Aile Hukuku Nedir?

Aile hukuku; nişanlanma ve evlilikten boşanmaya, velayet ve nafakadan mal rejimi, soybağı, evlat edinme, vesayet ve aile konutuna kadar aileye ilişkin tüm hukuki ilişkileri düzenleyen hukuk dalıdır. Türkiye'de temel kaynağı Türk Medeni Kanunu'dur (TMK) ve bu uyuşmazlıklara kural olarak Aile Mahkemesi bakar. Aşağıda aile hukukunun başlıca konularını ve her biri için hazırladığımız rehberleri bulabilirsiniz.

Aile Hukuku Hangi Konuları Kapsar?

⚖️ Boşanma Davaları — Detaylı RehberAnlaşmalı ve çekişmeli boşanma, süreç adımları, nafaka, velayet ve mal paylaşımı — kapsamlı boşanma rehberimiz.Velayet ve Kişisel İlişkiÇocuğun velayeti, birlikte velayet ve görüş günleri NafakaTedbir, yoksulluk, iştirak ve yardım nafakası Mal Rejimi ve Mal PaylaşımıEdinilmiş mallara katılma ve katılma alacağı Maddi ve Manevi TazminatBoşanmada tazminat şartları (TMK 174)Evlat EdinmeKüçük ve yetişkin evlat edinme, rıza ve şartlar Vesayet ve KayyımlıkVasi ve kayyım atanması, kısıtlama Soybağı ve BabalıkBabalık davası, soybağının reddi ve tanıma Aile KonutuAile konutu şerhi ve eşin rızası (TMK 194)NişanlanmaNişanın bozulması ve hediyelerin iadesi Evlilik BirliğiEşlerin hak ve yükümlülükleri (TMK 185)Aile İçi Şiddet ve Koruma6284 sayılı Kanun: uzaklaştırma ve koruma Tanıma ve TenfizYurt dışı boşanma kararının Türkiye'de geçerliliği

Aile ve Boşanma Davaları

Aile ve boşanma davaları, evlilik birliğinden doğan uyuşmazlıkların mahkeme önünde çözülmesini kapsar. Aile hukuku; evlilik, boşanma, nafaka, velayet, mal rejimi ve soybağı gibi aile ilişkilerinden doğan uyuşmazlıkları düzenler. Uygulamada en sık karşılaşılan başlık, boşanma davaları ile bunun mali ve kişisel sonuçlarıdır. Boşanma yalnızca evlilik birliğinin sona ermesi değil; nafaka, tazminat, mal paylaşımı, velayet ve çocukla kişisel ilişki gibi kararların da verildiği bir süreçtir. Bu sayfada en sık açılan dava türlerini ve sürecin nasıl ilerlediğini sade bir dille anlatıyor, her aşamada sizi temsil ediyoruz.

🧮 Hesaplama Araçları

Nafaka miktarını ve yıllık artışını pratik biçimde hesaplayın:

➗ Nafaka Hesaplama Aracı → ⚖️ Mal Paylaşımı Hesaplama → 📄 Örnek Dilekçeler →

Boşanma veya aile hukuku süreciniz için hukuki destek alın

Velayet, nafaka ve mal paylaşımında doğru strateji süreci kısaltır.

📞 0554 648 37 15 💬 WhatsApp’tan Yazın

Boşanma Davası Türleri

Anlaşmalı Boşanma

Anlaşmalı boşanma, 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu’nun 166/3. maddesinde düzenlenir ve eşlerin boşanmanın tüm sonuçları üzerinde uzlaşması hâlinde çoğunlukla tek celsede sonuçlanan en hızlı yoldur. Kanunun aradığı koşullar şunlardır:

Evliliğin en az bir yıl sürmüş olması (resmî nikâh tarihinden dava tarihine kadar),
Eşlerin birlikte başvurması ya da bir eşin açtığı davayı diğerinin kabul etmesi,
Nafaka, velayet, tazminat ve mal paylaşımını içeren bir boşanma protokolünün hazırlanması,
Hâkimin tarafları bizzat dinleyerek iradelerinin serbestçe açıklandığına kanaat getirmesi ve protokolü uygun bulması.

Hâkim, tarafların ve özellikle çocukların menfaatini gözeterek protokolde değişiklik isteyebilir. Bir yıldan kısa süren evliliklerde anlaşmalı boşanma mümkün olmadığından çekişmeli boşanma yoluna gidilir.

