Proje Şirketinde Pay Devri 2026: Şehir Hastanesi veya Yap-İşlet-Devret Şirketinin Hisselerini Devretmek ya da Devralmak — İdare İzni, Kredi Verenlerin Onayı, Rekabet Kurulu İzni, Ortakların Kefaleti, Hukuki İnceleme Listesi ve İzin Başvuru Dilekçesi Örneği (2011/1807 sayılı Karar m.17; 6428 m.4; TTK m.490-494)
20 Kasım 2026

Proje Şirketinde Pay Devri 2026: Şehir Hastanesi veya Yap-İşlet-Devret Şirketinin Hisselerini Devretmek ya da Devralmak — İdare İzni, Kredi Verenlerin Onayı, Rekabet Kurulu İzni, Ortakların Kefaleti, Hukuki İnceleme Listesi ve İzin Başvuru Dilekçesi Örneği (2011/1807 sayılı Karar m.17; 6428 m.4; TTK m.490-494)

Yap-işlet-devret veya şehir hastanesi projesini yürüten şirketin payları yalnızca alıcı ile satıcının anlaşmasıyla el değiştirmez: yap-işlet-devret projelerinde, yatırım veya işletme deneyimi olan ve teknik yeterliği sağlayan ortağın kuruluş sermayesindeki payını yatırım döneminde Bakanın, belediyelerde ve üniversitelerde üst yöneticinin izni olmadan değiştirmesi hâlinde idare uygulama sözleşmesini feshedebilir (2011/1807 sayılı Karar m.17/3). Şehir hastanelerinde Kanun ve Uygulama Yönetmeliği, sözleşme imzalandıktan sonraki pay devrini ayrıca düzenlemez; sözleşme imzalanana kadar iş ortaklığı değişikliği idarenin onayına bağlıdır (Yönetmelik m.11/5), sonrasında aranacak izin proje sözleşmesinden okunur. Pay devri sözleşmenin devri değildir: idarenin karşısında yine aynı şirket vardır, bu nedenle şirketin bütün borçları ve süren uyuşmazlıkları yeni ortağın üzerinde kalır. İdare izninden ayrı olarak kredi verenlerin onayı, pay rehni, ortakların Hazine ve Maliye Bakanlığına verdiği kefalet (Borç Üstlenimi Yönetmeliği m.4/4) ve ciro eşikleri aşılıyorsa Rekabet Kurulu izni (4054 m.7; 2010/4 sayılı Tebliğ m.7) aynı takvimde çözülmelidir. Şirketler hukuku yönünden devir, esas sözleşmedeki bağlam hükümlerine ve pay defterine kayda tabidir (TTK m.490-494, 499).

Bu konuda hukuki destek almak ister misiniz? Uzman hukuk büromuzla iletişime geçebilirsiniz.

Bu yazı, proje şirketindeki payını satmak isteyen ortaklar, projeye sonradan girmek isteyen yatırımcılar ve bu işlemi finanse eden kuruluşlar için yazıldı. Pay devri ile sözleşmenin devri arasındaki fark, yap-işlet-devret projelerinde izin şartının unsurları, şehir hastanelerinde Kanun ve Yönetmelik’in düzenlediği ve düzenlemediği konular, finans sağlayıcıların ortaklık yapısını değiştirme hakkı, kredi verenlerin onayı ve pay rehni, ortakların kefaleti, Rekabet Kurulu izni, yabancı alıcının durumu, Türk Ticaret Kanunu’na göre devir usulü, hukuki inceleme listesi ve pay alım sözleşmesine konulacak hükümler kanun ve yönetmelik maddeleriyle ele alınır; sonunda bir izin başvuru dilekçesi örneği yer alır. Dosyanız için Hukukçular Evi’ne 0554 648 37 15 numaralı telefondan ulaşabilirsiniz.

Bu yazının dayanakları. 3996 sayılı Kanun m.3 ve 11; 2011/1807 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı m.7, 17, 18, 27, 28 ve 30; 6428 sayılı Kanun m.1, 4, 6 ve geçici m.1; Sağlık Bakanlığı Uygulama Yönetmeliği m.10, 11, 12, 53, 60 ve 62; Borç Üstlenimi Yönetmeliği m.4 ve 11; 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu m.23, 198, 202, 329, 338, 380, 461, 489, 490, 491, 492, 493, 494 ve 499; 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu m.170, 184, 195, 196, 205, 219, 223, 231 ve 583; 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu m.954, 955 ve 956; 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun m.7, 10, 11 ve 16; 2010/4 sayılı Tebliğ m.4, 5, 6, 7 ve 10; 4875 sayılı Doğrudan Yabancı Yatırımlar Kanunu m.1, 2, 3 ve 4; 2577 sayılı Kanun m.10.

Pay Devrinden Önce: Kim, Hangi Aşamada, Neye Bakar?

Proje şirketi tek bir iş için kurulur. Şehir hastanesinde özel amaçlı şirketin faaliyet alanı sözleşme konusuyla sınırlıdır (6428 m.1); yap-işlet-devret projelerinde her proje için ayrı bir şirket kurulur ve esas sözleşmesinde proje faaliyet konusu olarak gösterilir (2011/1807 sayılı Karar m.17/1). İdare ihaleyi veya görevlendirmeyi ortakların mali gücüne ve deneyimine bakarak yapmış, kredi verenler de aynı ortaklara güvenerek finansman sağlamıştır.

Bu nedenle şirketin paylarının el değiştirmesi yalnızca alıcı ile satıcıyı ilgilendirmez. Devirden önce dört ayrı yerden cevap alınması gerekir: idare, kredi verenler, Rekabet Kurulu ve şirketin kendi organları. Aşağıdaki tablo hangi durumda hangi hükme bakılacağını gösterir.

Pay devrinde duruma göre bakılacak hüküm ve ilk adım

DurumBakılacak hükümİlk adım
Yap-işlet-devret projesi yatırım döneminde; devreden, teknik yeterliği sağlayan ortak2011/1807 sayılı Karar m.17/3Devirden önce Bakanın, belediyelerde ve üniversitelerde üst yöneticinin yazılı izni alınır
Yap-işlet-devret projesi işletme döneminde veya devreden yalnızca sermaye koyan ortakUygulama sözleşmesi; Karar m.18, 28Karar’ın metni bu hâl için izin aramaz; sözleşmede ayrıca izin veya bildirim şartı bulunup bulunmadığı okunur
Şehir hastanesi ihalesi sonuçlanmış, sözleşme henüz imzalanmamışUygulama Yönetmeliği m.11/5Mali ve teknik yeterlik korunarak iş ortaklığı değişikliği için idarenin onayı alınır
Şehir hastanesi sözleşmesi imzalanmışProje sözleşmesi; 6428 m.4Sözleşmenin ortaklık yapısına ilişkin hükmü bulunur; idareye yazılı başvuru yapılır
Proje kredisi geri ödeniyorKredi ve teminat sözleşmeleri; TMK m.954-956Kredi verenlerin yazılı onayı alınır, rehinli payların durumu çözülür
Projede borç üstlenim anlaşması varBorç Üstlenimi Yönetmeliği m.4/4, 11Ortakların kefaleti ve Hazine ve Maliye Bakanlığıyla yapılacak işlemler belirlenir
Devralan, şirketin kontrolünü ele geçiriyor4054 m.7; 2010/4 sayılı Tebliğ m.5, 7Ciro eşikleri hesaplanır; aşılıyorsa kapanıştan önce Rekabet Kurulu izni alınır
Devralan yabancı yatırımcı4875 m.3, 4Yatırım serbesttir; proje izinleri aynen alınır, bildirim yükümlülükleri yerine getirilir
Önce izin, sonra kapanış. Pay bedelinin ödenmesi ve payların devri, gerekli izin ve onayların tamamı yazılı olarak alındıktan sonraya bırakılmalıdır. Pay alım sözleşmesi izinlerden önce imzalanabilir; ancak devrin hüküm doğurması izinlerin alınması koşuluna bağlanır (TBK m.170). İzin gelmeden yapılan devir, yap-işlet-devret projelerinde idareye sözleşmeyi feshetme imkânı verebilir (Karar m.17/3).

Pay Devri mi, Sözleşmenin Devri mi?

İki işlem birbirine karıştırılır, oysa sonuçları farklıdır. Pay devrinde sözleşmenin tarafı değişmez; idarenin karşısında yine aynı şirket vardır, değişen şirketin ortaklarıdır. Sözleşmenin devrinde ise şirket sözleşmeden çıkar ve taraf sıfatı bütün hak ve borçlarıyla birlikte başka bir kişiye geçer (TBK m.205).

