Belediye borcunu taksitle ödemeyi teklif ettiğinde protokol imzalanmadan önce üç şeye bakılır: kararı belediyenin hangi organı verdi, anlaşma hangi kâğıda yazılacak ve takip dosyasındaki hacizler ne olacak. Belediyede dava konusu olan uyuşmazlıkların anlaşmayla tasfiyesine tutara göre meclis veya encümen karar verir; başkan sözleşmeyi yetkili organın kararını almak şartıyla yapar (5393 m.18, 34 ve 38). Takip başlatılmışsa taksit sözleşmesi icra dairesinde yapılmalıdır: sözleşme süresince haciz ve satış isteme süreleri işlemez, taksit ödenmezse takip kaldığı yerden devam eder ve düzenlenen tutanak damga vergisinden istisnadır (İİK m.78 ve 111). Taraflar ve avukatlarıyla arabulucunun birlikte imzaladığı anlaşma belgesi ilam niteliğinde belge sayılır (6325 m.18). Bakanlık ve üniversite gibi idarelerde sulh ve taksit teklifleri 659 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye göre değerlendirilir; sulh tutanağı ilam hükmündedir (m.9 ve 10). Protokolde anapara ile işlemiş faiz ayrı gösterilmeli, faiz hakkı saklı tutulmalı, protokolün yenileme veya ibra olmadığı yazılmalıdır (TBK m.131, 132 ve 133).
Bu konuda hukuki destek almak ister misiniz? Uzman hukuk büromuzla iletişime geçebilirsiniz.
Bu rehber, belediyeden veya başka bir kamu idaresinden olan alacağı için taksit ya da borç ödeme protokolü teklifi alan firmalar için yazıldı. Belediye adına kimin karar verip kimin imzalayacağı, bakanlık ve üniversitelerde sulh usulü, anlaşmanın yazılacağı kâğıda göre icra gücü, takip dosyasındaki hacizlerin ve sürelerin korunması, damga vergisi ve protokole yazılması gereken hükümler kanun maddeleriyle anlatılır. Sayfada bir taksit teklifi ve yetkili organ kararı talebi, bir borç ödeme protokolü, icra dairesinde taksit sözleşmesi talebi ve taksit ödenmediğinde takibe devam talebi örneği yer alır. Dosyanız için Hukukçular Evi’ne 0554 648 37 15 numaralı telefondan ulaşabilirsiniz.
Bu yazının dayanakları. 5393 sayılı Belediye Kanunu m.3, 15, 18, 23, 34, 38 ve 83; 5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu m.28; 5302 sayılı İl Özel İdaresi Kanunu m.7 ve 26; 659 sayılı Kanun Hükmünde Kararname m.1, 2, 9, 10, 11 ve 15; 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu m.38, 78, 106, 110 ve 111; 6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu m.15 ve 18; 1136 sayılı Avukatlık Kanunu m.35/A ve 165; 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu m.313, 314 ve 315; 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu m.26, 100, 101, 102, 131, 132, 133, 154, 156, 179 ve 182; 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu m.8, 16, 370 ve 371; 3095 sayılı Kanun m.2 ve 3; 488 sayılı Damga Vergisi Kanunu m.1, 3, 8 ve 14 ile ekli (1) sayılı tablo; 5018 sayılı Kamu Malî Yönetimi ve Kontrol Kanunu m.3, 11 ve 34; Mahalli İdareler Harcama Belgeleri Yönetmeliği m.48.
Yazıda anılan karar ve belgeler: Yargıtay 5. Hukuk Dairesi, 01.07.2019, E.2019/3871, K.2019/13118; Yargıtay 4. Hukuk Dairesi, 26.05.2016, E.2015/16458, K.2016/6988; Yargıtay 12. Hukuk Dairesi, E.2022/9143, K.2022/9318; Adalet Bakanlığı İcra İşleri Dairesi Başkanlığının “Arabuluculuk Belgesinin İcra Takibine Konu Edilmesi” konulu 13.09.2024 tarihli yazısı.
Yazı 20 Kasım 2026 tarihinde yürürlükte olan mevzuat metinleri esas alınarak hazırlanmıştır. Borçlunun türüne göre tahsil yolu için kamudan alacak tahsili merkezi sayfamıza bakabilirsiniz.
Taksit Teklifi Geldiğinde: Dosyanın Aşamasına Göre Doğru Yol
Kamu idaresinin taksit teklifi çoğu zaman iyi haberdir; idare borcu inkâr etmemekte, ödeme takvimi konuşmak istemektedir. Buna rağmen bu dosyalarda alacaklının zarara uğradığı üç durum sık görülür. Protokolü imzalayan kişinin idareyi bağlama yetkisi sonradan tartışılır. Protokol icra dairesinin dışında yapıldığı için dosyadaki hacizler düşer. Protokol metnine girmeyen faiz ve takip giderleri istenemez hâle gelir.
Üçü de protokol imzalanmadan önce alınacak önlemlerle kapatılabilir. İlk iş, dosyanın hangi aşamada olduğuna bakmaktır; anlaşmanın yapılacağı yer buna göre değişir.
Dosyanın aşamasına göre taksit anlaşmasının yapılacağı yer
| Dosyanın aşaması | Anlaşmanın yapılacağı yer | Dayanak | Dikkat edilecek nokta |
|---|---|---|---|
| İhtar gönderilmiş, takip başlatılmamış | Belediyede: önce takip, ardından icra dairesinde taksit sözleşmesi. Bakanlık, üniversite gibi idarelerde: sulhe davet | 5393 m.18 ve 34; 659 sayılı KHK m.9 | Belediye Kanunu “dava konusu olan” uyuşmazlıklardan söz eder |
| Takip kesinleşmiş | İcra dairesinde taksit sözleşmesi | İİK m.78 ve 111 | Süreler işlemez; tutanak damga vergisinden istisnadır |
| İdare ödeme emrine itiraz etmiş, dava açılmamış | Arabuluculuk anlaşma belgesi | 6325 m.15 ve 18 | Belge açık bir ödeme yükümlülüğü içermeli; taraflar ve avukatları birlikte imzalamalıdır |
| Dava görülüyor | Mahkeme huzurunda sulh veya arabuluculuk | HMK m.313, 314 ve 315; İİK m.38 | Mahkeme huzurunda yapılan sulh ilam hükmündedir |
| Mahkeme kararı alınmış | İlamlı takip dosyasında taksit sözleşmesi; 659 kapsamındaki idarede sulh tutanağı | İİK m.111; 659 sayılı KHK m.10 | Ayrıntı için mahkeme kararı var, idare ödemiyor sayfası |
Henüz ihtar gönderilmemişse protokolden önce yazılı ödeme talebi ve temerrüt ihtarı gönderilmelidir; faiz o tarihten işler ve protokolde gösterilecek işlemiş faiz buna göre hesaplanır. İhtar ve takip talebi örnekleri belediyeye ve kamu kurumuna ihtarname örneği ve dilekçe seti sayfamızdadır.
Belediye Adına Kararı Kim Verir, Protokolü Kim İmzalar?
Belediye Kanunu sulh yetkisini üç hükümde düzenler. Vergi, resim ve harçlar dışında kalan dava konusu uyuşmazlıkların anlaşmayla tasfiyesine karar vermek belediyenin yetkileri arasındadır (5393 m.15). Bu uyuşmazlıklardan miktarı Kanunda yazılı sınırın üzerinde olanları sulh ile tasfiyeye, kabule ve feragate karar vermek belediye meclisinin görevidir (5393 m.18). Dava konusu olan belediye uyuşmazlıklarının anlaşma ile tasfiyesine karar vermek encümenin görevleri arasında da sayılmıştır (5393 m.34). İki hüküm birlikte okunduğunda sınırın altındaki uyuşmazlıklar encümende, üzerindekiler mecliste kalır.
Kanundaki sınır beş bin liradır ve her yıl yeniden değerleme oranına göre artırılır (5393 m.83). Yüksek tutarlı ticari alacaklar bu sınırın üzerinde kalır; bu dosyalarda aranacak karar meclis kararıdır. Güncel tutar belediyeden yazıyla sorulabilir.