Çekişmeli Boşanma

Tarafların boşanma ya da sonuçları (nafaka, velayet, tazminat, mal paylaşımı) üzerinde anlaşamadığı durumlarda çekişmeli boşanma davası açılır. Bu davada boşanmaya esas alınan sebebin ispatı gerekir; tanık beyanları, mesaj kayıtları, banka ve sosyal medya kayıtları, bilirkişi gibi delillerle yürütülür. Süreç, anlaşmalı boşanmaya kıyasla daha uzundur ve titiz bir dosya hazırlığı gerektirir.

Boşanma Sebepleri

Türk Medeni Kanunu boşanma sebeplerini özel ve genel sebepler olarak düzenler:

Zina (m.161) — eşlerden birinin sadakat yükümlülüğüne aykırı cinsel ilişkisi,
Hayata kast, pek kötü veya onur kırıcı davranış (m.162),
Suç işleme ve haysiyetsiz hayat sürme (m.163),
Terk (m.164) — ortak konutun haklı sebep olmaksızın terk edilmesi,
Akıl hastalığı (m.165),
Evlilik birliğinin temelinden sarsılması (m.166) — halk arasında “şiddetli geçimsizlik” olarak bilinen ve uygulamada en sık dayanılan genel sebep.

Boşanmanın Mali Sonuçları

Nafaka

Boşanma sürecinde üç temel nafaka türü gündeme gelir:

Tedbir nafakası: Dava süresince eş ve varsa çocuklar lehine hükmedilen geçici nafaka,
Yoksulluk nafakası (m.175): Boşanma yüzünden yoksulluğa düşecek ve kusuru daha ağır olmayan eş lehine, talep hâlinde,
İştirak nafakası: Velayet kendisine verilmeyen eşin, çocuğun bakım, eğitim ve sağlık giderlerine katkısı.

Nafaka miktarı tarafların ekonomik durumu ve ihtiyaçlara göre belirlenir; koşullar değiştiğinde artırılması, azaltılması veya kaldırılması için ayrıca dava açılabilir.

Maddi ve Manevi Tazminat

TMK m.174 uyarınca; mevcut veya beklenen menfaatleri boşanma yüzünden zedelenen kusursuz ya da daha az kusurlu eş, kusurlu eşten maddi tazminat isteyebilir. Boşanmaya yol açan olaylar nedeniyle kişilik hakkı saldırıya uğrayan eş ise manevi tazminat talep edebilir.

Mal Rejiminin Tasfiyesi

2002 sonrası evliliklerde yasal mal rejimi edinilmiş mallara katılma rejimidir (m.202 vd.). Boşanmayla rejim sona erer ve mallar tasfiye edilir; kural olarak evlilik içinde edinilen mallar üzerinde eşlerin katılma alacağı doğar. Evlenmeden önce sahip olunan mallar ile miras ve bağış yoluyla edinilen kişisel mallar tasfiye dışındadır. Aile konutu (m.194) bakımından özel koruma hükümleri uygulanır. Mal paylaşımı, çoğu zaman boşanma davasından ayrı bir dava olarak görülür.

Velayet ve Çocukla Kişisel İlişki

Velayet düzenlemesinde tek ölçüt çocuğun üstün yararıdır. Hâkim; çocuğun yaşını, alıştığı çevreyi, ebeveynlerin durumunu ve idrak çağındaki çocuğun görüşünü dikkate alır. Velayet kendisine verilmeyen ebeveyn ile çocuk arasında kişisel ilişki (görüş günleri) düzenlenir. Koşullar değiştiğinde velayetin değiştirilmesi de talep edilebilir.

Tanıma ve Tenfiz

Yurt dışında alınan bir boşanma kararının Türkiye’de hüküm doğurabilmesi için tanıma ve tenfiz davası açılır. Bu dava, yabancı mahkeme kararının Türk hukukunda geçerli sayılmasını ve uygulanabilmesini sağlar.

Görevli ve Yetkili Mahkeme

Boşanma davalarında görevli mahkeme Aile Mahkemesidir (aile mahkemesi bulunmayan yerlerde bu sıfatla Asliye Hukuk Mahkemesi). Yetkili mahkeme ise TMK m.168 uyarınca eşlerden birinin yerleşim yeri ya da davadan önce son defa altı aydan beri birlikte oturdukları yer mahkemesidir.

Şiddet ve Acil Durumlarda Koruma

Aile içi şiddet veya tehdit söz konusuysa, boşanma davasından bağımsız olarak 6284 sayılı Ailenin Korunması ve Kadına Karşı Şiddetin Önlenmesine Dair Kanun kapsamında koruma tedbiri (uzaklaştırma, konuta yaklaşmama, iletişimin engellenmesi vb.) talep edilebilir. Bu talepler hızlı şekilde karara bağlanır.