Şehir hastanelerinde yüklenici, sözleşmeden doğan tüm hak ve borçlarını aynı şartlarla ve Kanun’daki şartları taşıyan başka bir kişiye idarenin onayıyla devredebilir; bu durumda diğer sözleşmeler de devralana devredilmiş sayılır (6428 m.4/5). Yönetmelik, devralanın ihale dokümanındaki yeterlik şartlarını taşımasını arar ve devirden önce doğmuş yükümlülüklerden devreden ile devralanı müştereken ve müteselsilen sorumlu tutar (Uygulama Yönetmeliği m.60).

Yap-işlet-devret projelerinde görevli şirket, yatırım ve işletme dönemlerinde uygulama sözleşmesinden doğan hak ve borçlarını idarenin uygun görüşü ve Bakan onayıyla başka bir şirkete devredebilir; uygulama sözleşmesi Yüksek Planlama Kurulunca onaylanmış görevlendirmelerde devir bu Kurulun kararına bağlıdır ve görevin devriyle birlikte diğer sözleşmeler de devredilmiş sayılır (Karar m.27).

Pay devri ile sözleşmenin (görevin) devri arasındaki fark

ÖlçütPay devriSözleşmenin devri
DeğişenŞirketin ortaklarıSözleşmenin tarafı olan şirket
DayanakTTK m.490-494; Karar m.17/3; proje sözleşmesi6428 m.4/5; Uygulama Yönetmeliği m.60; Karar m.27; TBK m.205
İzin veya onayYap-işlet-devrette Karar m.17/3’teki hâlde Bakan veya üst yönetici; şehir hastanesinde proje sözleşmesine göreŞehir hastanesinde idarenin onayı; yap-işlet-devrette idarenin uygun görüşü ve Bakan onayı
Şirketin eski borçlarıŞirkette kalır; yeni ortak bu borçları taşıyan şirketin ortağı olurŞehir hastanesinde devreden ve devralan birlikte sorumludur (Yönetmelik m.60)
Diğer sözleşmelerTarafları değişmez; kontrol değişikliğine ilişkin hükümleri ayrıca okunurDevralana devredilmiş sayılır
Üst hakkıŞirket adına kayıtlı kalırŞehir hastanesinde devralan adına ayrıca devredilir (Yönetmelik m.60)

Pay devrinin üstünlüğü, üst hakkının, izinlerin, kredi sözleşmelerinin ve alt sözleşmelerin şirketin üzerinde kalmasıdır; yeniden kurulmaları gerekmez. Bunun bedeli, şirketin geçmişinin de alıcıya geçmesidir: devirden önce doğmuş vergi, işçilik ve alt yüklenici borçları, idarenin uyguladığı kesintiler ve süren davalar şirketin borcu olmaya devam eder. Bu risk, aşağıdaki inceleme listesi ve pay alım sözleşmesine konulacak hükümlerle yönetilir.

Yap-İşlet-Devret Projelerinde İzin: 2011/1807 Sayılı Karar m.17

3996 sayılı Kanun kapsamındaki projelerde sözleşmenin tarafı, Türkiye’de kurulmuş bir anonim şirket veya yabancı şirkettir (3996 m.3). Uygulama esaslarını düzenleyen Karar, görevlendirmenin ardından her proje için ayrı bir şirket kurulmasını, esas sözleşmede projenin faaliyet konusu olarak gösterilmesini ve şirketin getireceği öz kaynağın önerilen toplam sabit yatırım tutarının yüzde yirmisinden az olmamasını arar (m.17/1).

Pay devrine ilişkin kural üçüncü fıkradadır. Bakanın, mahalli idareler ile yükseköğretim kurumlarında üst yöneticinin izni alınmadan; yatırım veya işletmeyle ilgili faaliyetlerde bulunmuş ve teknik yeterliğe sahip olan ortağın, şirketin kuruluş sermayesindeki payını yatırım döneminde değiştirmesi hâlinde idare uygulama sözleşmesini feshedebilir. Sözleşmesi Yüksek Planlama Kurulu onayıyla imzalanmış projelerde aynı sonuç, bu Kurulun izni alınmadan yapılan değişikliğe bağlanmıştır (m.17/3).

Hükmün dört unsuru vardır ve her biri ayrı değerlendirilmelidir:

  • Kimin payı: Kural, yatırım veya işletme deneyimi olan ve teknik yeterliği sağlayan ortağı hedef alır. Yalnızca sermaye koyan ortağın payı bu fıkranın metninde yer almaz.
  • Hangi değişiklik: Metin ortağın payını değiştirmesinden söz eder; payın tamamının devrini aramaz. Payın bir bölümünün satılması da bu ifadenin içindedir.
  • Hangi dönem: Yaptırım, yatırım dönemindeki değişikliğe bağlanmıştır. İşletme dönemi için Karar’da ayrı bir izin şartı yoktur.
  • Sonuç: İdare sözleşmeyi feshedebilir. Fesih kendiliğinden doğmaz, idarenin takdirindedir; ancak bu takdirin şirket lehine kullanılacağı varsayılamaz.

Karar asgari çerçeveyi çizer. Uygulama sözleşmesinde yer alacak hususlar arasında görevin devri, fesih ve sürenin sona ermesinden önceki devir sayılmıştır (m.18); feshe ilişkin hükümler ve feshin sonuçları da sözleşmede düzenlenir (m.28). Sözleşme, işletme dönemindeki pay devirlerini veya diğer ortakların paylarını da izne ya da bildirime bağlamış olabilir. İşletme dönemindeki bir devirde izin gerekmediği sonucuna sözleşme okunmadan varılmamalıdır.

Karar ayrıca, mücbir sebep veya idarenin tek taraflı feshi nedeniyle süresinden önce tesisin veya görevli şirket hisselerinin devralınmasına ilişkin hususlara sözleşmede yer verilmesini öngörür (m.30). 3996 sayılı Kanun da tesisin veya şirket hisselerinin proje anlaşmalarındaki koşullara uygun olarak satın alınması hâlini garanti hükümleri arasında anar (m.11). Alıcı için anlamı şudur: sözleşme, belirli hâllerde payların idareye geçmesini öngörmüş olabilir ve böyle bir hüküm satın alınan payın değerini doğrudan etkiler.

Yüksek Planlama Kurulu ibaresi. Karar, 2011 tarihli metniyle Yüksek Planlama Kurulundan söz eder. Bu Kurula ait yetkilerin bugün hangi makamca kullanıldığı ve izin yazısının hangi makamdan çıkacağı, başvurudan önce idareden yazılı olarak teyit edilmelidir.

Şehir Hastanelerinde İzin: Kanun ve Yönetmelik Neyi Düzenler, Neyi Düzenlemez?

6428 sayılı Kanun, yapım işlerinde sözleşmenin tarafı olarak özel amaçlı şirketi gösterir: faaliyet alanı sözleşme konusuyla sınırlı olan ve ihale üzerinde bırakılan yüklenici tarafından kurulan anonim şirket (m.1). Yönetmelik, bu şirketin sözleşme imzalanmadan önce kurulmasını ve esas sözleşmesinde gerçekleştireceği tesis projesinin faaliyet konusu olarak belirtilmesini şart koşar (m.12).

Kanun’da ve Yönetmelik’te, sözleşme imzalandıktan sonra özel amaçlı şirketin paylarının devrini doğrudan düzenleyen, izin makamını ve yaptırımını gösteren bir hüküm yoktur. Metinlerde ortaklık yapısına ilişkin üç düzenleme bulunur:

  • Sözleşme imzalanana kadar, mali ve teknik yeterliği taşımak şartıyla ve idarenin onayıyla iş ortaklığı değişikliği yapılabilir (Yönetmelik m.11/5).
  • Yüklenici sözleşmeyi idarenin onayıyla devredebilir (6428 m.4/5; Yönetmelik m.60).
  • Yüklenici taahhüdünü yerine getirmediğinde finans sağlayıcılar, idareyle anlaşarak ortaklık yapısında değişikliğe gidebilir (6428 m.4/6, 4/7; Yönetmelik m.62).

Buna göre sözleşme imzalandıktan sonraki olağan pay devirlerinin kuralı proje sözleşmesinde aranır. Şehir hastanesi sözleşmeleri kamuya açık değildir; her projenin sözleşmesi ve ekleri ayrı okunmalıdır. İncelemede şu sorulara cevap aranır: ortaklık yapısındaki değişiklik idarenin onayına mı, yoksa bildirime mi bağlanmış; onay şartı yatırım dönemiyle mi sınırlı; belirli bir ortağın asgari pay oranını koruması isteniyor mu; onaysız değişiklik fesih sebebi sayılmış mı.