Belediye başkanının yetkisi ayrı bir bentte yazılıdır: başkan, yetkili organların kararını almak şartıyla sözleşme yapar (5393 m.38). Belediyeyi temsil eden başkandır; ancak sulh konusunda iradeyi oluşturan organ meclis veya encümendir. Büyükşehir ve ilçe belediyelerinde de Belediye Kanununun bu hükümleri uygulanır (5216 m.28).
Yetkili organ kararının bulunmamasının sonucu yargı kararlarına yansımıştır. Türkiye Barolar Birliği Dergisinde yayımlanan bir incelemede aktarıldığı üzere Yargıtay 5. Hukuk Dairesi, dosyasında belediye meclisinden alınmış bir sulh veya kabul kararı bulunmayan davada yerel mahkeme kararını bozmuştur (01.07.2019, E.2019/3871, K.2019/13118). Firma bakımından bunun anlamı açıktır: yalnız başkanın veya bir müdürün imzasını taşıyan protokole güvenilerek takipten vazgeçilmemelidir.
Kanun bu yetkiyi “dava konusu olan” uyuşmazlıklar için tanımıştır. Aynı incelemede aktarılan kararlarında Yargıtay 4. Hukuk Dairesi, belediyenin kira alacağı için icra takibi başlatmasıyla alacağın dava konusu hâle geldiğini kabul etmiştir (26.05.2016, E.2015/16458, K.2016/6988). Bu yaklaşım, alacaklının başlattığı takip bakımından da yol göstericidir: takip başlatıldıktan sonra yapılan anlaşmada, Kanunun aradığı “dava konusu” niteliğine ilişkin tartışma büyük ölçüde ortadan kalkar. Henüz takibe veya davaya konu olmamış bir borç için protokol yapılacaksa, yetkili organ kararının alınması ve karar örneğinin protokole eklenmesi ayrıca önem kazanır.
Meclis kararının alınmış olması tek başına yetmez; kararın yürürlüğe girmiş olması gerekir. Belediye başkanı hukuka aykırı gördüğü meclis kararını beş gün içinde meclise iade edebilir. Kesinleşen kararlar en geç yedi gün içinde mahallin en büyük mülki idare amirine gönderilir; gönderilmeyen kararlar yürürlüğe girmez (5393 m.23). Protokole eklenecek karar örneğinde karar tarihi ve sayısı ile birlikte kesinleşme ve gönderilme kaydı da aranmalıdır.
Belediyenin muhasebe birimi de bu kararı arar. Davaya veya icraya intikal ettikten sonra ya da intikal etmeden önce sulh yoluyla bir hakkın tanınmasından doğan borçların ödenmesinde ödeme belgesine, mahkeme ilamı yerine, mevzuatı gereği sulha yetkili makam veya merci kararı ile sulhname eklenir (Mahalli İdareler Harcama Belgeleri Yönetmeliği m.48). Yönetmelik bu hükmü ilama bağlı borçların ödenmesine ilişkin bendin içinde düzenlemiştir. Yetkili merci kararı bulunmayan bir protokole dayanarak ödeme yapılması istendiğinde, belediyenin muhasebe birimi ödeme belgesini bu eksiklikle tamamlayamaz.
Borçlunun türüne göre karar ve imza yetkisi
| Borçlu | Kararı veren | İmzalayan | Dayanak |
|---|---|---|---|
| Belediye; büyükşehir ve ilçe belediyesi | Sınırın üzerindeki uyuşmazlıkta meclis, altındakinde encümen | Belediye başkanı veya yetki verdiği kişi | 5393 m.18, 34, 38 ve 83; 5216 m.28 |
| Belediye şirketi | Yönetim kurulu veya temsil yetkisi devredilen kişiler | Ticaret sicilinde tescilli temsile yetkililer; aksi öngörülmemişse çift imza | TTK m.16, 370 ve 371 |
| Üniversite ve diğer özel bütçeli idareler | Tutara göre üst yönetici, ilgili bakan veya Cumhurbaşkanı | Üst yönetici veya yetki devrettiği kişi | 659 sayılı KHK m.2, 9, 10 ve 11 |
| Bakanlıklar ve genel bütçeli idareler | Tutara göre üst yönetici, bakan veya Cumhurbaşkanı | Bakan, üst yönetici veya yetki devrettikleri kişi | 659 sayılı KHK m.2, 9, 10 ve 11 |
| İl özel idaresi | Kanunda parasal sınırlara göre belirlenmiştir; yetkili organ ve güncel sınır idareden yazıyla sorulmalıdır | Vali veya yetki verdiği kişi | 5302 m.7 ve 26; 5018 m.11 |
Belediye şirketi bu kuralların dışındadır. Şirket tacirdir (TTK m.16) ve temsil yetkisi, esas sözleşmede aksi öngörülmemişse çift imza ile kullanılmak üzere yönetim kuruluna aittir; yönetim kurulu bu yetkiyi murahhas üyeye veya müdürlere devredebilir (TTK m.370). Şirketle yapılacak protokolde meclis kararı değil, güncel imza sirküleri ve gerekiyorsa yönetim kurulu kararı aranır. Şirketten olan alacakların tahsil yolları belediye şirketinden alacak sayfamızda anlatılmıştır.
Bakanlık, Üniversite ve Diğer İdarelerde Sulh ve Taksit: 659 Sayılı Kanun Hükmünde Kararname
Genel bütçe kapsamındaki idareler ile özel bütçeli idarelerin hukuk hizmetleri 659 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameyle düzenlenmiştir. Kararnamedeki “idare” terimi, 5018 sayılı Kanuna ekli (I) ve (II) sayılı cetvellerde yer alan kamu idarelerini ifade eder (659 sayılı KHK m.1 ve 2). Bakanlıklar ve üniversiteler bu kapsamdadır. Belediyeler ve il özel idareleri mahalli idaredir (5018 m.3); onlar hakkında kendi kanunları uygulanır.
Bu idarelerde sulh için takip veya dava açılmış olması aranmaz. Sulhe davet idare tarafından yapılabileceği gibi uyuşmazlığın tarafı olan gerçek veya tüzel kişilerce de yapılabilir; davette karşı tarafa ifa, itiraz veya sulh teklifinde bulunmak üzere otuz güne kadar süre verilir. Dava konusu edilmiş veya icraya intikal etmiş uyuşmazlıklarda da sulh teklif edilebilir. 6183 sayılı Kanun kapsamı dışında kalan bütün taksit tekliflerinin değerlendirilmesi de bu madde kapsamında yapılır. Sulh başvurularının altmış gün içinde sonuçlandırılması zorunludur; bu sürede sonuçlandırılmayan istek reddedilmiş sayılır (659 sayılı KHK m.9).
Sulhe davetin önemli bir etkisi vardır: davet yazısının diğer tarafa tebliğiyle uyuşmazlık konusu hak ve alacağın tabi olduğu kanuni süreler durur. Sulh sağlanamazsa bu durum tutanağa bağlanır ve süreler tutanak tarihinden itibaren yeniden işlemeye başlar (659 sayılı KHK m.10). Altmış gün içinde cevap alınamadığında sürelerin hangi tarihten yeniden işleyeceği tartışma çıkarabileceğinden, zamanaşımı yaklaşmış alacaklarda yalnız bu hükme güvenilmemeli, dava veya takip yolu ayrıca açık tutulmalıdır.
Kararname çerçevesinde yapılan sulh anlaşmasına ilişkin tutanak ilam hükmündedir ve ilamların icrasına dair genel hükümlere göre infaz olunur. Vadeye bağlanmamış alacaklarda tutanağın imzalandığı tarihten itibaren iki aylık süre dolmadan, vadeye bağlanmış alacaklarda vade dolmadan tutanak icraya konulamaz. Sulh anlaşması hükümleri yerine getirilmezse alacak muaccel olur. Sulh hâlinde üzerinde anlaşılan hususlar hakkında taraflarca dava açılamaz (659 sayılı KHK m.10).
