Devlet Hastanesi Borcunu Ödemiyor 2026: İl Sağlık Müdürlüğünden ve Sağlık Bakanlığı Döner Sermayesinden Medikal, İlaç ve Hizmet Alacağı — Borçlu Kim, Ödeme Sırası, Sulhe Davet ve Taksit, Kamu Denetçiliği Başvurusu, Taraf Değişikliği ve Dilekçe Örnekleri (209 m.1, 3, 12; 659 sayılı KHK m.9-11; 5018 m.34; İİK m.82; HMK m.124)
20 Kasım 2026

Devlet Hastanesi Borcunu Ödemiyor 2026: İl Sağlık Müdürlüğünden ve Sağlık Bakanlığı Döner Sermayesinden Medikal, İlaç ve Hizmet Alacağı — Borçlu Kim, Ödeme Sırası, Sulhe Davet ve Taksit, Kamu Denetçiliği Başvurusu, Taraf Değişikliği ve Dilekçe Örnekleri (209 m.1, 3, 12; 659 sayılı KHK m.9-11; 5018 m.34; İİK m.82; HMK m.124)

Devlet hastanesi, il sağlık müdürlüğü veya Sağlık Bakanlığına bağlı başka bir sağlık tesisi medikal, ilaç ya da hizmet faturasını ödemiyorsa borçlu hastane veya müdürlük değil, Sağlık Bakanlığıdır; talep, ihtar, sulhe davet, takip ve dava Bakanlığa yöneltilir. Bu birimlerin tüzel kişiliği yoktur; Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, il sağlık müdürlüğüne karşı açılan davada davacıya davasını Sağlık Bakanlığına yöneltmesi için süre verilmesi gerektiğine karar vermiştir (24.06.2021, E.2018/154, K.2021/844). Alımların bedeli çoğunlukla Bakanlığa bağlı döner sermaye işletmesinden ödenir; bu döner sermayeye ait bütün mallar Devlet malı hükmündedir ve haczedilemez (209 sayılı Kanun m.1 ve 12; İİK m.82). Tahsil bu nedenle hacizle değil ihtar, sulh ve ilamla yürür. Firma Bakanlığı sulhe davet edebilir; davet yazısının tebliğiyle alacağın tabi olduğu kanuni süreler durur, başvuru altmış gün içinde sonuçlandırılır ve düzenlenen sulh tutanağı ilam hükmündedir (659 sayılı KHK m.9 ve 10).

Bu konuda hukuki destek almak ister misiniz? Uzman hukuk büromuzla iletişime geçebilirsiniz.

Bu rehber, devlet hastanelerine, eğitim ve araştırma hastanelerine, ağız ve diş sağlığı merkezlerine ve il sağlık müdürlüklerine ilaç, tıbbi sarf malzemesi, cihaz, laboratuvar, görüntüleme, yemek, temizlik ve benzeri mal ve hizmet satan ve bedelini alamayan firmalar için yazıldı. Borçlunun kim olduğu, ödemenin hangi bütçeden ve hangi sırayla yapıldığı, haczin neden kapalı olduğu, Bakanlığın sulhe nasıl davet edileceği, Kamu Denetçiliği Kurumuna başvurunun ne sağladığı, yanlış birime karşı açılan davanın nasıl düzeltileceği ve mahkeme kararının nasıl tahsil edileceği kanun maddeleriyle anlatılır. Sayfada dört örnek yer alır: il sağlık müdürlüğüne ödeme talebi ve temerrüt ihtarı, Sağlık Bakanlığına sulhe davet ve taksit teklifi, davanın Sağlık Bakanlığına yöneltilmesi için taraf değişikliği talebi ve Kamu Denetçiliği Kurumuna başvuru. Dosyanız için Hukukçular Evi’ne 0554 648 37 15 numaralı telefondan ulaşabilirsiniz.

Bu yazının dayanakları. 209 sayılı Sağlık Bakanlığına Bağlı Sağlık Kurumları ile Esenlendirme (Rehabilitasyon) Tesislerine Verilecek Döner Sermaye Hakkında Kanun m.1, 3, 12 ve ek m.2; 1 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi m.363, 371 ve 372; 3359 sayılı Sağlık Hizmetleri Temel Kanunu ek m.9; 659 sayılı Kanun Hükmünde Kararname m.2, 6, 9, 10, 11 ve 15; 5018 sayılı Kamu Malî Yönetimi ve Kontrol Kanunu m.20 ve 34, geçici m.11 ve ekli (I) sayılı cetvel; Döner Sermayeli İşletmeler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği (Resmî Gazete 01.05.2007, sayı 26509) m.21 ve 22; 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu m.22; 4735 sayılı Kamu İhale Sözleşmeleri Kanunu m.7, 11, 20, 25 ve 26; 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu m.89, 97, 117, 131, 146, 147, 154 ve 156; 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu m.4, 5/A, 16, 19 ve 1530; 3095 sayılı Kanun m.1 ve 2; 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu m.32, 62, 67 ve 82; 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu m.2, 6, 10, 17, 124 ve 188; 6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu m.15; 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu m.5, 17, 20 ve 21; 4982 sayılı Bilgi Edinme Hakkı Kanunu m.11.

Anılan kararlar: Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, 24.06.2021, E.2018/154, K.2021/844; Yargıtay 7. Hukuk Dairesi, 09.03.2016, E.2015/6179, K.2016/5814; Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, 23.01.2008, E.2008/12-50, K.2008/8; Anayasa Mahkemesi, 21.10.1992, E.1992/13, K.1992/50; Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, 14.05.2025, E.2024/12-779, K.2025/294; Yargıtay 8. Hukuk Dairesi, 28.12.2012, E.2012/12455, K.2012/13378. Kararlar yayımlanmış metinleri ve özetleri üzerinden verilmiştir. İlk iki karar işçilik alacağı davalarında verilmiştir; bu yazıda yalnız il sağlık müdürlüğünün ve devlet hastanesinin tüzel kişiliğine ve husumete ilişkin bölümleri için anılmıştır. Sağlık Bakanlığı hastanelerinden olan tedarikçi alacaklarında faiz türüne veya görevli mahkemeye özgü, doğrulanmış bir Yargıtay kararı bu yazıda kullanılmamıştır; bu konular kanun metinleri üzerinden açıklanmıştır.

Yazı 20 Kasım 2026 tarihinde yürürlükte olan mevzuat metinleri esas alınarak hazırlanmıştır. Borçlunun türüne göre tahsil yolunun tamamı için Kamudan Alacak Tahsili Merkezi sayfasına bakabilirsiniz.

Borçlu Kim? Devlet Hastanesi Değil, Sağlık Bakanlığı

Firma malı hastanenin deposuna teslim eder, yazışmayı satın alma birimiyle yürütür, faturayı hastane ya da il sağlık müdürlüğü adına keser. Karşısındaki borçluyu da bu yüzden “hastane” olarak görür. Hukuken durum farklıdır. Sağlık Bakanlığı genel bütçe kapsamındaki bir kamu idaresidir (5018 sayılı Kanuna ekli (I) sayılı cetvel). Bakanlığın il ve ilçe yönetim birimleri il ve ilçe sağlık müdürlükleridir; il sağlık müdürlüğü bünyesinde kamu hastaneleri, ilaç ve tıbbi cihaz gibi alanlarda başkanlıklar kurulabilir (1 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi m.371). Hastaneler başhekim tarafından yönetilir (m.372). Bunların hiçbiri ayrı bir tüzel kişi değildir; hepsi Bakanlığın teşkilatıdır.

Yargı kararları da aynı sonuca varır. Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, davalı olarak il sağlık müdürlüğünün gösterildiği bir davada, müdürlüğün tüzel kişiliği bulunmadığından taraf ehliyetinin olmadığını belirtmiş ve davacıya davasını Sağlık Bakanlığına yöneltmesi için süre verilmesi gerektiğine karar vermiştir (24.06.2021, E.2018/154, K.2021/844). Yargıtay 7. Hukuk Dairesi de devlet hastanelerinin bağımsız tüzel kişiliğinin bulunmadığını, husumetin Sağlık Bakanlığına yöneltilmesi gerektiğini ve başhekimliğe yapılan tebligatla taraf teşkilinin sağlanamayacağını kabul etmiştir (09.03.2016, E.2015/6179, K.2016/5814). Her iki karar işçilik alacağı davasında verilmiştir; tüzel kişiliğe ilişkin tespitleri tedarikçi alacağı bakımından da aynı sonucu doğurur.

Bakanlığın davada ve takipte taraf olabilmesinin dayanağı ayrıca yazılıdır: genel bütçe kapsamındaki idareler, kendi iş ve işlemleriyle ilgili olarak açılacak davalarda ve icra işlemlerinde taraf sıfatına sahiptir (659 sayılı KHK m.6). Bakanlıkta bu Kararnamenin hukuk birimlerine verdiği görevleri Hukuk Hizmetleri Genel Müdürlüğü yürütür (1 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi m.363).

Sözleşmeyi imzalayan birime göre borçlu ve husumet

Sözleşmeyi imzalayan veya malı teslim alan birimHukuki niteliğiTalebin ve davanın yöneltileceği kişi
Devlet hastanesi, eğitim ve araştırma hastanesi başhekimliğiBakanlığın sağlık tesisi; tüzel kişiliği yoktur (1 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi m.372; Yargıtay 7. HD, K.2016/5814)Sağlık Bakanlığı
İl veya ilçe sağlık müdürlüğü, müdürlük bünyesindeki başkanlıklarBakanlığın il ve ilçe yönetim birimi; tüzel kişiliği yoktur (m.371; Yargıtay HGK, K.2021/844)Sağlık Bakanlığı
Ağız ve diş sağlığı merkezi, birinci basamak kuruluşları gibi Bakanlığa bağlı diğer sağlık kuruluşlarıBakanlık kurum ve kuruluşu (209 sayılı Kanun m.3)Sağlık Bakanlığı
Döner sermaye işletmesi veya saymanlığıBakanlığın merkez ve taşra teşkilatında kurulan işletme; muhasebe hizmetleri Bakanlıkça yürütülür (209 sayılı Kanun m.1 ve ek m.2)Sağlık Bakanlığı
Üniversiteyle birlikte kullanılan hastaneBirlikte kullanım protokolüne tabi sağlık tesisi (3359 sayılı Kanun ek m.9)Sözleşmenin tarafına ve faturanın muhatabına bakılır
Üniversitenin sağlık uygulama ve araştırma merkeziÜniversite tüzel kişiliğine bağlı birimÜniversite (rektörlük)
Şehir hastanesiAlımı Bakanlık da görevli şirket de yapmış olabilirSözleşmeyi kim imzaladıysa o: Sağlık Bakanlığı veya görevli şirket

Tablonun son üç satırı ayrı bir dikkat ister. Üniversite hastanelerinde borçlu üniversitedir ve o dosyaların kuralları farklıdır; ayrıntısı üniversite hastanesi borcunu ödemiyor yazımızdadır. Üniversiteyle birlikte kullanılan eğitim ve araştırma hastanelerinde sözleşmenin tarafı çoğu zaman Bakanlıktır; yine de sözleşmenin başlığına ve protokol tarihine bakılmadan muhatap belirlenmemelidir. Şehir hastanelerinde ise tedarikçi bazen Bakanlığa, bazen hastanenin yapım ve işletmesini üstlenen görevli şirkete satış yapar; görevli şirketten alacaklı olan tedarikçi ve alt yükleniciler için kamu–özel iş birliği ve şehir hastanesi uyuşmazlıkları sayfamıza bakılmalıdır.

