İnşaatta Yüksekten Düşme ve İskele Kazası 2026: Tazminat, Kim Sorumlu, Hangi Önlemler Zorunlu? — Yapı İşlerinde İSG Yönetmeliği, 6331 m.4, TBK m.417
20 Kasım 2026

İnşaatta Yüksekten Düşme ve İskele Kazası 2026: Tazminat, Kim Sorumlu, Hangi Önlemler Zorunlu? — Yapı İşlerinde İSG Yönetmeliği, 6331 m.4, TBK m.417

İnşaatta yüksekten düşen veya iskele kazasında yaralanan işçi üç ayrı yoldan hak arar: kusura bakılmaksızın sağlanan SGK hakları, işverene ve onunla birlikte sorumlu olanlara karşı maddi ve manevi tazminat davası, sorumlular hakkındaki ceza soruşturması. Mevzuat düşmeyi önleme yükümlülüğünü işverene verir: korkuluk, güvenlik ağı ve iskele gibi toplu koruma önlemleri önceliklidir, emniyet kemeri bunların yerine geçmez. İşçinin kemer takmamış olması tazminat hakkını ortadan kaldırmaz; kusuru varsa tazminattan o oranda indirim yapılır.

Bu rehber, kat kenarından, döşeme boşluğundan, çatıdan, kalıptan veya iskeleden düşme ile iskelenin çökmesi ve devrilmesi sonucu meydana gelen iş kazalarını mevzuat sırasıyla ele alır: hangi önlemler zorunludur, bu önlemleri kim almak zorundadır, kaza olduğunda kimler sorumlu tutulur ve hak nasıl aranır. Esas alınan düzenlemeler şunlardır: 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu m.4, 8, 10, 13, 15, 17, 19 ve 25; Yapı İşlerinde İş Sağlığı ve Güvenliği Yönetmeliği (RG 05.10.2013, 28786) ile Ek-4 ve Ek-5’i; İş Ekipmanlarının Kullanımında Sağlık ve Güvenlik Şartları Yönetmeliği (RG 25.04.2013, 28628) Ek-II m.4; Çalışanların İş Sağlığı ve Güvenliği Eğitimlerinin Usul ve Esasları Hakkında Yönetmelik (RG 02.04.2026, 33212); Türk Borçlar Kanunu m.52, 53, 54, 56 ve 417; 5510 sayılı Kanun m.12, 13, 21 ve 23; 4857 sayılı İş Kanunu m.2. İş kazasının bütün başlıklarını bir arada görmek için İş Kazası Rehberi (İş Kazası Merkezi) sayfamıza bakabilirsiniz. Dosyanız için bize 0554 648 37 15 numarasından ulaşabilirsiniz.

Bu konuda hukuki destek almak ister misiniz? Uzman hukuk büromuzla iletişime geçebilirsiniz.

Kısa cevap

1) Düşme sonucu yaralanma ihtimali bulunan her seviye farkı yüksekte çalışmadır; mevzuatta metre sınırı yoktur.

2) Önce toplu koruma (korkuluk, platform, iskele, güvenlik ağı) sağlanır. Toplu koruma mümkün değilse uygun ankraj noktasına bağlı tam vücut kemer sistemi kullanılır.

3) İşi taşerona vermek ana yükleniciyi, iskeleyi kiralamak ve iş güvenliği uzmanı çalıştırmak işvereni sorumluluktan kurtarmaz.

4) İşçinin tecrübeli olması veya kemer takmaması işverenin önlem alma ve denetleme yükümlülüğünü kaldırmaz.

5) Tazminat davası arabulucuya gidilmeden iş mahkemesinde açılır; zamanaşımı on yıldır.

1. Yüksekte çalışma nedir? Kaç metreden sonrası “yüksek” sayılır?

Yapı İşlerinde İş Sağlığı ve Güvenliği Yönetmeliği’ne göre seviye farkı bulunan ve düşme sonucu yaralanma ihtimalinin oluşabileceği her türlü alanda yapılan çalışma yüksekte çalışmadır (Ek-4, A bölümü, m.1). Tanımda bir metre sınırı yer almaz. Bu nedenle “işçi yalnızca iki metreden düştü, orası yüksek sayılmaz” savunmasının mevzuatta karşılığı yoktur; belirleyici olan, düşme hâlinde yaralanma ihtimalinin bulunup bulunmadığıdır.

Bina inşaatı başta olmak üzere inşaat faaliyetlerinin büyük bölümü, İş Sağlığı ve Güvenliğine İlişkin İşyeri Tehlike Sınıfları Tebliği’nde çok tehlikeli sınıfta yer alır. Bunun üç doğrudan sonucu vardır. Çok tehlikeli sınıftaki yapı işyerinde risk değerlendirmesi yapılmamışsa iş durdurulur (6331 m.25). İşçi, yapacağı işe uygun olduğunu belirten sağlık raporu olmadan işe başlatılamaz (m.15). Temel iş sağlığı ve güvenliği eğitimi en az on altı ders saatidir ve yılda en az bir kez tekrarlanır (2 Nisan 2026 tarihli Eğitim Yönetmeliği m.13 ve 14).

Düşme kazaları şantiyede belirli yerlerde toplanır:

  • Kat kenarları ve döşeme boşlukları: korkuluğu bulunmayan kat kenarı, asansör ve tesisat boşluğu, merdiven boşluğu.
  • İskeleler: eksik platform, korkuluksuz çalışma katı, yetersiz ankraj, iskelenin çökmesi veya devrilmesi.
  • Kalıp, demir ve beton işleri: kalıp üzerinde çalışma, vinçle kaldırılan kalıp ve malzemenin çarpması.
  • Malzeme alma noktaları: yük asansörü veya vinçle gelen malzemenin kat kenarından içeri çekilmesi.
  • Çatılar: çatı kenarı ve üzerine basıldığında kırılan örtüler.
  • Geçici erişim araçları: el merdiveni, seyyar kule, asma iskele ve cephe platformu.

2. İşverenin zorunlu önlemleri: mevzuat ne istiyor?

İşveren, çalışanların işle ilgili sağlık ve güvenliğini sağlamakla yükümlüdür; alınan önlemlere uyulup uyulmadığını izlemek, denetlemek ve uygunsuzlukları gidermek de bu yükümlülüğün parçasıdır (6331 m.4/1). Türk Borçlar Kanunu aynı borcu iş sözleşmesinin içine yerleştirir: işveren, iş sağlığı ve güvenliğinin sağlanması için gerekli her türlü önlemi almak, araç ve gereçleri noksansız bulundurmak zorundadır (TBK m.417/2). Yüksekte çalışma bakımından bu genel borcun içeriğini iki yönetmelik belirler.

