Kamu-Özel İşbirliği (KÖİ): Modeller ve Sözleşme Çerçevesi
Büyük altyapı ve hizmet yatırımları, kamu ile özel sektörün uzun vadeli işbirliğiyle (KÖİ) hayata geçirilebilir. Bu rehberde KÖİ modellerini açıklıyoruz.
Yasal Dayanak
Türkiye'de tek bir çerçeve kanun yerine modele ve sektöre özgü düzenlemeler uygulanır: Yap-İşlet-Devret için 3996 sayılı Kanun, sağlık tesisleri ve şehir hastaneleri için Yap-Kirala-Devret modelini düzenleyen 6428 sayılı Kanun başlıcalarıdır. Koordinasyon ve izleme Cumhurbaşkanlığı Strateji ve Bütçe Başkanlığı tarafından yürütülür.
Konu Nedir?
KÖİ; bir altyapı veya hizmetin finansman, yapım ve işletmesinin özel sektörce üstlenilip belirli bir süre sonunda kamuya devredildiği uzun vadeli bir işbirliği biçimidir. Başlıca modeller Yap-İşlet-Devret (örneğin otoyol, köprü, havalimanı), Yap-İşlet, İşletme Hakkı Devri ve Yap-Kirala-Devret (özellikle şehir hastaneleri) olarak sıralanır.
Sözleşmelerde risk paylaşımı, yatırım ve işletme süresi, ücret veya kira ile hizmet bedeli, devir koşulları ve uyuşmazlık çözümü düzenlenir; ihtilafların esasına Türk maddi hukuku uygulanır.
Kimleri Etkiler?
- Altyapı ve hizmet yatırımı yapan özel sektör kuruluşları
- İdareler ve kamu kurumları
- Projeyi finanse eden kuruluşlar
Pratik Adımlar
- Yatırıma uygun KÖİ modelinin belirlenmesi
- İhale veya görevlendirme sürecine katılım
- Risk paylaşımı ve süreleri içeren sözleşmenin müzakeresi
- Finansman ve garanti yapısının kurulması
- İşletme dönemi yükümlülükleri ve süre sonunda devir
Hukuki Riskler
Uzun vadeli sözleşmelerde risk paylaşımının ve garanti yapısının hatalı kurgulanması, talep ve maliyet sapmaları ile sözleşme ve devir koşullarındaki belirsizlikler başlıca risklerdir. Kamuoyu denetimi ve şeffaflık beklentileri de dikkate alınmalıdır.
Sonuç ve Tavsiye
KÖİ projelerini model seçimi, sözleşme ve risk paylaşımı yönünden dikkatle yapılandırmak gerekir. İdare hukuku ve sözleşmeler hukuku desteği önerilir.
Görsel: Wikimedia, CC BY 2.0