Dilekçeye ne yazılır? Borçlu olarak “T.C. Sağlık Bakanlığı” gösterilir; hangi birimin işlemi olduğu parantez içinde belirtilir: “T.C. Sağlık Bakanlığı ([….] İl Sağlık Müdürlüğü, [….] Devlet Hastanesi)”. Yalnız hastanenin, başhekimliğin veya döner sermaye saymanlığının adı yazılarak açılan dava husumet itirazıyla karşılaşır. Böyle bir dava açılmışsa ne yapılacağı aşağıda ayrı bir başlıkta anlatılmıştır.

Ödeme Hangi Bütçeden Yapılır? Döner Sermaye ve Genel Bütçe

Sağlık Bakanlığının merkez ve taşra teşkilatında döner sermaye işletmesi kurulabilir (209 sayılı Kanun m.1). Bakanlık, muayene, tedavi, laboratuvar ve benzeri hizmetlerden elde edilen gelirleri döner sermayeye gelir kaydettirmeye ve bu gelirlerden karşılanmak üzere işletmelere tüketim maddesi, tıbbi ve cerrahi alet, malzeme ve cihaz satın alınması, ihtiyaç hâlinde hizmet satın alınması gibi konularda yetki vermeye yetkilidir (m.3). Hastanelerin ilaç, sarf malzemesi, cihaz ve hizmet alımlarının bedeli bu nedenle çoğunlukla döner sermaye bütçesinden ödenir.

Kanun toplu alıma da izin verir. Döner sermayeli işletmelerin tıbbi cihaz, tıbbi sarf malzemesi, ilaç ve büro malzemesi gibi merkezî olarak satın alınmasında fayda görülen mal alımları ile hizmet alımları, bedelleri her döner sermaye işletmesinin kendi bütçesinden karşılanmak kaydıyla toplu olarak yapılabilir; bu durumda ita amirliği Sağlık Bakanlığınca belirlenir (209 sayılı Kanun m.3). Toplu alımla yapılan satışta malı bir hastane teslim alır, ihaleyi başka bir birim yapar, bedel ise her işletmenin kendi bütçesinden ödenir. Firma, ödeme talebini yazarken sözleşmeyi imzalayan birimi ve malı teslim alan tesisi ayrı ayrı göstermelidir.

Bakanlığın bütün alımları döner sermayeden karşılanmaz; bir bölümü genel bütçe ödeneğinden yapılır. Hangi kaynağın kullanıldığı sözleşmeden ve ödeme emri belgesinden anlaşılır. Genel bütçeden yapılan ödemelerin aşamaları, “ödenek yok” cevabı ve emanet hesabı bakanlıktan alacak yazımızda anlatılmıştır. Bu ayrım yalnız muhasebeyi ilgilendirmez: ödeme sırasını ve öncelikleri belirleyen kural iki kaynakta farklıdır.

Ödemenin kaynağına göre uygulanan kurallar

KaynakÖdeme sırası ve öncelikDayanak
Döner sermaye bütçesiÖdeme emri belgesi en geç yedi iş günü içinde incelenir; nakit yetmezse giderler muhasebe kayıtlarına alınma sırasına göre ödenir; özlük hakları, vergi ve primler, belirlenen tutarın altındaki giderler, sürekli hizmet alımları ve personel ek ödemeleri öne alınırDöner Sermayeli İşletmeler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği m.21 ve 22
Genel bütçe ödeneğiNakit yetmezse giderler muhasebe kayıtlarına alınma sırasına göre ödenir; vergi ve primlere, tarifeye bağlı ödemelere, ilama bağlı borçlara ve ödenmemesi hâlinde faiz gibi ek yük getirecek borçlara öncelik verilir5018 sayılı Kanun m.34
Toplu (merkezî) alımBedel her döner sermaye işletmesinin kendi bütçesinden karşılanır; ita amirliğini Bakanlık belirler209 sayılı Kanun m.3

“Sıranız Gelmedi” Cevabı: Ödeme Sırasının Hukuki Değeri

Döner sermayeli işletmelerde ödeme emri belgeleri, muhasebe birimine geliş tarihinden itibaren en geç yedi iş günü içinde incelenir; uygun bulunanlar muhasebeleştirilir ve tutarları işletmenin nakit mevcudu dikkate alınarak hak sahiplerine ödenir (Yönetmelik m.21). Nakit mevcudu bütün ödemeleri karşılamıyorsa giderler muhasebe kayıtlarına alınma sırasına göre ödenir. Yönetmelik bu sıranın önüne beş kalem koyar: katkı payları dışındaki özlük hakları; kanunları gereğince diğer kamu idarelerine ödenmesi gereken vergi, resim, harç, prim ve benzeri tutarlar; çeşidine bakılmaksızın belirlenen tutarın altındaki giderler; temizlik, yemek, güvenlik ve bilgisayar sistemlerine yönelik hizmet alımları gibi yoğun emek gerektiren, düzenli ve kesintisiz yürütülmesi gereken hizmetler; personele döner sermaye gelirlerinden yapılan ek ödemeler (m.22).

Bu hükümden iki sonuç çıkar. Birincisi, ilaç ve tıbbi malzeme faturası öncelikli kalemler arasında değildir; kayıt sırasını bekler. İhalesi yapılan yemek, temizlik ve güvenlik gibi sürekli hizmet alımlarının bedeli ise öncelikli kalemler arasındadır; bu işleri yapan firma ödeme talebinde Yönetmeliğin bu bendine açıkça dayanmalıdır. İkincisi, sıra kuralı idarenin iç ödeme düzenidir; borcun vadesini uzatmaz ve temerrüdü ortadan kaldırmaz. Ödeme günü geçmişse veya ihtar çekilmişse faiz işlemeye devam eder. Faturanın ödeme sırasında beklediğini bildiren yazılı bir cevap ise borcun idarece kabul edildiğini gösterir; borcun ikrarı zamanaşımını keser (TBK m.154).

Firmanın bu aşamada bilmesi gereken üç şey vardır: fatura için ödeme emri belgesi düzenlenmiş mi, belge muhasebe birimi kayıtlarına hangi tarihte ve hangi sırayla alınmış, eksik görülen bir belge var mı. Yönetmelik uyarınca noksanlığı nedeniyle ilgili birime iade edilen ödeme emri belgesi, noksanlık tamamlandıktan sonra yeni giriş sırasına göre ödenir (m.22). Eksik bir imza veya tutanak, faturayı sıranın sonuna gönderebilir. Bu bilgiler idareden yazıyla istenir; kurum ve kuruluşlar istenen bilgi veya belgeye erişimi on beş iş günü içinde sağlar (4982 sayılı Kanun m.11). Başvurunun nasıl yapılacağı bilgi edinme hakkı yazımızda anlatılmıştır; bu dosyaya özgü örnek aşağıdadır.

Alacak Hangi Belgelerle İspatlanır?

Malın veya hizmetin idareye teslim edildiğini ispat yükü bedeli isteyen firmadadır. İhaleyle yapılan alımlarda sözleşmede ödeme yeri ve şartlarının, teslim etme ve teslim alma şekil ve şartlarının ve muayene ve kabul işlemlerine ilişkin şartların gösterilmesi zorunludur (4735 sayılı Kanun m.7). Teslim edilen malın muayene ve kabul işlemleri idarece kurulan muayene ve kabul komisyonu tarafından yapılır (m.11). Hastane alımlarının bir bölümü ise ilan yapılmaksızın ve teminat alınmaksızın doğrudan teminle karşılanır; ilaç, aşı, serum, kan ürünleri ile hastaya özgü tıbbi sarf malzemeleri ve test ve tetkik sarf malzemeleri bunların başında gelir (4734 sayılı Kanun m.22). Doğrudan teminde elde çoğu zaman bir ihale sözleşmesi bulunmaz; alacak sipariş yazısı, onay belgesi, teslim tutanağı ve faturayla ispatlanır.

Dosyada bulunması gereken belgeler

BelgeNeyi gösterirEksikse ne yapılır
Sözleşme ve şartname ya da doğrudan temin onayı ve sipariş yazısıBorcun kaynağını, ödeme süresini ve sözleşmeyi imzalayan birimiİdareden yazıyla örneği istenir (4982 sayılı Kanun m.11)
Teslim tutanağı, muayene ve kabul komisyonu tutanağıMalın idareye teslim edildiğini ve kabul edildiğiniTeslim alan görevlinin imzası tamamlatılır; kabul tutanağı idareden istenir
Ameliyatta kullanılan malzemede kullanım tutanağıHangi malzemenin hangi tarihte kullanıldığınıHekim ve hastane görevlisi imzası aranır; faturayla eşleştirilir
Fatura ve idareye teslim kaydıBedelin tutarını ve talep tarihiniFatura listesi çıkarılır; e-fatura kayıtları eklenir
İdarenin borcu bildiren yazısı, mutabakat yazısı, kısmi ödeme dekontuBorcun idarece kabul edildiğini; zamanaşımını keser (TBK m.154)Yazılı borç teyidi istenir
İhtarname ve tebliğ belgesiTemerrüt tarihini ve faizin başlangıcını (TBK m.117)Gecikmeden ihtar çekilir

Sözleşme ve onay belgesi olmadan, sözlü talep üzerine teslim edilen malzemenin bedeli de istenebilir; ancak talebin hukuki dayanağı değişir. Bu durumda izlenecek yol ihalesiz veya sözleşmesiz yapılan işin bedeli yazımızda anlatılmıştır.