Boşanmada Arabuluculuk

Boşanma, velayet ve soybağı gibi kamu düzenini ilgilendiren uyuşmazlıklar zorunlu (dava şartı) arabuluculuk kapsamında değildir; bu davalar doğrudan mahkemeye açılır. Bununla birlikte taraflar, anlaşma zeminini güçlendirmek için ihtiyari arabuluculuğa başvurabilir. Ayrıca boşanmanın kesinleşmesinden sonra mal rejiminin tasfiyesinden doğan alacaklar ihtiyari arabuluculuğa elverişlidir.

Bir Dava Nasıl İlerler?

Süreç genel olarak şu adımlardan oluşur: dava dilekçesinin hazırlanması, karşı tarafın cevabı, delillerin (tanık, belge, bilirkişi) toplanması, duruşmalar ve mahkemenin kararı. Karara katılmıyorsanız istinaf ve gerekirse temyiz yolu açıktır. Süreler kısa ve kesin olduğundan, her adımın zamanında atılması sonucu doğrudan etkiler.

Temsil Sürecinde Ne Yapıyoruz?

Hukukçular Evi olarak; anlaşmalı ve çekişmeli boşanma davaları, nafaka ve tazminat talepleri, mal rejiminin tasfiyesi, velayet ve koruma tedbirleri dâhil aile hukukunun tüm aşamalarında çözüm odaklı hukuki destek sunuyoruz. Dosyanın baştan doğru kurgulanması, dilekçelerin titizlikle hazırlanması ve duruşmalarda temsil; davanın hem süresini hem de sonucunu etkiler. Aile davaları hukuki olduğu kadar duygusal da olduğundan, süreci anlaşılır biçimde açıklayıp her aşamada yanınızda oluyoruz.

Bu sayfa genel bilgilendirme amaçlıdır; her dosyanın kendine özgü koşulları bulunduğundan, somut durumunuza ilişkin değerlendirme için güncel mevzuat ve uzman hukuki görüş esas alınmalıdır.

Sıkça Sorulan Sorular

Anlaşmalı boşanma ile çekişmeli boşanma arasındaki fark nedir?

Anlaşmalı boşanmada eşler; boşanma, velayet, nafaka ve mal paylaşımı gibi tüm konularda bir protokolde uzlaşır ve evlilik en az bir yıl sürmüşse tek celsede sonuç alınabilir. Çekişmeli boşanmada ise taraflar anlaşamaz; sebeplerin ispatı ve deliller üzerinden yargılama yapılır ve süreç daha uzun sürer.

Boşanmada hangi nafaka türleri talep edilebilir?

Yargılama sürerken tedbir nafakası, boşanma sonrası ekonomik olarak zorlanacak eş için yoksulluk nafakası ve çocuklar için iştirak nafakası talep edilebilir. Miktar; tarafların gelir durumu, ihtiyaçlar ve kusur gibi ölçütlere göre belirlenir.

Boşanmada mallar nasıl paylaşılır?

Yasal mal rejimi olan edinilmiş mallara katılma rejiminde, kural olarak evlilik birliği içinde edinilen mallar tasfiye edilerek paylaşılır. Evlilik öncesi mallar ile miras ve bağış yoluyla edinilen kişisel mallar bu paylaşımın dışında tutulur.

Velayet neye göre belirlenir?

Velayette esas olan çocuğun üstün yararıdır. Çocuğun yaşı, ihtiyaçları, ebeveynlerle ilişkisi ve bakım koşulları birlikte değerlendirilir. Velayeti alamayan ebeveyne ise çocukla kişisel ilişki (görüşme) hakkı tanınır.

Şiddet veya tehdit altındaysam ne yapabilirim?

6284 sayılı Kanun kapsamında hızlı koruma tedbirleri talep edilebilir; uzaklaştırma, konuta yaklaşmama ve iletişim kurmama gibi tedbirler mahkemece kısa sürede verilebilir. Acil durumlarda kolluğa ve ilgili birimlere başvurulması önemlidir.

Yurt dışında verilen boşanma kararı Türkiye’de geçerli midir?

Yabancı mahkemece verilen boşanma kararının Türkiye’de hüküm doğurması için tanıma ve tenfiz davası açılması gerekir. Bu dava sonuçlanmadan yabancı karar, nüfus kayıtlarına doğrudan işlenmez.

📚 İlgili Rehberler