Sözleşmede açık hüküm bulunmasa da idare, ihaleyi ortakların yeterliğine göre sonuçlandırmıştır. Yeterliği sağlayan ortağın şirketten çıkması, sözleşmenin devrinde aranan yeterlik şartının (Yönetmelik m.60) dolanılması olarak ileri sürülebilir. Bu riski kapatmanın yolu, devirden önce idareye yazılı başvuruda bulunmak ve cevabı dosyaya koymaktır.

6428 sayılı Kanun’dan önce, 3359 sayılı Kanun’un ek 7. maddesine göre ilana çıkılan ihaleler mevcut şartnamelerine göre sonuçlandırılmış, bu projelere Kanun’un yalnızca sınırlı hükümleri uygulanmıştır (geçici m.1). Bu hastanelerde pay devrinin kuralı bütünüyle ihale şartnamesinde ve sözleşmededir.

Finans Sağlayıcıların Ortaklık Yapısını Değiştirme Hakkı

Şehir hastanelerinde ortak değişikliğinin kanundan doğan özel bir türü vardır. Yatırım döneminde yüklenici taahhüdünü yerine getirmezse idare noter aracılığıyla ihtar çeker ve durumu finans sağlayıcılara da bildirir. Verilen süre sonunda taahhüt yerine getirilmemişse finans sağlayıcılar, idareyle anlaşarak yüklenicinin ortaklık yapısında değişikliğe gitmek suretiyle işin yapılmasını sağlayabilir; bu sağlanamazsa sözleşme feshedilir (6428 m.4/6; Yönetmelik m.62/1).

İşletme döneminde yüklenicinin sözleşmede belirtilen performans puanının altında kalması, Yönetmelik’in ifadesiyle hata puanının üzerine çıkması hâlinde de finans sağlayıcılar aynı yola başvurabilir; aksi hâlde idare sözleşmeyi fesheder (6428 m.4/7; Yönetmelik m.62/2).

Bu hükmün üç sonucu vardır:

  • Mevcut ortaklar için: Şirket taahhüdünü yerine getiremediğinde payların kimde kalacağı yalnızca ortakların iradesine bağlı değildir.
  • Alıcı için: Satın alınan paylar üzerinde, finansman belgelerinden doğan rehin veya devir taahhütleri bulunabilir; bunlar incelenmeden bedel belirlenmemelidir.
  • Sıkıntıdaki projeye girmek isteyen yatırımcı için: Fesih ihtarı çekilmiş bir projede ortak değişikliği, finans sağlayıcılar ve idareyle birlikte yürütülen bir çözüm yolu olarak Kanun’da açıkça öngörülmüştür.

İhtar sürecinin ayrıntısı şehir hastanesi ve yap-işlet-devret sözleşmesinde fesih ihtarı yazısında anlatılmıştır. Kanun’un bu fıkraları, 6428 sayılı Kanun’dan önce ihale edilen hastanelere doğrudan uygulanmaz (geçici m.1); o projelerde kredi verenlerin ortaklık yapısına müdahale imkânı sözleşmeden ve finansman belgelerinden okunur.

Kredi Verenlerin Onayı ve Pay Rehni

Proje finansmanında kredi, şirketin gelirlerine ve ortakların kimliğine bakılarak verilir. Kredi ve teminat sözleşmelerinde şirketin kontrolünün değişmesi kredi verenin onayına bağlanmış, onaysız değişiklik temerrüt hâli sayılmış olabilir. Bu belgeler kamuya açık değildir; hangi hükmün bulunduğu ancak belgelerin kendisinden anlaşılır. İdare izni alınmış olsa bile kredi verenin onayı ayrıca aranır; biri diğerinin yerini tutmaz.

Paylar kredinin teminatı olarak rehnedilmiş olabilir. Başkasına devredilebilen haklar rehnedilebilir (TMK m.954). Rehin için yazılı rehin sözleşmesi gerekir ve hakkın devri için öngörülen şekle uyulur (m.955). Senede bağlanmış paylarda hamiline yazılı senedin rehin alacaklısına teslimi yeterlidir; diğer senetler ciro edilmiş veya yazılı devir beyanı yapılmış olarak teslim edilir (m.956). Rehin payı izler; rehinli payı devralan, payı rehinle yükümlü olarak edinir. Bu nedenle alıcı ya rehnin kaldırılmasını ya da kredi verenin yeni ortağı yazılı olarak kabul etmesini kapanış şartı yapmalıdır.

Kredi verenlerle yapılan görüşmede üç belge istenir: kontrol değişikliğine onay yazısı, rehnin devamına veya yeniden kurulmasına ilişkin belge ve çıkan ortağın verdiği teminatların (kefalet, garanti, sermaye tamamlama taahhüdü) akıbetini gösteren yazı.

Borç Üstlenimi Varsa: Ortakların Kefaleti

Hazine ve Maliye Bakanlığının borç üstlenim taahhüdü verdiği projelerde ortakların ayrı bir yükümlülüğü vardır. Sözleşme feshedildiğinde, şirketin kusuru nedeniyle vadesinde ödenmemiş anapara, temerrüt faizi ve diğer finansman maliyetlerinin üstlenime konu edilebilmesi için şirket ortaklarının Bakanlığa müştereken ve müteselsilen kefalet vermesi gerekir; kefalet tutarı, şirketin ana kredi kapsamında yapacağı en yüksek taksit ödemesinin yüzde on fazlasından az olamaz (Borç Üstlenimi Yönetmeliği m.4/4).

Kefalet kişiseldir; payın devriyle birlikte devralana geçmez, devredenin üzerinden de kendiliğinden kalkmaz. Alıcının pay devri sözleşmesinde bu sorumluluğu üstlenmesi, satıcıyı yalnızca kendi aralarında korur; borçlunun yerine yenisinin geçmesi ve eskisinin kurtulması alacaklıyla yapılacak sözleşmeyle olur (TBK m.195, 196). Çıkan ortağın kefaletten kurtulması ve yeni ortağın kefil olması Bakanlığın katılımını gerektiren ayrı işlemlerdir. Yeni kefalet, yazılı şekle ve kefilin sorumlu olacağı azami miktar ile kefalet tarihinin gösterilmesi şartına tabidir (TBK m.583).

Borç üstlenim anlaşması imzalandıktan sonra, Bakanlığın yükümlülüklerinin kapsamını, maliyetini veya yerine getirilme usulünü değiştirecek nitelikteki her değişiklik Cumhurbaşkanı kararıyla yapılır (Yönetmelik m.11). Ortak değişikliğinin böyle bir değişiklik gerektirip gerektirmediği Bakanlıktan yazılı olarak sorulmalıdır.

Satıcı yönünden sonuç açıktır: pay bedelini alıp şirketten çıkan, ancak kefaleti süren ortak, artık yönetmediği bir şirketin kredi taksitlerinden sorumlu kalır. Kefaletin kaldırılması kapanış şartı yapılamıyorsa, alıcıdan bu sorumluluğu karşılayacak bir güvence alınmalıdır. Borç üstleniminin işleyişi borç üstlenimi ve fesih tazminatı yazısında, kefaletin genel hükümleri kefilin sorumluluğu ve kefaletin sona ermesi yazısında ele alınmıştır.

Kefalet payla birlikte geçmez. Pay devri sözleşmesine devralanın devredenin bütün yükümlülüklerini üstlendiğini yazmak, devredeni alacaklıya karşı kurtarmaz. Alacaklının yazılı kabulü veya yeni kefaletin kurulması gerekir.

Rekabet Kurulu İzni Gerekir mi?

Bir teşebbüsün başka bir teşebbüsün ortaklık paylarının tümünü veya bir kısmını devralması, rekabeti önemli ölçüde azaltacak nitelikteyse yasaktır; hangi devralmaların hukuki geçerlilik kazanmak için Rekabet Kuruluna bildirilerek izin alınması gerektiğini Kurul tebliğle belirler (4054 m.7). Tebliğ’e göre kontrolde kalıcı değişiklik doğuran pay devri bir devralma işlemidir; kontrol, bir teşebbüs üzerinde belirleyici etki uygulama olanağı veren haklar, sözleşmeler veya başka araçlarla kurulabilir (2010/4 sayılı Tebliğ m.5).

İzin zorunluluğu ciro eşiklerine bağlıdır. Eşikler, 11 Şubat 2026 tarihli Resmî Gazete’de yayımlanan değişiklikle yeniden belirlenmiştir.