Temerrüt ve Faiz: İhtar Çekilmeden Faiz İşler mi?

Muaccel bir borcun borçlusu alacaklının ihtarıyla temerrüde düşer; borcun ifa edileceği gün birlikte belirlenmişse bu günün geçmesiyle ihtara gerek kalmadan temerrüt gerçekleşir (TBK m.117). Sözleşmede ödeme için kesin bir gün veya belirlenebilir bir süre yazılıysa faiz o sürenin dolmasıyla başlar. Doğrudan teminle yapılan ve yazılı sözleşmesi bulunmayan satışlarda ise temerrüt ihtarla kurulmalıdır.

Türk Ticaret Kanunu, ticari işletmeler arasında mal ve hizmet tedariki amacıyla yapılan işlemlerde borçlunun, sözleşmedeki ödeme süresi dolduğunda ihtara gerek olmaksızın temerrüde düşeceğini; ödeme günü belirtilmemişse faturanın alınmasını izleyen otuz günün sonunda mütemerrit sayılacağını düzenler (TTK m.1530). Hüküm “ticari işletmeler arasında” yapılan tedariki konu alır. Devlet ve diğer kamu tüzel kişileri, bir ticari işletme işletseler bile tacir sayılmaz (TTK m.16). Bakanlığın döner sermaye işletmesinin bu madde bakımından ticari işletme sayılıp sayılmayacağı kanun metninden açıkça anlaşılmaz. Dosyanın bu tartışmaya bağlanmaması için temerrüt her durumda ihtarla da kurulmalıdır.

Faizin türü ayrı bir sorudur. Bir miktar paranın ödenmesinde temerrüde düşen borçlu yasal faiz oranında temerrüt faizi öder; ticari işlerde ise Merkez Bankasının kısa vadeli avanslar için uyguladığı oran üzerinden faiz istenebilir (3095 sayılı Kanun m.1 ve 2). Taraflardan yalnız biri için ticari iş niteliğinde olan sözleşmeler, kanunda aksine hüküm bulunmadıkça diğeri için de ticari iş sayılır (TTK m.19). Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, bir belediyeye karşı yürütülen dosyada, borçlu idare tacir sayılmasa da iş alacaklı şirket bakımından ticari iş olduğundan ticari temerrüt faizinin istenebileceğine karar vermiştir (14.05.2025, E.2024/12-779, K.2025/294). Karar belediyeyle ilgilidir; dayandığı kural olan Türk Ticaret Kanununun 19. maddesi Bakanlığa karşı yürütülen dosyalarda da aynı metindir.

2026 yılında uygulanan faiz oranları

Faiz türüYıllık oranNe zaman istenir
Yasal faiz30.07.2026’ya kadar %24; 31.07.2026’dan itibaren %31Ticari olmayan işlerde (3095 sayılı Kanun m.1 ve 2)
Avans faizi2026’nın tamamında %39,75Alacaklı tacirse ve satış ticari işletmesiyle ilgiliyse (3095 sayılı Kanun m.2; TTK m.19)
Mal ve hizmet tedarikinde geç ödeme faizi2026 için %43Ticari işletmeler arasındaki tedarikte (TTK m.1530); Bakanlığa karşı uygulanması tartışmaya açıktır

İdare ana parayı ödediğinde faiz hakkı kendiliğinden korunmaz. Asıl borç ifayla sona erdiğinde faiz de sona erer; işlemiş faiz ancak ifa anına kadar yapılacak bir bildirimle saklı tutulmuşsa istenebilir (TBK m.131). İhtarnameye faiz hakkının saklı tutulduğu yazılmalı, ödeme geldiğinde bu kayıt yinelenmelidir. Dönem oranlarıyla hesabın nasıl yapılacağı ve kısmi ödemenin nasıl mahsup edileceği kamudan alacakta faiz hesabı yazımızda örneklerle gösterilmiştir; tutarı görmek için yasal faiz hesaplama aracını kullanabilirsiniz.

Ödeme Gecikince Sevkiyat Durdurulabilir mi?

Aylarca ödeme alamayan firmanın ilk düşündüğü şey sevkiyatı durdurmaktır. Devam eden bir ihale sözleşmesinde bu karar ağır sonuç doğurabilir. Yüklenicinin taahhüdünü ihale dokümanı ve sözleşme hükümlerine uygun olarak yerine getirmemesi üzerine, idarenin en az on gün süreli ve nedenleri açıkça belirtilen ihtarına rağmen aynı durumun devam etmesi hâlinde kesin teminat gelir kaydedilir ve sözleşme feshedilir (4735 sayılı Kanun m.20). Mücbir sebepler dışında taahhüdünü ihale dokümanı ve sözleşme hükümlerine uygun olarak yerine getirmemek, sözleşmenin uygulanması sırasında yasak sayılan davranışlardandır (m.25). Bu davranışta bulunduğu tespit edilenler hakkında bir yıldan az olmamak üzere iki yıla kadar bütün kamu kurum ve kuruluşlarının ihalelerine katılmaktan yasaklama kararı verilir (m.26).

Karşılıklı borç yükleyen bir sözleşmede ifayı isteyen tarafın, sözleşmenin koşullarına göre daha sonra ifa etme hakkı olmadıkça kendi borcunu ifa etmiş ya da ifasını önermiş olması gerekir (TBK m.97). İhale sözleşmelerinde bedel çoğu zaman teslim ve kabulden sonra ödenir; yani önce ifa edecek taraf yüklenicidir. İdarenin önceki partilerin bedelini ödememesinin sonraki teslimleri durdurma hakkı verip vermediği sözleşmenin ödeme ve fesih hükümlerine göre ayrıca değerlendirilmelidir. Bu değerlendirme yapılmadan ve idareye yazılı bildirimde bulunulmadan sevkiyat durdurulmamalıdır; aksi hâlde alacaklı firma, alacağını tahsil etmeye çalışırken teminatını ve ihalelere katılma hakkını kaybedebilir.

Haciz Neden Kapalı? Döner Sermaye Devlet Malı Hükmündedir

Devlet malları haczedilemez (İİK m.82). Sağlık Bakanlığı genel bütçeli bir idaredir ve elindeki mallar Devlet malıdır. Döner sermaye bakımından Kanun ayrıca açık bir hüküm koyar: döner sermayeye ait bütün mallar Devlet malı hükmündedir (209 sayılı Kanun m.12). Hastanenin döner sermaye hesabındaki para, deposundaki malzeme ve cihazları bu korumanın içindedir.

Anayasa Mahkemesinin Devlet mallarının haczedilmezliğine ilişkin kuralı incelediği kararında aktarıldığı üzere Yargıtay bu kavramı, Devlet tüzel kişiliği içindeki genel ve katma bütçeli dairelerin elinde bulunan mallar olarak anlamıştır (21.10.1992, E.1992/13, K.1992/50). Yargıtay Hukuk Genel Kurulu da askerî bir hastanenin döner sermaye hesabına konulan haczi incelediği kararında, döner sermaye hesabındaki paranın Devlet malı niteliğinde olduğunu ve döner sermaye saymanlığının bağımsız bir kişiliğinin bulunmadığını kabul etmiştir (23.01.2008, E.2008/12-50, K.2008/8). Belediyelerde olduğu gibi “hangi gelir haczedilir, hangisi haczedilemez” ayrımı bu dosyalarda yapılmaz; haciz yolu bütünüyle kapalıdır. Belediyeden olan alacaklarda durum farklıdır ve belediyeye haciz yazımızda anlatılmıştır.

Haczin kapalı olması takibin yasak olduğu anlamına gelmez. Bakanlığa karşı icra takibi açılabilir; yasak olan takip değil, Devlet malının haczidir. Takip zamanaşımını keser (TBK m.154). Ödeme emrine yedi gün içinde itiraz edilmezse takip kesinleşir; itiraz edilirse takip durur ve alacaklı bir yıl içinde itirazın iptali davası açabilir (İİK m.62 ve 67). Buna karşılık haciz yapılamayacağı için takip tek başına parayı getirmez. Bu dosyalarda ödemeyi sağlayan üç şey vardır: işleyen faiz, ilam ve idarenin kendi iradesiyle imzaladığı sulh tutanağı.

Sağlık Bakanlığına karşı başvurulabilecek yollar ve sağladıkları

YolNe sağlarSınırıDayanak
Yazılı ödeme talebi ve ihtarTemerrüdü kurar, faizi başlatır, yazılı talep kaydı oluştururZamanaşımını kesmezTBK m.117; 5018 sayılı Kanun m.34
Sulhe davet ve taksit teklifiKanuni süreleri durdurur; altmış gün içinde sonuç; tutanak ilam hükmündedirİdare kabul etmek zorunda değildir659 sayılı KHK m.9, 10 ve 11
İlamsız icra takibiZamanaşımını keser; itiraz edilmezse alacak kesinleşirHaciz yapılamaz; itirazla dururİİK m.62, 67 ve 82; TBK m.154
Arabuluculukİdareyi komisyonla masaya getirir; ödeme planı görüşülürAnlaşma zorunlu değildir6325 sayılı Kanun m.15; TTK m.5/A
Alacak davasıİlam; ilama bağlı borç cari yıl bütçesinden ödenirYargılama süresi; ilamdan sonra da haciz yokturHMK m.2; 5018 sayılı Kanun m.20 ve 34
Kamu Denetçiliği Kurumuna başvuruÜcretsiz inceleme; idareye öneriÖneri bağlayıcı değildir; yargıya taşınan uyuşmazlık incelenmez6328 sayılı Kanun m.5, 17 ve 20

Sağlık Bakanlığını Sulhe Davet: 659 Sayılı Kanun Hükmünde Kararname

Genel bütçe kapsamındaki idarelerin hukuk hizmetleri 659 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameyle düzenlenmiştir. Kararnamedeki “idare” terimi, 5018 sayılı Kanuna ekli (I) ve (II) sayılı cetvellerde yer alan kamu idarelerini ifade eder (m.2); Sağlık Bakanlığı (I) sayılı cetveldedir. Belediyelerde sulh için meclis veya encümen kararı aranır ve yetki “dava konusu olan” uyuşmazlıklarla sınırlıdır. Bakanlıkta ise takip veya dava açılmış olması aranmaz ve süreç baştan sona bu Kararnameye göre yürür. Haczin kapalı olduğu bir dosyada firmanın elindeki en işlevsel araç budur.

