Yaşlı veya bakıma muhtaç bir kişi, kendisine ölene kadar bakacak birine malvarlığını (örneğin evini) devretmek isteyebilir. “Ölünceye kadar bakma sözleşmesi” bu ihtiyacı karşılayan özel bir sözleşmedir: bir taraf bakım ve gözetim sağlar, diğer taraf karşılığında bir malvarlığı değeri (genellikle taşınmaz) devreder. Bu rehberde ölünceye kadar bakma sözleşmesini TMK ışığında açıklıyoruz.
10 Saniyede Hukuk · Miras Hukuku
Bakım karşılığı ev devri geçerli mi?
Bu soruya dair kısa bilgilendirme videosunu izleyebilir, ayrıntılı açıklamayı aşağıdaki rehberde bulabilirsiniz. Video genel bilgilendirme amaçlıdır; somut olayınız için avukata danışınız.
Ölünceye Kadar Bakma Sözleşmesi Nedir?
Ölünceye kadar bakma sözleşmesi (TMK 611), bir kişinin (bakım alacaklısı) ölümüne kadar bakılıp gözetilmesi karşılığında, bakım borçlusuna bir malvarlığı değeri (genellikle bir taşınmaz) devretmeyi taahhüt ettiği sözleşmedir. Bakım borçlusu; barınma, beslenme, sağlık, gözetim gibi ihtiyaçları karşılamayı üstlenir. Sözleşme, tarafların ölümüne kadar süren karşılıklı bir ilişki kurar.
Tarafların Yükümlülükleri
Bakım borçlusu; bakım alacaklısını ailesi gibi kabul ederek ona barınma, beslenme, giyim, hastalıkta bakım ve gözetim sağlar. Bakım alacaklısı ise karşılığında bir taşınmaz veya başka bir malvarlığı değerini devreder. Devredilen taşınmaz tapuda bakım borçlusuna geçer; ancak bakım alacaklısı lehine genellikle kaydi haklar (örneğin oturma hakkı veya satış/devir yasağı şerhi) konulabilir.
Resmî Şekil Şartı: Zorunlu
Ölünceye kadar bakma sözleşmesi, geçerli olabilmesi için miras sözleşmesi şeklinde, resmî şekilde yapılmalıdır. Yani noter veya sulh hâkimi (resmî memur) önünde, iki tanığın katılımıyla düzenlenmelidir. Adi yazılı (elden) yapılan sözleşme geçersizdir. Bu sıkı şekil şartı, hem tarafları hem de diğer mirasçıları korur. Taşınmaz devri ayrıca tapuda gerçekleştirilir.
Mirastan Farkı: İvazlı (Karşılıklı) İşlem
Ölünceye kadar bakma sözleşmesi, bir bağış veya vasiyet değildir; ivazlı (karşılıklı) bir işlemdir. Bakım borçlusu, devraldığı malı “bedava” almaz; karşılığında bakım borcu yüklenir. Bu yön, sözleşmeyi muris muvazaasından (mal kaçırma) ayırır: gerçek ve fiilen yerine getirilen bir bakım ilişkisi varsa, işlem geçerlidir. Ancak bakım hiç sağlanmadan, sadece mal kaçırmak için yapılmışsa, diğer mirasçılar dava açabilir.
Diğer Mirasçıların Hakları: Tenkis ve İptal
Ölünceye kadar bakma sözleşmesi gerçek bir bakım ilişkisine dayanmıyorsa veya saklı payı ihlal ediyorsa, diğer mirasçılar dava açabilir. Eğer sözleşme aslında gizli bir bağışsa (muvazaalı), tapu iptali ve tescil davası gündeme gelir. Sözleşme gerçek olmakla birlikte saklı payı zedeliyorsa, saklı paylı mirasçılar tenkis davası açabilir. Yani bu sözleşme, diğer mirasçıların denetimine açıktır.
Sözleşmenin Sona Ermesi
Sözleşme, kural olarak bakım alacaklısının ölümüyle sona erer. Ancak taraflar yükümlülüklerini yerine getirmezse, sözleşme feshedilebilir. Örneğin bakım borçlusu bakım borcunu yerine getirmiyorsa, bakım alacaklısı sözleşmeyi feshedip devrettiği malı geri isteyebilir. Edimler arasında önemli dengesizlik veya bakımın imkânsız hale gelmesi gibi durumlarda da fesih/uyarlama gündeme gelebilir.
Sözleşme Yapılırken Dikkat Edilecekler
Bu sözleşmede en önemli nokta, resmî şekle uymak ve bakım ilişkisinin gerçek olmasıdır. Ayrıca bakım alacaklısı, devrettiği taşınmaz üzerine lehine oturma hakkı veya devir yasağı şerhi koydurarak kendini güvenceye alabilir. Diğer mirasçıların ileride açabileceği davaları önlemek için, sözleşmenin gerçek bir bakım amacına dayandığının belgelenmesi (tanık, harcama kayıtları vb.) yararlı olur.
Sıkça Sorulan Sorular
Ölünceye kadar bakma sözleşmesi nedir?
Bir kişinin ölümüne kadar bakılıp gözetilmesi karşılığında, bakım borçlusuna bir malvarlığı (genellikle taşınmaz) devretmeyi taahhüt ettiği ivazlı sözleşmedir (TMK 611).
Bu sözleşme hangi şekilde yapılmalı?
Miras sözleşmesi şeklinde, resmî şekilde yapılmalıdır: noter veya sulh hâkimi (resmî memur) önünde, iki tanığın katılımıyla. Adi yazılı (elden) sözleşme geçersizdir.
Bakım borçlusunun yükümlülükleri nelerdir?
Bakım alacaklısına barınma, beslenme, giyim, hastalıkta bakım ve gözetim sağlamayı üstlenir; onu ailesi gibi kabul eder. Karşılığında devredilen taşınmaz tapuda kendisine geçer.
Ölünceye kadar bakma sözleşmesi mal kaçırma sayılır mı?
Gerçek ve fiilen yerine getirilen bir bakım ilişkisi varsa geçerli ve ivazlı bir işlemdir; mal kaçırma değildir. Ancak bakım hiç sağlanmadan sadece mal kaçırmak için yapılmışsa, muvazaa nedeniyle dava açılabilir.
Diğer mirasçılar bu sözleşmeye itiraz edebilir mi?
Evet. Sözleşme gizli bir bağışsa (muvazaalı) tapu iptali ve tescil davası; gerçek olmakla birlikte saklı payı zedeliyorsa tenkis davası açılabilir.
Bakım sağlanmazsa ne olur?
Bakım borçlusu yükümlülüğünü yerine getirmezse, bakım alacaklısı sözleşmeyi feshedip devrettiği malı geri isteyebilir. Bakımın imkânsızlaşması gibi durumlarda fesih/uyarlama gündeme gelebilir.
Ölünceye kadar bakma sözleşmesi veya iptali konusunda uzman desteği alın
Hukukçular Evi uzman avukat kadrosuyla yanınızda.
İlgili Rehberler