Tablo 1 — Yüksekte çalışmada işverenin yükümlülükleri

YükümlülükNe isteniyor?Dayanak
Risk değerlendirmesiYüksekte yapılacak işler bakımından risk değerlendirmesi yapılır veya yaptırılır. Çok tehlikeli sınıftaki yapı işlerinde risk değerlendirmesi yoksa iş durdurulur.6331 m.10, m.25
Sağlık ve güvenlik planıYapı işine başlamadan önce, projenin hazırlık aşamasında hazırlanır. Ankraj noktaları ve yaşam hatları tasarım aşamasında planlanır ve plana işlenir.Yapı İşlerinde İSG Yön. m.8/2; Ek-4 (A) m.2
Yüksekte çalışmadan kaçınma ve planlamaMümkün olan işler zeminde yapılır. Yüksekte yapılacak iş önceden planlanır, çalışma yerine güvenli erişim sağlanır, acil durum planı düşme riskini kapsar.Yapı İşlerinde İSG Yön. Ek-4 (A) m.2
Toplu koruma önceliğiKorkuluk, platform, bariyer, çalışma iskelesi, güvenlik ağı veya hava yastığı gibi toplu koruma önlemleri öncelikle alınır.Yapı İşlerinde İSG Yön. Ek-4 (A) m.2; İş Ekipmanları Yön. Ek-II m.4.1
Kişisel düşme korumasıToplu koruma uygulanamıyorsa uygun ankraj noktasına veya yaşam hattına bağlı tam vücut kemer sistemi kullanılır. Kişisel koruyucu donanımı işveren ücretsiz verir.Yapı İşlerinde İSG Yön. Ek-4 (A) m.2; KKD Yön. m.5, m.6
EğitimYüksekte çalışanlara tehlikeler, riskler, kontrol tedbirleri ve güvenli çalışma yöntemleri konusunda eğitim verilir. İşçi fiilen çalışmaya başlamadan önce uygulamalı ve yüz yüze işe başlama eğitimi alır.6331 m.17; Yapı İşlerinde İSG Yön. Ek-4 (A) m.2/g; İSG Eğitimleri Yön. (2026) m.7
Sağlık gözetimiYapacağı işe uygun olduğunu belirten sağlık raporu olmayan işçi işe başlatılamaz.6331 m.15
GözetimYüksekte çalışma, işverenin görevlendirdiği ehil bir kişinin gözetiminde yapılır.Yapı İşlerinde İSG Yön. Ek-4 (A) m.2
Donanımın kontrolüDüşmeye karşı koruma sistemleri kontrol edilir ve bakımı yapılır; uygun olmayan donanım kullandırılmaz.Yapı İşlerinde İSG Yön. Ek-4 (A) m.2
Hava koşullarıYüksekte yapılan geçici işler, çalışanların sağlık ve güvenliğini tehlikeye atmayacak hava koşullarında sürdürülür.İş Ekipmanları Yön. Ek-II m.4.1.6
Korumanın geçici olarak kaldırılmasıBir iş için toplu koruma geçici olarak kaldırılacaksa aynı korumayı sağlayan başka önlem alınır. Bu önlem alınmadan çalışma yapılmaz; iş bitince koruma yerine konur.İş Ekipmanları Yön. Ek-II m.4.1.5
Kendi adına çalışan ustalarŞantiyede kendi nam ve hesabına çalışanların kurallara uymasının izlenmesinden ve denetlenmesinden işveren sorumludur.Yapı İşlerinde İSG Yön. m.7

Kişisel koruyucu donanım son çaredir. Kişisel Koruyucu Donanımların İşyerlerinde Kullanılması Hakkında Yönetmelik m.5’e göre bu donanım, risklerin toplu korunmayı sağlayacak teknik önlemlerle veya iş organizasyonu ve çalışma yöntemleriyle önlenemediği ya da tam olarak sınırlandırılamadığı durumlarda kullanılır. Kat kenarına korkuluk yapılması mümkünken işçiye yalnızca kemer verilmesi bu sıralamaya aykırıdır.

6331 sayılı Kanun’un 4. maddesindeki üç kural, uygulamada en sık ileri sürülen savunmaların önünü keser. İşyeri dışındaki uzman kişi ve kuruluşlardan hizmet alınması işverenin sorumluluklarını ortadan kaldırmaz (m.4/2). Çalışanların iş sağlığı ve güvenliği alanındaki yükümlülükleri işverenin sorumluluklarını etkilemez (m.4/3). İşveren, iş sağlığı ve güvenliği tedbirlerinin maliyetini çalışanlara yansıtamaz (m.4/4). Yargıtay da işverenin yalnızca yazılı mevzuata değil, teknolojinin gerektirdiği yazılı olmayan önlemlere uymaması hâlinde de kusurlu sayılacağını kabul etmektedir (Yargıtay 10. HD, 02.11.2020, 2020/7340 E., 2020/6190 K.). İşverenin genel yükümlülükleri işverenin iş sağlığı ve güvenliği yükümlülükleri rehberinde ayrıca anlatılmıştır.

Eğitim bakımından tarih önemlidir. 2 Nisan 2026’da yürürlüğe giren yeni Eğitim Yönetmeliği, 2013 tarihli önceki yönetmeliği yürürlükten kaldırmıştır. Yeni düzenlemede işe başlama eğitimi her çalışan için en az iki saattir ve tutanağı özlük dosyasında saklanır (m.7); temel eğitim en geç işe başlamadan itibaren üç ay içinde tamamlanır (m.8); tehlikeli ve çok tehlikeli işyerlerinde başka işyerinden gelen çalışan, eğitim aldığına dair belge olmadan işe başlatılamaz (m.5/4); asıl işveren, alt işveren işçilerinin eğitim belgelerini kontrol eder ve işe başlamadan önce işyerine özgü riskler hakkında bilgi verir (m.22). Kaza bu tarihten önce olmuşsa değerlendirme, kaza tarihinde yürürlükte olan yönetmeliğe göre yapılır.

3. İskele kuralları: hesap, plan, kurulum ve kontrol

İskele bir iş ekipmanıdır ve iki düzenlemeye birlikte tabidir: İş Ekipmanlarının Kullanımında Sağlık ve Güvenlik Şartları Yönetmeliği’nin Ek-II m.4.3 hükümleri ile Yapı İşlerinde İş Sağlığı ve Güvenliği Yönetmeliği’nin Ek-5’i. Kusur bilirkişisi iskele kazasını bu maddelerle karşılaştırarak inceler.