Sulhe davet yalnız idarenin kullanabileceği bir yol değildir. Davet, uyuşmazlığın tarafı olan gerçek veya tüzel kişilerce de yapılabilir; davette karşı tarafa ifa, itiraz veya sulh teklifinde bulunmak üzere otuz güne kadar süre verilir. Dava konusu edilmiş veya icraya intikal etmiş uyuşmazlıklarda da sulh teklif edilebilir. 6183 sayılı Kanun kapsamı dışında kalan bütün taksit tekliflerinin değerlendirilmesi de aynı madde kapsamında yapılır. Sulh başvurularının altmış gün içinde sonuçlandırılması zorunludur; bu sürede sonuçlandırılmayan istek reddedilmiş sayılır (659 sayılı KHK m.9).

Davetin firma bakımından en önemli etkisi süreler üzerindedir. Sulhe davet yazısının diğer tarafa tebliğiyle uyuşmazlık konusu hak ve alacağın tabi olduğu kanuni süreler durur. Sulh sağlanamazsa bu durum tutanağa bağlanır ve süreler tutanak tarihinden itibaren yeniden işlemeye başlar (m.10). Bu hüküm, zamanaşımı yaklaşmış eski faturalar için zaman kazandırır. Ancak altmış gün içinde hiçbir cevap verilmediğinde ve tutanak düzenlenmediğinde sürelerin hangi günden yeniden işleyeceği Kararnamede açıkça yazılı değildir. Zamanaşımı yaklaşmış alacaklarda yalnız bu hükme güvenilmemeli, süre dolmadan takip veya dava yolu ayrıca açık tutulmalıdır.

659 sayılı KHK’ye göre sulh süreci: süreler ve sonuçlar

AşamaKuralMadde
Sulhe davetFirma da davet edebilir; karşı tarafa otuz güne kadar süre verilirm.9
Kanuni sürelerDavet yazısının tebliğiyle durur; sulh sağlanamazsa tutanak tarihinden itibaren yeniden işlerm.10
İdarenin sonuçlandırma süresiAltmış gün; bu sürede sonuçlandırılmayan istek reddedilmiş sayılırm.9
Sulh tutanağıİlam hükmündedir; ilamların icrasına ilişkin genel hükümlere göre infaz olunurm.10
Tutanağın icraya konulmasıVadeye bağlanmamış alacakta imzadan itibaren iki ay dolmadan, vadeye bağlanmış alacakta vade dolmadan icraya konulamazm.10
Sulhten sonra davaÜzerinde anlaşılan hususlar hakkında taraflarca dava açılamazm.10

Sulhe kim karar verir?

Sulh tutanağını kimin imzalayacağı, tanınan hakkın değerine göre belirlenir. Kararname, idarelerin gerçek veya tüzel kişilerle aralarındaki uyuşmazlıkların sulh yoluyla hallinde yetkiyi üç basamağa ayırır ve ölçü olarak “vazgeçilen veya tanınan ya da terkin edilen hak ve menfaatin değerini” alır (m.11). Parasal sınırlar her takvim yılı başından geçerli olmak üzere yeniden değerleme oranında artırılır ve uygulanacak tutarlar her yıl ocak ayında yayımlanır (m.15).

659 sayılı KHK m.11’e göre sulh yetkisi

Tanınan hakkın değeri (kanun metnindeki tutar)Mevzuat metnine işlenmiş 2025 tutarıYetkili makam
1.000.000 TL’ye kadar (dâhil)19.560.340,50 TL’ye kadarHukuk biriminin görüşü alınarak, ilgili harcama yetkilisinin teklifi üzerine üst yönetici
1.000.000 TL’den fazla, 10.000.000 TL’ye kadar (dâhil)19.560.340,50 TL’den fazla, 195.603.407 TL’ye kadarHukuki uyuşmazlık değerlendirme komisyonunun görüşü alınarak, üst yöneticinin teklifi üzerine ilgili bakan
10.000.000 TL’den fazla195.603.407 TL’den fazlaCumhurbaşkanı

Tablodaki ikinci sütun, resmî mevzuat metnine işlenmiş son tutarları gösterir. 2026 yılında uygulanacak tutarlar, Cumhurbaşkanınca daha yüksek bir tutar belirlenmediği sürece, 2025 yılı için belirlenen %25,49 oranındaki yeniden değerleme uygulanarak bulunur; bu hesapla ilk sınır yaklaşık 24,5 milyon TL’ye, ikinci sınır yaklaşık 245,5 milyon TL’ye karşılık gelir. Bunlar hesap sonucudur; teklif verilmeden önce o yıl uygulanan resmî tutar Bakanlıktan teyit edilmelidir.

Bakan veya üst yönetici bu yetkisini, sınırlarını açıkça belirleyerek alt kademelere devredebilir; yalnızca taşra birimlerinin iş ve işlemleriyle ilgili olup illerde valilik, ilçelerde kaymakamlık onayına bağlanan işlerden doğan uyuşmazlıklarda yetki vali ve kaymakamlara da devredilebilir (m.11). Kararname metninde bakanlıklarda üst yönetici olarak müsteşar gösterilir (m.2); bugünkü teşkilatta bu yetkiyi hangi makamın kullandığı ve taşraya yetki devri yapılıp yapılmadığı Bakanlıktan öğrenilmelidir. Firma bakımından sonuç şudur: il sağlık müdürünün veya başhekimin tek başına imzaladığı bir “ödeme taahhüdü” ya da protokol, yetkili makamın onayı yoksa Kararnamedeki sulh tutanağı değildir ve ilam hükmünü taşımaz. Böyle bir yazı borcun ikrarı olarak değer taşır ve zamanaşımını keser, ancak ilam gibi icraya konulamaz.

Teklifte nelere dikkat edilir?

Sulh anlaşması, tutanakta belirtilen tutar kadar bir hakkın tanınmasını kapsar ve sulhe konu işte birden çok ihtilaf varsa asıl olan ihtilafın tamamının çözümlenmesidir (m.10). Teklif bu nedenle bütün faturaları, işlemiş faizi ve ödeme takvimini tek metinde göstermelidir. İdare çoğu zaman faizden veya bir bölümünden vazgeçilmesini ister; bu bir pazarlık konusudur, hukuki bir zorunluluk değildir. Vazgeçme kararlaştırılacaksa neyden vazgeçildiği tutarıyla yazılmalı ve vazgeçme, taksitlerin tamamının zamanında ödenmesi koşuluna bağlanmalıdır.

Sulh anlaşması hükümleri yerine getirilmezse alacak muaccel olur (m.10). Tutanağa, herhangi bir taksitin ödenmemesi hâlinde kalan borcun tamamının muaccel olacağı açıkça yazılmalıdır. Kabul edilmeyen teklif firmayı bağlamaz; ayrıca sulh görüşmeleri sırasında yapılan ikrar tarafları bağlamaz (HMK m.188). Buna rağmen teklif metnine, teklifin yalnız sulh amacıyla yapıldığı ve anlaşma sağlanamazsa alacağın tamamının istenmesi hakkının saklı tutulduğu yazılmalıdır. Belediyeler dâhil diğer idarelerle yapılan anlaşmaların şekli ve damga vergisi borç protokolü ve taksitlendirme yazımızda anlatılmıştır.

Beklemek yerine alacağı devretmek. Sulh ve dava süresini beklemek istemeyen firma alacağını bir bankaya veya faktoring şirketine devretmeyi düşünebilir. İhale sözleşmelerinde devir çoğu zaman idarenin iznine ve noter temliknamesine bağlanmıştır; devirden önce vergi ve sosyal güvenlik borcu kesintileri de hesaba katılmalıdır. Koşullar ve temlikname örneği kamudan alacağın temliki ve faktoring yazımızdadır.

Görevli ve Yetkili Mahkeme, Arabuluculuk

İhale sözleşmesinden veya doğrudan teminden doğan bedel alacağı özel hukuk ilişkisinden kaynaklanır ve adli yargıda görülür. Malvarlığı haklarına ilişkin davalarda görevli mahkeme, aksine bir düzenleme bulunmadıkça asliye hukuk mahkemesidir (HMK m.2). Asliye ticaret mahkemesinin görevine giren ticari dava, her iki tarafın da ticari işletmesiyle ilgili hususlardan doğan davadır (TTK m.4). Devlet tacir sayılmaz (TTK m.16). Bu hükümler karşısında Sağlık Bakanlığına karşı açılacak bedel davası kural olarak asliye hukuk mahkemesinde görülür.

Ticari davalardan konusu bir miktar para olan alacak ve itirazın iptali davalarında dava açılmadan önce arabulucuya başvurulmuş olması dava şartıdır (TTK m.5/A). Bakanlığa karşı açılan bedel davası ticari dava sayılmadığı ölçüde bu şart aranmaz. Yine de dava öncesinde arabulucuya başvurmak iki bakımdan yararlıdır: mahkeme davayı ticari dava olarak nitelendirirse dava şartı eksikliğinden ret riski ortadan kalkar ve idare yazılı bir ödeme planını görüşmek üzere masaya gelir. Arabuluculuk müzakerelerinde idareyi, üst yönetici tarafından belirlenen iki üye ile hukuk birimi amiri veya onun belirleyeceği bir avukat ya da hukuk müşavirinden oluşan komisyon temsil eder (6325 sayılı Kanun m.15). Sürecin genel işleyişi ticari uyuşmazlıklarda dava şartı arabuluculuk sayfamızda anlatılmıştır.

Yetkili mahkemeyi belirlerken önce sözleşmeye bakılır. Tacirler ve kamu tüzel kişileri, aralarındaki uyuşmazlık için bir veya birden fazla mahkemeyi sözleşmeyle yetkili kılabilir; aksi kararlaştırılmadıkça dava yalnız bu mahkemelerde açılır (HMK m.17). İhale sözleşmelerinde uyuşmazlıkların hangi yer mahkemesinde çözüleceğini gösteren bir hüküm yer alabilir; dava açılmadan önce bu maddeye bakılır. Yetki şartı yoksa dava, genel yetkili mahkeme olan davalının yerleşim yeri mahkemesinde veya sözleşmenin ifa edileceği yer mahkemesinde açılabilir (HMK m.6 ve 10). Para borçları, aksine bir anlaşma yoksa alacaklının ödeme zamanındaki yerleşim yerinde ifa edilir (TBK m.89).

