Nadir bir hastalığın Türkiye’de uygulanmayan bir yöntemle tedavi edilmesi gerektiğinde, bir çocuğun yalnızca yurt dışındaki bir merkezde yapılabilen bir ameliyata ihtiyacı olduğunda, işveren tarafından yurt dışına gönderilen bir çalışan orada hastalandığında ya da tatil sırasında acil bir sağlık sorunu yaşandığında aynı soru sorulur: “Yurt dışındaki tedavi masrafını SGK karşılar mı?”
Bu sorunun cevabı tek değildir. Genel sağlık sigortası kural olarak yurt içindeki sağlık hizmetlerini kapsar; yurt dışındaki sağlık hizmetleri ise 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu’nun 65 ve 66. maddeleri, Sağlık Uygulama Tebliği (SUT) ve Türkiye’nin taraf olduğu sosyal güvenlik sözleşmeleri çerçevesinde, belirli şartlarla ve belirli kişiler için karşılanır. Bu rehberde Sosyal Güvenlik Kurumunun resmi açıklamalarına ve bu düzenlemelere dayanarak Türkiye’de yapılamayan tedaviler için yurt dışına sevk sürecini, gerekli rapor ve onayları, karşılanan giderleri, yol, gündelik ve refakatçi ödemelerini, görevle yurt dışında bulunanların durumunu, tatilde yaşanan acil hastalıkları ve SGK’nın ret kararına karşı başvuru yollarını anlatıyoruz. Somut durumunuz için Hukukçular Evi Ankara’yı 0554 648 37 15 numaralı telefondan arayabilirsiniz.
Beş cümlede özet
- Genel sağlık sigortalısı ve bakmakla yükümlü olunan kişilerin Türkiye’de yapılamayan tetkik ve tedavileri, usulüne uygun sağlık kurulu raporu, yetkili hastanenin teyidi, Sağlık Bakanlığı onayı ve SGK Genel Sağlık Sigortası Genel Müdürlüğünün onayıyla yurt dışında yaptırılabilir ve giderleri SGK tarafından karşılanır (5510 s.K. m.66; SUT 2.5.3).
- Yurt dışına sevk edilen hastanın ve raporda öngörülmesi hâlinde bir refakatçisinin yol gideri, ayakta tedavi günleri için gündelik, yatarak tedavide refakatçiye yemek ve yatak gideri SGK tarafından ödenir; 18 yaşından küçükler için refakatçinin raporda ayrıca öngörülmesi şartı aranmaz (5510 s.K. m.65).
- İşverenleri tarafından geçici görevle yurt dışına gönderilen sigortalıların yalnızca acil hâllerdeki, sürekli görevle gönderilenler ile yanlarındaki bakmakla yükümlü olunan kişilerin ise acil olup olmadığına bakılmaksızın sağlık giderleri, yurt içinde sözleşmeli kuruluşlara ödenen en yüksek tutarı aşmamak üzere karşılanır; altı aydan fazla görevlendirme sürekli görev sayılır.
- Turistik, ziyaret veya benzeri nedenlerle yurt dışında bulunurken yapılan sağlık harcamaları SGK tarafından karşılanmaz; ancak sağlık yardımlarını kapsayan ikili sosyal güvenlik sözleşmesi bulunan ülkelerde sözleşme hükümleri uygulanır ve KKTC’de bulunan Türk vatandaşlarının sağlık giderleri özel kurallarla karşılanır.
- SGK’nın yurt dışı tedavi talebini reddetmesi hâlinde, 7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu uyarınca önce Kuruma başvurulması ve sonrasında iş mahkemesinde dava açılması mümkündür.
Genel sağlık sigortası yurt dışını kapsar mı?
5510 sayılı Kanun’a göre genel sağlık sigortası, sigortalı ve bakmakla yükümlü olduğu kişilerin sağlıklı kalmalarını, hastalanmaları hâlinde ise sağlıklarını kazanmalarını sağlayan sağlık hizmetlerinin finansmanını amaçlar. Bu hizmetler kural olarak Türkiye’deki sağlık hizmeti sunucularından alınır. Yurt dışında alınan sağlık hizmetlerinin SGK tarafından karşılanması ise istisnai ve belirli şartlara bağlı bir durumdur.
Sosyal Güvenlik Kurumunun resmi açıklamalarına göre yurt dışındaki sağlık giderlerinin karşılanabildiği başlıca durumlar şunlardır: Türkiye’de yapılamayan tetkik ve tedaviler için Kurum onayıyla yurt dışına sevk; işverenleri veya kamu idareleri tarafından geçici veya sürekli görevle yurt dışına gönderilenlerin sağlık giderleri; Türkiye ile sağlık yardımlarını kapsayan sosyal güvenlik sözleşmesi bulunan ülkelerde sözleşme hükümleri çerçevesindeki sağlık hizmetleri ve KKTC’de bulunan Türk vatandaşı genel sağlık sigortalılarına ilişkin özel kurallar. Bu durumların dışında, örneğin tatil veya ziyaret amacıyla bulunulan bir ülkede yapılan harcamalar Kurum tarafından karşılanmaz.