659 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamede sulh yetkisi (m.11)
| Uyuşmazlığın değeri (Kararnamedeki tutar) | Mevzuat metnine işlenmiş 2025 tutarı | Yetkili makam |
|---|---|---|
| Tutara ilişkin olmayanlar ile 1.000.000 TL’ye kadar olanlar | 19.560.340,50 TL’ye kadar | Hukuk biriminin görüşü alınarak, harcama yetkilisinin teklifi üzerine üst yönetici |
| 1.000.000 TL’den fazla, 10.000.000 TL’ye kadar olanlar | 19.560.340,50 TL’den fazla, 195.603.407 TL’ye kadar | Hukuki uyuşmazlık değerlendirme komisyonunun görüşü alınarak, üst yöneticinin teklifi üzerine ilgili bakan |
| 10.000.000 TL’den fazla olanlar | 195.603.407 TL’den fazla | Cumhurbaşkanı |
Kararnamedeki parasal sınırlar her takvim yılı başından geçerli olmak üzere yeniden değerleme oranında artırılır ve uygulanacak tutarlar her yıl ocak ayında yayımlanır (659 sayılı KHK m.15). Tablodaki ikinci sütun, resmî mevzuat metnine işlenmiş son tutarları gösterir; 2026 yılında uygulanan tutar idareden teyit edilmelidir. Üniversite hastanelerinden olan alacaklarda sulh teklifi rektörlüğe yapılır; bu alacakların özellikleri üniversite hastanesi borcunu ödemiyor sayfamızda anlatılmıştır. Sağlık Bakanlığına yapılacak sulhe davet ve taksit teklifinin örneği devlet hastanesi borcunu ödemiyor yazımızdadır.
Anlaşma Hangi Kâğıda Yazılmalı? Şekle Göre İcra Gücü
Aynı ödeme planı farklı kâğıtlara yazılabilir ve kâğıdın türü, taksit ödenmediğinde alacaklının elinde ne kalacağını belirler. Elle imzalanmış bir protokol borç ikrarıdır ve zamanaşımını keser; fakat ilam değildir. Taksit ödenmezse alacaklı ilamsız takip yapar veya durmuş takibine devam eder; idare itiraz ederse yine mahkemeye gidilir. İlam hükmünde veya ilam niteliğinde sayılan belgelerde ise doğrudan ilamlı icra yoluna başvurulabilir.
Taksit anlaşmasının şekline göre sonuçları
| Şekil | İcra bakımından değeri | Damga vergisi | Dayanak |
|---|---|---|---|
| Taraflarca imzalanan protokol (adi yazılı) | İlam değildir. Borç ikrarıdır; zamanaşımını keser ve yeni süre on yıl olur. Taksit ödenmezse ilamsız takip veya mevcut takibe devam | Belli parayı içeren taahhütname ve sulhnameler nispi vergiye tabidir | TBK m.154 ve 156; 488 sayılı Kanun (1) sayılı tablo |
| İcra dairesinde taksit sözleşmesi | Takip dosyası içinde kalır. Sözleşme süresince süreler işlemez; taksit ödenmezse takip kaldığı yerden devam eder | İcra dairesinde düzenlenen tutanak veya kâğıt damga vergisinden istisnadır | İİK m.78 ve 111 |
| Arabuluculuk anlaşma belgesi | Taraflar ve avukatları ile arabulucunun birlikte imzaladığı belge, icra edilebilirlik şerhi aranmaksızın ilam niteliğinde belgedir. Üzerinde anlaşılan hususlarda dava açılamaz | Belge şerh alınmadan başka bir resmî işlemde kullanılacaksa damga vergisi maktu alınır | 6325 m.15 ve 18 |
| Mahkeme huzurunda sulh | İlamların icrası hakkındaki hükümlere tabidir. Davayı sona erdirir ve kesin hüküm gibi sonuç doğurur | Kâğıdın niteliğine göre belirlenir | HMK m.313, 314 ve 315; İİK m.38; 488 sayılı Kanun m.4 |
| Avukatların uzlaşma tutanağı | Avukatlar ile müvekkillerinin birlikte imzaladığı tutanak ilam niteliğindedir. Dava açılmadan veya duruşma başlamadan önce yapılabilir | Kâğıdın niteliğine göre belirlenir | Avukatlık Kanunu m.35/A; 488 sayılı Kanun m.4 |
| Noterde düzenleme şeklinde borç ikrarı senedi | Para borcu ikrarını içeren ve noterce resen düzenlenen senet, ilamların icrası hakkındaki hükümlere tabidir | Noter işlemine ilişkin harç ve vergiler doğar | İİK m.38 |
| 659 sayılı KHK’ye göre sulh tutanağı | İlam hükmündedir. Vadeye bağlanmışsa vade dolmadan, bağlanmamışsa imzadan itibaren iki ay dolmadan icraya konulamaz | Kâğıdın niteliğine göre belirlenir | 659 sayılı KHK m.10; 488 sayılı Kanun m.4 |
Belediyeyle yapılacak anlaşmalarda iki şekil öne çıkar. Takip kesinleşmişse icra dairesinde taksit sözleşmesi hem az masraflı hem güvenli yoldur. Takip itirazla durmuşsa veya henüz başlamamışsa arabuluculuk anlaşma belgesi, taksit ödenmediğinde yeniden dava açma gereğini ortadan kaldırır. Arabuluculuk müzakerelerinde idareyi, üst yönetici tarafından belirlenen iki üye ile hukuk birimi amiri veya onun belirleyeceği bir avukat ya da hukuk müşavirinden oluşan komisyon temsil eder (6325 m.15). Belediyede üst yönetici belediye başkanıdır (5018 m.11).
Arabuluculuk anlaşma belgesinin ilamlı takibe konu edilebilmesi için belgenin açık bir ödeme yükümlülüğü içermesi gerekir. Adalet Bakanlığı İcra İşleri Dairesi Başkanlığı 13.09.2024 tarihli yazısında, bir edayı içermeyen veya alacağı bir şarta bağlayan anlaşma belgelerinin ilamlı takibe konu edilemeyeceğini icra dairelerine bildirmiş; yazıda Yargıtay 12. Hukuk Dairesinin aynı yöndeki kararına yer vermiştir (E.2022/9143, K.2022/9318). Bu nedenle belgede her taksitin tutarı ve tarihi tek tek yazılmalı, ödeme “ödenek geldiğinde” veya “nakit durumu elverdiğinde” gibi bir koşula bağlanmamalıdır. Muacceliyet kaydı konulacaksa her taksit kendi tarihinde ayrı bir ödeme yükümlülüğü olarak yazılmalı, kayıt açık bir dille kaleme alınmalıdır.
Belediyenin taraf olduğu arabuluculukta komisyonun vardığı anlaşmanın arkasında ayrıca meclis veya encümen kararının bulunması gerekip gerekmediği Arabuluculuk Kanununda açıkça yazılı değildir. Belediye Kanunundaki sulh yetkisi hükümleri yürürlükte olduğundan, anlaşma belgesi imzalanmadan önce yetkili organ kararının alınması ve belgeye eklenmesi istenmelidir. Arabuluculuğun ticari uyuşmazlıklardaki genel işleyişi ticari uyuşmazlıklarda dava şartı arabuluculuk sayfamızda anlatılmıştır.
Takip Varken Protokol: Hacizler ve Süreler Nasıl Korunur?
En sık görülen hata, kesinleşmiş bir takip varken protokolün icra dairesinin dışında imzalanması ve dosyanın kendi hâline bırakılmasıdır. İcra hukukunda süreler alacaklının aleyhine işler ve taraflar arasındaki harici bir anlaşma bu süreleri kendiliğinden durdurmaz.
Haciz isteme hakkı, ödeme emrinin tebliği tarihinden itibaren bir yıl geçmekle düşer. Haciz talebi süresinde yapılmaz veya geri alındıktan sonra süresinde yenilenmezse dosya işlemden kaldırılır; ilama dayanmayan takiplerde yenileme talebi üzerine yeniden harç alınır ve yenileme masraf ve harçları borçluya yükletilmez (İİK m.78). Haczedilmiş mallar bakımından ayrı bir süre işler: alacaklı hacizden itibaren bir yıl içinde satış isteyebilir (İİK m.106); satış süresinde istenmezse o mal üzerindeki haciz kalkar (İİK m.110).