Tablo 2 — İskelede aranan asgari şartlar

KonuKuralDayanak
Sağlamlık ve dayanıklılık hesabıHesap yoksa veya mevcut hesap seçilen iskele tipine uymuyorsa hesap yapılır. Hesap yapılmadan iskele kullanılamaz.İş Ekipmanları Yön. Ek-II m.4.3.1; Yapı İşlerinde İSG Yön. Ek-5 (A) m.5
Kurma, kullanma ve sökme planıİskelenin karmaşıklığına göre hazırlanır; yapı işlerinde planı inşaat mühendisi hazırlar. Planın asgari içeriği Ek-5’te sayılmıştır.İş Ekipmanları Yön. Ek-II m.4.3.2; Yapı İşlerinde İSG Yön. Ek-5 (A) m.6-7
Kurulum, söküm ve değişiklikYapı işlerinde görevli inşaat mühendisinin gözetiminde ve bu iş için eğitim almış çalışanlarca yapılır. Plan ve üretici talimatları esas alınır.İş Ekipmanları Yön. Ek-II m.4.3.6; Yapı İşlerinde İSG Yön. Ek-5 (A) m.20
Standart ve belgeÖn yapımlı bileşenlerden oluşan cephe iskelesi TS EN 12810-1 uygunluk belgeli olur. Uygunluk belgesi ve üretici el kitabı yapı alanında bulundurulur.Yapı İşlerinde İSG Yön. Ek-5 (A) m.1, m.3
Ahşap iskeleİskele yüksekliğinin 13,5 metreyi aştığı durumlarda ahşap iskele kullanılmaz.Yapı İşlerinde İSG Yön. Ek-5 (A) m.2
Zemin ve sabitlemeİskele yeterli sağlamlıktaki taşıyıcı zemine sabitlenir veya kaymaya karşı eş değer önlem alınır.İş Ekipmanları Yön. Ek-II m.4.3.3
PlatformPlatformun boyutu ve yerleşimi yapılan işe ve taşınan yüke uygun olur. Platform elemanları hareket etmez; platform ile korkuluklar arasında düşmeye yol açacak boşluk bulunmaz.İş Ekipmanları Yön. Ek-II m.4.3.4; Yapı İşlerinde İSG Yön. Ek-5 (A) m.9
Kullanıma hazır olmayan bölümlerKurma, sökme veya değişiklik sırasında hazır olmayan kısımlar uyarı işaretleriyle işaretlenir ve bu bölgeye girişler fiziki olarak engellenir.İş Ekipmanları Yön. Ek-II m.4.3.5
Ehil kişi kontrolüİskele; kullanılmadan önce, haftada en az bir kez, üzerinde değişiklik yapıldığında, uzun süre kullanılmadığında ve olumsuz hava koşullarından sonra kontrol edilir.Yapı İşlerinde İSG Yön. Ek-5 (A) m.10
Periyodik kontrolYapı iskelelerinin periyodik kontrol süresi azami altı aydır; kontrolü Yönetmelik’te sayılan yetkili kişiler yapar.İş Ekipmanları Yön. Ek-III
Yük sınırıİskele yük sınıfına uygun kullanılır; taşıyabileceği azami ağırlığı gösteren levha iskele üzerinde görülebilir şekilde bulunur.Yapı İşlerinde İSG Yön. Ek-5 (A) m.11
Kusurlu bileşenKusurlu bileşen kullanılmaz; tespit edilen kusur derhâl giderilir.Yapı İşlerinde İSG Yön. Ek-5 (A) m.8
Kiralık iskeleİş ekipmanının geçici süreyle kullanılması veya kiralanması işverenin genel yükümlülüklerini etkilemez.İş Ekipmanları Yön. m.5/3

Kat kenarı, döşeme boşluğu ve merdivenlerde kullanılan korkuluklar için de ayrıntılı kurallar vardır. Geçici kenar koruma sistemleri TS EN 13374 standardına uygunluk belgeli olur; ana korkuluk en az bir metre, topuk levhası en az on beş santimetre yüksekliğindedir; sistem ile yapı arasındaki boşluk on iki santimetreyi geçemez; sistem kurulumdan sonra, haftalık olarak ve olumsuz hava koşullarından sonra kontrol edilir (Ek-5, B bölümü). Güvenlik ağları toplu koruma önlemidir; ağ, üzerine düşme olduktan sonra kullanımdan kaldırılır ve çalışma platformu ya da depolama alanı olarak kullanılmaz (Ek-5, D bölümü). Yaşam hatlarında korkuluk, merdiven ve boru gibi yerler bağlantı noktası olarak kullanılmaz; hat her kullanımdan önce kontrol edilir (Ek-5, Ç bölümü).

Diğer erişim araçlarında da kural açıktır. Seyyar erişim ve çalışma kuleleri üzerinde çalışan varken hareket ettirilmez (Ek-4, B bölümü). Asma iskelede her çalışan için ayrı düşey yaşam hattı ve tam vücut kemer bulunur; halatlar, frenler ve platform her gün işe başlamadan kontrol edilir (Ek-4, B bölümü). El merdiveni yalnızca düşük riskli ve kısa süreli işlerde kullanılır ve kaymaya karşı sabitlenir (İş Ekipmanları Yön. Ek-II m.4.2).

Dava bakımından önemi: Dilekçede “önlem alınmadı” demek yeterli değildir. Hangi kuralın ihlal edildiği gösterilmelidir: kat kenarında korkuluk yoktu, iskelenin kurma ve sökme planı yoktu, haftalık kontrol kaydı tutulmamıştı, ankraj noktası bulunmadığı için kemerin bağlanacağı yer yoktu. Bu belgeleri düzenlemek ve saklamak işverenin yükümlülüğüdür; dosyaya getirtilmeleri mahkemeden istenir.

4. Kim sorumlu? Şantiyedeki kişi ve kuruluşlar

Şantiyede çoğu zaman birden fazla şirket birlikte çalışır: iş sahibi, ana yüklenici, bir veya birkaç taşeron, iskele firması, yapı denetim kuruluşu. Düşen işçi bunlardan yalnızca birinin işçisidir; ancak sorumluluk o şirketle sınırlı kalmaz.