Dava Yanlış Birime Karşı Açıldıysa: Taraf Değişikliği

Uygulamada en sık görülen hata, davanın veya takibin sözleşmeyi imzalayan hastaneye, başhekimliğe ya da il sağlık müdürlüğüne karşı açılmasıdır. Bu birimlerin tüzel kişiliği bulunmadığından taraf ehliyetleri yoktur. Hata fark edildiğinde dava kendiliğinden kaybedilmiş olmaz; Kanun bir düzeltme yolu tanır.

Bir davada taraf değişikliği kural olarak karşı tarafın açık rızasıyla mümkündür. Ancak maddi bir hatadan kaynaklanan veya dürüstlük kuralına aykırı olmayan taraf değişikliği talebi, karşı tarafın rızası aranmaksızın hâkim tarafından kabul edilir. Dava dilekçesinde tarafın yanlış veya eksik gösterilmesi kabul edilebilir bir yanılgıya dayanıyorsa hâkim, karşı tarafın rızasını aramaksızın taraf değişikliği talebini kabul edebilir (HMK m.124). Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, il sağlık müdürlüğünün davalı gösterildiği davada bu hükmü uygulamış ve davacıya davasını Sağlık Bakanlığına yöneltmesi için süre verilmesi gerektiğine karar vermiştir (24.06.2021, E.2018/154, K.2021/844).

Talep gecikmeden yapılmalıdır. Sözleşmeyi, teslim tutanaklarını ve yazışmaları yanlış gösterilen birimin imzalamış olması, faturaların onun adına düzenlenmesi ve davayı zaten Bakanlığın hukuk biriminin takip etmesi, yanılgının kabul edilebilir olduğunu gösteren olgulardır. Kanun bu durumda bir yük de öngörür: hâkim, davanın tarafı olmaktan çıkarılan ve aleyhine dava açılmasına sebebiyet vermeyen kişi lehine yargılama giderlerine hükmeder (HMK m.124). Baştan doğru hasım gösterilmesi bu riski ortadan kaldırır.

Kamu Denetçiliği Kurumuna Başvuru: Ne Sağlar, Ne Sağlamaz?

Kamu Denetçiliği Kurumu, idarenin işleyişiyle ilgili şikâyet üzerine idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir (6328 sayılı Kanun m.5). Kuruma gerçek ve tüzel kişiler başvurabilir; başvurudan herhangi bir ücret alınmaz (m.17). Kabul edilmiş bir malın bedelinin ödenmemesi ve ödeme sırasının bildirilmemesi, idarenin bir tutumu olarak şikâyete konu edilebilir. Kurumun tedarikçi alacaklarına ilişkin kararları bu yazıda ayrıca incelenmemiştir; başvurunun nasıl sonuçlanacağı dosyaya göre değişir.

Başvurunun şartları Kanunda sayılmıştır. Kuruma başvurulabilmesi için idari başvuru yollarının tüketilmesi gerekir; başvuru, idarenin cevabının tebliğinden, idare altmış gün içinde cevap vermemişse bu sürenin bitmesinden itibaren altı ay içinde yapılır (m.17). Uygulamada bunun anlamı şudur: önce idareye yazılı ödeme talebinde bulunulur, cevap veya altmış günlük sessizlik beklenir, ardından altı ay içinde Kuruma başvurulur. Yargı organlarında görülmekte olan veya yargı organlarınca karara bağlanmış uyuşmazlıklara ilişkin başvurular incelenmez (m.17). Dava açıldıktan sonra bu yol kapanır.

Kurum incelemesini başvuru tarihinden itibaren en geç altı ay içinde sonuçlandırır; sonucu ve varsa önerilerini ilgili mercie ve başvurana bildirir. İlgili merci, Kurumun önerdiği çözümü uygulanabilir görmezse bunun gerekçesini otuz gün içinde Kuruma bildirir (m.20). Kurumun kararı bir öneridir; idareyi ödemeye zorlamaz ve ilam yerine geçmez.

Kamu Denetçiliği Kurumuna başvuru: şartlar ve süreler

KonuKuralMadde
Kim başvurabilirGerçek ve tüzel kişiler; tüzel kişide unvan, yerleşim yeri, yetkili kişinin imzası ve yetki belgesi aranırm.17
Ön şartİdari başvuru yollarının tüketilmesim.17
Başvuru süresiİdarenin cevabının tebliğinden veya altmış günlük cevapsızlıktan itibaren altı aym.17
İncelenmeyen başvuruYargıda görülmekte olan veya karara bağlanmış uyuşmazlıklarm.17
ÜcretAlınmazm.17
SonuçlandırmaEn geç altı ay; idare öneriyi uygulamayacaksa gerekçesini otuz gün içinde bildirirm.20

Süreler bakımından bir yanılgıya düşülmemelidir. Kanun, dava açma süresi içinde yapılan başvurunun işlemeye başlamış olan dava açma süresini durduracağını söyler (m.17 ve 21). Bu hüküm dava açma süresine ilişkindir; Kanunda başvurunun alacağın zamanaşımını kestiğine veya durdurduğuna ilişkin bir hüküm yer almaz. Zamanaşımı yaklaşmış alacaklarda Kuruma başvuru tek başına yeterli görülmemelidir. Bu yol, tutarı dava masrafını karşılamayan alacaklarda, idarenin hiçbir yazıya cevap vermediği dosyalarda ve sulh teklifinin yanında ikinci bir baskı aracı olarak anlamlıdır.

Zamanaşımı ve Beş Yıllık Yazılı Talep Kuralı

Kanunda aksine bir hüküm bulunmadıkça her alacak on yıllık zamanaşımına tabidir (TBK m.146). İlaç ve tıbbi malzeme satışından doğan bedel alacağı bu genel süreye girer. Eser sözleşmesinden doğan alacaklar ile kira bedelleri gibi dönemsel edimler beş yıllık süreye tabidir (TBK m.147); hastaneye cihaz kiralayan veya belirli bir eseri meydana getirmeyi üstlenen firmanın alacağında bu süre gözetilmelidir. Zamanaşımı, borçlunun borcu ikrar etmesi, özellikle kısmen ifada bulunması ya da alacaklının dava açması veya icra takibinde bulunmasıyla kesilir (TBK m.154); kesilmeyle yeni bir süre işlemeye başlar (m.156). Süre fatura bazında işler. Telefon görüşmeleri ve sözlü ödeme vaatleri süreyi kesmez.

Kamu maliyesi mevzuatı bunlara ayrı bir kural ekler. Kamu idarelerinde, ilgili olduğu mali yılın sonundan başlayarak beş yıl içinde alacaklısı tarafından geçerli bir mazerete dayanmaksızın yazılı olarak talep edilmediği veya belgeleri verilmediği için ödenemeyen borçlar zamanaşımına uğrayarak kamu idaresi lehine düşer (5018 sayılı Kanun m.34). Döner sermayeli işletmelerin bütçe ve muhasebe işlemleri, aynı Kanunun geçici 11. maddesine dayanılarak çıkarılan Yönetmeliğe tabidir ve Yönetmelikte bu yönde ayrı bir hüküm yer almaz. Yine de firma tedbirli davranmalı, talebini ve belgelerini bu süre içinde yazılı olarak sunmalı ve evrak kayıt numarasını almalıdır.

Sulhe davet yazısının tebliğiyle kanuni sürelerin durduğu yukarıda açıklanmıştır (659 sayılı KHK m.10). Durma, süreyi baştan başlatmaz; yalnız işlemesini erteler. Kesin sonuç isteyen firma, eski faturalarda yazılı borç ikrarı almalı ya da süre dolmadan takip veya dava yoluna gitmelidir.

Mahkeme Kararından Sonra: İlam Nasıl Tahsil Edilir?

Bedel davası adli yargıda görüldüğünden karar bir adli yargı ilamıdır. İlam icra dairesine verilir ve borçluya yedi gün içinde ödeme yapmasını bildiren icra emri gönderilir (İİK m.32). İdare ve vergi mahkemesi kararlarında aranan, banka hesap numarasının idareye bildirilmesi ve otuz gün beklenmesi usulü adli yargı ilamlarında uygulanmaz; Yargıtay 8. Hukuk Dairesi bu yönde karar vermiştir (28.12.2012, E.2012/12455, K.2012/13378).

İlamdan sonra da haciz yapılamaz; ödeme bütçe hükümleriyle alınır. Kamu idareleri bütçelerindeki ödeneklerin üzerinde harcama yapamaz; ancak ilama bağlı borçlar ilgili kamu idaresinin cari yıl bütçesinden ödenir (5018 sayılı Kanun m.20). Genel bütçeden yapılan ödemelerde nakit yetersizliği hâlinde ilama bağlı borçlara öncelik verilir (m.34). Döner sermaye işletmelerinin ödeme önceliğini düzenleyen Yönetmelik hükmünde ilama bağlı borçlar ayrıca sayılmamıştır (m.22). Bu fark ilamı değersiz kılmaz: ilam alacağı ve faizini kesin olarak belirler, zamanaşımı tartışmasını kapatır, yargılama giderlerini ve vekâlet ücretini borca ekler ve idarenin önüne her gün büyüyen tek bir rakam koyar. İlamlı takibin adımları ve idareye yazılacak ödeme talebi mahkeme kararı var, idare ödemiyor yazımızda anlatılmıştır.

