Yurt Dışında Çalıştım, Sigortam Yatmadı 2026: Hizmet Tespiti Davası Açılır mı? Sözleşmesiz Ülkede Emeklilik Günü Neden Yatmaz, İsteğe Bağlı Sigorta, Yurt Dışı Borçlanması ve Yargıtay Kararları (5510 m.5/1-g, 10, 50-51, 86; 3201 s.K.; 7036 m.4)
20 Kasım 2026

Yurt Dışında Çalıştım, Sigortam Yatmadı 2026: Hizmet Tespiti Davası Açılır mı? Sözleşmesiz Ülkede Emeklilik Günü Neden Yatmaz, İsteğe Bağlı Sigorta, Yurt Dışı Borçlanması ve Yargıtay Kararları (5510 m.5/1-g, 10, 50-51, 86; 3201 s.K.; 7036 m.4)

Irak’ta, Rusya’da, Katar’da ya da Libya’da aylarca çalışıp Türkiye’ye dönen işçi, e-Devlet’te hizmet dökümüne baktığında çoğu zaman iki şeyden birini görür: O dönem ya hiç yoktur ya da vardır ama emeklilik gününe eklenmemiştir. İkisi aynı sorun değildir ve çözümü de farklıdır. Sosyal güvenlik sözleşmesi olmayan bir ülkeye götürülen işçi için kanun zaten yalnızca kısa vadeli sigorta kolları ile genel sağlık sigortasını öngörür; emeklilik primi işveren her şeyi doğru yapsa bile yatmaz. Bu yüzden “hizmet tespiti davası açarım, günlerimi alırım” düşüncesi yurt dışı çalışmalarında çoğu kez sonuç vermez ve Yargıtay kararları da bu yöndedir. Bu rehber; 5510 sayılı Kanun m.5/1-g, 10, 50, 51, 82 ve 86, 3201 sayılı Kanun m.1, 4, 5 ve 6, 7036 sayılı Kanun m.4 ve 6 ile Yargıtay’ın 2014-2026 arasındaki kararları çerçevesinde hangi durumda hangi yolun işlediğini anlatır. Dosyanız için Hukukçular Evi Ankara’ya 0554 648 37 15 numarasından ulaşabilirsiniz.

Kısa cevap

  • Sosyal güvenlik sözleşmesi olmayan ülkeye götürülen işçi hakkında yalnızca kısa vadeli sigorta kolları ile genel sağlık sigortası uygulanır (5510 m.5/1-g). Emeklilik günü bu yolla kazanılmaz.
  • Bu işçi emeklilik için kendi isteğiyle isteğe bağlı sigortaya başvurmalıdır; isteğe bağlı sigortalılık başvuruyu takip eden günden başlar, geçmişe yürümez (5510 m.5/1-g, 51).
  • Yargıtay, yalnızca kısa vadeli sigorta kollarına tabi olan çalışma için hizmet tespiti kararı verilemeyeceğine hükmetmiştir (21. Hukuk Dairesi, 23.06.2014, 2013/15057 E., 2014/14693 K.).
  • İsteğe bağlı sigorta başvurusu yoksa uzun vadeli hizmet tespit edilemez ve ölüm aylığı bağlanamaz (21. Hukuk Dairesi, 25.03.2019, 2018/5353 E., 2019/2252 K.).
  • Geçmişte kalan süreler için asıl yol yurt dışı borçlanmasıdır: borçlanılan her gün için seçilen günlük kazancın yüzde 45’i ödenir ve süreler 4/1-b kapsamında sayılır (3201 sayılı Kanun m.4, 5).
  • Türkiye’deki işinden geçici görevle gönderilen işçinin sigortalılığı bütün kollarda sürer (5510 m.10). Bu işçinin primleri yatmamışsa hizmet tespiti davası, hizmetin geçtiği yılın sonundan başlayarak beş yıl içinde açılır (5510 m.86/9).
  • Sözleşmeli ülkelerde sonuç ikili sözleşmeye göre değişir. Libya’da Türk işverenin gönderdiği işçinin emeklilik primleri Türkiye’ye ödenir (Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, 18.02.2026, 2025/699 E., 2026/96 K.).

Yurt dışı çalışmanız hizmet dökümünüzde görünmüyor mu?

Hangi yolun size uyduğunu, sürelerinizi ve borçlanma maliyetini birlikte değerlendirelim. Hukukçular Evi Ankara: 0554 648 37 15.

📞 0554 648 37 15💬 WhatsApp

1. Önce durumunuzu belirleyin: dört ihtimal

Yurt dışı çalışmasında “sigortam yatmadı” şikâyetinin cevabı, çalışmanın hukuki türüne göre tamamen değişir. Aynı şantiyede yan yana çalışan iki işçiden biri Türkiye’deki şirketin kadrolu çalışanı olarak geçici görevle gelmiş, diğeri yalnızca o proje için işe alınıp götürülmüş olabilir; birincisinin bütün primleri Türkiye’de yatmaya devam ederken ikincisi için kanun emeklilik primi öngörmez. Bu nedenle ilk iş, aşağıdaki dört durumdan hangisinde olduğunuzu belirlemektir.