Yurt içindeki sağlık giderlerinin SGK tarafından karşılanmaması hâlinde izlenecek yol için SGK sağlık giderini ödemiyorsa rehberimize bakabilirsiniz.
Yurt dışında sağlık giderlerinin SGK tarafından karşılanma durumu
| Durum | SGK karşılar mı? | Temel şart |
|---|---|---|
| Türkiye’de yapılamayan tedavi için sevk | Evet | Sağlık kurulu raporu, teyit, Sağlık Bakanlığı ve SGK onayı |
| Türkiye’de yapılamayan tetkik veya tahlil | Evet | Üniversite veya eğitim araştırma hastanesi raporu ve onaylar |
| İşveren tarafından geçici görevle yurt dışına gönderilen sigortalı | Yalnızca acil hâllerde | Yurt içi en yüksek tutarla sınırlı |
| Sürekli görevle gönderilen ve yanındaki bakmakla yükümlü olunan kişiler | Evet, acil olmasa da | Yurt içi en yüksek tutarla sınırlı |
| Tatil, ziyaret veya benzeri nedenle yurt dışında bulunma | Hayır | Sosyal güvenlik sözleşmesi varsa sözleşme hükümleri |
| KKTC’de bulunan Türk vatandaşı GSS’li | Evet | Yurt içi en yüksek tutarla sınırlı; sözleşmeli kuruluş varsa acil hariç onlardan |
| Onay alınmadan kendi imkânıyla yurt dışında yaptırılan tedavi | Kural olarak hayır | Sevk ve onay süreci aranır |
Türkiye’de yapılamayan tedavi için yurt dışına sevk
5510 sayılı Kanun’un “Yurt dışında tedavi” başlıklı 66. maddesi ve Sağlık Uygulama Tebliği’nin 2.5.3 numaralı bölümü, yurt içinde yapılamayan tedavilerin yurt dışında yaptırılmasını düzenler. Sosyal Güvenlik Kurumunun açıklamasına göre sağlık yardımları Kurumca karşılanan genel sağlık sigortalısı ve bakmakla yükümlü olduğu kişilerin yurt içinde yapılamayan tetkik, tahlil ve tedavi işlemleri için usulüne uygun düzenlenmiş sağlık kurulu raporu ile bağlı bulunulan sosyal güvenlik il müdürlüğüne veya Genel Sağlık Sigortası Genel Müdürlüğüne başvurulur.
1. Sağlık kurulu raporunun alınması
İlk adım, tedavinin yurt içinde mümkün olmadığını gösteren sağlık kurulu raporudur. Bu rapor, SUT eki “Yurt Dışına Tedaviye Gönderileceklere İlişkin Sağlık Kurulu Raporu” (EK-2/E-1) formatına uygun olarak ilgili sağlık kuruluşundan alınır. Raporda tedavinin neden Türkiye’de yapılamadığı ayrıntılı gerekçeleriyle belirtilmelidir. Tedavinin Türkiye’de başka bir yöntemle veya başka bir merkezde yapılabileceğinin anlaşılması, başvurunun reddedilmesinin en sık nedenidir.
2. Yetkili hastanenin teyidi ve Sağlık Bakanlığı onayı
SGK’nın açıklamasına göre usulüne uygun düzenlenmiş sağlık kurulu raporu, Ankara Şehir Hastanesi, İstanbul Şişli Hamidiye Etfal Eğitim ve Araştırma Hastanesi ve İzmir’deki yetkili eğitim ve araştırma hastanesinden biri tarafından teyit edilir ve daha sonra Sağlık Bakanlığınca onaylanır. Bu işlemler hasta veya yakınları tarafından yürütülebileceği gibi, belgelerin sosyal güvenlik il müdürlüğüne veya Genel Sağlık Sigortası Genel Müdürlüğüne teslim edilmesi hâlinde Kurum tarafından da yaptırılabilir.
3. SGK onayı ve Dışişleri Bakanlığı koordinasyonu
Teyit ve onay işlemleri tamamlanan rapor, Genel Sağlık Sigortası Genel Müdürlüğüne gönderilerek Kurum onayına sunulur. Onaylanan rapor ve belgeler, tedaviyi sağlayacak yurt dışındaki sağlık tesisiyle koordinasyonun sağlanması, tedavi sırasında ve sonrasında düzenlenen belgelerin onaylanması ve tercümesi gibi işlemler için Dışişleri Bakanlığına gönderilir. Sosyal güvenlik il müdürlüğü de ilgili ülkeye göre formülerlerin düzenlenmesi, yol, gündelik ve refakatçi giderleri için avans dahil harcırah işlemleri, tedavi bedelinin ilgili ülkeye transferi ve tedavi sonunda mahsuplaşma işlemlerini yürütür.