Kanun bu sürelerin durmasını icra dairesinde yapılan sözleşmeye bağlamıştır. Alacaklıyla borçlunun icra dairesinde taksit sözleşmesi yapmaları hâlinde, sözleşmenin ihlaline kadar geçen zaman haciz isteme süresinin hesabına katılmaz (İİK m.78). Borçlu ile alacaklının borcun taksitlendirilmesi için icra dairesinde yapacakları sözleşme veya sözleşmelerin devamı süresince satış isteme süreleri işlemez; sözleşmelerin toplam süresi on yılı aşarsa süreler aştığı tarihten itibaren kaldığı yerden işlemeye başlar. Taksitlerden biri zamanında verilmezse icra işlemleri ve süreler kaldığı yerden devam eder (İİK m.111).
Harici protokol ile icra dairesinde taksit sözleşmesinin karşılaştırması
| Konu | İcra dairesi dışında imzalanan protokol | İcra dairesinde taksit sözleşmesi |
|---|---|---|
| Haciz isteme süresi (bir yıl) | İşlemeye devam eder | Sözleşmenin ihlaline kadar geçen zaman hesaba katılmaz (İİK m.78) |
| Satış isteme süresi ve mevcut hacizler | Süre işler; satış süresinde istenmezse haciz kalkar (İİK m.106 ve 110) | Sözleşme süresince süreler işlemez (İİK m.111) |
| Taksit ödenmezse | Protokolün dosyaya etkisi ayrıca tartışılır; dosya işlemden kaldırılmışsa yenileme gerekir | İcra işlemleri ve süreler kaldığı yerden devam eder (İİK m.111) |
| Damga vergisi | Nispi damga vergisi doğar | Tutanak veya kâğıt damga vergisinden istisnadır (İİK m.111) |
| Tutarın ve ödemelerin tespiti | Taraf kayıtlarına bağlıdır | Ödemeler dosya hesabına yapılır ve dosyada görünür |
İcra ve İflas Kanununun 111. maddesinde iki ayrı kurum bulunur. İlki borçlunun tek taraflı taksit taahhüdüdür: borçlu, satış talebinden önce borcunu düzenli taksitlerle ödemeyi taahhüt eder ve ilk taksiti hemen verirse icra işlemi durur; bunun için yeterli malının haczedilmiş olması, her taksitin borcun dörtte birinden az olmaması, taksitlerin aydan aya verilmesi ve sürenin üç ayı geçmemesi gerekir. İkincisi alacaklı ile borçlunun anlaşarak yaptıkları taksit sözleşmesidir; bunda taksit sayısı ve süresi tarafların anlaşmasına bağlıdır. Kamu idareleriyle yapılan uzun vadeli ödeme planları bu ikinci türdendir. Taksit kurumunun genel anlatımı icrada taksitle ödeme sayfamızdadır.
Borçlu belediye ise bir noktaya daha dikkat edilir. İcra dairesi haciz kararı almadan önce belediyeden borca yetecek miktarda haczedilebilecek mal göstermesini ister ve belediyenin bir kısım malı haczedilemez (5393 m.15). Taksit sözleşmesi yapılırken belediyenin haczedilebilir mal göstermesi ve bu mal üzerindeki haczin borç bitene kadar sürmesi kararlaştırılırsa, taksit ödenmediğinde haczedilecek mal arayışı baştan başlamaz. Bu aşamanın ayrıntıları belediyeye haciz sayfamızda anlatılmıştır.
Protokolde Damga Vergisi
Damga vergisine tabi kâğıtlar Kanuna ekli (1) sayılı tabloda sayılmıştır (488 sayılı Kanun m.1). Belli parayı içeren mukavelenameler ve taahhütnameler ile sulhnameler bu tabloda nispi vergiye tabi kâğıtlar arasındadır; mevzuat metninde bu kâğıtlar için gösterilen oran binde 9,48’dir. Her bir kâğıt için hesaplanacak vergi Kanunda öngörülen azami tutarı aşamaz; bu tutar her yıl yeniden değerleme oranında artırılır (488 sayılı Kanun m.14).
Verginin mükellefi kâğıdı imzalayanlardır; ancak resmî dairelerle kişiler arasındaki işlemlere ait kâğıtların damga vergisini kişiler öder (488 sayılı Kanun m.3). Resmî daire deyimi genel ve özel bütçeli idareleri, il özel idarelerini, belediyeleri ve köyleri kapsar; bu dairelere bağlı olup ayrı tüzel kişiliği bulunan iktisadi işletmeler resmî daire sayılmaz (488 sayılı Kanun m.8). Belediyeyle icra dairesi dışında imzalanan bir protokolde verginin tamamı bu nedenle firmaya düşer.
Protokole Yazılması Gereken Hükümler
Taraflar sözleşmenin içeriğini kanunda öngörülen sınırlar içinde özgürce belirleyebilir (TBK m.26). Kamu idaresinin hazırladığı protokol taslakları genellikle kısadır: borç tutarı ve taksit tarihleri yazılır, gerisi boş bırakılır. Boş bırakılan her konu, taksit ödenmediğinde alacaklının aleyhine yorumlanabilecek bir alandır.
Protokolde bulunması gereken hükümler ve dayanakları
| Hüküm | Ne yazılmalı | Dayanak |
|---|---|---|
| Borcun ikrarı | Anapara, işlemiş faiz, takip giderleri ve vekâlet ücreti ayrı ayrı ve tarihiyle gösterilir. İkrar zamanaşımını keser; senetle ikrarda yeni süre on yıldır | TBK m.154 ve 156 |
| Ödeme planı | Her taksitin tarihi ve tutarı tek tek yazılır; ödeme bir koşula bağlanmaz | TBK m.26; 6325 m.18 |
| Mahsup sırası | Ödemelerin önce giderlere ve işlemiş faize, sonra anaparaya sayılacağı açıkça kararlaştırılır | TBK m.100, 101 ve 102 |
| İşleyecek faiz | Ödenmeyen anaparaya işleyecek faizin oranı yazılır. İşlemiş faiz anaparaya eklenip yeniden faiz yürütülmez | TTK m.8; 3095 sayılı Kanun m.2 ve 3 |
| Muacceliyet | Bir taksit vadesinde tam ödenmezse kalan borcun tamamının ihtara gerek olmaksızın muaccel olacağı yazılır | TBK m.26; İİK m.111 |
| Takip ve hacizler | Takip dosyasının kapanmayacağı, hacizlerin borç bitene kadar süreceği ve protokolün icra dairesine sunulacağı yazılır | İİK m.78 ve 111 |
| Yenileme olmadığı | Protokolün mevcut borcu sona erdirip yeni bir borç doğurmadığı, asıl sözleşmeden doğan hakların sürdüğü yazılır | TBK m.133 |
| İbra olmadığı ve faiz kaydı | Protokolde gösterilmeyen alacaklardan vazgeçilmediği ve işlemiş faizi isteme hakkının saklı olduğu yazılır | TBK m.131 ve 132 |
| Giderler, vergi ve vekâlet ücreti | Takip harç ve giderlerinin, damga vergisinin ve vekâlet ücretinin kime ait olduğu yazılır | 488 sayılı Kanun m.3; Avukatlık Kanunu m.165 |
| Yetki belgeleri | Yetkili organ kararının tarih ve sayısı metne yazılır, onaylı örneği eklenir | 5393 m.18, 23, 34 ve 38 |
Faiz hükmü üzerinde ayrıca durulmalıdır. Ticari işlerde faiz oranı serbestçe belirlenir (TTK m.8); taraflar protokol süresince işleyecek faizi kararlaştırabilir. Kararlaştırmazlarsa temerrüt faizi kanundaki oranlara göre işler ve ticari işlerde avans faizi istenebilir (3095 sayılı Kanun m.2). Kanuni faiz ve temerrüt faizi hesaplanırken bileşik faiz yürütülemez (3095 sayılı Kanun m.3); faizin anaparaya eklenerek yeniden faiz yürütülmesi şartı yalnız cari hesaplarda ve her iki taraf bakımından ticari iş niteliğindeki ödünç sözleşmelerinde, tacirler arasında geçerlidir (TTK m.8). İşlemiş faizin protokolde anaparaya katılıp toplam tutara yeniden faiz yürütülmesi bu yüzden sakıncalıdır. Anapara ve işlemiş faiz ayrı kalem olarak yazılmalı, işleyecek faiz yalnız anapara üzerinden hesaplanmalıdır.
