya veya faktoring şirketine devri kamudan alacağın temliki yazımızdadır.
Örnek Belge 1: Ana Para Ödemesinden Sonra Kalan Alacak ve Faiz Talebi
İdare fatura tutarını ödedikten sonra, faizini saklı tutmuş olan alacaklının kalan alacağını istediği yazıdır. Yazıya aşağıdaki gibi bir hesap cetveli eklenir.
T.C. [….] BELEDİYE BAŞKANLIĞI’NA
Mali Hizmetler Müdürlüğü dikkatine
TALEPTE BULUNAN: [Şirket unvanı, vergi kimlik numarası, adresi]
VEKİLİ: Av. [Ad Soyad], [adres]
KONU: [Tarih] tarihli ödemeden sonra kalan alacağımızın faiziyle birlikte ödenmesi talebidir.
AÇIKLAMALAR
1. Müvekkil şirketin [tarih ve numaralı] faturaya dayanan [….] TL alacağı için Belediyenize [tarih] tarihinde tebliğ edilen ihtarnamede ödeme için [….] gün süre verilmiş, bu sürede ödeme yapılmadığından Belediyeniz [tarih] tarihinde temerrüde düşmüştür.
2. Belediyeniz [tarih] tarihinde müvekkil şirketin hesabına [….] TL ödemiştir. Bu ödeme, işlemiş faiz dikkate alındığında borcun tamamını karşılamamaktadır.
A. Faiz hakkı saklı tutulmuştur (TBK m.131)
3. [Tarih] tarihli ihtarnamemizde temerrüt faizinin isteneceği ve faiz hakkımızın saklı tutulduğu açıkça bildirilmiştir. Ödeme bu kayıtla kabul edilmiştir. Ana paranın ödenmiş olması işlemiş faizi isteme hakkımızı sona erdirmemiştir.
B. Ödeme önce işlemiş faize sayılmıştır (TBK m.100)
4. Ödeme tarihinde Belediyeniz faiz borcunu ödemede gecikmiş durumdaydı. Bu nedenle ödemeyi ana borçtan düşme hakkı bulunmamaktadır; ödeme önce ödeme gününe kadar işlemiş faize, kalanı ana paraya sayılmıştır.
5. Buna göre [….] TL işlemiş faize, [….] TL ana paraya mahsup edilmiş; ödeme tarihi itibarıyla [….] TL ana para alacağımız kalmıştır.
C. Uygulanan faiz oranı (3095 sayılı Kanun m.2; TTK m.19)
6. Müvekkil şirket tacirdir ve Belediyenize yapılan [satış / iş] ticari işletmesiyle ilgilidir. Sözleşme Belediyeniz bakımından da ticari iş sayıldığından alacağımıza, Merkez Bankasının kısa vadeli avanslar için uyguladığı faiz oranı üzerinden temerrüt faizi işlemiştir. Her dönemde uygulanan oran ekli cetvelde gösterilmiştir.
D. Hesap yöntemi (3095 sayılı Kanun m.3)
7. Hesap basit faizle, her dönem kendi oranı uygulanarak yapılmıştır. İşlemiş faize yeniden faiz yürütülmemiştir; ödeme tarihinden sonraki faiz yalnız ödenmeyen ana para üzerinden hesaplanmıştır.
E. Ödeme talebi (TBK m.117)
8. Kalan [….] TL ana paranın ve bu tutara [ödeme tarihi] tarihinden ödeme gününe kadar işleyecek avans faizinin, bu yazının tebliğinden itibaren [….] gün içinde müvekkil şirketin [banka ve IBAN] hesabına ödenmesini talep ederiz. Aksi hâlde alacak takip ve dava yoluyla istenecektir.
SONUÇ VE TALEP
Ekli cetvelde gösterilen [….] TL ana paranın, ödeme gününe kadar işleyecek avans faiziyle birlikte verilen süre içinde ödenmesini talep ederiz.
EKLER: Faiz hesap cetveli, [tarih] tarihli ihtarname ve tebliğ belgesi, fatura, ödeme dekontu, vekâletname.