Tablo 3 — İnşaatta yüksekten düşmede sorumlu tutulabilecekler

Kişi veya kuruluşSorumluluğun dayanağıDikkat edilecek nokta
İşçinin kendi işvereni (çoğu zaman taşeron)İş sözleşmesinden doğan koruma borcu: TBK m.417/2; 6331 m.4Her dosyada davalıdır. Sigortalı gösterilen şirket ile işçiyi fiilen çalıştıran şirket farklı olabilir.
Asıl işveren (ana yüklenici, müteahhit)Alt işverenin işçilerine karşı alt işverenle birlikte sorumludur: 4857 m.2/6; 5510 m.12İşverenler arasındaki sözleşmede sorumluluğun taşerona bırakılması işçiyi ve mirasçılarını bağlamaz (10. HD, 2020/7340 E., 2020/6190 K.).
İş sahibi (arsa sahibi, yatırımcı)Asıl işveren sayılıp sayılmayacağı 4857 m.2/6’daki tanıma göre belirlenirİşi bütünüyle bir yükleniciye bırakan ve şantiyede işçi çalıştırmayan iş sahibi ile işi bölerek veren, organizasyonu kendisi yürüten iş sahibinin durumu farklıdır.
Şantiye şefiYapım işini müteahhit adına yönetir; iş sağlığı ve güvenliği için gerekli önlemleri aldırma yetkisine sahiptir: Şantiye Şefleri Hakkında Yön. m.8Bu yetki müteahhit tarafından kullandırılmamışsa şantiye şefi sorumlu tutulamaz (m.8/4). Ceza dosyalarında sıkça sanık olur.
İş güvenliği uzmanıAlınması gereken tedbirleri işverene yazılı olarak bildirir; ihmalinden dolayı hizmet sunduğu işverene karşı sorumludur: 6331 m.8Yazılı tespit ve bildirim kayıtları belirleyicidir. Uzman çalıştırılması işverenin sorumluluğunu kaldırmaz (m.4/2).
Sağlık ve güvenlik koordinatörü, proje sorumlusuAynı yapı alanında birden fazla işveren veya alt işveren varsa koordinatör görevlendirilir: Yapı İşlerinde İSG Yön. m.8, m.10, m.11Koordinatör görevlendirilmesi işverenin ve proje sorumlusunun sorumluluğunu ortadan kaldırmaz (m.6).
Yapı denetim kuruluşuÇalışmaların sağlık ve güvenlik planına uygun yapıldığını kontrol eder, müteahhidi yazılı olarak uyarır, uyarıya uyulmazsa durumu Çalışma ve İş Kurumu il müdürlüğüne bildirir: 4708 sayılı Kanun m.2Görevi kontrol, uyarı ve bildirimdir; yerine getirilip getirilmediği yazılı kayıtlardan anlaşılır.
İskeleyi kuran veya kiralayan firmaKurulumu üstlenmişse kusuru oranında, haksız fiil hükümlerine göre: TBK m.49İskelenin kiralanmış olması, onu kullanan işverenin kontrol yükümlülüğünü kaldırmaz (İş Ekipmanları Yön. m.5/3).

Asıl işveren ve taşeron. İnşaatta yüksekten düşen işçilerin önemli bölümü taşeron işçisidir. Asıl işveren, alt işverenin işçilerine karşı o işyeriyle ilgili yükümlülüklerden alt işverenle birlikte sorumludur (4857 m.2/6). İşçi veya mirasçıları davayı ikisine birlikte ya da ayrı ayrı açabilir ve tazminatın tamamını herhangi birinden isteyebilir. Ancak mahkemenin bir şirketi asıl işveren olarak sorumlu tutabilmesi için bu ilişkinin belgeyle ortaya konması gerekir. Yargıtay 10. Hukuk Dairesi, inşaat şantiyesinde sıva ustası olarak çalışan işçinin yük asansörüyle gelen malzemeyi çekerken onuncu kattan düştüğü olayda, asıl işveren ve alt işveren ilişkisinin taraflar arasındaki sözleşmeler getirtilmeden değerlendirilemeyeceğini belirtmiş; sözleşmelerin, ceza ve rücu dosyalarının getirtilmesini ve çelişkileri giderecek yeni bir kusur raporu alınmasını istemiştir (22.01.2026, 2022/14196 E., 2026/107 K.). Ayrıntı için alt işveren (taşeron) ilişkisinde iş kazası sorumluluğu rehberine bakılabilir.

İş sahibi. Arsa sahibi veya yatırımcının sorumluluğu sözleşmenin adına göre değil, işin fiilen nasıl yürütüldüğüne göre belirlenir. İş Kanunu’ndaki tanım, asıl işverenin o işyerinde mal veya hizmet üretimi yürüten ve işin bir bölümünü başkasına veren işveren olmasını arar. Mahkeme bu nedenle sözleşmeleri, işyeri tescil kayıtlarını, iş sahibinin şantiyede işçi çalıştırıp çalıştırmadığını ve işin organizasyonunu kimin yürüttüğünü araştırır.

Birlikte sorumluluk ve rücu. Birden fazla kişi aynı zarardan sorumluysa işçi karşısında müteselsilen sorumludurlar; aralarındaki paylaşım iç ilişkide rücu yoluyla çözülür (müteselsil sorumluluk ve sorumlular arası rücu). Ana yüklenicinin ödediği tazminatı taşerondan nasıl geri isteyeceği taşeron işçisi ana yükleniciyi dava ettiğinde savunma ve taşerona rücu rehberinde, taraflar arasındaki sözleşme uyuşmazlıkları ise Özel İnşaat ve Taşeron Uyuşmazlıkları Merkezi sayfasında ele alınmıştır.

5. “İşçi kemer takmadı”, “tecrübeliydi” savunmaları ve işçinin kusuru

İşçinin de yükümlülükleri vardır. Çalışanlar, aldıkları eğitim ve işverenin talimatları doğrultusunda kendilerinin ve yaptıkları işten etkilenen diğer çalışanların sağlık ve güvenliğini tehlikeye düşürmemekle, kendilerine sağlanan kişisel koruyucu donanımı doğru kullanmakla yükümlüdür (6331 m.19). İşçi alınan önlemlere uymak zorundadır (TBK m.417/2).

Ne var ki bu yükümlülük işverenin sorumluluğunu ortadan kaldırmaz (6331 m.4/3). İşveren önlemi almakla yetinemez; uyulup uyulmadığını izlemek ve denetlemek zorundadır (m.4/1). “Kemer verdik, takmadı” savunması bu nedenle tek başına sonuç doğurmaz. Mahkeme şu soruların cevabını arar: Toplu koruma sağlanabilecekken neden kemerle yetinildi? Kemerin bağlanacağı ankraj noktası veya yaşam hattı var mıydı? İşçiye yüksekte çalışma eğitimi verilmiş miydi? Kemer kullanımı denetleniyor muydu, kullanmayanlar uyarılıyor muydu?

Yargıtay 10. Hukuk Dairesi, işverenin mevzuatın öngördüğü önlemleri işçinin tecrübeli olduğunu gerekçe göstererek almaktan kaçınamayacağını ve işyerindeki kötü alışkanlıkların önlem alma ödevini etkilemeyeceğini belirtmiştir (13.12.2022, 2021/10336 E., 2022/15850 K.). İşveren sorumluluktan ancak uygun nedensellik bağının kesildiğini ispat ederek kurtulabilir; nedensellik bağı mücbir sebep, zarar görenin ağır kusuru veya üçüncü kişinin ağır kusuru ile kesilir (Yargıtay HGK, 20.03.2013, 2012/21-1121 E., 2013/386 K.). Alınabilecek bir önlem varken olayın kaçınılmaz olduğu da söylenemez (Yargıtay 10. HD, 22.11.2021, 2021/7031 E., 2021/14606 K.).

İşçinin kusuru tazminatı ortadan kaldırmaz, indirir. Zarar görenin zararın doğmasında veya artmasında payı varsa hâkim tazminatı indirebilir (TBK m.52). Kusur oranını iş güvenliği uzmanlarından oluşan bilirkişi heyeti belirler. Aynı olay hakkında ceza dosyasında da kusur raporu alınmışsa iki rapor arasındaki çelişki giderilmeden karar verilemez. İnşaatta kalıpçı olarak çalışan işçinin vinçle kaldırılan kalıpların çarpması sonucu düştüğü olayda ceza dosyasında işçi emniyet kemeri takmadığı için tali kusurlu bulunmuş, tazminat davasındaki raporlarda ise kusursuz kabul edilmişti; Yargıtay bu çelişki giderilmeden hüküm kurulmasını hatalı bulmuş ve farklı bir heyetten yeni rapor alınmasını istemiştir (10. HD, 24.11.2025, 2025/6675 E., 2025/15910 K.).