İdare, protokol karşılığında işlemiş faizden veya vekâlet ücretinden vazgeçilmesini isteyebilir. Bu bir pazarlık konusudur; hukuki bir zorunluluk değildir. Vazgeçme kararlaştırılacaksa neyden vazgeçildiği tutarıyla yazılmalı, vazgeçmenin taksitlerin tamamının zamanında ödenmesi koşuluna bağlı olduğu belirtilmelidir. İrade bozukluğu veya aşırı yararlanma hâllerinde sulhun iptali istenebilir (HMK m.315); sulh ve arabuluculuk anlaşmalarına karşı bu iddianın hangi koşullarda ileri sürülebildiği sulh, ibra ve arabuluculuk anlaşmasına karşı gabin sayfamızda ele alınmıştır.
Protokolün yenileme sayılmaması için açık bir hüküm konulması yeterlidir. Yeni bir borçla mevcut borcun sona erdirilmesi ancak tarafların bu yöndeki açık iradesiyle olur; mevcut borç için yeni bir alacak senedi düzenlenmesi, tarafların açık yenileme iradeleri olmadıkça yenileme sayılmaz (TBK m.133). Banka kredilerindeki yapılandırma protokollerinde aynı sorunun nasıl ortaya çıktığı bankayla kredi yapılandırma protokolü sayfamızda anlatılmıştır.
1. Belge: Taksit Teklifi ve Yetkili Organ Kararı Talebi
Belediyenin taksit önerisi çoğu zaman sözlü gelir; mali hizmetler birimi “aylık şu kadar ödeyebiliriz” der. Bu öneri yazıya dökülmeden ve yetkili organa götürülmeden hukuki bir değer taşımaz. Aşağıdaki yazı, alacaklının kendi ödeme planını teklif ettiği ve belediyeden yetkili organ kararı alınmasını istediği yazıdır. Yazıya bir süre konulması, belediyenin teklifi sürüncemede bırakmasını önler; süre içinde karar alınmazsa takibe devam edilir.
T.C. [….] BELEDİYE BAŞKANLIĞI’NA
Hukuk İşleri Müdürlüğü ve Mali Hizmetler Müdürlüğü dikkatine
TEKLİFTE BULUNAN: [Şirket unvanı, vergi kimlik numarası, adresi]
VEKİLİ: Av. [Ad Soyad], [adres]
KONU: [….] İcra Müdürlüğünün [….] esas sayılı dosyasına konu borcun taksitle ödenmesine ilişkin teklifimizin yetkili organda görüşülmesi talebidir.
AÇIKLAMALAR
1. Müvekkil şirketin Belediyenizden olan [mal / hizmet] bedeli alacağı için [….] İcra Müdürlüğünün [….] esas sayılı dosyasıyla takip başlatılmış, takip [tarih] tarihinde kesinleşmiştir. [Tarih] itibarıyla dosya borcu [….] TL anapara, [….] TL işlemiş faiz ve [….] TL takip gideri ile vekâlet ücreti olmak üzere toplam [….] TL’dir.
2. Belediyeniz yetkilileri [tarih] tarihli görüşmede borcun taksitle ödenmesini önermiştir. Müvekkil şirket, aşağıdaki koşullarla taksitli ödemeyi kabule hazırdır.
A. Ödeme teklifimiz (TBK m.26; İİK m.111)
3. Toplam borcun [….] TL’si sözleşme tarihinde peşin, kalan [….] TL’si [ilk taksit tarihi] tarihinden başlayarak her ayın [….] günü ödenmek üzere [….] eşit taksitte ödenecektir. Taksit tarih ve tutarlarını gösteren plan ektedir.
4. Ödemeler önce takip giderlerine ve işlemiş faize, sonra anaparaya mahsup edilecek; ödenmeyen anaparaya ödeme tarihine kadar [avans faizi / yıllık yüzde …. oranında faiz] işleyecektir. Taksitlerden biri vadesinde tam ödenmezse kalan borcun tamamı muaccel olacaktır.
B. Yetkili organ kararı (5393 sayılı Kanun m.18, 23, 34 ve 38)
5. Uyuşmazlık icra takibine konu olduğundan anlaşmayla tasfiyesine karar verme yetkisi, tutarı itibarıyla Belediye Meclisine aittir. Teklifimizin Meclisin ilk toplantısının gündemine alınmasını, alınacak kararda borç tutarının, taksit planının ve faiz hükmünün açıkça gösterilmesini talep ederiz.
6. Kararın kesinleşme ve mülki idare amirine gönderilme kaydını taşıyan onaylı bir örneğinin ve sözleşmeyi Belediyeniz adına imzalayacak kişinin yetkisini gösteren belgenin tarafımıza verilmesini talep ederiz.
C. Sözleşmenin icra dairesinde yapılması (İİK m.78 ve 111)
7. Taksit sözleşmesi, takibin yürüdüğü icra dairesinde tutanağa bağlanacaktır. Sözleşme süresince dosyadaki hacizler devam edecek, borcun tamamı ödendiğinde hacizlerin kaldırılması tarafımızca talep edilecektir.
D. Teklifin süresi ve takibin devamı (İİK m.78)
8. Teklifimiz [tarih] tarihine kadar geçerlidir. Bu tarihe kadar yetkili organ kararı alınıp sözleşme imzalanmazsa, haciz isteme süresinin geçmemesi için takip işlemlerine devam edilecektir.
SONUÇ VE İSTEM
Açıklanan nedenlerle teklifimizin yetkili organda görüşülerek karara bağlanmasını ve sonucunun tarafımıza yazıyla bildirilmesini talep ederiz. [Tarih]
EKLER: Ödeme planı; dosya hesap dökümü; vekâletname.
Teklifte Bulunan Vekili
Av. [Ad Soyad]
Yazı bir bakanlığa veya üniversiteye gönderilecekse (B) bölümü 659 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin 9, 10 ve 11. maddelerine göre yazılır; teklif “sulhe davet” olarak adlandırılır ve idarenin altmış gün içinde sonuçlandırma yükümlülüğü hatırlatılır.
2. Belge: Borç Ödeme Protokolü Örneği
Aşağıdaki metin, kesinleşmiş bir takibe konu belediye borcu için hazırlanmıştır. Metin icra dairesinde tutanağa geçirilecek taksit sözleşmesinin içeriği olarak kullanılabileceği gibi, arabuluculuk anlaşma belgesinin ekine de alınabilir. Köşeli parantez içindeki seçenekler dosyaya göre belirlenir.
BORÇ ÖDEME PROTOKOLÜ
ALACAKLI: [Şirket unvanı, vergi kimlik numarası, adresi]; vekili Av. [Ad Soyad]
BORÇLU: [….] Belediye Başkanlığı, [adres]; temsilen [Ad Soyad, unvanı]
HÜKÜMLER
1. Konu ve dayanak. Bu protokol, Alacaklının Borçludan olan ve [….] İcra Müdürlüğünün [….] esas sayılı dosyasında takip edilen alacağının ödeme usulünü düzenler. Protokol, [….] Belediye Meclisinin [tarih] tarihli ve [….] sayılı kararına dayanılarak imzalanmıştır; kararın onaylı örneği ektedir.
2. Borcun ikrarı. Borçlu, [tarih] itibarıyla Alacaklıya [….] TL anapara, [….] TL işlemiş faiz, [….] TL takip gideri ve [….] TL vekâlet ücreti olmak üzere toplam [….] TL borçlu olduğunu kabul eder.