Tablo 1 — Yurt dışı çalışmasında dört durum ve sonuçları

DurumTürkiye’de hangi sigorta uygulanır?Sigorta yatmadıysa yol
Türkiye’deki işinizden geçici görevle gönderildinizBütün sigorta kolları kesintisiz sürer (5510 m.10)Hizmet tespiti davası; beş yıllık süre (5510 m.86/9)
Türk işveren sizi sözleşmesiz bir ülkedeki işi için götürdüYalnızca kısa vadeli sigorta kolları ve genel sağlık sigortası (5510 m.5/1-g)Emeklilik için isteğe bağlı sigorta veya yurt dışı borçlanması; hizmet tespiti kararı verilmez
Türk işveren sizi sözleşmeli bir ülkeye gönderdiİkili sosyal güvenlik sözleşmesi neyi öngörüyorsa oSözleşmeye bakılır; Libya’da emeklilik primi Türkiye’ye ödenir
Yurt dışında yabancı bir işverenin yanında çalıştınızTürk sosyal sigortası uygulanmazYurt dışı borçlanması (3201 sayılı Kanun)

Hangi durumda olduğunuzu gösteren belgeler şunlardır: Türkiye’de o işverenden daha önce sigorta bildiriminizin bulunup bulunmadığı, yazılı bir görevlendirme yazısı, İŞKUR onaylı yurt dışı hizmet akdi, sözleşmede işveren olarak yazan şirketin Türkiye’de kurulu olup olmadığı ve ücretin kim tarafından ödendiği. Yargıtay da bu dosyalarda mahkemelerden aynı noktaların araştırılmasını ister: işçinin Türkiye İş Kurumu aracılığıyla işe alınıp alınmadığı, önceden o şirketin sigortalısı olup olmadığı, geçici görevle götürülüp götürülmediği ve işverenin Türkiye’de işyeri sicil dosyası ile ticaret sicil kaydının bulunup bulunmadığı.

2. Sözleşmesiz ülkede çalıştım: “Sigortam yatmış ama emekliliğime saymıyor”

5510 sayılı Kanun m.5/1-g, 17.04.2008 tarihli ve 5754 sayılı Kanunla eklenmiş ve 1 Ekim 2008’den itibaren uygulanmıştır. Hükme göre Türkiye ile sosyal güvenlik sözleşmesi olmayan ülkelerde iş üstlenen işverenlerce yurt dışındaki işyerlerinde çalıştırılmak üzere götürülen Türk işçileri 4/1-a kapsamında sigortalı sayılır ve bunlar hakkında kısa vadeli sigorta kolları ile genel sağlık sigortası hükümleri uygulanır. Kısa vadeli sigorta kolları iş kazası ve meslek hastalığı, hastalık ve analık sigortalarıdır. Malullük, yaşlılık ve ölüm sigortaları, yani emekliliğe sayılan uzun vadeli kollar bu kapsamda değildir.

Bunun pratik sonucu şudur: İşveren sizi eksiksiz bildirmiş olsa bile hizmet dökümünüzde o dönem emeklilik prim günü olarak görünmez. Bu, işverenin kusuru değil kanunun tercihidir. Ayrıca bu işçiler için prime esas günlük kazancın üst sınırı, diğer sigortalılardaki gibi alt sınırın dokuz katı değil, üç katıdır (5510 m.82). Yurt dışında yüksek ücret alan işçinin SGK’ya bildirilen kazancı bu nedenle gerçek ücretinin altında kalabilir; iş kazası hâlinde SGK’nın bağlayacağı gelir de bu kazanca göre hesaplanır.

1 Ekim 2008’den önceki dönemde durum daha da farklıydı. 506 sayılı Kanun döneminde sözleşmesiz ülkelere götürülen işçiler ancak işverenle Kurum arasında yapılan topluluk sigortası sözleşmesiyle (506 m.86) kapsama alınabiliyordu. Yargıtay 10. Hukuk Dairesi, 2003-2006 yıllarında Kamerun ve Mali’de geçen çalışmaya ilişkin dosyada, işverenin topluluk sigortası sözleşmesi bulunmasına rağmen işçiyi bu kapsamda bildirmediğini, geçici görev de bulunmadığını belirterek tüm sigorta kollarından çalışmanın tespitinin mümkün olmadığına oy çokluğuyla karar vermiştir (23.09.2021, 2021/6472 E., 2021/10837 K.). Kararın karşı oyunda, sosyal güvenlik hakkının vazgeçilmez olduğu ve mevzuata uymayan tarafın işveren olduğu belirtilerek hizmetin tespit edilmesi gerektiği savunulmuştur.