Rekabet Kurulu izni: kapsam, ciro eşikleri ve sonuçlar

HükümKoşulSonuç
2010/4 sayılı Tebliğ m.5Pay, sözleşme veya başka bir yolla kontrolde kalıcı değişiklikİşlem devralma sayılır; ciro eşikleri hesaplanır
Tebliğ m.7/1-aİşlem taraflarının Türkiye ciroları toplamı üç milyar TL’yi ve en az iki işlem tarafının Türkiye ciroları ayrı ayrı bir milyar TL’yi aşıyorKapanıştan önce izin zorunludur
Tebliğ m.7/1-bDevre konu varlık veya faaliyetin Türkiye cirosu bir milyar TL’yi ve diğer işlem taraflarından en az birinin dünya cirosu dokuz milyar TL’yi aşıyorKapanıştan önce izin zorunludur
Tebliğ m.6/1-aKontrol değişikliğine yol açmayan grup içi işlemlerİzin gerekmez
4054 m.10Kurul, bildirimden sonra süresinde cevap vermiyor veya işlem yapmıyorDevir, bildirim tarihinden otuz gün sonra hukuki geçerlilik kazanır
4054 m.11, 16İzne tabi devir izin alınmadan gerçekleştiriliyorDevralana idari para cezası; yasak kapsamındaki işlemde devrin sona erdirilmesi

Proje şirketleri bakımından üç noktaya dikkat edilir:

  • Kontrol değişmiyorsa, yani azınlık payı el değiştiriyor ve alıcıya belirleyici etki sağlayan bir hak tanınmıyorsa işlem devralma sayılmaz.
  • Şirketin organlarının oluşumunda veya kararlarında belirleyici etki sağlayan haklar ve sözleşmeler de kontrol aracıdır (Tebliğ m.5/2). Pay oranı düşük olsa bile pay sahipleri sözleşmesiyle tanınan yetkiler bu açıdan okunur.
  • Ciro hesabında devralan yönünden içinde bulunduğu ekonomik bütünlüğün tamamı, devre konu şirket yönünden kendisi ve kontrol ettiği birimler esas alınır (Tebliğ m.4).

Bildirim taraflarca birlikte veya taraflardan biri tarafından yapılabilir (Tebliğ m.10/1). Kurul, bildirimden itibaren on beş gün içinde yapacağı ön inceleme sonunda ya izin verir ya da işlemi nihai incelemeye alır; süresinde cevap verilmez veya işlem yapılmazsa devir, bildirim tarihinden otuz gün sonra hukuki geçerlilik kazanır (4054 m.10). Karar verilmeden önce devralma hukuken geçerlilik kazanamaz (Tebliğ m.10/4).

İzne tabi bir devralmanın izinsiz gerçekleştirilmesi hâlinde devralana, yıllık gayri safi gelirinin binde biri oranında idari para cezası verilir (4054 m.16). Kurul işlemi yasak kapsamında bulursa, para cezasıyla birlikte devrin sona erdirilmesine ve payların mümkünse eski maliklerine iadesine karar verir (m.11). Eşik hesabı için birleşme ve devralmada Rekabet Kurulu izni yazısına, başvurunun aşamaları için birleşme ve devralma bildirimi yazısına bakılabilir.

Devralan Yabancı Yatırımcıysa

Yabancı yatırımcıların Türkiye’de doğrudan yatırım yapması serbesttir ve yabancı yatırımcı yerli yatırımcıyla eşit muameleye tabidir; mevcut bir şirkete borsa dışında pay edinerek ortak olmak da doğrudan yabancı yatırımdır (4875 m.2, 3). Kanun’un amaçlarından biri izin ve onay sisteminin bilgilendirme sistemine dönüştürülmesidir (m.1); yabancı yatırımcılar yatırımlarına ilişkin istatistikî bilgileri yönetmelikte gösterilen usulle bildirir (m.4). Satış bedeli ve kâr payı bankalar aracılığıyla yurt dışına serbestçe transfer edilebilir (m.3).

Bu serbesti, Karar’dan ve proje sözleşmesinden doğan izin şartını kaldırmaz; yabancı alıcı da aynı izinleri alır. 3996 sayılı Kanun, sözleşmenin tarafı olarak sermaye şirketinin yanında yabancı şirketi de sayar (m.3). Yabancı alıcının alması gereken diğer izinler Türk şirketi satın alan yabancı yatırımcının izin haritası yazısında, Kanun’un güvenceleri 4875 sayılı Doğrudan Yabancı Yatırımlar Kanunu yazısında anlatılmıştır.

Türk Ticaret Kanunu’na Göre Devir Nasıl Yapılır?

Proje şirketi anonim şirkettir (6428 m.1; 3996 m.3). İdare ve kredi veren izinleri alındıktan sonra devrin şirketler hukuku bakımından da usulüne uygun yapılması gerekir.

  • Nama yazılı paylar: Kanunda veya esas sözleşmede aksi öngörülmedikçe sınırlama olmaksızın devredilebilir; devir, ciro edilmiş pay senedinin zilyetliğinin devralana geçirilmesiyle yapılabilir (TTK m.490).
  • Bedeli tamamen ödenmemiş nama yazılı paylar: Ancak şirketin onayıyla devredilebilir; şirket, devralanın ödeme gücü şüpheliyse ve istenen teminat verilmemişse onayı reddedebilir (m.491). Sermaye taahhüdünün bir bölümü henüz ödenmemişse bu hüküm uygulanır.
  • Esas sözleşmedeki bağlam: Esas sözleşme, nama yazılı payların ancak şirketin onayıyla devredilebileceğini öngörebilir (m.492). Şirket, esas sözleşmede gösterilen önemli bir sebebi ileri sürerek veya payları gerçek değeriyle almayı önererek onayı reddedebilir (m.493). Onay verilmedikçe payların mülkiyeti ve paya bağlı bütün haklar devredende kalır; şirket onay istemini aldığı tarihten itibaren üç ay içinde reddetmezse onay verilmiş sayılır (m.494).
  • Pay defteri: Şirketle ilişkilerde yalnızca pay defterinde kayıtlı kişi pay sahibi kabul edilir (m.499). Devralan pay defterine yazılmadıkça şirkete karşı pay sahipliği haklarını ileri süremez.
  • Hamiline yazılı paylar: Devir, zilyetliğin geçirilmesi ve devralanın Merkezi Kayıt Kuruluşuna yapacağı bildirimle şirkete ve üçüncü kişilere karşı hüküm doğurur; bildirim yapılmadıkça paya bağlı haklar kullanılamaz (m.489).
  • Senede bağlanmamış paylar: Devir uygulamada alacağın devri hükümlerine göre yazılı devir beyanıyla yapılır (TBK m.184) ve pay defterine kaydedilir.

Anonim şirkette pay devri kural olarak ticaret siciline tescil edilmez. İki hâlde bildirim ve tescil gündeme gelir. Bir teşebbüs, bir sermaye şirketinin sermayesinin doğrudan veya dolaylı olarak yüzde beşini, onunu, yirmisini, yirmi beşini, otuz üçünü, ellisini, altmış yedisini veya tamamını temsil eden paylara sahip olduğunda ya da payı bu oranların altına düştüğünde, durumu işlemin tamamlanmasını izleyen on gün içinde şirkete ve yetkili makamlara bildirir; bildirim ticaret siciline tescil ve ilan edilir. Bu yükümlülük yerine getirilmedikçe ilgili paylara ait oy hakkı dâhil haklar donar (TTK m.198). Pay sahibi sayısı bire düşerse durum yedi gün içinde yönetim kuruluna bildirilir; yönetim kurulu da yedi gün içinde şirketin tek pay sahipli olduğunu tescil ve ilan ettirir (m.338).

Devrin genel şekil kuralları için anonim ve limited şirkette pay devri yazısına; diğer ortakların önalım ve birlikte satış hakları için pay sahipleri sözleşmesi yazısına bakılabilir.

Proje Şirketi Kendi Paylarının Alımını Finanse Edemez

Alıcı bedeli krediyle ödeyecekse, kredi veren hedef şirketin malvarlığını teminat olarak isteyebilir. Türk Ticaret Kanunu buna izin vermez: şirketin, paylarının iktisap edilmesi amacıyla başka bir kişiyle yaptığı, konusu avans, ödünç veya teminat verilmesi olan hukuki işlemler batıldır (TTK m.380/1). Proje şirketinin, kendi paylarını alacak yatırımcının kredisine kefil olması, bu kredi için hesaplarını veya alacaklarını rehnetmesi ya da yatırımcıya borç vermesi bu yasağın kapsamındadır.