3. Ödeme planı. Borcun [….] TL’si protokol tarihinde peşin ödenmiştir. Kalan [….] TL, ekli ödeme planında tarihi ve tutarı gösterilen [….] taksitte ödenir. İlk taksit [tarih] tarihinde, son taksit [tarih] tarihinde ödenir.
4. Ödeme yeri. Ödemeler [….] İcra Müdürlüğünün [….] esas sayılı dosya hesabına yapılır. Dosya hesabı dışında yapılan ödemeler, Alacaklının yazılı kabulü olmadıkça taksit ödemesi sayılmaz.
5. Mahsup. Yapılan ödemeler sırasıyla takip giderlerine, vekâlet ücretine, işlemiş faize ve anaparaya mahsup edilir.
6. İşleyecek faiz. Ödenmeyen anaparaya, ödeme tarihine kadar [ticari işlerde uygulanan avans faizi / yıllık yüzde …. oranında faiz] işler. İşlemiş faize ayrıca faiz yürütülmez.
7. Muacceliyet. Taksitlerden herhangi biri vadesinde tam olarak ödenmezse kalan borcun tamamı, ayrıca ihtara gerek olmaksızın muaccel olur.
8. Takip ve hacizler. Takip dosyası borcun tamamı ödeninceye kadar açık kalır. Dosyada [mal veya hesabın tanımı] üzerine konulmuş hacizler borç bitene kadar devam eder. Borçlu, borca yetecek miktarda haczedilebilir mal olarak [….] gösterir. Borcun tamamı ödendiğinde Alacaklı hacizlerin kaldırılmasını yedi gün içinde talep eder.
9. Yenileme ve ibra olmadığı. Bu protokol mevcut borcu sona erdirip yerine yeni bir borç doğurmaz; taraflar arasındaki [tarih] tarihli sözleşmeden doğan haklar devam eder. Protokolde gösterilmeyen alacaklardan vazgeçilmemiştir. Alacaklının işlemiş ve işleyecek faizi isteme hakkı saklıdır.
10. Giderler ve vergiler. Bu protokolden ve takipten doğan harç, vergi ve giderler [Borçluya / kanunen yükümlü olan tarafa] aittir. [Alacaklı, taksitlerin tamamının vadesinde ödenmesi koşuluyla [….] TL tutarındaki [işlemiş faiz / vekâlet ücreti] alacağından vazgeçer; taksitlerden biri vadesinde ödenmezse bu vazgeçme hükümsüz olur.]
11. Temsil yetkisi. Borçlu adına imzalayan, bu protokolü imzalamaya yetkili olduğunu beyan eder; yetkiyi gösteren belge ektedir.
12. Sunulacağı yer. Protokol, imza tarihinden itibaren üç gün içinde taraflarca birlikte [….] İcra Müdürlüğüne sunulur ve taksit sözleşmesi olarak tutanağa geçirilir.
13. Uyuşmazlık. Bu protokolün uygulanmasından doğacak uyuşmazlıklarda [….] mahkemeleri ve icra daireleri yetkilidir.
14. Yürürlük. Bu protokol [….] maddeden ibaret olup [tarih] tarihinde iki nüsha olarak imzalanmıştır.
EKLER: Meclis kararının onaylı örneği; kesinleşme ve gönderilme kaydı; yetki belgesi; ödeme planı; dosya hesap dökümü.
Alacaklı Vekili Borçlu adına
Av. [Ad Soyad] [Ad Soyad, unvanı]
Sekizinci hükümdeki mal gösterme kaydı belediyeye özgüdür. Belediyenin proje karşılığı borçlanma yoluyla elde ettiği gelirleri, şartlı bağışlar, kamu hizmetlerinde fiilen kullanılan malları ile tahsil ettiği vergi, resim ve harç gelirleri haczedilemez (5393 m.15). Protokolde gösterilecek malın bu gruplara girmeyen bir mal veya hesap olmasına dikkat edilmelidir; aksi hâlde kayıt taksit ödenmediğinde bir işe yaramaz.
3. Belge: İcra Dairesinde Taksit Sözleşmesinin Tutanağa Bağlanması Talebi (İİK m.111)
Protokolün icra dairesine sunulması ayrı bir işlemdir ve atlanmamalıdır. Sözleşme icra dairesinde tutanağa geçmedikçe Kanunun sürelere ilişkin koruması devreye girmez. Aşağıdaki talep, tarafların birlikte veya alacaklı vekilinin icra dairesine vereceği dilekçedir; borçlu idarenin temsilcisi de tutanağı imzalar.
[….] İCRA MÜDÜRLÜĞÜ’NE
DOSYA NO: [….] E.
ALACAKLI: [Şirket unvanı]
VEKİLİ: Av. [Ad Soyad]
BORÇLU: [….] Belediye Başkanlığı
KONU: Taraflar arasındaki taksit sözleşmesinin tutanağa geçirilmesi talebidir.
AÇIKLAMALAR
1. Dosyamızdaki takip [tarih] tarihinde kesinleşmiştir. Borçlunun [mal veya hesabın tanımı] üzerine [tarih] tarihinde haciz konulmuştur. [Tarih] itibarıyla dosya borcu [….] TL’dir.
A. Taksit sözleşmesi (İİK m.111)
2. Taraflar, dosya borcunun ekli [tarih] tarihli protokolde ve ödeme planında gösterilen tarih ve tutarlarda taksitle ödenmesi konusunda anlaşmıştır. Protokolün taksit sözleşmesi olarak Müdürlüğünüz huzurunda tutanağa geçirilmesini talep ederiz.
3. Borçlu Belediye adına tutanağı imzalayacak [Ad Soyad, unvanı] hazırdır. Sözleşmenin dayanağı olan [tarih ve sayılı] Meclis kararı ile yetki belgesi ektedir.
B. Sürelerin işlememesi ve hacizlerin devamı (İİK m.78, 106, 110 ve 111)
4. Sözleşmenin devamı süresince haciz isteme ve satış isteme süreleri işlemeyecektir. Dosyadaki hacizlerin sözleşme süresince devam ettiğinin tutanağa yazılmasını talep ederiz.
C. Damga vergisi istisnası (İİK m.111)
5. Taksit sözleşmesi nedeniyle Müdürlüğünüzde düzenlenecek tutanak ve kâğıtlar damga vergisinden istisnadır.
D. Sözleşmenin ihlali hâli (İİK m.111)
6. Taksitlerden birinin zamanında ödenmemesi hâlinde icra işlemleri ve süreler kaldığı yerden devam edecektir. Bu hâlde talebimiz üzerine takibe kalan borcun tamamı için devam edilmesini şimdiden talep ederiz.
SONUÇ VE İSTEM
Açıklanan nedenlerle taksit sözleşmesinin tutanağa geçirilmesini, hacizlerin devamına ve sürelerin işlemediğine ilişkin kaydın tutanağa yazılmasını talep ederiz. [Tarih]
EKLER: Protokol ve ödeme planı; Meclis kararının onaylı örneği; yetki belgesi.
Alacaklı Vekili
Av. [Ad Soyad]
Taksit Ödenmezse: 4. Belge, Takibe Devam Talebi
Taksit ödenmediğinde ne yapılacağı, anlaşmanın şekline bağlıdır. İcra dairesinde yapılmış taksit sözleşmesinde icra işlemleri kaldığı yerden devam eder (İİK m.111); ayrıca dava açmak veya yeni takip başlatmak gerekmez. Arabuluculuk anlaşma belgesinde veya 659 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye göre düzenlenmiş sulh tutanağında ilamlı takip yapılır. Yalnız taraflarca imzalanmış harici bir protokolde ise durmuş veya işlemden kaldırılmış dosyanın canlandırılması ya da protokole dayalı yeni bir ilamsız takip gerekir.
Gecikme fark edilir edilmez hareket edilmelidir. Sözleşmenin ihlalinden sonra süreler yeniden işlemeye başlar; haciz isteme süresinin kalan kısmı kısa olabilir. Borçlu belediye bir taksiti geç öder ve alacaklı bunu kayıtsız kabul ederse, muacceliyet kaydından vazgeçildiği ileri sürülebilir. Geç ödeme kabul edilecekse bunun muacceliyet hakkından vazgeçme anlamına gelmediği yazıyla bildirilmelidir.