3. Emeklilik için birinci yol: isteğe bağlı sigorta

Kanun, sözleşmesiz ülkeye götürülen işçinin emeklilik hakkını isteğe bağlı sigorta yoluyla korur. m.5/1-g’nin devamına göre bu sigortalılar uzun vadeli sigorta kollarına tabi olmak isterlerse, Türkiye’de ikamet şartı ve zorunlu sigortalı olmama şartı aranmaksızın haklarında isteğe bağlı sigorta hükümleri uygulanır; ayrıca genel sağlık sigortası primi alınmaz ve bu sürede ödenen isteğe bağlı sigorta primleri 4/1-a kapsamında, yani işçi statüsünde sigortalılık sayılır. İsteğe bağlı sigortanın genel şartlarını İsteğe Bağlı Sigorta ve Genel Sağlık Sigortası yazımızda anlattık.

Burada kritik olan iki noktadır. Birincisi, başvuruyu işçi yapar; işverenin isteğe bağlı sigorta primini kendiliğinden ödeme yükümlülüğü kanunda yoktur. Sözleşmede işverenin bu primi üstlendiği yazıyorsa bu, işçinin işverenden isteyebileceği bir alacaktır. İkincisi, isteğe bağlı sigortalılık başvurunun Kurum kayıtlarına girdiği tarihi takip eden günden başlar (5510 m.51); geçmişe dönük isteğe bağlı sigorta primi ödenemez. Yurt dışına çıkmadan önce ya da çalışırken başvurmayan işçi, döndükten sonra bu yolu geriye doğru işletemez.

Yargıtay 21. Hukuk Dairesi’nin 25.03.2019 tarihli kararı bu kuralın ağır sonucunu gösterir. Dosyada işçi 2009-2011 arasında yurt dışında çalışmış, işveren çalışmayı m.5/1-g’ye göre kısa vadeli sigorta kollarından bildirmiş, işçi vefat edince eşi ölüm aylığı istemiştir. Yerel mahkeme çalışmanın uzun vadeli sigorta kollarına tabi olduğunu tespit edip ölüm aylığı bağlanmasına karar vermiş; Yargıtay, topluluk sigortasının 30.09.2008’de sona erdiğini, sonraki çalışmanın kısa vadeli kollardan bildirildiğini ve isteğe bağlı sigorta başvurusu bulunmadığını belirterek davanın reddi gerektiği sonucuna varmıştır (2018/5353 E., 2019/2252 K.). Yurt dışında çalışırken isteğe bağlı sigortayı ihmal etmenin bedelini çoğu zaman işçinin ailesi öder. Ölüm aylığının şartlarını Ölüm Aylığı, Dul ve Yetim Aylığı yazımızda bulabilirsiniz.

4. Emeklilik için ikinci yol: yurt dışı borçlanması

Geçmişte kalan ve emekliliğe sayılmayan yurt dışı süreleri için kanunun öngördüğü yol borçlanmadır. 3201 sayılı Kanun m.1’e göre Türk vatandaşlarının on sekiz yaşını doldurduktan sonra Türk vatandaşı olarak yurt dışında geçen ve belgelendirilen sigortalılık süreleri, Türkiye’deki sosyal güvenlik kuruluşlarına prim ödenmemiş olması ve istekleri hâlinde borçlandırılır. Başvuru Sosyal Güvenlik Kurumuna yapılır (m.3). Borçlanılacak her gün için ödenecek tutar, başvuru tarihindeki prime esas asgari ve azami günlük kazanç arasında seçilecek günlük kazancın yüzde 45’idir; tahakkuk ettirilen borç tebliğden itibaren üç ay içinde ödenir, ödenmezse yeniden başvurmak gerekir (m.4).

Sözleşmesiz ülkede m.5/1-g kapsamında geçen süreler de borçlanılabilir. SGK’nın Yurt Dışı Borçlanma İşlemleri konulu 2019/16 sayılı Genelgesinde, m.5/1-g kapsamında yurt dışında çalışanların borçlanma işlemlerinin de talep tarihindeki sigortalılık statüsüne bakılmaksızın 4/1-b kapsamında sonuçlandırılacağı belirtilmiş, Türkmenistan’da bu kapsamda geçen çalışma örnek gösterilmiştir. 1 Ağustos 2019’dan itibaren borçlandırılan yurt dışı süreleri 4/1-b, yani Bağ-Kur kapsamında geçmiş sigortalılık süresi sayılır (3201 m.5). Bu nedenle borçlanma, emeklilikte hangi statünün şartlarına tabi olacağınızı değiştirebilir; başvurudan önce hesap yaptırmak gerekir. Borçlanılan sürelere dayanarak aylık bağlanabilmesi için yurda kesin dönülmüş olması, borcun tamamının ödenmesi ve yazılı istekte bulunulması şarttır (m.6).

Borçlanma her süre için mümkün değildir. Türkiye’deki kuruma prim ödenmesi gereken süreler bu yolla kazanılamaz. Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, Türk işverenlerin Libya’da çalıştırdığı Türk işçilerinin uzun vadeli sigorta primlerinin Türkiye’deki kuruma ödenmesi gerektiğini, bu nedenle bu çalışmaların 3201 sayılı Kanun’a göre borçlanılamayacağını belirtmiştir (18.02.2026, 2025/699 E., 2026/96 K.). Borçlanmanın hesabı ve emekliliğe etkisi Hizmet Borçlanması: Askerlik, Doğum ve Yurt Dışı Borçlanması yazımızdadır.

