Bir kişinin ölüm tehlikesi içinde kaybolması veya uzun süre kendisinden haber alınamaması hâlinde gaiplik kararı verilebilir. Peki gaip kişinin eşi yeniden evlenmek isterse ne yapmalıdır? Yanıt TMK m. 131’dedir.
Gaiplik Kararı Evliliği Sona Erdirir mi?
Hayır. Gaiplik kararı, gaip kişinin evliliğini kendiliğinden sona erdirmez. TMK m. 131’e göre gaipliğine karar verilen kişinin eşi, mahkemece evliliğin feshine karar verilmedikçe yeniden evlenemez. Yani evliliğin sona ermesi için ayrı ve açık bir talep gerekir.
Feshi Talep Hakkı Kime Aittir?
Evliliğin feshini isteme hakkı gaibin eşine aittir. Eş dilerse feshi hiç talep etmeyebilir; bu hâlde evlilik devam eder ve eş, gaip eşine mirasçı olmayı sürdürür. Karar tümüyle eşin tercihine bırakılmıştır.
İki Yol: Gaiplikle Birlikte ya da Ayrı Dava
Eş, evliliğin feshini iki şekilde isteyebilir: gaiplik başvurusuyla birlikte ya da ayrıca açacağı bir dava ile. Bu seçim, görevli ve yetkili mahkemeyi de etkiler.
Görevli ve Yetkili Mahkeme
Fesih talebi gaiplik kararıyla birlikte istenirse, gaiplik bir çekişmesiz yargı işi olduğundan süreç sulh hukuk mahkemesinde yürür. Buna karşılık fesih ayrı bir davayla istenirse, görevli mahkeme aile mahkemesidir ve yetkili mahkeme, TMK m. 131/son uyarınca davacı eşin yerleşim yeri mahkemesidir.
Süre, Harç ve Tescil
Bu dava için herhangi bir hak düşürücü süre öngörülmemiştir; eş istediği zaman başvurabilir. Dava maktu harca tabidir. Verilen fesih kararı kesinleştiğinde nüfus kayıtlarına işlenir ve eşin medeni hâli güncellenir.
Sıkça Sorulan Sorular
Gaip kişi geri dönerse ne olur? Eş evliliği feshettirmemişse evlilik devam ettiğinden, yeniden evlenmeye gerek kalmaz.
Boşanma davası açabilir miyim? Açılmış bir boşanma davasında eşin gaip olması farklı usul sonuçları doğurur; gaiplik temelinde çözüm, evliliğin feshi yoludur.
Doğrudan fesih davası açabilir miyim? Henüz gaiplik kararı yoksa, mahkeme önce gaiplik koşullarını değerlendirir, sonra şartları varsa fesih yoluna gidilir.
Gaiplik ve evliliğin feshi, usulü ve yetkisi kolayca karıştırılan teknik bir konudur. Doğru yolu seçmek ve süreci hızlandırmak için bir avukattan destek almak yararlı olur.
Gaiplik ve evliliğin feshi dosyanızı birlikte planlayalım
Hukukçular Evi Ankara olarak yanınızdayız.
İki Ayrı Karar, Tek Strateji: Gaiplik + Fesih
Uygulamadaki en yaygın hata, gaiplik kararının evliliği de bitirdiğinin sanılmasıdır. Oysa kanun iki ayrı hukuki sonucu ayrı taleplere bağlar: gaiplik kişinin hukuki varlığına ilişkin sonuç doğurur; evliliğin feshi ise sağ kalan eşin ayrıca talep etmesi gereken bağımsız bir karardır. Doğru strateji, iki talebin tek dilekçede birleştirilmesidir — aksi hâlde ikinci bir dava turu kaçınılmaz olur.
Sürecin Yol Haritası
1. Şart tespiti: Ölüm tehlikesi içinde kayboluş (en az 1 yıl) veya haber alamama (son haberden en az 5 yıl) hâlinin belgelenmesi. 2. Başvuru ve ilan: Mahkemenin ilan süreci — gaip hakkında bilgi verilmesi için bekleme dönemi. 3. Karar: Gaiplik + (talep hâlinde) evliliğin feshi. 4. Sonrası: Nüfus tescili, mal rejimi tasfiyesi ve miras işlemleri; mirasın teminat karşılığı teslimi rejimi. Her aşamada belge disiplini, dosyanın süresini belirler.
Yeniden evlenme yolunu hukuken güvenceye alalım
Hukukçular Evi Ankara olarak yanınızdayız.
📚 İlgili Rehberler
Sıkça Sorulan Sorular
Gaiplik kararı için hangi şartlar aranır?
TMK uyarınca iki hâl vardır: kişinin ölüm tehlikesi içinde kaybolması hâlinde tehlikeden itibaren en az 1 yıl, kendisinden uzun süre haber alınamaması hâlinde ise son haber tarihinden itibaren en az 5 yıl geçmiş olmalıdır. Mahkeme, karar öncesinde ilan yoluyla bilgi toplama süreci yürütür.
Gaiplik kararı evliliği kendiliğinden bitirir mi?
Hayır — kritik nokta budur: gaiplik kararı tek başına evliliği sona erdirmez. Sağ kalan eşin, evliliğin feshini ayrıca mahkemeden istemesi gerekir; bu talep gaiplik başvurusuyla birlikte veya sonradan ayrı dava ile ileri sürülebilir.
Evliliğin feshi kararının sonuçları nelerdir?
Fesih kararıyla evlilik geleceğe etkili biçimde sona erer; eş yeniden evlenme ehliyeti kazanır. Mal rejiminin tasfiyesi ve mirasa ilişkin sonuçlar da bu çerçevede gündeme gelir ve dosya bazında planlanmalıdır.
Gaip geri dönerse ne olur?
Gaipliğine karar verilen kişi dönerse nüfus kaydı düzeltilir; ancak fesih kararıyla sona ermiş evlilik kendiliğinden canlanmaz. Malvarlığı yönünden, mirası teminat karşılığı teslim almış olanların iade yükümlülükleri devreye girer.
Dava nerede açılır, süreç ne kadar sürer?
Gaiplik ve evliliğin feshi talepleri, kanundaki yetki kurallarına göre görevli mahkemede görülür; ilan süreçleri nedeniyle gaiplik dosyaları doğası gereği aylar süren bir takvime yayılır. Belgelendirme (son haber, arama kayıtları, resmi yazışmalar) süreci hızlandıran ana unsurdur.