Adım Adım Yol Haritası

  1. Borçluyu doğru yazın. Bütün yazılarda borçlu olarak Sağlık Bakanlığını gösterin; sözleşmeyi imzalayan birimi parantez içinde belirtin (659 sayılı KHK m.6).
  2. Belgeleri eşleştirin. Her fatura için sözleşme veya onay belgesi, teslim tutanağı ve kabul tutanağını bir araya getirin; eksikleri idareden yazıyla isteyin.
  3. Ödeme emri belgesinin durumunu sorun. Belgenin düzenlenip düzenlenmediğini, muhasebe kayıtlarına giriş tarihini ve sırasını yazıyla öğrenin (Yönetmelik m.21 ve 22).
  4. İhtar çekin. Temerrüdü kurun, avans faizi isteyeceğinizi ve faiz hakkını saklı tuttuğunuzu yazın (TBK m.117 ve 131).
  5. Sulhe davet edin. Davet yazısını tebliğ ettirin; süreleri durdurun ve altmış günlük süreyi başlatın (659 sayılı KHK m.9 ve 10).
  6. Yolu seçin. Sulh sağlanamazsa tutarı ve belgelerin durumuna göre arabuluculuk ve alacak davası ya da takip ve itirazın iptali yoluna gidin.
  7. Zamanaşımını izleyin. Fatura bazında on yıllık süreyi ve beş yıllık yazılı talep kuralını takvime bağlayın (TBK m.146; 5018 sayılı Kanun m.34).
  8. İlamı icraya koyun. Karar alındığında ilamlı takibi açın ve ödemeyi bütçe hükümlerine dayanarak isteyin (İİK m.32; 5018 sayılı Kanun m.20 ve 34).

Örnek 1: İl Sağlık Müdürlüğüne Ödeme Talebi ve Temerrüt İhtarı

İlk yazıdır. Borçlunun Sağlık Bakanlığı olduğunu ortaya koyar, ödeme emri belgesinin durumunu sorar, temerrüdü kurar ve yazılı talep kaydını oluşturur. Noter aracılığıyla veya kayıtlı elektronik postayla gönderilmesi, tebliğ tarihinin ispatını kolaylaştırır.

T.C. SAĞLIK BAKANLIĞI
[….] İL SAĞLIK MÜDÜRLÜĞÜ’NE

BAŞVURAN: [Şirket unvanı, vergi kimlik numarası, adresi]

VEKİLİ: Av. [Ad Soyad], [adres]

KONU: [….] Devlet Hastanesine teslim edilen malların ödenmeyen [….] TL bedelinin ödenmesi, ödeme emri belgesinin durumunun bildirilmesi ve temerrüt ihtarıdır.

AÇIKLAMALAR

1. Müvekkil şirket, Müdürlüğünüze bağlı [….] Devlet Hastanesinin ihtiyacı için [tarih] tarihli sözleşme [ihale kayıt numarası / doğrudan temin onay sayısı] kapsamında [ilaç / tıbbi sarf malzemesi / ….] teslim etmiştir.

2. Mallar [tarih aralığı] tarihlerinde hastane deposuna teslim edilmiş, muayene ve kabul komisyonu [tarih ve sayı] tutanağıyla malları kabul etmiştir. Ekli listede tarih ve numaraları gösterilen [….] adet faturanın toplam tutarı [….] TL’dir. Faturalara itiraz edilmemiş, bedel bugüne kadar ödenmemiştir.

A. Borcun muhatabı (209 sayılı Kanun m.1; 1 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi m.371 ve 372)

3. Sözleşmeyi imzalayan hastane ve Müdürlüğünüz Sağlık Bakanlığının taşra teşkilatıdır; alımın bedeli Bakanlığa bağlı döner sermaye işletmesinin bütçesinden karşılanmaktadır. Talebimiz bu nedenle Sağlık Bakanlığına yöneltilmiş olup işlemi yürüten birim olarak Müdürlüğünüze sunulmaktadır.

B. Ödeme emri belgesinin durumu (Döner Sermayeli İşletmeler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği m.21 ve 22)

4. Ödeme emri belgeleri muhasebe birimine geliş tarihinden itibaren en geç yedi iş günü içinde incelenir. Nakit mevcudunun bütün ödemeleri karşılamaması hâlinde giderler muhasebe kayıtlarına alınma sırasına göre ödenir.

5. Ekli listedeki her fatura için ödeme emri belgesi düzenlenip düzenlenmediğinin, düzenlenmişse muhasebe birimi kayıtlarına hangi tarihte ve hangi sıra numarasıyla alındığının, düzenlenmemişse eksik görülen belgenin ne olduğunun bildirilmesini talep ederiz.

C. Bilgi ve belgeye erişim süresi (4982 sayılı Kanun m.11)

6. İstenen bilgi müvekkil şirketin kendi alacağına ilişkindir. Başvurumuzun on beş iş günü içinde cevaplandırılmasını talep ederiz.

D. Temerrüt ve faiz (TBK m.117 ve 131; 3095 sayılı Kanun m.2; TTK m.19)

7. [Sözleşmenin …. maddesinde ödeme süresi kabul tarihinden itibaren [….] gün olarak belirlenmiştir; bu süre ekli listedeki faturalar bakımından dolmuştur.] Bu yazı, ödeme süresi geçmiş bütün faturalar bakımından temerrüt ihtarıdır.

8. Müvekkil şirket tacirdir ve satış ticari işletmesiyle ilgilidir. Alacağa temerrüt tarihinden itibaren avans faizi oranında temerrüt faizi istenecektir. Bundan sonra yapılacak ana para ödemelerinin kabulü faiz alacağından vazgeçme anlamına gelmez; işlemiş faizi isteme hakkımız saklıdır.

E. Yazılı talep kaydı (5018 sayılı Kanun m.34)

9. Bu yazı, alacağın ödenmesi için yapılmış yazılı taleptir. Evrak kaydına alınmasını ve kayıt tarih ve sayısının tarafımıza bildirilmesini talep ederiz.

F. Ödeme talebi

10. [….] TL’nin, bu yazının tebliğinden itibaren [….] gün içinde müvekkil şirketin [banka ve IBAN] hesabına ödenmesini talep ederiz. Bu sürede ödeme yapılmaması hâlinde alacak, işlemiş ve işleyecek faiziyle birlikte takip ve dava yoluyla istenecektir.

SONUÇ VE TALEP

Ekli listedeki faturaların ödeme emri belgelerine ilişkin bilginin on beş iş günü içinde verilmesini, [….] TL’nin verilen süre içinde ödenmesini, bu yazının evrak kayıt tarih ve sayısının bildirilmesini talep ederiz.

EKLER: Sözleşme veya onay belgesi; teslim ve kabul tutanakları; fatura listesi ve fatura örnekleri; cari hesap ekstresi; vekâletname.

[Tarih]
Başvuran vekili
Av. [Ad Soyad]

Belediyeler dâhil diğer idareler için ödeme talebi, borç teyidi ve faizi saklı tutma yazısı örnekleri kamu kurumuna ihtarname örneği ve dilekçe seti sayfamızdadır.

Örnek 2: Sağlık Bakanlığına Sulhe Davet ve Taksit Teklifi

İhtara rağmen ödeme yapılmadığında gönderilir. Tebliğ tarihi sürelerin durduğu ve altmış günlük sürenin başladığı tarih olduğundan, yazı tebliğ tarihini ispatlayacak bir yolla gönderilmelidir. Yetki taşraya devredilmiş olabileceğinden bir örneği il sağlık müdürlüğüne de sunulur.

T.C. SAĞLIK BAKANLIĞI’NA
(Hukuk Hizmetleri Genel Müdürlüğü)

BİLGİ: [….] İl Sağlık Müdürlüğü

DAVET EDEN: [Şirket unvanı, vergi kimlik numarası, adresi]

VEKİLİ: Av. [Ad Soyad], [adres]

KONU: [….] Devlet Hastanesine yapılan satışlardan doğan [….] TL alacak için sulhe davet ve taksitle ödeme teklifidir.

AÇIKLAMALAR

1. Müvekkil şirket, [….] İl Sağlık Müdürlüğüne bağlı [….] Devlet Hastanesine [tarih] tarihli sözleşme kapsamında [malın veya hizmetin tanımı] teslim etmiştir. Ekli listede gösterilen [….] adet faturanın [….] TL tutarındaki bedeli ödenmemiştir.

2. Müvekkil şirket [tarih] tarihli yazısıyla ödeme talebinde bulunmuş, yazı [tarih] tarihinde tebliğ edilmiştir. Verilen sürede ödeme yapılmamış, [tarih ve sayılı] cevabi yazıda faturaların ödeme sırasında beklediği bildirilmiştir.

A. Sulhe davet (659 sayılı Kanun Hükmünde Kararname m.9)

3. Sulhe davet, uyuşmazlığın tarafı olan gerçek veya tüzel kişilerce de yapılabilir. Müvekkil şirket, aşağıda açıklanan alacağı için Bakanlığınızı sulhe davet etmektedir.

4. Davete ifa veya sulh teklifiyle cevap verilmesi için bu yazının tebliğinden itibaren otuz gün süre verilmiştir.

B. Alacağın tutarı (TBK m.117; 3095 sayılı Kanun m.2)

5. Alacağın ana parası [….] TL’dir. Bakanlığınız [tarih] tarihinde temerrüde düşmüştür. Bu tarihten [hesap tarihi] tarihine kadar avans faizi oranında işlemiş faiz, ekli hesap cetvelinde dönem oranlarıyla gösterildiği üzere [….] TL’dir.

C. Ödeme teklifi (659 sayılı Kanun Hükmünde Kararname m.9 ve 10)

6. Müvekkil şirket, ana paranın ve işlemiş faizin toplamı olan [….] TL’nin, ilk taksit sulh tutanağının imzalanmasını izleyen [….] gün içinde ödenmek üzere [….] eşit taksitte ödenmesini kabul etmektedir.

7. Herhangi bir taksitin vadesinde ödenmemesi hâlinde kalan borcun tamamı muaccel olacaktır. [Taksitlerin tamamının vadesinde ödenmesi koşuluyla müvekkil şirket, tutanak tarihinden sonraki dönem için faiz istemeyecektir; taksitlerden biri ödenmezse bu vazgeçme hükümsüz kalacaktır.]

D. Kanuni sürelerin durması (659 sayılı Kanun Hükmünde Kararname m.10)

8. Bu davet yazısının tebliğiyle alacağın tabi olduğu kanuni süreler durmuştur. Sulh sağlanamaması hâlinde bu durumun tutanağa bağlanmasını ve tutanağın bir örneğinin tarafımıza verilmesini talep ederiz.

E. Sonuçlandırma süresi ve yetkili makam (659 sayılı Kanun Hükmünde Kararname m.9 ve 11)

9. Sulh başvurularının altmış gün içinde sonuçlandırılması zorunludur. Teklifin tutarı bakımından onay vermeye yetkili makamın belirlenerek dosyanın bu makama sunulmasını, yetkinin taşraya devredilmiş olması hâlinde başvurunun ilgili makama gönderilmesini talep ederiz.