[….] İCRA MÜDÜRLÜĞÜ’NE
DOSYA NO: [….] E.
ALACAKLI: [Şirket unvanı]
VEKİLİ: Av. [Ad Soyad]
BORÇLU: [….] Belediye Başkanlığı
KONU: Taksit sözleşmesinin ihlali nedeniyle takibe devam edilmesi, bakiye borcun hesaplanması ve [satış / haciz] talebidir.
AÇIKLAMALAR
1. Dosyamızda taraflar arasında [tarih] tarihinde taksit sözleşmesi yapılmış ve tutanağa geçirilmiştir. Borçlu, [tarih] vadeli [….] TL tutarındaki [….] numaralı taksiti ödememiştir.
A. Sözleşmenin ihlali (İİK m.78 ve 111)
2. Taksitlerden biri zamanında verilmediğinden icra işlemleri ve süreler kaldığı yerden devam etmektedir. Sözleşmenin yedinci hükmü uyarınca kalan borcun tamamı muaccel olmuştur.
B. Bakiye borç (TBK m.100)
3. Borçlunun sözleşme süresince yaptığı [….] TL ödeme, sözleşmenin beşinci hükmü uyarınca önce giderlere ve işlemiş faize, sonra anaparaya mahsup edilmiştir. Buna göre [tarih] itibarıyla bakiye borç [….] TL anapara ve [….] TL işlemiş faizdir. Dosya hesabının ekli tabloya göre yapılmasını talep ederiz.
C. Haciz ve satış (5393 sayılı Kanun m.15; İİK m.106)
4. [Hacizli mal varsa: Borçlunun sözleşmede gösterdiği [malın tanımı] üzerindeki haciz devam etmektedir; bu malın satışını talep ederiz. Satış giderleri avansı yatırılmıştır.]
5. [Hacizli mal yoksa: Borçlu belediyeden on gün içinde borca yetecek miktarda haczedilebilecek mal göstermesinin istenmesini, süre sonunda [banka hesapları / taşınmaz / araç] üzerine haciz konulmasını talep ederiz.]
SONUÇ VE İSTEM
Açıklanan nedenlerle takibe kalan borcun tamamı üzerinden devam edilmesini, dosya hesabının ekli tabloya göre yapılmasını ve yukarıda belirtilen [satış / haciz] işlemlerinin yapılmasını talep ederiz. [Tarih]
EKLER: Mahsup ve bakiye hesap tablosu.
Alacaklı Vekili
Av. [Ad Soyad]
Sık Yapılan Hatalar
- Yalnız mali hizmetler müdürünün veya başkan yardımcısının imzasını taşıyan protokole güvenilmesi. Belediyede sulhe karar veren organ meclis veya encümendir; başkan sözleşmeyi yetkili organın kararını almak şartıyla yapar (5393 m.18, 34 ve 38).
- Meclis kararının alındığının söylenmesiyle yetinilmesi. Kararın onaylı örneği, kesinleşme ve gönderilme kaydıyla birlikte istenmelidir (5393 m.23).
- Kesinleşmiş takip varken protokolün icra dairesine sunulmaması. Haciz ve satış isteme süreleri işlemeye devam eder, hacizler kalkabilir (İİK m.78, 106 ve 110).
- Protokole yalnız anaparanın yazılması. İşlemiş faiz, takip giderleri ve vekâlet ücreti gösterilmez ve faiz hakkı saklı tutulmazsa bu kalemler sonradan tartışma konusu olur (TBK m.131 ve 132).
- İşlemiş faizin anaparaya eklenip toplam tutara yeniden faiz yürütülmesi (3095 sayılı Kanun m.3; TTK m.8).
- Ödemenin “ödenek geldiğinde” gibi bir koşula bağlanması. Koşula bağlı bir yükümlülük, ilam niteliğinde belgeyle dahi ilamlı takibe konu edilemeyebilir.
- Muacceliyet kaydının konulmaması. Kayıt yoksa, icra dairesi dışında yapılan protokollerde alacaklı her taksit için ayrı ayrı vade beklemek zorunda kalabilir.
- Hacizlerin protokol imzalanır imzalanmaz kaldırılması. Hacizler borç bitene kadar korunmalıdır.
- Damga vergisinin hesaba katılmaması. İcra dairesi dışında imzalanan protokolde vergiyi firma öder (488 sayılı Kanun m.3).
Hukukçular Evi Bu Dosyalarda Ne Yapar?
Hukukçular Evi, kamu idaresiyle taksit anlaşması yapacak firmaların dosyalarında şu işleri yürütür: dosya borcunun anapara, faiz ve gider olarak hesaplanması; idareye yazılı teklif ve yetkili organ kararı talebi; karar ve yetki belgelerinin incelenmesi; protokolün veya arabuluculuk anlaşma belgesinin yazılması; taksit sözleşmesinin icra dairesinde tutanağa bağlanması ve hacizlerin korunması; taksitlerin takibi ve ihlal hâlinde takibe devam.
İdarenin önerdiği protokol taslağı ve takip dosyası bilgileriyle birlikte Hukukçular Evi’ne 0554 648 37 15 numaralı telefondan ulaşabilirsiniz. İlk görüşmede taslaktaki eksikler, yetki belgeleri ve anlaşmanın hangi şekilde yapılacağı belirlenir.
İlgili Rehberler
- Kamudan Alacak Tahsili Merkezi: Belediye, Belediye Şirketi, Üniversite Hastanesi veya Kamu Kurumu Borcunu Ödemiyor
- Bakanlıktan Alacak 2026: Bakanlık, Valilik veya Genel Bütçeli İdare Borcunu Ödemiyor — Husumet, “Ödenek Yok” Cevabı, Emanet Hesabı, Ödeme Önceliği ve Dilekçe Örnekleri
- Devlet Hastanesi Borcunu Ödemiyor 2026: İl Sağlık Müdürlüğünden ve Sağlık Bakanlığından Medikal, İlaç ve Hizmet Alacağı, Sulhe Davet ve Dilekçe Örnekleri
- Kamudan Alacakta Faiz Hesabı: Avans Faizi, Dönem Oranları ve Ödemenin Mahsubu
- İl Özel İdaresi, Köy ve Su İdaresinden Alacak: Muhatap, Haciz ve Dilekçe Örnekleri
- Kamudan Alacağın Temliki ve Faktoring: İdarenin İzni, Noter Temliknamesi, Rücu ve Garanti
- Belediyeye ve Kamu Kurumuna İhtarname Örneği: Kamudan Alacak İçin Altı Belgelik Dilekçe Seti
- Belediyeye Haciz: Banka Hesabı, Taşınmaz ve Araç Haczi, Haczedilmezlik Şikâyeti
- Belediye Şirketinden Alacak: Haciz İhbarnamesi, İhtiyati Haciz ve İflas Yolu
- Üniversite Hastanesi Borcunu Ödemiyor: Döner Sermayeden Medikal ve İlaç Alacağı
- Mahkeme Kararı Var, İdare Ödemiyor: Para İlamının Tahsili
- İcrada Taksitle Ödeme ve Taahhüdü İhlal (İİK m.111 ve 340)
- Bankayla Kredi Yapılandırma Protokolü İmzalamadan Önce Nelere Dikkat Edilmeli?
Sıkça Sorulan Sorular
Belediye borcunu taksitle ödemek istiyor; kabul etmeli miyim?
Taksit teklifi, borcun inkâr edilmediğini gösterir ve çoğu zaman tahsili hızlandırır. Kabul etmeden önce üç koşul aranmalıdır: yetkili organ kararı alınmış olmalı (5393 m.18 ve 34), anlaşma takip dosyasındaki hacizleri ve süreleri koruyacak biçimde yapılmalı (İİK m.111) ve protokolde faiz ile giderler açıkça gösterilmelidir.
Belediyeyle protokolü kim imzalar?