[Tarih]
Talepte bulunan vekili
Av. [Ad Soyad]
Yazıya eklenecek faiz hesap cetveli (Örnek 2’deki rakamlarla)
| Dönem veya işlem | Ana para | Gün ve oran | Tutar |
|---|---|---|---|
| 15.03.2024 – 30.06.2024 | 2.000.000,00 TL | 108 gün, %44,25 | 261.863,01 TL faiz |
| 01.07.2024 – 31.12.2024 | 2.000.000,00 TL | 184 gün, %51,75 | 521.753,42 TL faiz |
| 01.01.2025 – 30.06.2025 | 2.000.000,00 TL | 181 gün, %49,25 | 488.452,05 TL faiz |
| 01.07.2025 – 31.08.2025 | 2.000.000,00 TL | 62 gün, %44,25 | 150.328,77 TL faiz |
| 01.09.2025 tarihli ödeme | 2.000.000,00 TL ödeme | Önce işlemiş faize (TBK m.100) | 1.422.397,25 TL faize, 577.602,75 TL ana paraya |
| 01.09.2025 – 31.12.2025 | 1.422.397,25 TL | 122 gün, %44,25 | 210.378,40 TL faiz |
| 01.01.2026 – 19.11.2026 | 1.422.397,25 TL | 323 gün, %39,75 | 500.342,85 TL faiz |
| 20.11.2026 itibarıyla alacak | 1.422.397,25 TL | İşlemiş faiz 710.721,25 TL | 2.133.118,50 TL |
Örnek Belge 2: İcra Dairesinden Dosya Hesabının Yeniden Yapılması Talebi
Dosya hesabında takip sonrası faiz yanlış oranla hesaplanmışsa veya dosyaya yapılan ödeme doğrudan asıl alacaktan düşülmüşse verilecek taleptir.
T.C. [….] İCRA DAİRESİ’NE
DOSYA NO: [….]
ALACAKLI: [Şirket unvanı]
VEKİLİ: Av. [Ad Soyad]
BORÇLU: [….] Belediye Başkanlığı
KONU: Dosya hesabının faiz ve mahsup yönünden yeniden yapılması talebimizdir.
AÇIKLAMALAR
1. Dosyada [tarih] tarihinde yapılan hesapta borç [….] TL olarak gösterilmiştir. Hesapta [takip tarihinden sonraki faiz yasal faiz oranıyla hesaplanmış] [borçlunun [tarih] tarihli [….] TL ödemesi doğrudan asıl alacaktan düşülmüş] olup bu hâliyle hesap eksiktir.
A. Takip sonrası faiz, takip talebindeki türde ve oranda işler (İİK m.58; 3095 sayılı Kanun m.2)
2. Takip talebimizde ve kesinleşen ödeme emrinde asıl alacağa takip tarihinden itibaren değişen oranlarda avans faizi istenmiştir. Takip bu hâliyle kesinleşmiştir. Takip tarihinden sonraki faizin, her dönemde geçerli avans faizi oranıyla hesaplanması gerekir.
3. Avans faizi oranı [yıl]ın ilk yarısında yüzde [….], ikinci yarısında yüzde [….], [yıl]da yüzde [….] olarak uygulanmalıdır.
B. Dosyaya yapılan ödeme önce faiz ve giderlere sayılır (TBK m.100)
4. Borçlu ödeme tarihinde faiz ve giderleri ödemede gecikmiş durumdaydı. [Tarih] tarihli [….] TL ödemenin önce takip giderlerine ve ödeme gününe kadar işlemiş faize, kalanının asıl alacağa mahsup edilmesi gerekir.
C. Faiz yalnız asıl alacak üzerinden yürütülmüştür (3095 sayılı Kanun m.3)
5. Talebimiz işlemiş faize yeniden faiz yürütülmesi değildir. Ekli cetvelde faiz, her dönemde ödenmemiş asıl alacak tutarı üzerinden ve basit faizle hesaplanmıştır.
SONUÇ VE TALEP
Dosya hesabının ekli cetvele göre yeniden yapılmasını, bakiye borcun borçluya bildirilmesini ve haciz işlemlerinin bu tutar üzerinden sürdürülmesini talep ederiz.
EK: Faiz ve mahsup hesap cetveli.
[Tarih]
Alacaklı vekili
Av. [Ad Soyad]
Örnek Belge 3: Bilirkişi Raporuna Faiz Hesabı Yönünden İtiraz
Alacak davasında bilirkişi faizi yasal faizle hesaplamış, temerrüt tarihini yanlış almış veya idarenin ödemesini ana paradan düşmüşse, raporun tebliğinden itibaren iki hafta içinde verilecek dilekçedir.