Devirden sonra da sınır vardır. Hâkim şirket, hâkimiyetini bağlı şirketi kayba uğratacak şekilde kullanamaz; bağlı şirketi kefalet veya garanti vermeye, fon ya da alacak devretmeye yöneltmişse kaybı o faaliyet yılı içinde denkleştirmek veya bağlı şirkete denk değerde bir istem hakkı tanımak zorundadır. Aksi hâlde bağlı şirketin pay sahipleri şirketin zararının tazminini, alacaklılar da zararın şirkete ödenmesini isteyebilir (TTK m.202). Proje şirketinin nakdinin yeni ortağın grubuna aktarılması planlanıyorsa bu hüküm ve kredi sözleşmelerindeki sınırlamalar birlikte değerlendirilir. Grup içi fon aktarımının sonuçları grup şirketlerinde hâkim şirketin sorumluluğu yazısında ele alınmıştır.

Dolaylı Devir ve Sermaye Artırımı: Pay Satılmadan Değişen Ortaklık Yapısı

Ortaklık yapısı, proje şirketinin payları hiç el değiştirmeden de değişebilir.

  • Ortak şirketin el değiştirmesi: Proje şirketindeki pay aynı ortakta kalır, ancak o ortağın sahibi değişir. Karar m.17/3’ün metni, ortağın proje şirketindeki payını değiştirmesinden söz eder; üst düzeydeki değişikliği açıkça anmaz. Buna karşılık Rekabet Kurulu izni ve Türk Ticaret Kanunu’ndaki bildirim yükümlülüğü dolaylı edinimleri de kapsar (Tebliğ m.5; TTK m.198). Proje sözleşmesi ve kredi sözleşmeleri dolaylı kontrol değişikliğini ayrıca düzenlemiş olabilir.
  • Sermaye artırımı: Her pay sahibi yeni çıkarılan payları mevcut payı oranında alma hakkına sahiptir (TTK m.461). Ortaklardan biri bu hakkı kullanmazsa veya artırıma yeni bir yatırımcı katılırsa pay oranları değişir. Bu değişikliğin Karar m.17/3 anlamında payın değiştirilmesi sayılıp sayılmayacağı konusunda risk alınmamalı, artırım kararından önce idareden yazılı görüş istenmelidir.
  • Birleşme ve bölünme: Ortak şirketin başka bir şirketle birleşmesi veya bölünmesi hâlinde proje şirketindeki pay başka bir tüzel kişiye geçebilir. Bu işlemler de başvuruda açıkça belirtilmelidir.

Güvenli yol, işlemin adına değil sonucuna bakmaktır: işlem sonunda proje şirketinde kimin ne oranda söz sahibi olacağı değişiyorsa idareye ve kredi verenlere başvurulur.

Üst Hakkı, İzinler ve Sözleşmeler Şirkette Kalır

Şehir hastanelerinde Hazine taşınmazı üzerinde özel amaçlı şirket lehine, yatırım dönemi hariç otuz yılı geçmemek üzere sözleşme süresi boyunca bedelsiz üst hakkı kurulur; sözleşmelere, üst hakkının Maliye Bakanlığı ile Sağlık Bakanlığından izin alınmaksızın devredilemeyeceğine dair hüküm konulur (Yönetmelik m.53). Pay devrinde üst hakkının sahibi değişmez; tapuda yine şirket görünür. Bu nedenle pay devri, üst hakkının devri için aranan izinden ayrı değerlendirilir. Yine de üst hakkı sözleşmesinde şirketin ortaklık yapısına ilişkin bir kayıt bulunup bulunmadığı kontrol edilmelidir. Üst hakkının genel hükümleri üst hakkı yazısında, Hazine taşınmazlarındaki uygulama Hazine taşınmazında üst hakkı yazısında yer alır.

Şirketin tarafı olduğu diğer sözleşmeler de yerinde kalır: alt yüklenici ve hizmet sağlayıcı sözleşmeleri, sigorta poliçeleri, kredi ve teminat sözleşmeleri. Bu sözleşmelerde kontrol değişikliğini fesih veya onay sebebi sayan hükümler bulunabilir; her biri ayrı okunur.

Hukuki İnceleme Listesi

Proje şirketinde pay satın alan, bir sözleşmeler ağını ve o güne kadar birikmiş bütün riskleri satın alır. İnceleme, genel bir şirket incelemesinden farklı olarak proje sözleşmesi ve finansman belgeleri etrafında kurulur.

Proje şirketinde pay devri öncesi hukuki inceleme listesi

Başlıkİncelenecek belgeAranan risk
Proje sözleşmesiSözleşme, ekleri ve bütün değişiklik protokolleriOrtaklık yapısına ilişkin hüküm, fesih sebepleri, sona erme hâlinde ödenecek tutar
İdareyle yazışmalarİhtarlar, kesinti ve ceza bildirimleri, itirazlar, tutanaklarAçık fesih ihtarı, biriken hata puanı, süren kesinti uyuşmazlığı
FinansmanKredi ve teminat sözleşmeleri, varsa borç üstlenim anlaşmasıKontrol değişikliği hükmü, temerrüt hâlleri, pay rehni, ortak kefaletleri; fesih hâlinde kredi borcu
Öz kaynakSermaye taahhütleri, ödeme kayıtları, ortaklardan alınan borçlarAsgari öz kaynak oranının korunup korunmadığı (6428 m.6; Karar m.17/1); ödenmemiş sermaye borcu
Taşınmaz ve üst hakkıTapu kaydı, üst hakkı sözleşmesi, yer teslim tutanağıÜst hakkının süresi, amaç dışı kullanım ve devir sınırlamaları
Alt yükleniciler ve hizmet sağlayıcılarAlt sözleşmeler, hakediş ve ödeme kayıtlarıÖdenmemiş alacaklar ve alt yüklenicinin tahsil yolları; idare onayı gerektiren sözleşmeler
Davalar ve takiplerDava, tahkim ve icra dosyalarının listesi ve evrakıŞirket aleyhine süren talepler, ihtiyati haciz ve tedbirler, karşılık ayrılmamış riskler
Şirket kayıtlarıEsas sözleşme, pay defteri, genel kurul ve yönetim kurulu kararlarıBağlam hükmü, imtiyazlı paylar, yapılmamış bildirim ve tesciller (TTK m.198, 492, 499)
Ortaklar arası sözleşmelerPay sahipleri sözleşmesi ve ekleriDiğer ortakların önalım, birlikte satış ve onay hakları
Rekabet ve yabancı yatırımTarafların ve gruplarının ciro verileriRekabet Kurulu izni gerekip gerekmediği; yabancı alıcının bildirim yükümlülükleri
Yeterlik ve yasaklılıkDevralanın iş deneyimi, mali tabloları, yasaklılık sorgusuDevralanın şartnamedeki ölçütleri karşılamaması; ihale yasağının ortaklara etkisi
Kamu borçlarıVergi ve sosyal güvenlik borç durumunu gösteren yazılarVadesi geçmiş borç, yapılandırma, süren inceleme

İncelemenin sonucu üç yere yansır: bedele, kapanış şartlarına ve satıcının verdiği güvencelere. Bulunan her risk bu üçünden birine bağlanmadıkça inceleme raporu alıcıyı korumaz. İncelemenin kapsamı ve alıcının yanıltılma riski karşısındaki konumu için hisse satın alırken hukuki inceleme yazısına; ödenen bedelin kaynağına ilişkin sorular için şirket veya hisse satın alırken kaynak incelemesi yazısına bakılabilir.