Tablo 2 — İsteğe bağlı sigorta ile yurt dışı borçlanmasının farkı

Konuİsteğe bağlı sigortaYurt dışı borçlanması
Ne zaman kullanılır?Yurt dışında çalışırken, ileriye dönükÇalışma bittikten sonra, geçmişe dönük
Kim başvurur?İşçi; isteğe bağlı sigorta talep dilekçesiyle (5510 m.50)İşçi veya ölümü hâlinde Türk vatandaşı hak sahipleri (3201 m.3)
Ne zaman başlar?Başvuruyu takip eden günden (5510 m.51)Borç ödendikçe gün kazanılır (3201 m.4)
Hangi statüde sayılır?m.5/1-g kapsamındaki işçide 4/1-a (işçi)4/1-b (Bağ-Kur) (3201 m.5)
Maliyetİsteğe bağlı sigorta primiSeçilen günlük kazancın yüzde 45’i (3201 m.4)
SınırıGeçmişe dönük ödenemezTürkiye’ye prim ödenmesi gereken süreler borçlanılamaz; aylık için kesin dönüş gerekir (m.6)

5. Hizmet tespiti davası açılır mı? Yargıtay kararları

Türkiye’de sigortasız çalıştırılan işçinin klasik yolu hizmet tespiti davasıdır: çalışma mahkeme kararıyla tespit edilir, SGK da karar kesinleşince primleri işverenden tahsil eder. Yurt dışı çalışmalarında bu yol aynı kolaylıkla işlemez. Aşağıdaki kararlar Yargıtay Karar Arama sisteminden okunmuştur.

Tablo 3 — Yurt dışı çalışmasında hizmet tespitine ilişkin Yargıtay kararları

KararOlaySonuç
21. Hukuk Dairesi, 23.06.2014, 2013/15057 E., 2014/14693 K.Kalıpçı ustası 2011’de Grozni’de çalışırken vinçten düşerek yaralandı ve çalışmasının tespitini istedi.Çalışma m.5/1-g gereği kısa vadeli sigorta kollarına tabidir. Hizmet tespiti için çalışmanın uzun vadeli kollara tabi olması gerekir; bu nedenle hizmet tespiti kararı verilemez. Yalnızca kısa vadeli sigorta kollarına ilişkin uyuşmazlıkta tespit kararı verilebilir.
21. Hukuk Dairesi, 25.03.2019, 2018/5353 E., 2019/2252 K.İşçi 2009-2011 arasında yurt dışında çalıştı; işveren m.5/1-g’ye göre bildirim yaptı; eşi ölüm aylığı istedi.İsteğe bağlı sigorta başvurusu bulunmadığından uzun vadeli hizmet tespit edilemez; davanın reddi gerekir.
10. Hukuk Dairesi, 23.09.2021, 2021/6472 E., 2021/10837 K.2003-2006 arasında Kamerun ve Mali’de çalışma; işverenin topluluk sigortası sözleşmesi var, işçi bu kapsamda bildirilmemiş.Geçici görev yoktur; tüm sigorta kollarından tespit mümkün değildir (oy çokluğu; karşı oy hizmetin tespit edilmesi gerektiği yönünde).
10. Hukuk Dairesi, 02.07.2025, 2025/6959 E., 2025/11117 K.2014’te bir Türk şirketinin Libya şantiyesinde iki aylık çalışma; kayıt yok.Libya ile sözleşme bulunduğundan m.5/1-g uygulanmaz; geçici görev de yoktur; davanın reddi gerekir.
Hukuk Genel Kurulu, 18.02.2026, 2025/699 E., 2026/96 K.1985-1996 arasında Libya’da Türk şirketlerinde çalışma iddiası; SGK hizmetleri iptal etti.Libya’da Türk işverenin işçisinin uzun vadeli primleri Türkiye’ye ödenir; fiilî çalışma pasaport, büyükelçilik belgeleri ve banka kayıtlarıyla araştırılmalıdır; borçlanma yolu kapalıdır.

Bu kararların ortak mesajı şudur: Mahkeme, kanunun o çalışma için öngörmediği bir sigorta kolunu hizmet tespiti yoluyla yaratmaz. Sözleşmesiz ülkeye götürülen işçi için kanun yalnızca kısa vadeli kolları öngördüğünden, “emeklilik günlerimin tespiti” talebi reddedilir. Dava açmadan önce çalışmanızın hangi gruba girdiğini belirlemek, yıllar sürecek ve masrafı sizde kalacak bir davayı önler. Buna karşılık üç durumda mahkeme yolu gündeme gelir: geçici görevle gönderilen işçinin hizmet tespiti, sözleşmenin emeklilik primini Türkiye’ye bağladığı ülkelerdeki çalışma ve iş kazası gibi kısa vadeli sigorta kollarına ilişkin tespit.