T.C. [….] ASLİYE [HUKUK / TİCARET] MAHKEMESİ’NE
DOSYA NO: [….]
DAVACI: [Şirket unvanı]
VEKİLİ: Av. [Ad Soyad]
DAVALI: [….] Belediye Başkanlığı
KONU: [Tarih] tarihli bilirkişi raporuna faiz hesabı yönünden itirazlarımızın sunulmasıdır.
AÇIKLAMALAR
1. Bilirkişi raporu tarafımıza [tarih] tarihinde tebliğ edilmiştir. Raporda ana para alacağımız doğru belirlenmiş, faiz ise eksik hesaplanmıştır.
A. Temerrüt tarihi (TBK m.117)
2. Davalı idareye [tarih] tarihinde tebliğ edilen ihtarnamede ödeme için [….] gün süre verilmiştir. Davalı bu sürenin dolduğu [tarih] tarihinde temerrüde düşmüştür. Raporda faizin [dava / takip] tarihinden başlatılması, dosyadaki ihtarname ve tebliğ belgesiyle bağdaşmamaktadır.
B. Faiz türü (3095 sayılı Kanun m.2; TTK m.19)
3. Müvekkil şirket tacirdir ve dava konusu [satış / iş] ticari işletmesiyle ilgilidir. Taraflardan yalnız biri için ticari iş niteliğinde olan sözleşme diğeri için de ticari iş sayılır. Davalının tacir olmaması, ticari işlerde istenebilen avans faizinin uygulanmasına engel değildir (Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, 14.05.2025, E.2024/12-779, K.2025/294).
4. Dava dilekçemizde faiz, değişen oranlarda avans faizi olarak istenmiştir. Raporda yasal faiz oranının uygulanması talebimize ve Kanuna aykırıdır.
C. Dönem oranları (3095 sayılı Kanun m.2)
5. Avans faizi oranı her yıl, önceki yılın 31 Aralık günü geçerli orana göre belirlenir; 30 Haziran günü beş puan veya daha fazla fark varsa yılın ikinci yarısında yeni oran uygulanır. Hesabın her dönem için ayrı yapılması gerekir. Dönemler ve oranlar ekli cetvelimizde gösterilmiştir.
D. Davalının ödemesinin mahsubu (TBK m.100)
6. Davalı [tarih] tarihinde [….] TL ödemiştir. Davalı bu tarihte faiz borcunu ödemede gecikmiş olduğundan ödemenin önce işlemiş faize, kalanının ana paraya sayılması gerekir. Raporda ödemenin tamamının ana paradan düşülmesi, ödeme tarihinden sonraki faizin eksik hesaplanmasına yol açmıştır.
E. Ek rapor talebi (HMK m.281)
7. Yukarıdaki hususlar gözetilerek faizin yeniden hesaplanması için bilirkişiden ek rapor alınmasını talep ederiz. Kendi hesabımız ekli cetvelde sunulmuştur.
SONUÇ VE TALEP
İtirazlarımız doğrultusunda bilirkişiden ek rapor alınmasına, alacağımızın [temerrüt tarihi] tarihinden itibaren değişen oranlarda avans faiziyle birlikte tahsiline karar verilmesini talep ederiz.
EK: Faiz hesap cetveli.
[Tarih]
Davacı vekili
Av. [Ad Soyad]
Hukukçular Evi Bu Dosyalarda Ne Yapar?
Hukukçular Evi, kamu idaresinden olan alacaklarda faiz bakımından şu işleri yürütür: temerrüt tarihinin sözleşme, fatura ve yazışmalardan belirlenmesi; ihtarnamenin faiz türü ve saklı tutma kaydıyla yazılması; dönem oranlarına göre faiz hesap cetvelinin hazırlanması; kısmi ödemelerin mahsubu ve kalan alacağın idareden istenmesi; takip talebinin ve dava dilekçesinin faiz yönünden kurulması; icra dosya hesabının ve bilirkişi raporunun denetlenmesi.
Elinizdeki sözleşme, fatura, ihtarname ve ödeme dekontlarıyla birlikte Hukukçular Evi’ne 0554 648 37 15 numaralı telefondan ulaşabilirsiniz. İlk görüşmede temerrüt tarihi, istenebilecek faiz türü ve bugüne kadar işlemiş faiz tutarı birlikte hesaplanır.