Yurt dışı tedavi sevk süreci
| Aşama | İşlem | Dikkat edilecek nokta |
|---|---|---|
| 1. Sağlık kurulu raporu | SUT EK-2/E-1 formatında, tedavinin yurt içinde yapılamadığını gösteren rapor | Gerekçeler ayrıntılı ve somut olmalı |
| 2. Teyit | Yetkili eğitim ve araştırma hastanelerinden biri tarafından teyit | Teyit edilmeyen rapor işleme konulmaz |
| 3. Sağlık Bakanlığı onayı | Raporun Bakanlıkça onaylanması | Onaydan itibaren 3 ay içinde yurt dışına çıkılmalı |
| 4. SGK onayı | Genel Sağlık Sigortası Genel Müdürlük Makamının onayı | Başvuru il müdürlüğü veya Genel Müdürlük üzerinden |
| 5. Koordinasyon | Dışişleri Bakanlığı ve misyon şeflikleri aracılığıyla | Belgelerin onayı ve tercümesi |
| 6. Ödeme ve avans | Sağlık kuruluşuna havale veya kişiye belge karşılığı ödeme; talep hâlinde avans | Faturalar ve ödeme belgeleri saklanmalı |
| 7. Mahsuplaşma | Tedavi sonunda il müdürlüğünce hesap kapatma | Harcamaların belgelendirilmesi |
Türkiye’de yapılamayan tetkik ve tahliller için de benzer bir süreç uygulanır. SGK’nın açıklamasına göre tetkikler numunenin veya hastanın yurt dışına gönderilmesi yoluyla yaptırılabilir. Bunun için gerekli sağlık kurulu raporları, üniversite veya eğitim ve araştırma hastanelerinin sağlık kurullarınca SUT eki “Yurt Dışı Tetkike İlişkin Sağlık Kurulu Raporu” (EK-2/E-2) formatına uygun olarak, tetkikin yurt içinde yapılamadığının ayrıntılı gerekçeleriyle düzenlenir. Numune gönderilmesi yoluyla yapılacak tetkiklere ilişkin raporlar da Sağlık Bakanlığının onayına sunulur.
Yurt dışında tedavi veya tetkik talebiniz SGK tarafından reddedildiyse, rapor süreci takıldıysa ya da yurt dışında yaptığınız sağlık harcamasının karşılanmadığını düşünüyorsanız, başvuru ve dava yollarını birlikte değerlendirelim.
Av. Fatma Öztürk — Hukukçular Evi Ankara. Telefon: 0554 648 37 15
Yurt dışı tedavide hangi giderler karşılanır?
SGK’nın açıklamasına göre yurt dışında tedavi edilecek kişi, varsa yurt dışındaki sevke konu tedaviye ilişkin sözleşmeli sağlık hizmeti sunucusuna sevk edilir ve sağlık hizmeti giderlerinin tümü karşılanır. Yurt dışında sözleşmeli sağlık hizmeti sunucusu yoksa, sevk edilen sağlık hizmeti sunucusunda yapılan tedavilere ait giderlerin tamamı Kurumca ödenir. Ancak kişi kendi tercihiyle Kurumun sözleşmeli olduğu kuruluşa gitmezse, sözleşmeli yere ödenebilecek tutarı geçmemek üzere ödeme yapılır ve aradaki fark kişi tarafından karşılanır.
Yurt dışında yapılan tedavi bedelleri, yurt dışı sağlık kuruluşunun banka hesabına havale edilerek veya kişilerin ödediği tutar belge karşılığında kendilerine ödenerek karşılanır. Talep edilmesi hâlinde kişilere veya sağlık kuruluşuna avans ödenebilir; Kurum avans ödemeleri için yurt dışındaki kuruluşların düzenlediği belgelerin misyon şeflikleri tarafından onaylanmasını isteyebilir.
Karşılanan giderlerin sınırı sevke konu hastalıktır. Acil müdahaleyi gerektiren durumlar ile sevke konu hastalığın komplikasyonuna bağlı olarak gelişen durumlar dışında, yurt dışına sevke konu hastalık dışındaki tedavi giderleri Kurumca ödenmez. Yurt dışındaki sağlık kuruluşu sevke konu tedaviden farklı bir tedavi öngörürse, bu yeni tedavi için de SUT’taki rapor ve onayların alınmış olması gerekir; aksi hâlde yeni tedavinin bedeli ile buna ilişkin yol ve gündelik giderleri karşılanmaz. Türkiye ile sosyal güvenlik sözleşmesi bulunan ve tedavi uygulaması öngörülen bir ülkeye gönderilen ve sözleşme kapsamında olan kişiler hakkında ise sözleşme hükümleri uygulanır.