Dava açmadan önce dosyanızı inceletin

Yurt dışı çalışmasında yanlış dava yıllar kaybettirir. Çalışmanızın türünü ve doğru yolu birlikte belirleyelim. Hukukçular Evi Ankara: 0554 648 37 15.

📞 0554 648 37 15💬 WhatsApp

6. İşveren hiçbir bildirim yapmadıysa

İşveren m.5/1-g bildirimini de yapmamışsa, kaybettiğiniz şey emeklilik günü değil, kısa vadeli sigorta korumasıdır: iş kazası ve hastalık hâlinde SGK’dan alınacak ödenek ve gelirler ile genel sağlık sigortası. Çalışma sürerken yapılabilecekler şunlardır: işverenden işe giriş bildirgenizin örneğini isteyin, e-Devlet’ten kaydınızı kontrol edin, sonuç alamazsanız SGK’ya şikâyette bulunun. Kurumun denetim elemanlarının işyerinde fiilen yaptığı tespitlerle belirlenen çalışmalarda, geriye dönük olarak en fazla tespit tarihinden önceki bir yıllık süre dikkate alınır (5510 m.86). Bu nedenle şikâyeti ertelemek hak kaybına yol açar.

Kayıt dışı çalışırken kaza geçirdiyseniz, yukarıdaki 2014 tarihli kararın son cümlesi önem kazanır: Kısa vadeli sigorta kollarına ilişkin uyuşmazlıklarda dava açılıp tespit kararı verilebilir. Yani olayın iş kazası olduğunun tespiti istenebilir. İşveren kazayı bildirmemişse izlenecek yolu İşveren İş Kazasını SGK’ya Bildirmedi: Ne Yapmalı? yazımızda, yurt dışındaki kazalara özgü kuralları Yurt Dışında İş Kazası: Türk İşçinin Hakları rehberimizde anlattık. SGK’dan hiçbir şey alınamasa bile işverenin tazminat sorumluluğu ayrıca devam eder; SGK gelir bağlamadığında tazminat hesabından düşülecek bir Kurum ödemesi de olmaz.

7. Geçici görevle gönderildiyseniz: hizmet tespiti davası

5510 m.10’a göre 4/1-a kapsamındaki sigortalıların işverenleri tarafından geçici görevle yurt dışına gönderilmeleri hâlinde, bu görevleri yaptıkları sürece sigortalıların ve işverenlerin sosyal sigortaya ilişkin hak ve yükümlülükleri devam eder. Kanun geçici görev için bir süre sınırı koymamıştır; belirleyici olan, işçinin Türkiye’deki işyerinin sigortalısı olması ve yurt dışına bu işyerinin işi için gönderilmesidir. Bu işçinin primleri Türkiye’de bütün kollardan yatmaya devam etmelidir. Yatmamışsa hizmet tespiti davası açılır.

Davanın kuralları şöyledir. Aylık prim ve hizmet belgesi işverence verilmeyen sigortalı, çalıştığını hizmetin geçtiği yılın sonundan başlayarak beş yıl içinde iş mahkemesine başvurarak alacağı ilamla ispatlayabilir (5510 m.86/9). Süre hak düşürücüdür; mahkeme kendiliğinden gözetir. Yerleşik içtihada göre işveren işe giriş bildirgesi gibi bir belgeyi Kuruma vermişse bu süre işlemez; aynı işyerinde kesintisiz çalışmada ise süre işten ayrılınan yılın sonundan başlar. Dava işverene karşı açılır; Kuruma önceden başvurmak gerekmez, mahkeme davayı Kuruma kendiliğinden ihbar eder ve Kurum işverenin yanında ferî müdahil olarak katılır (7036 m.4). Yetkili mahkeme davalı işverenin yerleşim yeri iş mahkemesidir (7036 m.6/1); arabuluculuk şartı yoktur. Genel kuralları Hizmet Tespiti Davası: Sigortasız Çalıştırılan İşçinin Yolu ve SGK Hizmet Tespit Davası yazılarımızda, son günü süre hesaplama aracında bulabilirsiniz.

Bu davada asıl mücadele, çalışmanın geçici görev olduğunu ispat etmektir. İşveren çoğu zaman işçinin Türkiye’deki şirketin değil, yurt dışındaki bağlı şirketin işçisi olduğunu savunur. Türkiye’de aynı işverenden önceki sigorta bildirimleri, görevlendirme yazısı, harcırah ve bilet kayıtları, ücretin Türkiye’deki hesaba yatması ve dönüşte aynı işyerinde çalışmaya devam edilmesi bu savunmayı çürüten delillerdir.

8. Sözleşmeli ülkelerde durum ve Libya örneği

Türkiye’nin ikili sosyal güvenlik sözleşmesi bulunan ülkelerde m.5/1-g uygulanmaz; hangi ülkenin sigortasına tabi olunacağını sözleşme belirler. Sözleşmeler kural olarak çalışılan ülkenin mevzuatını esas alır, geçici görevle gönderilenler için istisna getirir. Bu ülkelerde yabancı sigortaya prim ödenmişse süreler sözleşmeye göre birleştirilir ya da 3201 sayılı Kanun’a göre borçlanılır.