Pay Alım Sözleşmesine Konulması Gereken Hükümler

  • Kapanış şartları: İdare izni, kredi verenlerin onayı, gerekiyorsa Rekabet Kurulu izni ve şirket onayı ayrı ayrı sayılır; devrin hüküm doğurması bu şartların gerçekleşmesine bağlanır (TBK m.170). Şartlar için bir son tarih ve bu tarihte gerçekleşmemeleri hâlinde tarafların sözleşmeden dönebileceği yazılır.
  • İzin başvurusunda iş birliği: Başvuruyu kimin yapacağı, hangi belgeyi kimin sağlayacağı ve idarenin izni bir şarta bağlaması hâlinde şartı kimin yerine getireceği belirlenir.
  • Satıcının beyanları: Proje sözleşmesinin yürürlükte olduğu, açık fesih ihtarı bulunmadığı, bildirilenler dışında kesinti ve ceza uyuşmazlığı olmadığı, kredi sözleşmelerinde temerrüt hâli doğmadığı, bildirilenler dışında dava ve takip bulunmadığı.
  • Tazmin hükmü: Satıcı, alıcıya bildirdiği niteliklerin satılanda bulunmamasından sorumludur (TBK m.219); ancak pay satışında bu hükmün şirketin malvarlığındaki eksikliklere ne ölçüde uygulanacağı tartışmalıdır. Bu nedenle güvence kanundaki ayıp hükümlerine bırakılmaz; beyanların yanlış çıkması hâlinde ödenecek tazminat, üst sınırı ve talep süresi sözleşmeye yazılır.
  • İhbar usulü: Alıcı devraldığını gözden geçirmek ve gördüğü ayıbı uygun sürede bildirmek zorundadır (TBK m.223). Tacirler arasındaki satışta açık ayıp için iki, açıkça belli olmayan ayıp için sekiz günlük süreler öngörülmüştür (TTK m.23/1-c); ayıptan doğan davalar devirden itibaren iki yılda zamanaşımına uğrar (TBK m.231). Bu kısa sürelerin pay devrine uygulanması riskine karşı ihbar usulü ve süreleri sözleşmede açıkça düzenlenir.
  • Bedelin bir bölümünün tutulması: Tespit edilen riskler için bedelin bir kısmı belirli bir süre bloke edilir veya teminat mektubuyla güvenceye alınır.
  • Kefalet ve teminatların değiştirilmesi: Satıcının verdiği kefalet ve garantilerin kaldırılması, kaldırılamıyorsa alıcının satıcıyı bu sorumluluktan kurtarma borcu yazılır (TBK m.195).
  • Uyuşmazlık çözümü: Yetkili mahkeme veya tahkim açıkça belirlenir.

Pay alım sözleşmelerinden doğan bedel, beyan ve tazmin uyuşmazlıkları pay alım sözleşmesi uyuşmazlıkları ve tahkim yazısında incelenmiştir.

İzin veya Onay Alınmadan Yapılan Devrin Sonuçları

Eksik izin veya işlemin sonucu

Eksik izin veya işlemDayanakSonuç
Bakanın veya üst yöneticinin izni (yap-işlet-devret, yatırım dönemi, teknik yeterliği sağlayan ortak)2011/1807 sayılı Karar m.17/3İdare uygulama sözleşmesini feshedebilir
Şehir hastanesi sözleşmesinde öngörülen onayProje sözleşmesiSözleşmede gösterilen yaptırım uygulanır; ihlal fesih sebebi sayılmış olabilir
Şirket onayı (bağlı nama yazılı paylar)TTK m.494Payların mülkiyeti ve paya bağlı bütün haklar devredende kalır
Pay defterine kayıtTTK m.499Devralan şirkete karşı pay sahibi sayılmaz
Hamiline yazılı payda Merkezi Kayıt Kuruluşuna bildirimTTK m.489Paya bağlı haklar bildirim yapılıncaya kadar kullanılamaz
Pay oranı eşiklerine ilişkin bildirim, tescil ve ilanTTK m.198İlgili paylara ait oy hakkı dâhil haklar donar
Rekabet Kurulu izni4054 m.7, 10, 11, 16; Tebliğ m.10/4Devir hukuken geçerlilik kazanmaz; devralana idari para cezası verilir
Kredi verenin onayıKredi ve teminat sözleşmeleriSözleşmede öngörülen sonuç doğar; onaysız değişiklik temerrüt hâli sayılmış olabilir

Tablodaki sonuçlar birbirinden bağımsızdır. Şirket onayı ve pay defteri kaydı tamamlanmış bir devir, idare izni alınmamışsa yine fesih riskini taşır; idare izni alınmış bir devir, Rekabet Kurulu izni gerekiyorken alınmamışsa hukuken geçerlilik kazanmaz. Fesih hâlinde şirketi bekleyen hesap borç üstlenimi ve fesih tazminatı yazısında anlatılmıştır.

İzin Başvurusu Nasıl Hazırlanır?

Karar’da ve Uygulama Yönetmeliği’nde izin başvurusunun şekli, ekleri ve idarenin cevap süresi düzenlenmemiştir. Cevapsız kalan başvurunun izin sayılacağına dair bir hüküm de yoktur; yazılı izin gelmeden kapanış yapılmamalıdır. İdari makamlara yapılan başvurularda otuz gün içinde cevap verilmemesi isteğin reddi sayılır (İYUK m.10). İzin şartı yalnızca sözleşmeden doğuyorsa, cevapsızlığın sonucu ve başvurulacak yol sözleşmenin uyuşmazlık çözüm hükmüne göre belirlenir.

Başvuruyu sözleşmenin tarafı olan şirket yapar; devreden ve devralanın da dilekçeyi imzalaması ek yazışma ihtiyacını azaltır. Dilekçede şu hususlar yer alır:

  • Devirden önceki ve sonraki ortaklık yapısı, pay oranlarıyla birlikte.
  • Devralanın tanıtımı; mali durumu ve benzer işlerdeki deneyimi, ihale veya görevlendirme şartnamesindeki yeterlik ölçütleriyle karşılaştırılarak.
  • Teknik yeterliği sağlayan ortağın şirkette kalıp kalmadığı; çıkıyorsa yeterliğin kim tarafından sağlanacağı.
  • Öz kaynak taahhüdünün devirden sonra kim tarafından ve hangi takvimle yerine getirileceği (6428 m.6; Karar m.17/1).
  • Şirketin sözleşmeden doğan bütün yükümlülüklerinin aynen sürdüğüne dair beyan.
  • Kredi verenlerin onayı veya onay başvurusunun yapıldığını gösteren yazı.
  • Devralanın ihalelere katılmaktan yasaklı olmadığına dair beyan; şehir hastanelerinde ihaleye katılamayacak olanlar Yönetmelik m.10’da sayılmıştır.

İdare izni bir şarta bağlarsa (ek teminat, belirli bir ortağın asgari pay oranını koruması, devralandan taahhütname gibi) şart yerine getirilmeden kapanış yapılmamalıdır.

Pay Devrine İzin Başvuru Dilekçesi Örneği

Aşağıdaki örnek, 3996 sayılı Kanun kapsamındaki bir projede yatırım döneminde yapılacak kısmi pay devri için hazırlanmıştır. Şehir hastanesi projelerinde dayanak, proje sözleşmesinin ortaklık yapısına ilişkin hükmüne göre değiştirilir.

T.C. … BAKANLIĞINA
(… Genel Müdürlüğü)

Başvuran: … A.Ş. (görevli şirket), adres.

Vekili: Av. …

Devreden ortak: … A.Ş.

Devralan: … A.Ş.

Konu: … tarihli uygulama sözleşmesinin tarafı olan şirketin ortaklık yapısında yapılacak değişikliğe, 2011/1807 sayılı Karar’ın 17. maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca izin verilmesi talebidir.

Açıklamalar

1. Müvekkil şirket, … projesinin yap-işlet-devret modeliyle gerçekleştirilmesi için … tarihli görevlendirme kararı üzerine kurulmuş ve Bakanlığınızla … tarihli uygulama sözleşmesini imzalamıştır. Proje yatırım dönemindedir; … tarihi itibarıyla fiziki gerçekleşme oranı yüzde …’dir.

2. Şirketin sermayesi … TL olup ortaklık yapısı şöyledir: … A.Ş. yüzde …, … A.Ş. yüzde …, … A.Ş. yüzde …. Ortaklardan … A.Ş., sahip olduğu payların yüzde …’lik bölümünü … A.Ş.’ye devretmek istemektedir. Devirden sonraki ortaklık yapısı ekli tabloda gösterilmiştir.

2011/1807 sayılı Karar m.17/3 yönünden: izin devirden önce istenmektedir

3. Devreden ortak, görevlendirme aşamasında teknik yeterliği sağlayan ortaklardandır. Karar’ın anılan hükmü, bu nitelikteki ortağın kuruluş sermayesindeki payını yatırım döneminde değiştirmesini Bakan iznine bağlamaktadır. Taraflar arasındaki pay devri sözleşmesi … tarihinde imzalanmış, devrin hüküm doğurması Bakanlığınızın iznine bağlanmıştır. İzin verilmeden paylar devredilmeyecek, pay defterine kayıt yapılmayacaktır.

4. Devreden ortak şirketten ayrılmamakta, devirden sonra da yüzde … oranında pay sahibi olarak kalmaktadır. Görevlendirmeye esas alınan iş deneyimi ve teknik kadro, devirden sonra da projenin hizmetinde olacaktır. Bu husus devreden ortağın ekli taahhütnamesiyle ayrıca güvence altına alınmıştır.

Karar m.7 yönünden: devralan, şartnamede aranan şartları taşımaktadır

5. Devralan … A.Ş., … yılından bu yana … alanında faaliyet göstermektedir. Bağımsız denetimden geçmiş son üç yıla ait bilançoları ve iş deneyim belgeleri ekte sunulmuştur. Bu belgeler, görevlendirme şartnamesinin … maddesinde isteklilerde aranan şartların devralan bakımından da karşılandığını göstermektedir.