Tablo 4 — Sık ileri sürülen savunmalar ve mevzuattaki karşılığı

SavunmaMevzuat ve içtihatSonuç
“Kemer verdik, takmadı”6331 m.4/1 ve m.4/3; Yapı İşlerinde İSG Yön. Ek-4 (A) m.2İşverenin denetim yükümlülüğü sürer. İşçiye kusur verilirse tazminattan o oranda indirim yapılır.
“Usta işçiydi, işi biliyordu”10. HD, 2021/10336 E., 2022/15850 K.Tecrübe, önlem alma yükümlülüğünü kaldırmaz.
“İşi taşerona verdik”4857 m.2/6; 5510 m.12Asıl işveren alt işverenle birlikte sorumludur.
“İskele kiralıktı, başka firma kurdu”İş Ekipmanları Yön. m.5/3; Ek-II m.4.3İskeleyi kullanan işverenin hesap, plan ve kontrol yükümlülüğü devam eder.
“İş güvenliği uzmanımız vardı”6331 m.4/2Dışarıdan hizmet alınması sorumluluğu ortadan kaldırmaz.
“Eğitim verdik, imzası var”6331 m.17; İSG Eğitimleri Yön. (2026) m.7Eğitimin konusu, süresi ve yüksekte çalışmayı kapsayıp kapsamadığı incelenir.
“Olay kaçınılmazdı”5510 m.21; 10. HD, 2021/7031 E., 2021/14606 K.Alınabilecek önlem varken kaçınılmazlıktan söz edilemez.
“İlk günüydü, sigortası yoktu”5510 m.7, m.13, m.23Olay yine iş kazasıdır. SGK hakları sağlanır, masraflar işverenden alınır.

Kusur dağılımının tazminata etkisi iş kazasında kusur dağılımı ve müterafik kusur yazısında, raporda işverene kusur verilmemesi hâlinde izlenecek yol kusur raporunda “kimse kusurlu değil” yazıyorsa rehberinde ve kusur raporuna itiraz dilekçesi örneği sayfasında anlatılmıştır.

6. SGK hakları: sigortasız ve yevmiyeli işçi dâhil

Şantiyede çalışırken düşen işçinin olayı iş kazasıdır (5510 m.13). İşveren kazayı kolluğa derhâl, SGK’ya en geç kazadan sonraki üç iş günü içinde bildirmek zorundadır. Kurum, işverenin kusuru olup olmadığına bakmaksızın şu hakları sağlar: raporlu günler için geçici iş göremezlik ödeneği, meslekte kazanma gücünün en az yüzde on azalması hâlinde sürekli iş göremezlik geliri, ölüm hâlinde hak sahiplerine ölüm geliri ve cenaze ödeneği. Bu haklar için prim gün sayısı şartı aranmaz.

İnşaat sektöründe üç sorun sık görülür:

  • Sigortasız veya yevmiyeli çalışma. Sigortalılık, çalışmaya başlanan gün başlar (5510 m.7). İşe girişi bildirilmemiş işçi ilk gününde düşse bile olay iş kazasıdır; SGK yardımları yapılır ve Kurumun masrafları işverenden tahsil edilir (m.23). Çalışmanın kendisinin tanık ve belgeyle ispatı gerekir: sigortasız çalışırken iş kazası ve hizmet tespiti davası.
  • Kazanın bildirilmemesi veya “evde düştü” denilmesi. İşçi veya yakınları SGK’ya doğrudan başvurabilir; sonuç alınamazsa iş kazasının tespiti davası açılır: işveren iş kazasını SGK’ya bildirmedi.
  • Ücretin asgari ücretten gösterilmesi. SGK geliri bildirilen kazanca göre bağlanır; tazminat ise gerçek ücrete göre hesaplanır. Yargıtay, gerçek ücretin işçinin imzasını taşıyan bordrolardan, bordro yoksa yaş, kıdem ve meslek ile emsal işçilerin ücretinden belirlenmesini ve emsal ücretin meslek odasından sorulmasını aramaktadır (10. HD, 2025/6675 E., 2025/15910 K.). Ayrıntı: elden maaş ve gerçek ücretin ispatı.

Kaza işverenin kastı veya iş sağlığı ve güvenliği mevzuatına aykırı hareketi sonucu meydana gelmişse Kurum yaptığı ödemeleri işverenden rücuen ister (5510 m.21). Hakların ayrıntısı için iş kazası bildirimi, tespiti ve haklar, geçici iş göremezlik ödeneği, sürekli iş göremezlik geliri hesaplama ve “çalışır” raporu verildi ama kalıcı hasar var sayfalarına bakılabilir.

7. İşverenden istenebilecek tazminat kalemleri

SGK’nın sağladığı haklar zararın tamamını karşılamaz. Karşılanmayan zarar, kusuru bulunan işverenden ve onunla birlikte sorumlu olanlardan istenir.

Tablo 5 — Yüksekten düşme sonrası tazminat kalemleri

KalemKim ister?DayanakRehber
Tedavi giderleriİşçiTBK m.54Maddi ve manevi tazminat süreçleri
Kazanç kaybı (çalışılamayan dönem)İşçiTBK m.54Tazminat süreçleri
Çalışma gücünün azalmasından veya yitirilmesinden doğan kayıpİşçiTBK m.54İş kazası tazminatı hesaplama aracı
Ekonomik geleceğin sarsılmasından doğan kayıpİşçiTBK m.54İşverenin sorumluluğu ve tazminat
Manevi tazminatİşçi; ağır bedensel zararda veya ölümde yakınlarıTBK m.56Manevi tazminat miktarı nasıl belirlenir?
Destekten yoksun kalma tazminatıÖlenin desteğinden yoksun kalanlarTBK m.53Destekten yoksun kalma tazminatı
Cenaze giderleriMirasçılarTBK m.53İşçi öldü: ailesi ne yapmalı?

Maddi tazminat hesabında dört veri belirleyicidir: işçinin gerçek ücreti, sürekli iş göremezlik oranı, kusur dağılımı ve SGK’nın bağladığı gelir. SGK gelirinin rücu edilebilir kısmı maddi tazminattan indirilir; manevi tazminattan indirim yapılmaz. Manevi tazminat bölünemez; tutarı dava dilekçesinde bir kez belirlenir (Yargıtay 21. HD, 2019/3199 E., 2020/356 K.). Yargıtay, manevi tazminatın caydırıcı olması gerektiğini de vurgulamaktadır (10. HD, 01.10.2020, 2020/6902 E., 2020/5289 K.).