Yol, gündelik ve refakatçi giderleri
5510 sayılı Kanun’un 65. maddesi yol gideri, gündelik ve refakatçi giderlerini düzenler. SGK’nın açıklamasına göre yurt dışına gönderilen hasta ile raporda öngörülmesi hâlinde bir kişiyle sınırlı olmak üzere refakatçisinin yol gideri, ulaşım aracına ilişkin fatura veya bilet tutarı üzerinden Kurumca ödenir. 18 yaşını doldurmamış kişiler için refakatçinin raporda ayrıca öngörülmesi şartı aranmaz. Sağlık kurulu raporunda hastanın tarifeli hava taşıtı dışında ambulans uçak veya özel uçak gibi bir araçla naklinin gerektiğinin belirtilmesi hâlinde bu taşıtın bedeli de fatura karşılığı ödenir; dönüşte de tedavinin yapıldığı kuruluşun belgelendirmesi hâlinde aynı kural uygulanır.
Yurt dışına gönderilen hasta ile raporda öngörülmesi hâlinde bir refakatçisine gündelik veya yemek ve yatak gideri ödenir. Ayakta tedavinin sağlandığı her gün için hasta ve refakatçinin her birine gündelik ödenirken, yatarak tedavide yatış süresiyle sınırlı olmak üzere sağlık kuruluşunda kalınmayan ve belgelendirilen her gün için refakatçiye yemek ve yatak gideri ödenir. Ödemelerde 5245 sayılı Harcırah Kanunu uyarınca belirlenen ilgili yılın yurt dışı gündelik cetvelindeki ilgili sütunda gönderilen ülke için belirlenen tutar esas alınır. Tedavi veya tetkik için yurt dışına gönderilen kişinin bu süreçte hayatını kaybetmesi hâlinde cenazesinin nakil gideri ile varsa refakatçisinin yurda dönüş yol gideri de Kurumca karşılanır.
Refakatçinin çalışan bir kişi olması hâlinde işinden izinli sayılması ayrı kurallara tabidir; memurlarda refakat izni, işçilerde ise sınırlı izin imkânları gündeme gelir. Bu konu için refakat izni nasıl alınır? rehberimize bakabilirsiniz.
Yurt dışı sevkte yol, gündelik ve refakatçi giderleri
| Gider | Kime ödenir? | Şart ve esas |
|---|---|---|
| Yol gideri | Hasta ve raporda öngörülen bir refakatçi | Fatura veya bilet tutarı |
| Ambulans uçak veya özel uçak | Hasta | Raporda veya tedavi kuruluşunun belgesinde gerekliliğin belirtilmesi |
| Gündelik (ayakta tedavi günleri) | Hasta ve refakatçinin her biri | Harcırah mevzuatındaki yurt dışı gündelik cetveli |
| Yemek ve yatak gideri (yatarak tedavi) | Refakatçi | Kuruluşta kalınmayan ve belgelenen günler |
| Refakatçi şartı | 18 yaş altı hastalarda | Raporda ayrıca öngörülme şartı aranmaz |
| Cenaze nakli ve refakatçinin dönüşü | Hastanın yakınları ve refakatçi | Tedavi veya tetkik sırasında ölüm |
Rapor süresi, tedavi süresinin uzaması ve organ nakli
Yurt dışı tedavi sürecinde sürelere dikkat edilmesi, giderlerin karşılanmasını doğrudan etkiler. SGK’nın açıklamasına göre raporların Sağlık Bakanlığınca onaylanmasından itibaren üç ay içinde yurt dışına çıkılmaması nedeniyle işlem yapılmayan raporların yenilenmesi gerekir. Yurt dışında tedavi süresi raporda belirtilen süreyi geçemez. Tıbbi nedenlerle tedavinin uzaması hâlinde tıbbi gerekçeler misyon şeflikleri aracılığıyla Kuruma gönderilir ve Ankara Şehir Hastanesinin yazılı görüşü alınarak altı ayı geçmeyen dönemler hâlinde tedavi süresi uzatılabilir. Belirlenen veya uzatılan sürenin aşılması hâlinde aşılan süreye ait tedavi, gündelik ve refakatçi giderleri ödenmez.