Karar m.17/1 yönünden: öz kaynak yükümlülüğü aksamayacaktır

6. Şirketin proje için getirmeyi taahhüt ettiği öz kaynağın … TL’lik bölümü bugüne kadar ödenmiştir. Kalan bölüm, devirden sonraki pay oranlarına göre ortaklarca ekli takvim uyarınca ödenecektir. Devralan, payına düşen tutar için … Bankası’nın … tarihli yazısını sunmuştur. Öz kaynak oranı devir nedeniyle Karar’da öngörülen oranın altına düşmeyecektir.

Karar m.27 yönünden: talep görevin devri değildir

7. Uygulama sözleşmesinin tarafı müvekkil şirkettir ve devirden sonra da müvekkil şirket olacaktır. Sözleşmeden doğan hak ve borçlar, verilen teminatlar ve şirketin Bakanlığınıza karşı bütün yükümlülükleri aynen sürmektedir. Talebimiz görevin başka bir şirkete devrine ilişkin değildir.

4054 sayılı Kanun m.7 yönünden: işlem şirketin kontrolünü değiştirmemektedir

8. Devralanın edineceği pay ve bu paya bağlı haklar, şirketin kontrolünde bir değişiklik doğurmamaktadır. İşlem bu nedenle Rekabet Kurulunun iznine tabi değildir; buna ilişkin değerlendirme ekte sunulmuştur.

9. Projeye finansman sağlayan kuruluşlar devre yazılı olarak onay vermiştir; onay yazısı ektedir. Devralan, ihalelere katılmaktan yasaklı değildir; buna ilişkin beyanı ekte sunulmuştur.

10. Bakanlığınızca gerekli görülecek ek bilgi ve belgeler gecikmeksizin sunulacaktır. İznin bir şarta bağlanması hâlinde şartın yerine getirildiği ayrıca belgelendirilecektir.

Sonuç ve İstem

11. Açıklanan sebeplerle; müvekkil şirketin ortaklarından … A.Ş.’nin sahip olduğu payların yüzde …’lik bölümünün … A.Ş.’ye devrine, 2011/1807 sayılı Karar’ın 17. maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca izin verilmesini ve sonucun tarafımıza yazılı olarak bildirilmesini saygıyla arz ve talep ederiz.

Başvuran vekili
Av. …

Ekler: 1. Devirden önceki ve sonraki ortaklık yapısını gösteren tablo. 2. Pay devri sözleşmesinin ilgili bölümleri. 3. Devralanın ticaret sicili kayıtları, bilançoları ve iş deneyim belgeleri. 4. Devreden ortağın taahhütnamesi. 5. Öz kaynak ödeme takvimi ve banka yazısı. 6. Rekabet hukuku değerlendirmesi. 7. Finansman sağlayan kuruluşların onay yazısı. 8. Devralanın yasaklılık beyanı. 9. Vekâletname.

Dilekçede üç noktaya dikkat edilir. Talep edilen izin, devredilecek pay oranı ve taraflarıyla birlikte tam olarak tanımlanmalıdır; belirsiz bir talebe verilen izin sonradan tartışma konusu olur. Devrin izinden önce yapılmadığı açıkça belirtilmelidir. Devralanın yeterliğine ilişkin belgeler dilekçeyle birlikte sunulmalı, idarenin istemesi beklenmemelidir.

Dosyada Bulunması Gereken Belgeler

  • Proje sözleşmesi, ekleri ve değişiklik protokolleri; ihale veya görevlendirme şartnamesi.
  • Şirketin esas sözleşmesi, güncel pay defteri, son genel kurul ve yönetim kurulu kararları.
  • Pay sahipleri sözleşmesi ve diğer ortakların onay veya feragat yazıları.
  • Kredi ve teminat sözleşmeleri, pay rehni sözleşmesi, varsa borç üstlenim anlaşması ve kefalet belgeleri.
  • İdareyle son dönemdeki yazışmalar: ihtarlar, kesinti bildirimleri, itirazlar.
  • Devralanın ticaret sicili kayıtları, bağımsız denetimden geçmiş mali tabloları, iş deneyim belgeleri.
  • Tarafların ve gruplarının son mali yıla ait ciro verileri.
  • İzin başvuru dilekçesi, idarenin cevabı ve varsa izne bağlanan şartların yerine getirildiğini gösteren belgeler.
  • Kredi verenlerin onay yazısı; Rekabet Kurulu kararı veya iznin gerekmediğine ilişkin değerlendirme.
  • Devir belgeleri: ciro edilmiş pay senetleri veya yazılı devir beyanı, şirket onay kararı, pay defteri kaydı, gerekiyorsa bildirim ve tescil evrakı.

Süreler ve Eşikler

  • Yüzde yirmi: Asgari öz kaynak oranı; şehir hastanelerinde dönemsel yatırım tutarı, yap-işlet-devret projelerinde önerilen toplam sabit yatırım tutarı üzerinden (6428 m.6; Karar m.17/1). Borç üstlenim taahhüdü verilen projelerde oran toplam yatırım tutarının yüzde otuzudur (Borç Üstlenimi Yönetmeliği m.4/2).
  • On gün: Pay oranı eşiklerinin aşılması veya altına düşülmesi hâlinde bildirim süresi (TTK m.198).
  • Yedi gün: Pay sahibi sayısının bire düşmesi hâlinde yönetim kuruluna bildirim süresi (TTK m.338).
  • Üç ay: Şirketin bağlı nama yazılı payların devrine onay istemini reddetme süresi; süre geçerse onay verilmiş sayılır (TTK m.494).
  • On beş gün ve otuz gün: Rekabet Kurulunun ön inceleme süresi ve cevap verilmemesi hâlinde devrin geçerlilik kazanacağı süre (4054 m.10).
  • Üç milyar, bir milyar ve dokuz milyar TL: Rekabet Kurulu iznine ilişkin ciro eşikleri (2010/4 sayılı Tebliğ m.7).
  • Otuz gün: İdari makamların başvuruya cevap süresi; cevap verilmezse istek reddedilmiş sayılır (İYUK m.10).
  • İki gün, sekiz gün, iki yıl: Tacirler arası satışta ayıp ihbar süreleri ve ayıptan doğan davalarda zamanaşımı (TTK m.23/1-c; TBK m.231).

Sık Yapılan Hatalar

  • Pay devrini ortakların iç işi saymak. Yap-işlet-devret projelerinde izinsiz değişiklik idareye fesih imkânı verir; şehir hastanelerinde kural sözleşmededir.
  • Önce devredip sonra izin istemek. İzin devirden önce alınır; sonradan verilen iznin geçmişteki ihlali gidereceği varsayılamaz.
  • Yalnızca Karar’a bakıp sözleşmeyi okumamak. Sözleşme işletme dönemini ve diğer ortakları da kapsayan daha geniş bir izin şartı içerebilir.
  • İdare izniyle yetinmek. Kredi verenin onayı, şirket onayı ve gerekiyorsa Rekabet Kurulu izni ayrı ayrı alınır.
  • Kefaleti unutmak. Şirketten çıkan ortağın kefaleti kendiliğinden sona ermez.
  • Pay oranı düşük diye rekabet incelemesi yapmamak. Ölçüt pay oranı değil, kontrolün değişip değişmediğidir.
  • Alım kredisine proje şirketinin malvarlığını teminat göstermek. Şirketin kendi paylarının alımı için verdiği teminat batıldır.
  • Dolaylı değişikliği ve sermaye artırımını bildirmemek. Ortaklık yapısı pay satılmadan da değişir.
  • Güvenceyi kanundaki ayıp hükümlerine bırakmak. Beyanlar, tazminat ve ihbar usulü sözleşmeye yazılmalıdır.
  • Pay defteri kaydını ve bildirimleri sonraya bırakmak. Kayıt yapılmadan devralan şirkete karşı pay sahibi sayılmaz; bildirim yapılmadan oy hakkı donar.

Projenin diğer uyuşmazlık başlıkları yap-işlet-devret ve şehir hastanesi uyuşmazlıkları merkezinde toplanmıştır; ihale aşamasındaki dava yolu için kamu–özel iş birliği ihalesine karşı iptal davası yazısına bakılabilir.

İlgili Rehberler

Sıkça Sorulan Sorular

Proje şirketinde pay devri için idareden izin almak zorunlu mu?