İşverenin sorumluluk sigortası varsa tazminatın tahsilinde ayrı bir imkân doğar; sigortanın kapsamı ve sigortacıya ihbar süresi işveren sorumluluk sigortası yazısında açıklanmıştır. Dava açarken kullanılabilecek örnek metin için iş kazası tazminat davası dilekçesi örneği sayfasına bakılabilir.

8. Ceza soruşturması: taksirle öldürme ve taksirle yaralama

Ölümle sonuçlanan düşme olayında savcılık kendiliğinden soruşturma başlatır. Taksirle bir insanın ölümüne neden olan kişi iki yıldan altı yıla kadar hapis cezasıyla cezalandırılır; birden fazla kişinin ölümü ya da ölümle birlikte yaralanma hâlinde ceza iki yıldan on beş yıla kadardır (TCK m.85). Yaralanmayla sonuçlanan kazada taksirle yaralama hükümleri uygulanır; 25 Aralık 2025 tarihli 7571 sayılı Kanun bu suçun cezalarını artırmış, temel hâlde ceza dört aydan iki yıla kadar hapis veya adli para cezası, birden fazla kişinin yaralanması hâlinde dokuz aydan beş yıla kadar hapis olarak belirlenmiştir; kemik kırılması gibi sonuçlarda ceza ayrıca artırılır (TCK m.89). Kişi neticeyi öngördüğü hâlde istememiş, ancak netice yine de meydana gelmişse bilinçli taksir vardır ve ceza üçte birden yarısına kadar artırılır (TCK m.22/3). Korkuluksuz kat kenarında veya kontrolsüz iskelede çalıştırmanın bilinçli taksir oluşturup oluşturmadığı ölümlü iş kazasında bilinçli taksir yazısında incelenmiştir.

Ceza sorumluluğu şahsidir. Soruşturmada şirket yetkilisi, şantiye şefi, iş güvenliği uzmanı, taşeron yetkilisi ve ekip sorumlusu ayrı ayrı değerlendirilir; kimin hangi oranda kusurlu olduğu bilirkişi raporuyla belirlenir. Bu konular iş kazasında işverenin ceza sorumluluğu (TCK m.85 ve m.89) ve iş güvenliği uzmanı, işyeri hekimi ve şantiye şefinin ceza sorumluluğu rehberlerinde ele alınmıştır.

Ceza dosyası tazminat davasını doğrudan etkiler. Hukuk hâkimi ceza mahkemesinin kusur değerlendirmesiyle bağlı değildir (TBK m.74); buna karşılık ceza dosyasındaki kusur raporuyla çelişen bir rapora dayanılarak tazminata hükmedilemez. Bu nedenle işçi veya ailesi soruşturmayı baştan takip etmeli, keşfe ve bilirkişi incelemesine ilişkin taleplerini savcılığa yazılı olarak iletmeli, kovuşturma aşamasında davaya katılma talebinde bulunmalıdır (CMK m.237). Taksirle yaralamada şikâyet süresi altı aydır (TCK m.73). Uzlaştırma teklifi geldiğinde, uzlaşmanın tazminat davasına etkisi bilinmeden tutanak imzalanmamalıdır: şikâyet süresi ve uzlaştırmanın tazminata etkisi.

9. Deliller: ilk günlerde neler toplanmalı?

Şantiye hızla değişen bir işyeridir. Kazadan birkaç gün sonra korkuluk takılır, iskele sökülür, kat kapanır. Bu nedenle olay yerinin kaza anındaki hâlinin tespiti dosyanın en önemli adımıdır.

  • Olay yeri görüntüleri. Düşülen noktanın, kat kenarının, iskelenin ve varsa ankraj noktalarının fotoğraf ve videoları; şantiye kamera kayıtları. Kayıtlar silinmeden mahkemeden delil tespiti istenebilir (HMK m.400): iş kazasında delil tespiti ve kamera kaydı.
  • Resmî evrak. Kolluk tutanakları, savcılık dosyası, olay yeri inceleme raporu, SGK’ya yapılan iş kazası bildirimi, SGK ve Bakanlık müfettiş raporları.
  • İşverenin tutmak zorunda olduğu belgeler. Risk değerlendirmesi, sağlık ve güvenlik planı, iskele kurma, kullanma ve sökme planı, iskele kontrol kayıtları ve periyodik kontrol raporu, eğitim tutanakları ve belgeleri, kişisel koruyucu donanım teslim kayıtları, sağlık raporu.
  • İlişkiyi gösteren belgeler. İşe giriş bildirgesi, bordro, puantaj, şantiye defteri, taşeron sözleşmeleri ve işyeri tescil kayıtları. Yargıtay, asıl işveren ve alt işveren ilişkisinin belirlenmesi için firmalar arasındaki sözleşmelerin dosyaya getirtilmesini aramaktadır (10. HD, 2022/14196 E., 2026/107 K.).
  • Tanıklar. Aynı ekipte çalışan işçilerin adları ve iletişim bilgileri; işten ayrılmadan önce not edilmelidir.
  • Ücret ve sağlık kayıtları. Banka dökümleri, elden ödemeyi bilen tanıklar, epikriz ve ameliyat raporları.
İmzalamadan önce: “Kendi dikkatsizliğim sonucu düştüm” içerikli tutanaklar, ibraname ve feragat metinleri ile hastanede kazanın iş dışında olduğu yönünde verilen beyanlar sonradan düzeltilmesi güç sonuçlar doğurur. Sürekli iş göremezlik oranı belli olmadan yapılan anlaşmalar zararın gerçek tutarını karşılamayabilir. İbranamenin hangi şartlarda geçerli olduğu ibraname ve geçerlilik şartları yazısında açıklanmıştır.

10. Dava yolu, görevli mahkeme ve süreler

Tablo 6 — Yüksekten düşme dosyasında usul ve süreler

KonuKuralDayanak
Arabuluculukİş kazasından kaynaklanan maddi ve manevi tazminat davalarında arabuluculuk dava şartı değildir.7036 m.3
Görevli mahkemeİş mahkemesi7036 m.5
Yetkili mahkemeDavalının yerleşim yeri veya işin yapıldığı yer; ayrıca kazanın ya da zararın meydana geldiği yer ile işçinin yerleşim yeri mahkemesi7036 m.6
Maddi tazminatta dava türüKısmi dava açılır; talep tahkikat sona erene kadar bir defaya mahsus artırılır.HMK m.109/4
Manevi tazminatBölünemez; tutarı dava dilekçesinde bir kez belirlenir.TBK m.56
ZamanaşımıOn yıl. Ölümlü iş kazasında da on yıllık süre uygulanır (10. HD, 03.07.2025, 2025/242 E., 2025/11284 K.).TBK m.146
Kusur incelemesiYargıtay, kusurun A sınıfı iş güvenliği uzmanlarından oluşan üç kişilik heyetçe belirlenmesini aramıştır (10. HD, 2021/10336 E., 2022/15850 K.).HMK m.266
Bilirkişi raporuna itirazTebliğden itibaren iki haftaHMK m.281
Taksirle yaralamada şikâyetFiilin ve failin öğrenilmesinden itibaren altı ayTCK m.73
İşverenin SGK’ya bildirimiKazadan sonraki üç iş günü5510 m.13; 6331 m.14