Organ nakli için özel kurallar vardır. Yurt içinde sağlanamayan organ nakli işlemleri yurt dışında uzun bekleme gerektirdiğinden, hastaların yurt dışındaki ilk tetkikleri tamamlandıktan sonra uygun organ teminine kadar geçecek süredeki tetkik ve tedavileri yurt içinde yapılır; uygun organ temininde hasta yeni bir rapora gerek olmadan nakil için yurt dışına gönderilir. Organ nakli sırasına alındıktan itibaren bekleme süresi beş yılı geçerse raporun yenilenmesi gerekir. Bekleme süresinin nakil yapılacak ülkede geçirilmesinin zorunlu olduğu yurt dışındaki kuruluşça gerekçeleriyle belgelenirse, Genel Müdürlük Sağlık Bakanlığının görüşünü alarak buna karar verebilir; bu süre altı aylık dönemler hâlinde uzatılabilir ve toplam yurt dışı bekleme süresi iki yılı geçemez. Organ ve doku naklinin hukuki çerçevesi için organ ve doku nakli hukuku rehberimize bakabilirsiniz.
Yurt dışına tedavi amacıyla gönderilen hastaların kontrol tedavilerinin yurt içinde yapılması esastır. Kontrol tedavisi için yurt dışına gönderilebilmek için, ilk tedavinin veya naklin başlangıcından itibaren dört yıllık süre tamamlandıktan sonraki kontroller için yeni bir sağlık kurulu raporu, bu süreden önceki kontroller için ise kontrol tarihini de içeren gerekçeli kontrol raporu ve bu raporların yetkili hastanelerden biri tarafından teyit edilmesi gerekir.
Yurt dışı tedavide süreler
| Konu | Süre veya kural |
|---|---|
| Bakanlık onayından sonra yurt dışına çıkış | 3 ay içinde; aksi hâlde rapor yenilenir |
| Tedavi süresi | Raporda belirtilen süre |
| Tedavi süresinin uzatılması | Ankara Şehir Hastanesinin görüşüyle 6 ayı geçmeyen dönemler hâlinde |
| Organ nakli sırasında bekleme | Kural olarak yurt içinde; 5 yılı geçerse rapor yenilenir |
| Organ nakli için yurt dışında bekleme | 6 aylık dönemler hâlinde, toplam en fazla 2 yıl |
| Kontrol tedavileri | Kural olarak yurt içinde; 4 yıldan sonraki kontroller için yeni rapor |
| Sürenin aşılması | Aşılan süreye ait tedavi, gündelik ve refakatçi giderleri ödenmez |
Görevle yurt dışında bulunanların sağlık giderleri
5510 sayılı Kanun’un 4. maddesinin birinci fıkrasının (a) bendindeki sigortalılardan işverenleri tarafından, (c) bendindeki kamu görevlilerinden ise özel mevzuatlarındaki usule uygun olarak yurt dışına gönderilenlerin sağlık giderleri özel kurallara tabidir. SGK’nın açıklamasına göre geçici görevle yurt dışına gönderilenlere yalnızca acil hâllerde, sürekli görevle gönderilenler ile bunların yurt dışında birlikte yaşadıkları bakmakla yükümlü olunan kişilere ise acil hâl olup olmadığına bakılmaksızın sağlanan sağlık hizmeti bedelleri, yurt içinde sözleşmeli sağlık hizmeti sunucularına tedavinin yapıldığı tarihte ödenen en yüksek tutarı aşmamak kaydıyla Kurumca karşılanır. Yurt dışına altı aydan fazla görevle gönderilme sürekli görevle gönderilme sayılır.
Bu kişilerin sağlık giderleri öncelikle işverenler tarafından ödenir; işveren, yurt dışında görevli olunduğunu ve görevin geçici mi sürekli mi olduğunu gösteren belge ile birlikte mahalli konsolosluktan tasdikli rapor, fatura ve diğer belgelere dayanarak ödediği tutarı Kurumdan talep eder. Kurumun ödeyeceği tutarın yurt içindeki en yüksek tutarla sınırlı olması nedeniyle, yurt dışındaki gerçek maliyetle aradaki fark kural olarak işverene kalabilir. Bu nedenle yurt dışına çalışan gönderen işverenlerin ek sağlık sigortası yaptırması yaygın bir uygulamadır. Yurt dışında geçen çalışma sürelerinin sosyal güvenlik boyutu için hizmet borçlanması ve yurt dışı borçlanması rehberimize bakabilirsiniz.
Tatilde veya ziyarette hastalanırsam SGK öder mi?
Hayır, kural olarak ödemez. SGK’nın açıklamasına göre sigortalı veya bakmakla yükümlü olunan kişilerin geçici veya sürekli görevle gönderilme dışında turistik, ziyaret ve benzeri nedenlerle yurt dışında bulunmaları hâlinde, bulunulan ülkede yaptıkları sağlık giderlerinin Kurumca karşılanması söz konusu değildir. Bu kural acil hastalıklar ve kazalar için de geçerlidir.