F. Sulh tutanağı (659 sayılı Kanun Hükmünde Kararname m.10)

10. Teklifin kabulü hâlinde, tanınan alacağın tutarını, taksit tarihlerini ve muacceliyet koşulunu gösteren sulh tutanağının yetkili makamın onayıyla düzenlenmesini talep ederiz.

G. Hakların saklı tutulması (HMK m.188)

11. Bu teklif yalnız sulh amacıyla yapılmıştır. Sulh sağlanamaması hâlinde müvekkil şirket, alacağının tamamını işlemiş ve işleyecek avans faiziyle birlikte isteme hakkını saklı tutar.

SONUÇ VE TALEP

Sulh davetimizin kabulünü, teklifimizin altmış gün içinde sonuçlandırılmasını, kabul hâlinde sulh tutanağının düzenlenmesini, sulh sağlanamaması hâlinde bu durumun tutanağa bağlanmasını talep ederiz.

EKLER: Fatura listesi; sözleşme, teslim ve kabul tutanakları; [tarih] tarihli ihtarname ve tebliğ belgesi; idarenin cevabi yazısı; faiz hesap cetveli; vekâletname.

[Tarih]
Davet eden vekili
Av. [Ad Soyad]

Örnek 3: Davanın Sağlık Bakanlığına Yöneltilmesi İçin Taraf Değişikliği Talebi

Dava hastaneye, başhekimliğe veya il sağlık müdürlüğüne karşı açılmışsa kullanılır. Husumet itirazı gelmesi beklenmeden, hata fark edilir edilmez verilmelidir.

[….] ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ’NE

DOSYA NO: […./….] E.

DAVACI: [Şirket unvanı]

VEKİLİ: Av. [Ad Soyad]

DAVA DİLEKÇESİNDE GÖSTERİLEN DAVALI: [….] İl Sağlık Müdürlüğü [/ …. Devlet Hastanesi Başhekimliği]

KONU: Davanın T.C. Sağlık Bakanlığına yöneltilmesine ilişkin taraf değişikliği talebimizin sunulmasıdır.

AÇIKLAMALAR

1. Dava, müvekkil şirketin [….] Devlet Hastanesine teslim ettiği malların ödenmeyen [….] TL bedelinin tahsili istemine ilişkindir. Dava dilekçesinde davalı olarak, sözleşmeyi imzalayan ve malları teslim alan [….] İl Sağlık Müdürlüğü gösterilmiştir.

2. [Davalı vekili cevap dilekçesinde husumet itirazında bulunmuştur. / Dosyanın incelenmesinde davalının gösterilmesinde yanılgıya düşüldüğü anlaşılmıştır.]

A. Davalı gösterilen birimin taraf ehliyeti (1 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi m.371 ve 372; 659 sayılı Kanun Hükmünde Kararname m.6)

3. İl sağlık müdürlükleri Sağlık Bakanlığının il yönetim birimleridir; hastaneler başhekim tarafından yönetilen Bakanlık tesisleridir. Bu birimlerin ayrı tüzel kişiliği yoktur. Bakanlık, kendi iş ve işlemleriyle ilgili davalarda taraf sıfatına sahiptir. Davanın gerçek hasmı Sağlık Bakanlığıdır.

B. Yanılgının kabul edilebilir olması (HMK m.124)

4. Dava dilekçesinde tarafın yanlış veya eksik gösterilmesi kabul edilebilir bir yanılgıya dayanıyorsa hâkim, karşı tarafın rızasını aramaksızın taraf değişikliği talebini kabul edebilir.

5. Sözleşme, teslim ve kabul tutanakları ve yazışmaların tamamı dava dilekçesinde gösterilen birim tarafından imzalanmış, faturalar bu birim adına düzenlenmiştir. Müvekkil şirketin bütün muhatabı bu birim olmuştur. Davalının bu birim olarak gösterilmesi bu nedenle kabul edilebilir bir yanılgıdır.

6. Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, davalı olarak il sağlık müdürlüğünün gösterildiği davada, müdürlüğün tüzel kişiliği bulunmadığını belirterek davacıya davasını Sağlık Bakanlığına yöneltmesi için süre verilmesi gerektiğine karar vermiştir (24.06.2021, E.2018/154, K.2021/844).

C. Talebin dürüstlük kuralına uygunluğu (HMK m.124)

7. Maddi bir hatadan kaynaklanan veya dürüstlük kuralına aykırı olmayan taraf değişikliği talebi, karşı tarafın rızası aranmaksızın kabul edilir. Talebimizle davanın konusu, dayandığı sözleşme ve istenen tutar değişmemektedir. [Davayı baştan beri Sağlık Bakanlığının hukuk birimi takip etmektedir.] Bakanlığın savunma hakkı kısıtlanmamaktadır.

D. Tebligat ve yargılamaya devam (HMK m.124)

8. Talebimizin kabulüyle dava dilekçesinin ve bu dilekçenin T.C. Sağlık Bakanlığına tebliğ edilmesini ve yargılamaya Bakanlığa karşı devam edilmesini talep ederiz.

SONUÇ VE TALEP

Taraf değişikliği talebimizin kabulüne, davaya T.C. Sağlık Bakanlığına karşı devam edilmesine, dava dilekçesinin ve eklerinin Bakanlığa tebliğine karar verilmesini talep ederiz.

[Tarih]
Davacı vekili
Av. [Ad Soyad]

Örnek 4: Kamu Denetçiliği Kurumuna Başvuru

İdareye yapılan yazılı talep cevapsız kaldığında veya “sıranız gelmedi” cevabıyla karşılandığında, dava açılmadan önce yapılır. Başvuru elektronik ortamda da yapılabilir.

KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU’NA

BAŞVURAN: [Şirket unvanı, yerleşim yeri, merkezî tüzel kişilik numarası]

YETKİLİSİ / VEKİLİ: [Ad Soyad], [yetki belgesi veya vekâletname ektedir]

ŞİKÂYET EDİLEN İDARE: T.C. Sağlık Bakanlığı ([….] İl Sağlık Müdürlüğü)

KONU: Teslim ve kabul edilmiş malların [….] TL bedelinin ödenmemesi ve ödeme tarihinin bildirilmemesine ilişkin şikâyetimizdir.

AÇIKLAMALAR

1. Başvuran şirket, [….] İl Sağlık Müdürlüğüne bağlı [….] Devlet Hastanesine [tarih] tarihli sözleşme kapsamında [malın tanımı] teslim etmiştir. Mallar muayene ve kabul komisyonunca kabul edilmiş, [….] adet fatura düzenlenmiştir. Faturaların [….] TL tutarındaki bedeli [….] aydır ödenmemektedir.

2. Şirket, [tarih] tarihli yazısıyla idareden ödeme yapılmasını ve ödeme emri belgelerinin durumunun bildirilmesini istemiştir.

A. Başvuru şartları (6328 sayılı Kanun m.17)

3. İdareye yapılan başvuru [tarih] tarihinde evrak kaydına alınmıştır. [İdare [tarih ve sayılı] yazısıyla faturaların ödeme sırasında beklediğini bildirmiş, bu yazı [tarih] tarihinde tebliğ edilmiştir. / İdare altmış gün içinde cevap vermemiştir.] Başvurumuz altı aylık süre içinde yapılmaktadır.

4. Şikâyet konusu uyuşmazlık yargı organlarında görülmemekte olup yargı organlarınca karara bağlanmış da değildir.

B. Şikâyet konusu (6328 sayılı Kanun m.5)

5. İdare, kabul ettiği malın bedelini ödememekte, ödemenin hangi tarihte yapılacağını bildirmemekte ve ödeme emri belgelerinin muhasebe kayıtlarına alınma tarih ve sırasına ilişkin sorumuzu cevapsız bırakmaktadır. Şikâyetimiz idarenin bu tutumuna ilişkindir.

C. Ödeme kuralları (Döner Sermayeli İşletmeler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği m.21 ve 22)

6. Ödeme emri belgeleri muhasebe birimine geliş tarihinden itibaren en geç yedi iş günü içinde incelenir; nakit mevcudunun yetmemesi hâlinde giderler muhasebe kayıtlarına alınma sırasına göre ödenir. İdare, şirketin faturalarının hangi sırada olduğunu ve aynı tarihte kayda alınan diğer ödemelerin yapılıp yapılmadığını açıklamamıştır.

D. Gecikmenin sonuçları (TBK m.117; 3095 sayılı Kanun m.2)

7. İdare [tarih] tarihinden itibaren temerrüttedir. Gecikme, şirketin finansman yükünü artırmakta, idare bakımından da her gün büyüyen bir faiz borcu doğurmaktadır.

E. Talep (6328 sayılı Kanun m.20)

8. İnceleme sonunda idareye, faturaların ödeme sırasının ve ödeme tarihinin şirkete yazılı olarak bildirilmesi ve borcun işlemiş faiziyle birlikte ödenmesi yönünde öneride bulunulmasını talep ederiz.

SONUÇ VE TALEP

Şikâyetimizin incelenmesini, idareye borcun ödenmesi ve ödeme takviminin bildirilmesi yönünde öneride bulunulmasını talep ederiz.

EKLER: İdareye yapılan başvuru ve evrak kayıt belgesi; idarenin cevabi yazısı; sözleşme, teslim ve kabul tutanakları; fatura listesi; yetki belgesi veya vekâletname.

[Tarih]
Başvuran yetkilisi / vekili
[Ad Soyad]

Sık Yapılan Hatalar

  • Hastaneyi veya başhekimliği davalı göstermek. Borçlu Sağlık Bakanlığıdır; yanlış hasım gösterildiyse taraf değişikliği gecikmeden istenmelidir (HMK m.124).
  • Dosyayı hacze göre planlamak. Döner sermayeye ait bütün mallar Devlet malı hükmündedir ve haczedilemez (209 sayılı Kanun m.12; İİK m.82).
  • Telefon görüşmelerine güvenmek. Sözlü ödeme vaadi temerrüdü kurmaz ve zamanaşımını kesmez; talep ve borç teyidi yazılı alınmalıdır (TBK m.117 ve 154).
  • Ana parayı alınca faizi unutmak. Faiz hakkı ödeme anına kadar saklı tutulmazsa sona erebilir (TBK m.131).
  • Başhekimin imzaladığı taahhüde ilam gibi güvenmek. Sulh tutanağı yetkili makamın onayıyla düzenlenir (659 sayılı KHK m.10 ve 11).
  • Sevkiyatı yazısız durdurmak. Taahhüdün yerine getirilmemesi fesih, teminatın gelir kaydı ve yasaklama sonucunu doğurabilir (4735 sayılı Kanun m.20, 25 ve 26).
  • Kamu Denetçiliği başvurusunun zamanaşımını kestiğini sanmak. Kanun yalnız dava açma süresinin durmasından söz eder (6328 sayılı Kanun m.17 ve 21).