İlgili Rehberler
- Kamudan Alacak Tahsili Merkezi: Belediye, Belediye Şirketi, Üniversite Hastanesi veya Kamu Kurumu Borcunu Ödemiyor
- Bakanlıktan Alacak 2026: Bakanlık, Valilik veya Genel Bütçeli İdare Borcunu Ödemiyor — Husumet, “Ödenek Yok” Cevabı, Emanet Hesabı, Ödeme Önceliği ve Dilekçe Örnekleri
- Devlet Hastanesi Borcunu Ödemiyor 2026: İl Sağlık Müdürlüğünden ve Sağlık Bakanlığından Medikal, İlaç ve Hizmet Alacağı, Sulhe Davet ve Dilekçe Örnekleri
- Yasal Faiz Hesaplama Aracı
- Belediyeye ve Kamu Kurumuna İhtarname Örneği: Altı Belgelik Dilekçe Seti
- İdare Hakedişi Ödemiyor: Ödeme Süresi, Temerrüt İhtarı ve Faiz
- Mahkeme Kararı Var, İdare Ödemiyor: Para İlamının Tahsili
- Belediyeye Haciz: Banka Hesabı, Taşınmaz ve Araç Haczi
- Belediye Şirketinden Alacak
- Üniversite Hastanesi Borcunu Ödemiyor
- İl Özel İdaresi, Köy ve Su İdaresinden Alacak
- Belediyeyle Borç Protokolü ve Taksitlendirme
- Kamudan Alacağın Temliki ve Faktoring
- İhalesiz veya Sözleşmesiz Yapılan İşin Bedeli
Sıkça Sorulan Sorular
Belediyeden olan alacağıma hangi faizi isteyebilirim?
Şirketiniz tacirse ve iş ticari işletmenizle ilgiliyse avans faizi isteyebilirsiniz; aksi hâlde yasal faiz uygulanır (3095 m.1 ve 2). Sözleşmede temerrüt faizi oranı yazılıysa önce o orana bakılır.
Belediye tacir değil, yine de avans faizi istenir mi?
İstenir. Taraflardan yalnız biri için ticari iş niteliğinde olan sözleşme diğeri için de ticari iş sayılır (TTK m.19). Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, belediye tacir sayılmasa da iş alacaklı şirket bakımından ticari iş olduğundan ticari temerrüt faizinin istenebileceğine karar vermiştir (14.05.2025, E.2024/12-779, K.2025/294).
2026’da yasal faiz ve avans faizi yüzde kaç?
Yasal faiz 30.07.2026’ya kadar yıllık %24, 31.07.2026’dan itibaren %31’dir. Ticari işlerde istenebilen avans faizi 2026’nın tamamında %39,75’tir. 2027 oranları, Merkez Bankasının 31.12.2026 günü uygulayacağı reeskont ve avans oranlarına göre belirlenecektir.
Faiz hangi tarihten başlar?
Sözleşmede kesin ödeme günü varsa o günün geçmesiyle; yoksa ihtarla, ihtarda süre verilmişse sürenin dolmasıyla başlar (TBK m.117). İhtar çekilmemişse faiz takip veya dava tarihinden işler.
İhtar çekmeden geçen aylar için faiz isteyebilir miyim?
Sözleşmede kesin ödeme günü yoksa isteyemezsiniz. Yargıtay 15. Hukuk Dairesi, hakediş ödemelerinde idarenin temerrüdünü ihtar şartına bağlamış ve ihtardan önce gecikmeyle yapılmış ödemeler için sonradan faiz istenemeyeceğini belirtmiştir (E.1995/7193, K.1996/43).
İdare yalnız fatura tutarını ödedi; faizi sonradan isteyebilir miyim?
Faiz hakkınızı sözleşmede veya en geç ödeme anına kadar yaptığınız bir bildirimde saklı tuttuysanız isteyebilirsiniz (TBK m.131). İhtarnamede faizin isteneceğinin yazılmış olması Yargıtay Hukuk Genel Kurulunca saklı tutma sayılmıştır (E.2018/13-1031, K.2020/209).
Kısmi ödeme ana paradan mı düşülür, faizden mi?
Borçlu faizi ödemede gecikmişse ödeme önce işlemiş faize, kalanı ana paraya sayılır (TBK m.100). Temerrüde düşmüş idarenin fatura tutarı kadar yaptığı ödeme de bu kurala tabidir; mahsubu idareye yazıyla bildirmek gerekir.
İşlemiş faize de faiz işler mi?