Dava çoğu zaman şu sırayla ilerler: olayın SGK nezdinde iş kazası olarak tespiti, sürekli iş göremezlik oranının belirlenmesi, kusur raporu, hesap raporu ve karar. SGK olayı iş kazası saymamışsa veya işveren kazayı bildirmemişse önce bu sorun çözülür. Belirsiz alacak davasına ilişkin HMK m.107, 7589 sayılı Kanunla 31 Temmuz 2026’da yürürlükten kaldırıldığından, bu tarihten sonra açılan davalarda maddi tazminat kısmi dava yoluyla istenir. Davanın nasıl açılacağı ve ne kadar süreceği tazminat davası nasıl açılır, ne kadar sürer yazısında anlatılmıştır.

11. Müteahhit ve taşeron için kontrol listesi

Yüksekten düşme, işveren bakımından tazminat davası, SGK rücuu, ceza soruşturması ve idari yaptırım olmak üzere dört ayrı sonuç doğurur. Savunmanın temeli kazadan önce alınmış ve belgelenmiş önlemlerdir.

  1. Risk değerlendirmesi ile sağlık ve güvenlik planı yüksekte yapılacak her işi, ankraj noktalarını ve yaşam hatlarını kapsamalı ve güncel tutulmalıdır (6331 m.10; Yapı İşlerinde İSG Yön. m.8).
  2. Bildirim. İşin otuz iş gününden uzun süreceği ve sürekli olarak yirmiden fazla çalışan bulunacağı ya da iş gücünün beş yüz yevmiyeyi aşacağı işlerde, işe başlamadan önce Çalışma ve İş Kurumu il müdürlüğüne bildirim yapılır (Yapı İşlerinde İSG Yön. m.8).
  3. Koordinasyon. Aynı yapı alanında birden fazla işveren veya alt işveren varsa sağlık ve güvenlik koordinatörü görevlendirilir (m.8/1).
  4. Taşeron ilişkisi. Taşeron işçilerinin eğitim belgeleri kontrol edilmeli, işe başlamadan önce işyerine özgü riskler bildirilmelidir (İSG Eğitimleri Yön. m.22). Sözleşmeye iş güvenliği, rücu ve teminat hükümleri konulmalıdır: taşerona rücu davası ve hakedişten takas.
  5. İşe başlamadan önce sağlık raporu, işe başlama eğitimi tutanağı ve işe giriş bildirgesi tamamlanmadan kimse yüksekte çalıştırılmamalıdır.
  6. İskele dosyası. Uygunluk belgesi, sağlamlık hesabı, kurma, kullanma ve sökme planı, kurulum gözetimine ilişkin kayıt, haftalık kontrol kayıtları ve periyodik kontrol raporu şantiyede bulundurulmalıdır.
  7. Kat kenarları ve boşluklar korkulukla kapatılmalı; korkuluğun söküldüğü her işte eş değer önlem alınmalıdır.
  8. Kişisel koruyucu donanım teslim kaydıyla verilmeli, kullanımı fiilen denetlenmeli, uyarılar yazılı tutulmalıdır.
  9. Yazılı tespitler. İş güvenliği uzmanının ve şantiye şefinin yazılı bildirimlerinin gereği yapılmalı, yapılan işlem kayda geçirilmelidir.
  10. Kaza olursa kolluğa derhâl, SGK’ya üç iş günü içinde bildirim yapılmalı; sorumluluk sigortacısına yazılı ihbarda bulunulmalı; kaza geçiren işçiye işe dönüşünde ilave eğitim verilmelidir (6331 m.17; İSG Eğitimleri Yön. m.19).

İşveren tarafındaki süreçler için işverenin ve SGK’nın rücu hakkı, SGK rücu davasına cevap dilekçesi örneği ve iş sağlığı ve güvenliği yükümlülükleri ve idari para cezaları sayfalarına bakılabilir.

12. Sık yapılan hatalar

  • Olayı iş kazası olarak kaydettirmemek. Hastanede kazanın iş dışında olduğunun söylenmesi, SGK haklarını ve tazminat davasını zorlaştırır.
  • Delil tespitini geciktirmek. Şantiyedeki durum birkaç gün içinde değişir; kamera kayıtları kısa sürede silinir.
  • Yalnızca taşeronu dava etmek. Asıl işverenin davaya dâhil edilmemesi, tazminatın tahsilini güçleştirebilir.
  • Oran belli olmadan anlaşmak. Sürekli iş göremezlik oranı kesinleşmeden imzalanan sulh ve ibra metinleri zararın gerçek tutarını karşılamayabilir.
  • Ceza dosyasını takip etmemek. Kusur raporu çoğu zaman önce ceza dosyasında alınır ve hukuk davasında da gündeme gelir.
  • Bildirilen ücretle yetinmek. Ücret asgari ücretten gösterilmişse gerçek ücretin ispatı için emsal ücret araştırması istenmelidir.
  • Çalışmaktan kaçınma hakkını bilmemek. Ciddi ve yakın tehlikeyle karşılaşan çalışan, gerekli tedbirler alınıncaya kadar çalışmaktan kaçınabilir (6331 m.13): işçinin çalışmaktan kaçınma hakkı.
  • Raporluyken yapılan feshi kabullenmek. Kazadan sonra işten çıkarılan işçinin ayrıca hakları vardır: iş kazası sonrası raporluyken işten çıkarılma.

Hukukçular Evi bu dosyalarda ne yapar?

Olay yerinin ve kamera kayıtlarının delil tespitiyle korunması, kazanın SGK nezdinde iş kazası olarak tespiti, sürekli iş göremezlik oranına itiraz, asıl işveren ve taşeron ilişkisinin belgelerle ortaya konması, kusur ve hesap raporlarının denetimi, maddi ve manevi tazminat davası, ceza dosyasında katılan vekilliği; işveren tarafında ise savunma, sigorta ihbarı ve rücu davalarının takibi.

Dosyanızı belgeleriyle birlikte değerlendirmek için Hukukçular Evi Ankara’ya 0554 648 37 15 numarasından ulaşabilirsiniz. Adres: Varlık Mahallesi Gaziosmanpaşa Caddesi No: 22, Yenimahalle/Ankara.

Sık sorulan sorular

İnşaatta yüksekten düşme iş kazası sayılır mı?

Evet. İşçinin işyerinde bulunduğu sırada veya işveren tarafından yürütülen iş nedeniyle meydana gelen olay iş kazasıdır (5510 m.13). İşçinin sigortasız çalıştırılmış olması bu sonucu değiştirmez.

Kaç metreden düşme yüksekten düşme sayılır?