Bu kuralın istisnası, Türkiye ile bulunulan ülke arasında sağlık yardımlarını da kapsayan ikili sosyal güvenlik sözleşmesi bulunmasıdır. Bu durumda sözleşme hükümleri uygulanır ve sözleşmenin öngördüğü formüler ve belgelerle o ülkede sağlık hizmeti alınabilir. Sözleşmelerin kapsamı ve hangi kişilere uygulanacağı ülkeden ülkeye farklılık gösterdiğinden, yurt dışına çıkmadan önce SGK’dan bilgi alınması ve gerekli belgelerin temin edilmesi önemlidir.
Sosyal güvenlik sözleşmesi bulunmayan veya sözleşmenin kapsamadığı durumlarda, yurt dışında sağlık harcamalarına karşı en etkili koruma seyahat sağlık sigortası veya uluslararası geçerliliği olan özel sağlık sigortasıdır. Birçok ülke vize başvurularında zaten bu sigortayı istemektedir. Poliçenin kapsadığı teminatlar, üst limitler, önceden var olan hastalık istisnaları ve acil tahliye teminatı dikkatle incelenmelidir.
KKTC’de sağlık giderleri
Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti bakımından özel kurallar vardır. SGK’nın açıklamasına göre Türk vatandaşı olan genel sağlık sigortalılarının ve bakmakla yükümlü olduğu kişilerin KKTC’de bulundukları sırada sağlanan sağlık hizmeti bedelleri, yurt içinde sözleşmeli sağlık hizmeti sunucularına ödenen en yüksek tutarı geçmemek üzere Kurumca karşılanır. Bu ülkede Kurumla sözleşmeli sağlık hizmeti sunucusu bulunması hâlinde, acil hâller dışında sözleşmesiz kuruluşlardan alınan sağlık hizmeti bedelleri karşılanmaz. Bu kapsamdaki kişilere ayrıca yol ve gündelik gideri ödenmez. Geçici veya sürekli görevle KKTC’de bulunanlar bakımından da sözleşmeli kuruluş varken acil hâller dışında sözleşmesiz kuruluşlardan alınan hizmetlerin bedeli karşılanmaz.
Görevle, tatilde ve KKTC’de bulunanlar
| Kişi | Karşılanan giderler | Sınır |
|---|---|---|
| Geçici görevle (6 aya kadar) yurt dışına gönderilen sigortalı | Yalnızca acil hâller | Yurt içi sözleşmeli kuruluşlara ödenen en yüksek tutar |
| Sürekli görevle (6 aydan fazla) gönderilen sigortalı ve yanındaki bakmakla yükümlü olunan kişiler | Acil olsun olmasın sağlık hizmetleri | Yurt içi en yüksek tutar |
| Turistik veya ziyaret amacıyla yurt dışındaki kişi | Karşılanmaz | Sosyal güvenlik sözleşmesi varsa sözleşme hükümleri |
| KKTC’de bulunan Türk vatandaşı GSS’li | Sağlık hizmeti bedelleri | Yurt içi en yüksek tutar; sözleşmeli kuruluş varsa acil hariç onlardan; yol ve gündelik yok |
Yurt dışından ilaç, özel merkezler ve sağlık turizmi
Yurt dışındaki tedavi ihtiyacı her zaman hastanın yurt dışına gitmesini gerektirmez. Türkiye’de ruhsatlı olmayan veya piyasada bulunmayan bir ilacın yurt dışından temin edilmesi ve SGK tarafından karşılanması, Türkiye İlaç ve Tıbbi Cihaz Kurumunun izinleri ve Sağlık Uygulama Tebliği’ndeki şartlara bağlıdır. Kanser gibi ağır hastalıklarda sıkça karşılaşılan bu durum için endikasyon dışı ve yurt dışından ilaç temini ve yurt dışından ilaç temini rehberlerimize, kanser hastalarının diğer hakları için kanser hastası hakları yazımıza bakabilirsiniz.
Hastanın, Türkiye’de yapılabilen bir tedaviyi kendi tercihiyle yurt dışında yaptırması ise SGK sevk sistemi dışında kalır. Bu durumda tedavi bedeli, yol ve konaklama giderleri kural olarak hastaya aittir; yurt dışındaki kuruluşla yapılan sözleşme ve o ülkenin hukuku uygulanır. Yurt dışındaki bir tedavi sonrası komplikasyon yaşanması hâlinde Türkiye’deki acil ve zorunlu tedaviler genel sağlık sigortası kapsamında değerlendirilir. Türkiye’ye sağlık turizmi amacıyla gelen yabancı hastaların durumu ve bu alandaki malpraktis sorumluluğu ise ayrı bir konudur; bu konu için sağlık turizminde malpraktis rehberimize bakabilirsiniz.
SGK yurt dışı tedavi talebini reddederse ne yapılır?