Libya bu kuralın özel bir örneğidir. Türkiye–Libya Sosyal Güvenlik Sözleşmesi’ne göre Türk işverenin Libya’daki projesi için gönderdiği “daimi işçi” malullük, yaşlılık ve ölüm sigortaları bakımından Türk mevzuatına tabidir; yani sözleşmesiz ülkelerin tersine, Libya’da emeklilik primi Türkiye’ye ödenmelidir. Hukuk Genel Kurulu bu işçilerin Türkiye’de sigortalı sayıldığını ve fiilî çalışmanın delillerle araştırılması gerektiğini belirtmiştir. Buna karşılık 10. Hukuk Dairesi, kaydı bulunmayan ve geçici görevle gönderilmediği anlaşılan bir işçinin Libya çalışmasına ilişkin hizmet tespiti davasının reddi gerektiğine karar vermiştir. Libya dosyalarının ayrıntısı Libya’da Çalışan Türk İşçi İş Kazası Geçirdi rehberimizdedir.

9. Yabancı işverenin yanında çalıştıysanız

Yurt dışında o ülkenin hukukuna göre kurulmuş bir şirket sizi doğrudan işe aldıysa Türk sosyal sigortası devreye girmez; m.5/1-g yalnızca iş üstlenen Türk işverenlerce götürülen işçileri kapsar. Bu durumda Türkiye’de hizmet tespiti davası açılamaz. Çalıştığınız ülkede sigorta primi ödenmişse ve o ülkeyle sözleşme varsa süreler sözleşmeye göre değerlendirilir; sözleşme yoksa ya da prim ödenmemişse geriye kalan yol yurt dışı borçlanmasıdır. Uygulamada sık görülen tartışma, kâğıt üzerinde yabancı görünen şirketin gerçekte bir Türk şirketinin uzantısı olup olmadığıdır; ortaklık yapısı, personel ve malzeme sevki ile ücret ödemeleri bu bağı gösteren delillerdir.

10. Yurt dışı çalışması nasıl ispatlanır?

Hangi yola gidilirse gidilsin, yurt dışında gerçekten çalışıldığının ispatı gerekir. Hizmet tespiti davaları kamu düzenine ilişkindir ve mahkeme delilleri kendiliğinden de araştırır; ancak davayı kazandıran, işçinin elindeki belgelerdir. Hukuk Genel Kurulu’nun 2026 tarihli kararında araştırılması istenen deliller ile Yargıtay dairelerinin bozma kararlarında aradığı kayıtlar aşağıdaki tabloda toplanmıştır.

Tablo 4 — Yurt dışı çalışmasının delilleri

DelilNereden alınır?Neyi gösterir?
Pasaportun aslı ve yurda giriş-çıkış kayıtlarıİşçi; emniyet (e-Devlet)Yurt dışında bulunulan tarihler
Vize ve çalışma izniPasaportÇalışma amacıyla gidildiği; ziyaretçi vizesi aleyhe yorumlanabilir
İŞKUR onaylı yurt dışı hizmet akdiİşçi, işveren, İŞKURİşverenin kim olduğu, ücret ve süre
Türkiye’deki önceki sigorta kayıtlarıe-Devlet hizmet dökümüAynı işverenin sigortalısı olunduğu; geçici görev
Görevlendirme yazısı, bilet ve harcırah kayıtlarıİşverenGeçici görev
Ücret ödemeleriBanka dökümü, havale dekontlarıİşvereni ve gerçek ücreti
Hizmet belgesiTürk büyükelçiliği veya çalışma müşavirliğiÇalışma süresi; borçlanmada da kullanılır
İşverenin Türkiye’deki işyeri sicil dosyası ve ticaret sicil kaydıSGK, ticaret siciliİşverenin Türk mevzuatına göre kurulu olduğu
TanıklarAynı şantiyede çalışan ve kayıtlarda görünen iş arkadaşlarıFiilî çalışma

Yabancı ülkede düzenlenen belgelerin Türkiye’de kullanılabilmesi için gereken onay ve tercüme işlemlerini Apostil ve Yabancı Resmî Belgelerin Tasdiki yazımızda bulabilirsiniz.

11. İşverenden ayrıca neler istenebilir?

Sigorta sorunu çoğu zaman tek başına gelmez. Ödenmeyen ücret, fazla çalışma ve varsa kıdem ve ihbar tazminatı için işverene karşı dava açılabilir; bu alacaklarda önce arabulucuya başvurmak dava şartıdır (7036 m.3/1) ve zamanaşımı ücret alacaklarında beş yıldır (TBK m.147). Sözleşmede işveren isteğe bağlı sigorta primini ya da özel sigortayı üstlenmiş ve ödememişse bu da sözleşmeden doğan bir alacaktır. Kaza geçirdiyseniz işverenin tazminat sorumluluğu sigorta kaydından bağımsızdır. Aynı uyuşmazlığa işveren gözünden bakmak için yurt dışı şantiye işçisinin davasında müteahhidin savunması rehberimize, arabuluculuk süreci için İş Uyuşmazlıklarında Zorunlu Arabuluculuk yazımıza bakabilirsiniz.