Mevzuatta metre sınırı yoktur. Seviye farkı bulunan ve düşme sonucu yaralanma ihtimalinin oluşabileceği her alandaki çalışma yüksekte çalışmadır (Yapı İşlerinde İSG Yönetmeliği Ek-4).

Emniyet kemeri takmayan işçi tazminat alabilir mi?

Evet. İşçinin kemer takmaması işverenin önlem alma ve denetleme yükümlülüğünü ortadan kaldırmaz (6331 m.4). İşçiye kusur verilirse tazminattan kusuru oranında indirim yapılır (TBK m.52).

İskeleden düşmede kim sorumludur?

Öncelikle işçinin kendi işvereni. Taşeron işçisi düşmüşse asıl işveren de birlikte sorumludur. Kusuru bulunan şantiye şefi, iş güvenliği uzmanı ve iskeleyi kuran firma da olayın özelliğine göre sorumlu tutulabilir.

Taşeron işçisiyim; ana müteahhidi de dava edebilir miyim?

Evet. Asıl işveren, alt işverenin işçilerine karşı alt işverenle birlikte sorumludur (4857 m.2/6). Dava ikisine birlikte açılabilir; aralarındaki sözleşme işçiyi bağlamaz.

Arsa sahibi veya iş sahibi sorumlu olur mu?

Duruma göre değişir. İşi bütünüyle bir yükleniciye bırakan ve şantiyede işçi çalıştırmayan iş sahibi ile işi bölerek veren, organizasyonu kendisi yürüten iş sahibinin durumu farklıdır. Mahkeme sözleşmelere ve işin fiilen nasıl yürütüldüğüne bakar.

İskele kiralıktı; sorumluluk kiralayan firmaya mı aittir?

İskelenin kiralanmış olması, onu kullanan işverenin yükümlülüklerini etkilemez (İş Ekipmanları Yönetmeliği m.5/3). İskeleyi kuran firmanın kurulumda kusuru varsa o da sorumlu tutulabilir.

Sigortasız çalışırken ilk gün düştüm; hakkım var mı?

Evet. Sigortalılık çalışmaya başlanan gün başlar. SGK yardımları yapılır ve Kurumun masrafları işverenden tahsil edilir (5510 m.23). Çalışmanın tanık ve belgeyle ispatlanması gerekir.

İşveren “kendi dikkatsizliğimle düştüm” yazan tutanak imzalatmak istiyor; ne yapmalıyım?

İncelenmeden imzalanmamalıdır. Kusuru tutanak değil bilirkişi heyeti belirler; ancak bu tür beyanlar davada işçinin aleyhine kullanılabilir.

Yüksekten düşme nedeniyle açılacak tazminat davasında arabulucuya gitmek gerekir mi?

Hayır. İş kazasından kaynaklanan maddi ve manevi tazminat davalarında arabuluculuk dava şartı değildir (7036 m.3). Dava doğrudan iş mahkemesinde açılır.

Zamanaşımı süresi ne kadardır?

İşverene karşı açılacak maddi ve manevi tazminat davasında on yıldır (TBK m.146).

Ölümle sonuçlanan düşme olayında aile neler isteyebilir?

SGK’dan ölüm geliri ve cenaze ödeneği; işverenden işçinin kıdem tazminatı ve ödenmemiş alacakları; kusur varsa destekten yoksun kalma tazminatı ve manevi tazminat. Aile ayrıca ceza davasına katılabilir.

Şantiye şefi ve iş güvenliği uzmanı cezai olarak sorumlu tutulur mu?

Kusurları bulunduğu ölçüde evet. Ceza sorumluluğu şahsidir; her birinin görev tanımı ve yazılı tespitleri ayrı ayrı değerlendirilir. Taksirle ölüme neden olmanın cezası iki yıldan altı yıla kadar hapistir (TCK m.85).

Evimde tadilat yapan usta düştü; ev sahibi olarak sorumlu olur muyum?

Somut ilişkiye göre değişir. İşi kendi ekibi ve araçlarıyla, sonucu üstlenerek yapan usta ile ev sahibi arasındaki ilişki eser sözleşmesidir ve ev sahibi kural olarak işveren sayılmaz. Ustayı gündelikle ve kendi talimatı altında çalıştıran kişi ise işveren konumuna girebilir.

Bu sayfa genel bilgilendirme amaçlıdır; hukuki danışmanlık yerine geçmez. Esas alınan mevzuat: 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu m.4, 8, 10, 13, 14, 15, 17, 19 ve 25; Yapı İşlerinde İş Sağlığı ve Güvenliği Yönetmeliği (RG 05.10.2013, 28786; değişiklik RG 31.12.2018, 30642 4. mükerrer) m.6, 7, 8, 10, 11, Ek-4 ve Ek-5; İş Ekipmanlarının Kullanımında Sağlık ve Güvenlik Şartları Yönetmeliği (RG 25.04.2013, 28628) m.5, Ek-II m.4 ve Ek-III; Kişisel Koruyucu Donanımların İşyerlerinde Kullanılması Hakkında Yönetmelik (RG 02.07.2013, 28695) m.5 ve 6; Çalışanların İş Sağlığı ve Güvenliği Eğitimlerinin Usul ve Esasları Hakkında Yönetmelik (RG 02.04.2026, 33212) m.5, 7, 8, 13, 14, 19 ve 22; Şantiye Şefleri Hakkında Yönetmelik (RG 02.03.2019, 30702) m.8; 4708 sayılı Yapı Denetimi Hakkında Kanun m.2; 4857 sayılı İş Kanunu m.2; 5510 sayılı Kanun m.7, 12, 13, 21 ve 23; 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu m.49, 52, 53, 54, 56, 74, 146 ve 417; 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu m.22, 73, 85 ve 89; 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu m.237; 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu m.109, 266, 281 ve 400; 7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu m.3, 5 ve 6; 7571 sayılı Kanun; 7589 sayılı Kanun (RG 31.07.2026, 33326). Anılan kararlar: Yargıtay 10. HD, 22.01.2026, 2022/14196 E., 2026/107 K.; 10. HD, 24.11.2025, 2025/6675 E., 2025/15910 K.; 10. HD, 13.12.2022, 2021/10336 E., 2022/15850 K.; 10. HD, 22.11.2021, 2021/7031 E., 2021/14606 K.; 10. HD, 02.11.2020, 2020/7340 E., 2020/6190 K.; 10. HD, 01.10.2020, 2020/6902 E., 2020/5289 K.; 10. HD, 03.07.2025, 2025/242 E., 2025/11284 K.; 21. HD, 2019/3199 E., 2020/356 K.; HGK, 20.03.2013, 2012/21-1121 E., 2013/386 K. Karar metinleri İş Kazası Yargıtay Kararları sayfasında yer almaktadır. Güncelleme: 20 Kasım 2026.

Somut olayınıza özgü değerlendirme için hukuk büromuzla iletişime geçebilirsiniz.

Post by Av. Fatma Öztürk