Hukukçular Evi Bu Dosyalarda Ne Yapar?

Hukukçular Evi, devlet hastanelerinden ve il sağlık müdürlüklerinden alacaklı medikal, ilaç, laboratuvar, cihaz ve hizmet firmalarının dosyalarında şu işleri yürütür: borçlunun ve sözleşmeyi imzalayan birimin belirlenmesi; faturaların teslim ve kabul belgeleriyle eşleştirilmesi; ödeme emri belgelerinin durumunun ve ödeme sırasının yazıyla sorulması; temerrüt ihtarının ve fatura bazında faiz hesabının hazırlanması; Sağlık Bakanlığının sulhe davet edilmesi, taksit teklifinin ve sulh tutanağının müzakeresi; arabuluculuk görüşmeleri; alacak davası, takip ve itirazın iptali; yanlış hasma açılmış davalarda taraf değişikliği; Kamu Denetçiliği Kurumuna başvuru; ilamın icraya konulması ve ödemenin izlenmesi.

Sözleşme, fatura listesi ve cari hesap ekstresiyle birlikte Hukukçular Evi’ne 0554 648 37 15 numaralı telefondan ulaşabilirsiniz. İlk görüşmede alacağın hangi bölümünün belgeye bağlı olduğu, zamanaşımı riski taşıyan faturalar, işlemiş faiz tutarı ve sulh teklifinin hangi makama yapılacağı birlikte belirlenir.

İlgili Rehberler

Sıkça Sorulan Sorular

Devlet hastanesi faturamı ödemiyor, kime başvurmalıyım?

Borçlu Sağlık Bakanlığıdır. Yazılı ödeme talebi, sözleşmeyi imzalayan il sağlık müdürlüğüne veya hastaneye sunulur, ancak yazıda borçlu olarak Sağlık Bakanlığı gösterilir. Yazının evrak kayıt tarih ve sayısı alınmalıdır (5018 sayılı Kanun m.34).

Dava kime karşı ve hangi mahkemede açılır?

Dava Sağlık Bakanlığına karşı açılır; idareler kendi iş ve işlemleriyle ilgili davalarda taraf sıfatına sahiptir (659 sayılı KHK m.6). Devlet tacir sayılmadığından bedel davası kural olarak asliye hukuk mahkemesinde görülür (HMK m.2; TTK m.4 ve 16). Yetkili mahkeme için önce sözleşmedeki yetki hükmüne bakılır (HMK m.17).

Davayı yanlışlıkla hastaneye veya il sağlık müdürlüğüne karşı açtım, ne olur?

Dava kendiliğinden reddedilmez. Kabul edilebilir bir yanılgıya dayanan taraf değişikliği talebi karşı tarafın rızası aranmadan kabul edilebilir (HMK m.124). Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, il sağlık müdürlüğüne karşı açılan davada davacıya davasını Sağlık Bakanlığına yöneltmesi için süre verilmesi gerektiğine karar vermiştir (24.06.2021, E.2018/154, K.2021/844).

Devlet hastanesinin banka hesabına haciz konulabilir mi?

Konulamaz. Döner sermayeye ait bütün mallar Devlet malı hükmündedir ve Devlet malları haczedilemez (209 sayılı Kanun m.12; İİK m.82). Takip açılabilir, ancak haciz aşamasına geçilemez.

“Sıranız gelmedi” deniyor; bu sürede faiz işler mi?

İşler. Ödeme sırası idarenin iç ödeme düzenidir (Döner Sermayeli İşletmeler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği m.22); borcun vadesini uzatmaz. Sözleşmedeki ödeme günü geçmişse veya ihtar çekilmişse temerrüt faizi işlemeye devam eder (TBK m.117).

Hangi faizi isteyebilirim?

Şirketiniz tacirse ve satış ticari işletmenizle ilgiliyse avans faizi isteyebilirsiniz; 2026 yılında oran %39,75’tir (3095 sayılı Kanun m.2; TTK m.19). Aksi hâlde yasal faiz uygulanır; oran 31.07.2026’dan itibaren %31’dir.

Sağlık Bakanlığıyla taksit anlaşması yapılabilir mi?

Yapılabilir. Firma Bakanlığı sulhe davet edebilir ve taksit teklifinde bulunabilir; başvuru altmış gün içinde sonuçlandırılır (659 sayılı KHK m.9). Yetkili makamın onayıyla düzenlenen sulh tutanağı ilam hükmündedir (m.10 ve 11).

Sulhe davet zamanaşımını durdurur mu?

Davet yazısının tebliğiyle alacağın tabi olduğu kanuni süreler durur; sulh sağlanamazsa süreler tutanak tarihinden itibaren yeniden işler (659 sayılı KHK m.10). İdare hiç cevap vermezse sürenin hangi günden yeniden işleyeceği açıkça yazılı olmadığından, süresi yaklaşan alacaklarda takip veya dava yolu ayrıca açık tutulmalıdır.

Başhekimin veya il sağlık müdürünün imzaladığı ödeme taahhüdü yeterli mi?

Borcun ikrarı olarak değer taşır ve zamanaşımını keser (TBK m.154). Ancak yetkili makamın onayı bulunmadıkça 659 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamedeki sulh tutanağı sayılmaz ve ilam gibi icraya konulamaz (m.10 ve 11).

Kamu Denetçiliği Kurumuna başvurmak işe yarar mı?

Başvuru ücretsizdir ve Kurum altı ay içinde sonuçlandırır; ancak verdiği karar öneridir, idareyi ödemeye zorlamaz (6328 sayılı Kanun m.17 ve 20). Dava açıldıktan sonra başvuru incelenmez. Küçük tutarlı alacaklarda ve cevap vermeyen idarelerde ek bir baskı aracıdır.

Ödeme gecikti diye sevkiyatı durdurabilir miyim?

Sözleşme incelenmeden durdurmayın. Taahhüdün yerine getirilmemesi hâlinde idare en az on gün süreli ihtardan sonra sözleşmeyi feshedebilir, teminatı gelir kaydedebilir ve bir yıldan iki yıla kadar ihalelere katılmaktan yasaklama kararı verilebilir (4735 sayılı Kanun m.20, 25 ve 26).

Alacağım kaç yılda zamanaşımına uğrar?

Mal satışından doğan bedel alacağı on yıllık zamanaşımına tabidir (TBK m.146); eser sözleşmesi ve kira alacaklarında süre beş yıldır (TBK m.147). Ayrıca kamu idarelerinde beş yıl içinde yazılı olarak talep edilmeyen borçlara ilişkin kural gözetilmelidir (5018 sayılı Kanun m.34).

Mahkeme kararını aldım, yine ödenmiyor; ne yapılır?

İlam icraya konulur ve idareye yedi günlük icra emri gönderilir (İİK m.32). Haciz yapılamaz; ancak ilama bağlı borçlar idarenin cari yıl bütçesinden ödenir (5018 sayılı Kanun m.20). İlamda hükmedilen faiz ödeme gününe kadar işler.

Kaynakça

  • 209 sayılı Sağlık Bakanlığına Bağlı Sağlık Kurumları ile Esenlendirme (Rehabilitasyon) Tesislerine Verilecek Döner Sermaye Hakkında Kanun; 3359 sayılı Sağlık Hizmetleri Temel Kanunu.
  • 1 sayılı Cumhurbaşkanlığı Teşkilatı Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi (Sağlık Bakanlığına ilişkin m.363, 371 ve 372).
  • 659 sayılı Genel Bütçe Kapsamındaki Kamu İdareleri ve Özel Bütçeli İdarelerde Hukuk Hizmetlerinin Yürütülmesine İlişkin Kanun Hükmünde Kararname.
  • 5018 sayılı Kamu Malî Yönetimi ve Kontrol Kanunu; Döner Sermayeli İşletmeler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği, Resmî Gazete 01.05.2007, sayı 26509.
  • 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu; 4735 sayılı Kamu İhale Sözleşmeleri Kanunu.
  • 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu; 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu; 3095 sayılı Kanuni Faiz ve Temerrüt Faizine İlişkin Kanun.
  • 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu; 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu; 6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu.
  • 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu; 4982 sayılı Bilgi Edinme Hakkı Kanunu.
  • Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, 24.06.2021, E.2018/154, K.2021/844 (yayımlanmış metni üzerinden); Yargıtay 7. Hukuk Dairesi, 09.03.2016, E.2015/6179, K.2016/5814 (yayımlanmış özeti üzerinden).
  • Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, 23.01.2008, E.2008/12-50, K.2008/8; Anayasa Mahkemesi, 21.10.1992, E.1992/13, K.1992/50.
  • Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, 14.05.2025, E.2024/12-779, K.2025/294; Yargıtay 8. Hukuk Dairesi, 28.12.2012, E.2012/12455, K.2012/13378.
  • Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası, Reeskont ve Avans Faiz Oranları tablosu (yürürlük tarihi 20.12.2025); 8485 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı, Resmî Gazete 21.05.2024, sayı 32552; 7589 sayılı Kanun m.10, Resmî Gazete 31.07.2026, sayı 33326; Merkez Bankasının mal ve hizmet tedarikinde geç ödemelere ilişkin Tebliği, Resmî Gazete 02.01.2026, sayı 33125.
  • Vergi Usul Kanunu Genel Tebliği (Sıra No: 585), Resmî Gazete 27.11.2025, sayı 33090 (2025 yılı yeniden değerleme oranı).

Bu sayfa genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; her dosya kendi sözleşmesine, belgelerine ve sürelerine göre ayrıca değerlendirilmelidir. Sulh yetkisine ilişkin parasal sınırlar her yıl değişir; teklif verilmeden önce güncel tutar teyit edilmelidir.

Somut olayınıza özgü değerlendirme için hukuk büromuzla iletişime geçebilirsiniz.

Post by Av. Fatma Öztürk