Vasiyetname, kişinin ölümünden sonra malvarlığının nasıl paylaşılacağını kendi iradesiyle belirlemesini sağlayan en önemli araçtır. Ancak vasiyetname, geçerli olabilmesi için kanunun öngördüğü şekil şartlarına uygun düzenlenmelidir; aksi halde iptal edilebilir. Bu rehberde geçerli bir vasiyetnamenin nasıl yazılacağını, türlerini ve sınırlarını TMK ışığında açıklıyoruz.
Vasiyetname Nedir?
Vasiyetname, kişinin (vasiyetçinin) ölümünden sonra hüküm doğurmak üzere, malvarlığı ve diğer konularda iradesini açıkladığı tek taraflı bir ölüme bağlı tasarruftur. Miras bırakan, vasiyetnameyle mirasçı atayabilir, belirli mal bırakabilir (muayyen mal vasiyeti), vasiyeti yerine getirme görevlisi tayin edebilir. Vasiyetname her zaman geri alınabilir veya değiştirilebilir.
Vasiyetname Yapma Ehliyeti
Vasiyetname yapabilmek için ayırt etme gücüne sahip ve 15 yaşını doldurmuş olmak gerekir. Yani küçükler bakımından diğer hukuki işlemlerden farklı, özel bir yaş sınırı vardır. Ayırt etme gücünden yoksun (örneğin akıl hastalığı nedeniyle) kişilerin yaptığı vasiyetname geçersizdir. Ehliyet, vasiyetnamenin yapıldığı anda mevcut olmalıdır.
Üç Vasiyetname Türü (TMK 531 vd.)
Türk Medeni Kanunu üç tür vasiyetname öngörür: resmî vasiyetname (noter, sulh hâkimi veya yetkili memur huzurunda), el yazılı vasiyetname (tamamen vasiyetçinin el yazısıyla) ve sözlü vasiyetname (yalnızca olağanüstü durumlarda). Her türün ayrı şekil şartları vardır ve bu şartlara uyulmaması vasiyetnamenin iptaline yol açabilir.
1. Resmî Vasiyetname (TMK 532)
Resmî vasiyetname, iki tanığın katılmasıyla noter, sulh hâkimi veya yetkili memur tarafından düzenlenir. Vasiyetçi arzusunu memura bildirir, memur yazar veya yazdırır ve vasiyetçiye okuması için verir; ardından tanıklar huzurunda imzalanır. En güvenli vasiyetname türüdür; çünkü resmî makam ve tanık güvencesi vardır, kaybolma/sahtelik riski en düşüktür. Okuma yazma bilmeyenler de resmî vasiyetname yapabilir.
2. El Yazılı Vasiyetname (TMK 538)
El yazılı vasiyetname, baştan sona vasiyetçinin kendi el yazısıyla yazılmalı; ayrıca düzenleme tarihi (yıl, ay, gün) ve imza da el yazısıyla atılmalıdır. Bilgisayar çıktısı, daktilo veya başkasının yazması bu vasiyetnameyi geçersiz kılar. En kolay ve masrafsız türdür ama şekil hatası (tarih eksikliği gibi) ve kaybolma riski yüksektir. İstenirse notere, sulh hâkimine veya yetkili memura tevdi edilebilir (ispat kolaylığı için).
3. Sözlü Vasiyetname (TMK 539)
Sözlü vasiyetname, yalnızca olağanüstü durumlarda (yakın ölüm tehlikesi, ulaşımın kesilmesi, hastalık, savaş gibi) ve başka türde vasiyetname yapma imkânı yoksa başvurulabilen istisnai bir türdür. Vasiyetçi son arzularını iki tanığa anlatır; tanıklar bunu bir belgeye geçirip mahkemeye verir. Vasiyetçi sonradan diğer türde vasiyetname yapma imkânına kavuşursa, sözlü vasiyetname belirli bir süre sonra geçerliliğini yitirir.
Saklı Pay Sınırı
Vasiyetname yaparken en önemli sınır saklı paydır. Miras bırakan, altsoy, eş ve ana-babanın saklı payına dokunamaz; vasiyetname bu payları zedelerse, ihlal edilen kısım tenkis davasıyla indirilebilir. Yani malvarlığının tamamını dilediğinize bırakmak isteseniz bile, saklı paylı mirasçılar varsa onların payı korunur. Bu yüzden vasiyetname düzenlerken saklı pay hesabı yapılmalıdır.
Vasiyetnamenin İptali (TMK 557-559)
Şekil şartlarına aykırı, ehliyetsizlik döneminde veya irade sakatlığı (hile, tehdit, yanılma) ile yapılan vasiyetname iptal davasına konu olabilir. İptal davası, vasiyetnameyi ve iptal sebebini öğrenmeden itibaren 1 yıl ve her hâlde vasiyetnamenin açılmasından itibaren 10 yıl içinde açılmalıdır. İlgili (menfaati olan) mirasçılar bu davayı açabilir. Geçerli bir vasiyetname için şekil şartlarına titizlikle uymak, sonradan iptal riskini azaltır.
Sıkça Sorulan Sorular
Geçerli bir vasiyetname için yaş şartı nedir?
Vasiyetname yapabilmek için ayırt etme gücüne sahip ve 15 yaşını doldurmuş olmak gerekir. Ayırt etme gücünden yoksun kişilerin yaptığı vasiyetname geçersizdir.
Kaç tür vasiyetname vardır?
Üç tür vardır (TMK 531 vd.): resmî vasiyetname (noter/sulh hâkimi/memur + 2 tanık), el yazılı vasiyetname (tamamen el yazısı + tarih + imza) ve sözlü vasiyetname (yalnızca olağanüstü durumlarda).
El yazılı vasiyetname nasıl geçerli olur?
Baştan sona vasiyetçinin el yazısıyla yazılmalı; düzenleme tarihi (yıl-ay-gün) ve imza da el yazısıyla atılmalıdır (TMK 538). Bilgisayar çıktısı veya başkasının yazması geçersizdir.
En güvenli vasiyetname türü hangisidir?
Resmî vasiyetname (TMK 532). İki tanık huzurunda noter/sulh hâkimi/yetkili memur tarafından düzenlendiğinden, kaybolma ve sahtelik riski en düşük türdür. Okuma yazma bilmeyenler de yapabilir.
Vasiyetnameyle tüm malımı dilediğime bırakabilir miyim?
Hayır, saklı pay sınırı vardır. Altsoy, eş ve ana-babanın saklı payına dokunamazsınız; vasiyetname bu payları zedelerse ihlal edilen kısım tenkis davasıyla indirilebilir.
Vasiyetname hangi sürede iptal davasına konu olur?
Şekil hatası, ehliyetsizlik veya irade sakatlığı varsa; iptal sebebini öğrenmeden itibaren 1 yıl ve her hâlde vasiyetnamenin açılmasından itibaren 10 yıl içinde iptal davası açılabilir (TMK 559).
Vasiyetname düzenleme ve geçerlilik konusunda uzman desteği alın
Hukukçular Evi uzman avukat kadrosuyla yanınızda.