12. Adım adım ne yapmalı?

  1. Hizmet dökümünüzü alın. e-Devlet’ten barkodlu SGK Tescil ve Hizmet Dökümü’nde yurt dışı döneminin nasıl göründüğüne bakın.
  2. Durumunuzu belirleyin. Geçici görev mi, sözleşmesiz ülkeye götürülme mi, sözleşmeli ülke mi, yabancı işveren mi?
  3. Belgeleri toplayın. Pasaport, sözleşme, İŞKUR onayı, ücret dekontları, görevlendirme yazısı, tanık bilgileri.
  4. Hâlâ yurt dışında çalışıyorsanız isteğe bağlı sigortaya başvurun. Başvuru geçmişe yürümez; her geçen ay kayıptır.
  5. Kayıt hiç yoksa işverene ve SGK’ya yazılı başvurun. Kurum tespitinde geriye dönük süre bir yılla sınırlıdır.
  6. Geçici görev dosyasında beş yıllık süreyi kaçırmayın. Süre, hizmetin geçtiği yılın sonundan başlar.
  7. Geçmiş süreler için borçlanma maliyetini hesaplatın. Statü değişikliğinin emekliliğinize etkisini önceden görün.
  8. Yanlış davayı açmayın. Sözleşmesiz ülkedeki çalışma için emeklilik günü tespiti davası reddedilir.

13. Süreler

Tablo 5 — Yurt dışı çalışmasında sigorta sorununa ilişkin süreler

KonuSüreDayanak
Hizmet tespiti davasıHizmetin geçtiği yılın sonundan başlayarak beş yıl5510 m.86/9
SGK denetimiyle tespitTespit tarihinden geriye en fazla bir yıl5510 m.86
İsteğe bağlı sigortanın başlangıcıBaşvuruyu takip eden gün; geçmişe yürümez5510 m.51
Borçlanma bedelinin ödenmesiTebliğden itibaren üç ay3201 m.4
SGK’nın başvuruya cevap süresiAltmış gün; cevap verilmezse talep reddedilmiş sayılır7036 m.4/1
Ücret ve fazla çalışma alacaklarıBeş yılTBK m.147

14. Yurt dışına gitmeden önce ve çalışırken yapılacaklar

  • Gittiğiniz ülkeyle Türkiye arasında sosyal güvenlik sözleşmesi olup olmadığını öğrenin; hangi sigorta kolunun yatacağı buna bağlıdır.
  • Sözleşmesiz ülkeye gidiyorsanız çıkmadan önce isteğe bağlı sigorta başvurusu yapın ve primi kimin ödeyeceğini sözleşmeye yazdırın.
  • İŞKUR onaylı yurt dışı hizmet akdinin ve işe giriş bildirgenizin birer örneğini alın.
  • Ücretinizin banka yoluyla ödenmesini isteyin; elden ödeme hem ücretin hem çalışmanın ispatını zorlaştırır.
  • Her ay e-Devlet’ten bildiriminizi kontrol edin; eksik gördüğünüzde yazılı olarak sorun.
  • Pasaport sayfalarınızın, vizenizin ve sözleşmenizin fotoğraflarını Türkiye’deki bir yakınınızda saklayın.

Sık sorulan sorular

Yurt dışında çalıştım, sigortam yatmamış; hizmet tespiti davası açabilir miyim?

Türkiye’deki işinizden geçici görevle gönderildiyseniz açabilirsiniz (5510 m.10, 86/9). Sözleşmesiz ülkeye götürülen işçi bakımından ise Yargıtay, yalnızca kısa vadeli sigorta kollarına tabi çalışma için hizmet tespiti kararı verilemeyeceği görüşündedir (21. HD, 23.06.2014, 2013/15057 E., 2014/14693 K.).

Irak’ta veya Rusya’da çalıştım, sigortam görünüyor ama emeklilik günü yok. Neden?

Sosyal güvenlik sözleşmesi olmayan ülkelere götürülen işçiler hakkında yalnızca kısa vadeli sigorta kolları ile genel sağlık sigortası uygulanır (5510 m.5/1-g). Emeklilik primi bu kapsamda yatmaz; bunun için isteğe bağlı sigorta ya da borçlanma gerekir.

İsteğe bağlı sigortayı döndükten sonra geriye dönük ödeyebilir miyim?

Hayır. İsteğe bağlı sigortalılık, başvurunun Kurum kayıtlarına girdiği tarihi takip eden günden başlar (5510 m.51). Geçmiş süreler için yurt dışı borçlanması yapılır.

İsteğe bağlı sigorta primini işveren ödemek zorunda mı?