SGK’nın yurt dışı tedavi başvurusunu reddetmesi, yurt dışında yapılan harcamanın ödenmemesi, ödemenin eksik yapılması veya gündelik ve refakatçi giderlerinin karşılanmaması hâlinde hukuki yollar vardır. 5510 sayılı Kanun’un uygulanmasından doğan uyuşmazlıklar iş mahkemelerinde görülür. 7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu’na göre sigortalılar ve hak sahiplerinin Sosyal Güvenlik Kurumunun işlemlerinden kaynaklanan uyuşmazlıklarda dava açmadan önce Kuruma başvurması zorunludur; Kurumun başvuruyu reddetmesi veya süresi içinde cevap vermemesi hâlinde dava açılabilir. Bu dava şartının yerine getirilmemesi, davanın usulden reddine yol açar. İş davalarında görevli ve yetkili mahkeme için iş davalarında görevli ve yetkili mahkeme rehberimize bakabilirsiniz.
Ret kararlarının en sık gerekçesi, tedavinin Türkiye’de yapılabildiğinin değerlendirilmesidir. Bu nedenle itiraz ve davada, önerilen tedavinin Türkiye’deki alternatiflerden neden farklı olduğu, yurt içindeki yöntemlerin hasta bakımından neden yetersiz veya uygun olmadığı ve yurt dışındaki tedavinin bilimsel dayanakları ayrıntılı tıbbi raporlarla ortaya konulmalıdır. Acil durumlarda sürecin uzaması hastanın sağlığını tehlikeye sokabileceğinden, dava ile birlikte ihtiyati tedbir talebinin değerlendirilmesi de gündeme gelebilir. Hayati önemdeki tedavinin gecikmesi nedeniyle uğranılan zararlar ise ayrıca değerlendirilir.
Yurt dışındaki tedavi için yapılan harcamaların sonradan SGK’dan talep edilebilmesi, faturaların, ödeme belgelerinin, tıbbi raporların ve gerektiğinde misyon şefliklerince yapılan onayların eksiksiz saklanmasına bağlıdır. Türkiye’deki hastane faturalarına ve borçlarına ilişkin kurallar için hastane borcu ödenmezse ne olur? ve özel hastanede ilave ücret rehberlerimize, sağlık hukukundaki tüm rehberler için Malpraktis ve Sağlık Hukuku Rehberleri sayfamıza bakabilirsiniz.
Sık yapılan hatalar
| Hata | Olası sonucu | Doğru yaklaşım |
|---|---|---|
| Onay almadan yurt dışında tedavi yaptırıp sonradan ödeme istemek | Giderin karşılanmaması | Rapor, teyit ve onay sürecini önceden tamamlamak |
| Raporda tedavinin neden yurt içinde yapılamadığını açıklamamak | Başvurunun reddi | Ayrıntılı ve somut tıbbi gerekçe içeren EK-2/E-1 raporu almak |
| Bakanlık onayından sonra 3 ay içinde yurt dışına çıkmamak | Raporun yenilenmesi gerekliliği | Onay sonrası seyahati hızla planlamak |
| Tedavi süresi uzarken uzatma istememek | Aşılan süre giderlerinin ödenmemesi | Misyon şefliği aracılığıyla uzatma talebi |
| Yurt dışında sevke konu olmayan başka tedavi yaptırmak | O tedavinin ve gündeliklerinin ödenmemesi | Yeni tedavi için ayrıca rapor ve onay almak |
| Tatile seyahat sağlık sigortası olmadan çıkmak | Acil harcamaların kişiye kalması | Sosyal güvenlik sözleşmesini kontrol etmek ve sigorta yaptırmak |
| Görevle yurt dışına gönderilen çalışanın belge toplamaması | İşverenin SGK’dan tahsil edememesi | Konsolosluk tasdikli rapor ve faturaları saklamak |
| SGK’ya başvurmadan doğrudan dava açmak | Dava şartı eksikliğinden ret | 7036 s.K. uyarınca önce Kuruma başvurmak |
Sıkça Sorulan Sorular
Yurt dışında tedavi masrafını SGK öder mi?
Türkiye’de yapılamayan tetkik ve tedaviler için usulüne uygun sağlık kurulu raporu, yetkili hastanenin teyidi, Sağlık Bakanlığı onayı ve SGK onayıyla yurt dışına sevk edilen kişilerin giderleri karşılanır (5510 s.K. m.66). Tatil veya ziyaret amacıyla yurt dışında yapılan harcamalar ise karşılanmaz.
Yurt dışı tedavi için hangi rapor gerekir?
Tedavinin yurt içinde mümkün olmadığını gösteren, SUT eki EK-2/E-1 formatındaki sağlık kurulu raporu gerekir. Rapor yetkili eğitim ve araştırma hastanelerinden biri tarafından teyit edilir, Sağlık Bakanlığınca onaylanır ve SGK Genel Sağlık Sigortası Genel Müdürlüğünün onayına sunulur.