Yap-işlet-devret projelerinde, yatırım veya işletme deneyimi olan ve teknik yeterliği sağlayan ortağın kuruluş sermayesindeki payını yatırım döneminde değiştirmesi Bakanın, belediyelerde ve üniversitelerde üst yöneticinin iznine bağlıdır; izinsiz değişiklikte idare uygulama sözleşmesini feshedebilir (2011/1807 sayılı Karar m.17/3). Diğer hâllerde ve şehir hastanelerinde izin şartı proje sözleşmesinden okunur.

Şehir hastanesi şirketinde pay devri hangi hükme tabidir?

6428 sayılı Kanun ve Uygulama Yönetmeliği, sözleşme imzalandıktan sonraki pay devrini ayrıca düzenlemez. Sözleşme imzalanana kadar iş ortaklığı değişikliği idarenin onayıyla yapılabilir (Yönetmelik m.11/5). Sonrasında kural proje sözleşmesindedir; devirden önce idareye yazılı başvuru yapılması güvenli yoldur.

Pay devri ile sözleşmenin devri aynı şey midir?

Hayır. Pay devrinde sözleşmenin tarafı olan şirket değişmez, ortakları değişir. Sözleşmenin devrinde şirket sözleşmeden çıkar ve yerine başka bir kişi geçer; bu işlem şehir hastanelerinde idarenin onayına (6428 m.4/5), yap-işlet-devret projelerinde idarenin uygun görüşüne ve Bakan onayına bağlıdır (Karar m.27).

İzin alınmadan pay devredilirse ne olur?

Karar m.17/3 kapsamındaki bir değişiklik izinsiz yapılmışsa idare uygulama sözleşmesini feshedebilir. Şehir hastanelerinde sonuç sözleşmedeki hükme göre belirlenir. Ayrıca şirket onayı verilmedikçe payların mülkiyeti devredende kalır (TTK m.494) ve Rekabet Kurulu izni gerekiyorken alınmamışsa devir hukuken geçerlilik kazanmaz.

İşletme döneminde pay devri serbest midir?

Karar m.17/3’teki yaptırım yatırım dönemindeki değişikliğe bağlanmıştır; işletme dönemi için Karar’da ayrı bir izin şartı yoktur. Ancak uygulama sözleşmesi ve kredi sözleşmeleri işletme dönemindeki devirleri de izne veya onaya bağlamış olabilir. Sözleşmeler okunmadan devir yapılmamalıdır.

Kredi veren bankaların onayı gerekir mi?

Kredi ve teminat sözleşmelerinde kontrol değişikliği kredi verenin onayına bağlanmış olabilir; bu belgeler kamuya açık olmadığından hüküm sözleşmenin kendisinden anlaşılır. Paylar rehinliyse, rehin payı izler ve devralan payı rehinle yükümlü olarak edinir. İdare izni kredi verenin onayının yerini tutmaz.

Payını devreden ortak Hazine’ye verdiği kefaletten kurtulur mu?

Kendiliğinden kurtulmaz. Borç üstlenim taahhüdü verilen projelerde ortaklar Hazine ve Maliye Bakanlığına müştereken ve müteselsilen kefalet verir (Borç Üstlenimi Yönetmeliği m.4/4). Kefalet payla birlikte devralana geçmez; borçlunun yerine yenisinin geçmesi alacaklıyla yapılacak sözleşmeyle olur (TBK m.196).

Proje şirketinde pay devri için Rekabet Kurulu izni gerekir mi?

Devir şirketin kontrolünde kalıcı değişiklik doğuruyorsa ve ciro eşikleri aşılıyorsa gerekir. Eşikler şöyledir: işlem taraflarının Türkiye ciroları toplamının üç milyar TL’yi ve en az ikisinin Türkiye cirolarının ayrı ayrı bir milyar TL’yi aşması veya devre konu varlığın Türkiye cirosunun bir milyar TL’yi ve diğer taraflardan en az birinin dünya cirosunun dokuz milyar TL’yi aşması (2010/4 sayılı Tebliğ m.7).

Yabancı yatırımcı proje şirketine ortak olabilir mi?

Olabilir. Yabancı yatırımcıların doğrudan yatırım yapması serbesttir ve yabancı yatırımcı yerli yatırımcıyla eşit muameleye tabidir (4875 m.3). Bu serbesti proje sözleşmesinden ve Karar’dan doğan izin şartını kaldırmaz; yabancı alıcı da aynı izinleri alır ve bildirim yükümlülüklerini yerine getirir.

Anonim şirkette pay devri ticaret siciline tescil edilir mi?

Kural olarak edilmez. Bir teşebbüsün payı sermayenin yüzde beşi, onu, yirmisi, yirmi beşi, otuz üçü, ellisi, altmış yedisi veya tamamı eşiklerini aştığında ya da bunların altına düştüğünde on gün içinde bildirim yapılır, bildirim tescil ve ilan edilir; yapılmazsa ilgili paylara ait haklar donar (TTK m.198). Pay sahibi sayısının bire düşmesi de tescil ve ilan edilir (TTK m.338).

Devralan, şirketin eski borçlarından sorumlu olur mu?

Pay devrinde borçlu yine şirkettir. Anonim şirkette pay sahipleri yalnızca taahhüt ettikleri sermaye payıyla ve şirkete karşı sorumludur (TTK m.329); devralan şirketin borçlarının şahsen borçlusu olmaz, ancak borçları taşıyan şirketin ortağı olur ve payının değeri bu borçlardan etkilenir. Bu nedenle devirden önce hukuki inceleme yapılır ve satıcıdan beyan, tazmin taahhüdü ve bedelin bir bölümü üzerinde güvence alınır.

Proje şirketi, paylarını alacak yatırımcının kredisine teminat verebilir mi?

Veremez. Şirketin, paylarının iktisap edilmesi amacıyla başka bir kişiyle yaptığı, konusu avans, ödünç veya teminat verilmesi olan hukuki işlemler batıldır (TTK m.380). Alım kredisinin teminatı proje şirketinin malvarlığından değil, alıcının kendi kaynaklarından karşılanmalıdır.

Sermaye artırımıyla ortaklık yapısının değişmesi izne tabi midir?

Karar m.17/3 ortağın payını değiştirmesinden söz eder; sermaye artırımı sonucunda oranların değişmesinin bu kapsamda sayılıp sayılmayacağı konusunda risk alınmamalıdır. Artırım kararından önce idareden yazılı görüş istenmesi ve kredi verenlerin onayının alınması güvenli yoldur.

Finans sağlayıcılar şirketin ortaklarını değiştirebilir mi?

Şehir hastanelerinde yüklenici ihtara rağmen taahhüdünü yerine getirmezse veya işletme döneminde performans ölçütünü karşılamazsa, finans sağlayıcılar idareyle anlaşarak yüklenicinin ortaklık yapısında değişikliğe gidebilir; bu sağlanamazsa sözleşme feshedilir (6428 m.4/6, 4/7; Uygulama Yönetmeliği m.62).

Kaynakça

  • 3996 sayılı Bazı Yatırım ve Hizmetlerin Yap-İşlet-Devret Modeli Çerçevesinde Yaptırılması Hakkında Kanun.
  • 2011/1807 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı (Resmî Gazete 11.06.2011, 27961 mükerrer); 2012/3946 sayılı Kararla değişik (Resmî Gazete 05.12.2012, 28488).
  • 6428 sayılı Sağlık Bakanlığınca Kamu Özel İş Birliği Modeli ile Tesis Yaptırılması, Yenilenmesi ve Hizmet Alınması ile Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun.
  • Sağlık Bakanlığınca Kamu Özel İş Birliği Modeli ile Tesis Yaptırılması, Yenilenmesi ve Hizmet Alınmasına Dair Uygulama Yönetmeliği (Resmî Gazete 09.05.2014, 28995).
  • Borç Üstlenimi Hakkında Yönetmelik (Resmî Gazete 19.04.2014, 28977; 1850 sayılı Cumhurbaşkanı Kararıyla değişik, Resmî Gazete 25.12.2019, 30989).
  • 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu; 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu; 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu.
  • 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun.
  • Rekabet Kurulundan İzin Alınması Gereken Birleşme ve Devralmalar Hakkında Tebliğ (Tebliğ No: 2010/4; Resmî Gazete 07.10.2010, 27722); 2026/2 sayılı Tebliğle değişik (Resmî Gazete 11.02.2026, 33165).
  • 4875 sayılı Doğrudan Yabancı Yatırımlar Kanunu.
  • 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu m.10.

Bu sayfa genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; her dosya kendi sözleşmesi, belgeleri ve süreleriyle birlikte değerlendirilmelidir.

Somut olayınıza özgü değerlendirme için hukuk büromuzla iletişime geçebilirsiniz.

Post by Av. Fatma Öztürk