İşlemez. Kanuni faiz ve temerrüt faizi hesaplanırken mürekkep faiz yürütülemez (3095 m.3). Faiz yalnız ödenmeyen ana para üzerinden hesaplanır; işlemiş faiz cetvelde ayrı kalem olarak gösterilir.
Faiz oranı değişince eski günlere yeni oran uygulanır mı?
Uygulanmaz. Her gün için o gün yürürlükte olan oran işler. 31.07.2026’da yasal faiz %31’e çıkmış olsa da 01.06.2024–30.07.2026 arasındaki günler %24 ile hesaplanır.
Takip talebine yasal faiz yazdım, sonradan avans faizine çevirebilir miyim?
Buna güvenilmemelidir. Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, takipte yasal faiz isteyip ticari faiz hakkını saklı tutan alacaklının, borç ödendikten sonra aradaki farkı isteyemeyeceğine karar vermiştir (E.2017/4-1704, K.2020/534). Faiz türü ihtarda ve takip talebinde baştan doğru yazılmalıdır.
Mahkeme kararından sonra faiz işlemeye devam eder mi?
Adli yargı ilamında hükmedilen faiz ödeme gününe kadar işler. İdari yargının tazminat kararlarında kararın tebliği ile ödeme arasındaki süreye tecil faizi oranında faiz ödenir; hesap numarasının idareye bildirilmesine kadar geçen süre için faiz işlemez (İYUK m.28).
İdare “ödenek yoktu” diyor; faizden kurtulur mu?
Kurtulmaz. Temerrüt faizi borçlunun kusuruna bağlı değildir; Kanun kusursuzluk savunmasını gecikme tazminatı ve faizi aşan zarar için tanımıştır (TBK m.118 ve 122).
Faiz hesabını hangi belgeyle sunmalıyım?
Ana parayı, temerrüt tarihini ve dayanağını, her dönemin gün sayısını ve oranını, varsa ödemelerin tarihini ve mahsubunu gösteren bir hesap cetveliyle. Cetvele ihtarname ve tebliğ belgesi, fatura ve ödeme dekontları eklenir.
Kaynakça
- 3095 sayılı Kanuni Faiz ve Temerrüt Faizine İlişkin Kanun (16.07.2026 tarihli ve 7589 sayılı Kanunun 10. maddesiyle değişik m.1 işlenmiş metin).
- 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu; 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu.
- 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu; 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu; 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu.
- 4735 sayılı Kamu İhale Sözleşmeleri Kanunu; 5018 sayılı Kamu Malî Yönetimi ve Kontrol Kanunu; Türkiye Cumhuriyeti Anayasası m.46.
- Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası, Reeskont ve Avans Faiz Oranları tablosu (yürürlük tarihleri: 31.12.2022, 24.06.2023, 23.12.2023, 01.04.2024, 28.12.2024, 08.03.2025, 17.09.2025, 20.12.2025).
- 8485 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı, Resmî Gazete 21.05.2024, sayı 32552; Merkez Bankasının mal ve hizmet tedarikinde geç ödemelere ilişkin Tebliği, Resmî Gazete 02.01.2026, sayı 33125.
- Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, 14.05.2025, E.2024/12-779, K.2025/294; 25.02.2020, E.2018/13-1031, K.2020/209; 07.07.2020, E.2017/4-1704, K.2020/534.
- Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, 27.09.2000, E.2000/12-1148, K.2000/1193 ve 09.10.2002, E.2002/12-709, K.2002/781 (sonraki mahkeme kararlarındaki ve yayımlanmış incelemelerdeki aktarımları üzerinden).
- Yargıtay 15. Hukuk Dairesi, 15.01.1996, E.1995/7193, K.1996/43 ve E.2017/2176, K.2018/333; Yargıtay 12. Hukuk Dairesi, E.2018/3705, K.2018/9271.
Bu sayfa genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; örneklerdeki rakamlar varsayımsal bir dosyaya aittir ve her dosyanın faizi kendi sözleşmesine, temerrüt tarihine ve ödemelerine göre ayrıca hesaplanmalıdır.
İlgili ana rehberler
Kamudan Alacak Tahsili Merkezi · İcra ve İflas Hukuku Rehberi · Kamu İhale Hukuku Rehberi · Dilekçe Örnekleri · İletişim
Somut olayınıza özgü değerlendirme için hukuk büromuzla iletişime geçebilirsiniz.