Yurt dışı tedavide refakatçinin masrafını SGK karşılar mı?
Evet. Raporda öngörülmesi hâlinde bir kişiyle sınırlı olmak üzere refakatçinin yol gideri ve gündelik veya yemek-yatak gideri ödenir (5510 s.K. m.65). 18 yaşından küçük hastalar için refakatçinin raporda ayrıca öngörülmesi şartı aranmaz.
Tatilde hastalanırsam SGK masrafı öder mi?
Kural olarak hayır. Turistik, ziyaret veya benzeri nedenlerle yurt dışında yapılan sağlık harcamaları SGK tarafından karşılanmaz. Bulunulan ülkeyle sağlık yardımlarını kapsayan ikili sosyal güvenlik sözleşmesi varsa sözleşme hükümleri uygulanır; bu nedenle seyahat sağlık sigortası önemlidir.
İşveren tarafından yurt dışına gönderilen çalışanın sağlık giderleri karşılanır mı?
Geçici görevle gönderilenlerin yalnızca acil hâllerdeki, sürekli görevle gönderilenler ile yanlarındaki bakmakla yükümlü olunan kişilerin ise acil olmasa da sağlık giderleri, yurt içindeki en yüksek tutarı aşmamak üzere karşılanır. Giderler önce işverence ödenir ve belgelerle Kurumdan talep edilir; 6 aydan fazla görev sürekli sayılır.
Yurt dışında kendi tercihimle daha pahalı bir hastaneye gidebilir miyim?
Kurumun sözleşmeli olduğu kuruluşa gitmeyip başka bir kuruluşu tercih ederseniz, SGK sözleşmeli yere ödenebilecek tutarı geçmemek üzere ödeme yapar ve aradaki fark size ait olur.
Yurt dışı tedavi raporu ne kadar geçerli?
SGK’nın açıklamasına göre raporun Sağlık Bakanlığınca onaylanmasından itibaren üç ay içinde yurt dışına çıkılmazsa rapor yenilenmelidir. Tedavi süresi raporda belirtilen süreyi geçemez; tıbbi gerekçeyle altı ayı geçmeyen dönemler hâlinde uzatılabilir.
Yurt dışında organ nakli için bekleme süresini SGK karşılar mı?
Organ teminine kadar geçecek süredeki tetkik ve tedaviler kural olarak yurt içinde yapılır. Bekleme süresinin yurt dışında geçirilmesinin zorunlu olduğu belgelenirse Genel Müdürlük Sağlık Bakanlığının görüşüyle karar verebilir; bu süre altı aylık dönemler hâlinde uzatılabilir ve toplam iki yılı geçemez.
KKTC’de sağlık giderlerini SGK öder mi?
Türk vatandaşı genel sağlık sigortalılarının KKTC’de aldığı sağlık hizmeti bedelleri, yurt içindeki en yüksek tutarı geçmemek üzere karşılanır. Sözleşmeli kuruluş varsa acil hâller dışında sözleşmesiz kuruluşlardan alınan hizmetler karşılanmaz; ayrıca yol ve gündelik ödenmez.
Yurt dışında hastanın ölümü hâlinde cenaze nakli karşılanır mı?
Evet. Tedavi veya tetkik için Kurumca yurt dışına gönderilen kişinin bu süreçte ölümü hâlinde cenazesinin nakil gideri ile varsa refakatçisinin yurda dönüş yol gideri SGK tarafından karşılanır.
SGK yurt dışı tedaviyi reddederse dava açılabilir mi?
Evet. 5510 sayılı Kanun’dan doğan uyuşmazlıklar iş mahkemelerinde görülür. 7036 sayılı Kanun uyarınca dava açmadan önce Kuruma başvurmak zorunludur; ret veya süresinde cevap verilmemesi hâlinde dava açılabilir.
Yurt dışından ilaç getirmek için yurt dışına gitmem gerekir mi?
Hayır. Türkiye’de bulunmayan ilaçların yurt dışından temini ve SGK tarafından karşılanması, TİTCK izinleri ve SUT’taki şartlara bağlı ayrı bir süreçtir; hastanın yurt dışına gitmesi gerekmez.
📘 İlgili Rehberler
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu (m.4, 65, 66), Sağlık Uygulama Tebliği (2.5.3 ve EK-2/E-1, EK-2/E-2), 7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu, 5245 sayılı Harcırah Kanunu ile Sosyal Güvenlik Kurumunun yurt dışı tedavilerine ilişkin resmi açıklamalarına dayanır. Sosyal güvenlik sözleşmelerinin kapsamı ülkeden ülkeye değişir. Somut durumunuz için Hukukçular Evi Ankara ile 0554 648 37 15 numaralı telefondan iletişime geçin.