Kanunda işverene böyle bir yükümlülük getirilmemiştir; başvuruyu işçi yapar. Sözleşmede işveren bu primi üstlenmişse ödenmeyen prim işverenden alacak olarak istenebilir.

Sözleşmesiz ülkede geçen süreleri borçlanabilir miyim?

Evet. SGK’nın 2019/16 sayılı Genelgesine göre 5510 m.5/1-g kapsamında yurt dışında geçen çalışmalar da borçlanılabilir ve 4/1-b kapsamında sayılır.

Yurt dışı borçlanması ne kadar tutar?

Borçlanılacak her gün için, başvuru tarihindeki prime esas asgari ve azami günlük kazanç arasında seçeceğiniz günlük kazancın yüzde 45’i ödenir (3201 sayılı Kanun m.4).

Borçlandığım süreler hangi statüde sayılır?

1 Ağustos 2019’dan itibaren borçlandırılan yurt dışı süreleri 4/1-b (Bağ-Kur) kapsamında geçmiş sigortalılık süresi sayılır (3201 m.5). Bu, emeklilik şartlarınızı etkileyebilir.

Hizmet tespiti davasında süre ne kadar?

Hizmetin geçtiği yılın sonundan başlayarak beş yıldır ve hak düşürücüdür (5510 m.86/9). 2026’da geçen çalışma için son gün 31.12.2031’dir.

Hizmet tespiti davası kime karşı ve nerede açılır?

İşverene karşı, işverenin yerleşim yerindeki iş mahkemesinde açılır (7036 m.6/1). Mahkeme davayı SGK’ya kendiliğinden ihbar eder; Kuruma önceden başvuru ve arabuluculuk şartı yoktur (7036 m.4).

Yurt dışında kayıt dışı çalışırken kaza geçirdim, ne yapabilirim?

Olayın iş kazası olduğunun tespiti istenebilir; Yargıtay kısa vadeli sigorta kollarına ilişkin uyuşmazlıklarda tespit kararı verilebileceğini belirtmiştir. İşverene karşı tazminat davası ise sigorta kaydından bağımsızdır.

Eşim yurt dışında çalışırken vefat etti, ölüm aylığı alabilir miyim?

Ölüm aylığı uzun vadeli sigorta koluna bağlıdır. Sözleşmesiz ülkedeki çalışma yalnızca kısa vadeli kollardan bildirilmiş ve isteğe bağlı sigorta başvurusu yapılmamışsa bu çalışma ölüm aylığına sayılmaz (21. HD, 25.03.2019, 2018/5353 E., 2019/2252 K.). Türkiye’deki diğer hizmetler ve borçlanma imkânı ayrıca değerlendirilmelidir.

Libya’da çalıştım, hangi kural uygulanır?

Libya ile sosyal güvenlik sözleşmesi bulunduğundan m.5/1-g uygulanmaz. Türk işverenin Libya’daki projesi için gönderdiği işçinin emeklilik primleri Türkiye’ye ödenir (HGK, 18.02.2026, 2025/699 E., 2026/96 K.).

Yabancı şirkette çalıştım, Türkiye’de sigortalı sayılır mıyım?

Hayır. Yabancı ülke hukukuna göre kurulu şirkette doğrudan işe alınan işçi Türk sosyal sigortasına tabi değildir; bu süreler ancak sosyal güvenlik sözleşmesi ya da yurt dışı borçlanması yoluyla değerlendirilebilir.

SGK’ya şikâyet etsem işveren geriye dönük prim öder mi?

Kurumun denetimiyle yapılan tespitlerde geriye dönük olarak en fazla bir yıllık süre dikkate alınır (5510 m.86). Daha eski süreler için şartları varsa hizmet tespiti davası gerekir.

Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; 5510 sayılı Kanun m.5/1-g, 10, 50, 51, 82 ve 86; 3201 sayılı Kanun m.1, 3, 4, 5 ve 6; 7036 sayılı Kanun m.3, 4 ve 6; 6098 sayılı TBK m.147; SGK’nın 2019/16 sayılı Genelgesi; Yargıtay 21. Hukuk Dairesi’nin 23.06.2014 tarihli, 2013/15057 E., 2014/14693 K. ve 25.03.2019 tarihli, 2018/5353 E., 2019/2252 K.; Yargıtay 10. Hukuk Dairesi’nin 23.09.2021 tarihli, 2021/6472 E., 2021/10837 K. ve 02.07.2025 tarihli, 2025/6959 E., 2025/11117 K.; Yargıtay Hukuk Genel Kurulu’nun 18.02.2026 tarihli, 2025/699 E., 2026/96 K. sayılı kararlarına dayanır. Kanun metinleri mevzuat.gov.tr’den, karar metinleri Yargıtay Karar Arama sisteminden 20.11.2026 tarihinde okunmuştur. Hak düşürücü sürenin işlemeyeceği hâllere ilişkin açıklama yerleşik içtihada dayanır. Sonuç; çalışmanın türüne, ülkeye, işverenin kim olduğuna ve dosyadaki delillere göre değişir.

Post by Av. Fatma Öztürk