Belediyeyi başkan temsil eder ve sözleşmeyi yetkili organların kararını almak şartıyla yapar (5393 m.38). Anlaşmayla tasfiyeye karar veren organ, uyuşmazlığın tutarına göre meclis veya encümendir (5393 m.18 ve 34). Başkan dışında biri imzalayacaksa başkanın verdiği yetkiyi gösteren belge istenmelidir.
Meclis kararı olmadan imzalanan protokol geçerli mi?
Kanun, sınırın üzerindeki uyuşmazlıklarda sulhe karar verme yetkisini meclise vermiştir (5393 m.18). Yargıtay 5. Hukuk Dairesi, dosyasında meclisten alınmış bir sulh veya kabul kararı bulunmayan davada yerel mahkeme kararını bozmuştur (01.07.2019, E.2019/3871, K.2019/13118). Böyle bir protokolün belediyeyi bağlamadığı ileri sürülebileceğinden, karar alınmadan takipten vazgeçilmemelidir.
Takip başlatmadan belediyeyle protokol yapabilir miyim?
Belediye Kanunu sulh yetkisini “dava konusu olan” uyuşmazlıklar için düzenlemiştir (5393 m.15, 18 ve 34). Yargıtay 4. Hukuk Dairesi, icra takibi başlatılmasıyla alacağın dava konusu hâle geldiğini kabul etmiştir (26.05.2016, E.2015/16458, K.2016/6988). Takip başlatıldıktan sonra anlaşma yapılması bu nedenle daha güvenlidir. Bakanlık ve üniversite gibi idarelerde ise sulh için takip veya dava aranmaz (659 sayılı KHK m.9 ve 11).
Protokol yaparsam dosyadaki hacizler kalkar mı?
Taksit sözleşmesi icra dairesinde yapılırsa sözleşme süresince satış isteme süreleri işlemez ve hacizler korunur (İİK m.111). Protokol icra dairesi dışında imzalanır ve dosya işlemsiz bırakılırsa süreler işlemeye devam eder; satış süresinde istenmezse haciz kalkar (İİK m.106 ve 110).
Belediye taksidi ödemezse ne olur?
İcra dairesinde yapılmış sözleşmede icra işlemleri ve süreler kaldığı yerden devam eder (İİK m.111). Protokolde muacceliyet kaydı varsa kalan borcun tamamı istenir. Anlaşma ilam niteliğinde bir belgeye bağlanmışsa ilamlı takip yapılır; yalnız taraflarca imzalanmış bir protokolde ise mevcut takibe devam edilir veya yeni takip başlatılır.
Protokol için damga vergisi ödenir mi?
Belli parayı içeren taahhütname ve sulhnameler nispi damga vergisine tabidir ve resmî dairelerle kişiler arasındaki kâğıtların vergisini kişiler öder (488 sayılı Kanun m.3 ve ekli tablo). İcra dairesinde taksit sözleşmesi nedeniyle düzenlenen tutanak veya kâğıt ise damga vergisinden istisnadır (İİK m.111).
Arabuluculukta belediyeyle anlaşırsam belge ilam sayılır mı?
Taraflar ve avukatları ile arabulucunun birlikte imzaladıkları anlaşma belgesi, icra edilebilirlik şerhi aranmaksızın ilam niteliğinde belge sayılır (6325 m.18). Belgenin ilamlı takibe konu edilebilmesi için açık bir ödeme yükümlülüğü içermesi gerekir. Müzakerelerde belediyeyi, belediye başkanının belirlediği komisyon temsil eder (6325 m.15; 5018 m.11).
Protokolde faizden vazgeçmek zorunda mıyım?
Hayır. Faizden vazgeçme bir pazarlık konusudur; hukuki bir zorunluluk değildir. Protokol faizden söz etmiyor ve faiz hakkı saklı tutulmuyorsa, anapara ödendiğinde işlemiş faiz istenemeyebilir (TBK m.131). Vazgeçilecekse tutar yazılmalı ve vazgeçme, taksitlerin tamamının zamanında ödenmesi koşuluna bağlanmalıdır.
Üniversite veya bakanlıkla taksit anlaşması nasıl yapılır?
İdareye yazılı sulh ve taksit teklifi yapılır; idare başvuruyu altmış gün içinde sonuçlandırmak zorundadır, aksi hâlde istek reddedilmiş sayılır (659 sayılı KHK m.9). Yetkili makam uyuşmazlığın tutarına göre üst yönetici, ilgili bakan veya Cumhurbaşkanıdır (m.11). Düzenlenen sulh tutanağı ilam hükmündedir; vadeye bağlanmış alacakta vade dolmadan icraya konulamaz (m.10).
Protokol zamanaşımını keser mi?
Evet. Borçlunun borcu ikrar etmesi zamanaşımını keser (TBK m.154); borç bir senetle ikrar edilmişse yeni süre on yıldır (TBK m.156). Protokoldeki borç ikrarı hükmü bu sonucu doğurur. Her taksit ödemesi de kısmi ifa olarak zamanaşımını yeniden keser.
Protokol eski borcu sona erdirir mi; asıl sözleşmedeki haklarım düşer mi?
Tarafların açık yenileme iradesi yoksa protokol yenileme sayılmaz; mevcut borç ve ona bağlı haklar devam eder (TBK m.133). Tartışma çıkmaması için protokole, yenileme olmadığı ve asıl sözleşmeden doğan hakların sürdüğü açıkça yazılmalıdır.
Belediye şirketiyle yapılan protokolde fark var mı?
Vardır. Şirket tacirdir ve Belediye Kanunundaki sulh yetkisi hükümleri şirkete uygulanmaz; protokolü şirketi temsile yetkili olanlar imzalar (TTK m.16 ve 370). Ayrı tüzel kişiliği bulunan iktisadi işletmeler damga vergisi bakımından resmî daire sayılmaz (488 sayılı Kanun m.8); vergi yükümlülüğü buna göre belirlenir. Belediye mallarına ilişkin haczedilmezlik kuralları da şirketi kapsamaz.
Kaynakça
- 5393 sayılı Belediye Kanunu; 5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu; 5302 sayılı İl Özel İdaresi Kanunu.
- 659 sayılı Genel Bütçe Kapsamındaki Kamu İdareleri ve Özel Bütçeli İdarelerde Hukuk Hizmetlerinin Yürütülmesine İlişkin Kanun Hükmünde Kararname.
- 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu; 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu.
- 6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu; 1136 sayılı Avukatlık Kanunu.
- 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu; 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu; 3095 sayılı Kanuni Faiz ve Temerrüt Faizine İlişkin Kanun.
- 488 sayılı Damga Vergisi Kanunu ve ekli (1) sayılı tablo; 5018 sayılı Kamu Malî Yönetimi ve Kontrol Kanunu.
- Mahalli İdareler Harcama Belgeleri Yönetmeliği, Resmî Gazete 15.08.2007, sayı 26614.
- Adalet Bakanlığı İcra İşleri Dairesi Başkanlığı, “Arabuluculuk Belgesinin İcra Takibine Konu Edilmesi” konulu 13.09.2024 tarihli yazı; yazıda anılan Yargıtay 12. Hukuk Dairesi, E.2022/9143, K.2022/9318.
- Burç Volkan Zor, “Belediyelerde Sulh Yetkisi”, Türkiye Barolar Birliği Dergisi, 2020, sayı 149; incelemede aktarılan Yargıtay 5. Hukuk Dairesi, 01.07.2019, E.2019/3871, K.2019/13118 ve Yargıtay 4. Hukuk Dairesi, 26.05.2016, E.2015/16458, K.2016/6988.
Bu sayfa genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; örnek metinler her dosyanın kendi olayına, belgelerine ve sürelerine göre uyarlanmalıdır.
İlgili ana rehberler
Kamudan Alacak Tahsili Merkezi · İcra ve İflas Hukuku Rehberi · Kamu İhale Hukuku Rehberi · Dilekçe Örnekleri · İletişim
Somut olayınıza özgü değerlendirme için hukuk büromuzla iletişime geçebilirsiniz.


