Miras: En Çok Sorulan 100 Soru ve Kısa Cevapları (2026) — TMK, VİVK, HMK ve Arabuluculuk Kanunu Dayanaklarıyla

Bu rehber miras hakkında en çok sorulan 100 soruya kanun maddesine dayanan kısa cevaplar verir. Temel kurallar şunlardır: miras ölümle açılır ve mirasçılar mirası haklar ve borçlarla birlikte kendiliğinden kazanır (TMK m.575, m.599); çocuklar, kız veya erkek, eşit mirasçıdır ve eş, çocuklarla birlikte mirasın dörtte birini alır (TMK m.495, m.499); altsoyun saklı payı yasal payının yarısıdır, kardeşlerin saklı payı yoktur (TMK m.506); borca batık miras üç ay içinde reddedilebilir, ölüm anında borca batıklık açıksa miras hükmen reddedilmiş sayılır (TMK m.605-606); paylaşmada anlaşma yoksa önce arabulucuya, sonra sulh hukuk mahkemesine gidilir (TMK m.642; 6325 s. K. m.18/B).

Sorunuz bu listede yoksa veya cevabın sizin dosyanızda nasıl uygulanacağını öğrenmek istiyorsanız Hukukçular Evi Ankara’ya 0554 648 37 15 numaralı telefondan ulaşabilirsiniz. Terimlerin anlamı için Miras Hukuku Sözlüğü sayfamıza, bütün miras rehberlerimiz için Miras Hukuku Rehberi sayfamıza bakabilirsiniz.

İçindekiler

• Bu rehber nasıl kullanılır?
• Ölümden Sonra İlk Adımlar (1-8)
• Kimler Mirasçı Olur, Paylar Nasıl Hesaplanır? (9-20)
• Vasiyetname ve Saklı Pay (21-32)
• Mirasın Reddi (33-42)
• Tereke Borçları ve Sorumluluk (43-48)
• Veraset İlamı, Tapu, Banka ve Vergi (49-58)
• Miras Ortaklığı ve Paylaşma (59-72)
• Mal Kaçırma: Muvazaa, Tenkis ve Denkleştirme (73-82)
• Miras Davaları: Mahkeme, Süre ve Usul (83-92)
• Özel Durumlar (93-100)
• Kritik süreler tablosu
• Adım adım yol haritası
• Sık yapılan hatalar

Bu Rehber Nasıl Kullanılır?

Sorular, bir miras dosyasının doğal sırasına göre dizilmiştir: ölümden sonraki ilk adımlar, kimlerin mirasçı olduğu, vasiyetname ve saklı pay, mirasın reddi, borçlar, belge ve vergi işlemleri, paylaşma, mal kaçırma, davalar ve özel durumlar. Her cevap, dayandığı kanun maddesiyle birlikte verilir; konunun ayrıntısı için bölüm girişlerindeki ve cevaplardaki bağlantılara bakabilirsiniz. Belirli bir terimin anlamını arıyorsanız Miras Hukuku Sözlüğü sayfamız daha hızlı sonuç verir.

Ölümden Sonra İlk Adımlar

İlk günlerde yapılan işlemler, özellikle borçlu bir terekede, sonraki bütün seçenekleri belirler. Vefat sonrası belge ve süreler için veraset ilamı rehberimize bakabilirsiniz.

1. Bir yakınım vefat etti; miras için ilk ne yapmalıyım?

Önce kimlerin mirasçı olduğunu gösteren mirasçılık belgesini alın (TMK m.598) ve terekenin, özellikle borçların durumunu öğrenin. Borç ihtimali varsa üç aylık ret süresi içinde tereke mallarını kullanmaktan, satmaktan veya gizlemekten kaçının; bu davranışlar ret hakkını kaybettirebilir (TMK m.606, m.610). Bir vasiyetname bulunursa hemen sulh hâkimine teslim edin (TMK m.595).

2. Miras ne zaman açılır?

Miras, miras bırakanın ölümüyle açılır (TMK m.575). Kimin mirasçı olduğu ve payların ne olduğu bu ana göre belirlenir; eski tarihli ölümlerde o tarihte yürürlükte olan hükümler uygulanır (4722 s. K. m.17).

3. Mirasçı olmak için bir başvuru yapmam gerekir mi?

Hayır. Mirasçılar mirası ölümle birlikte, kanun gereğince ve bir bütün olarak kazanır; haklarla birlikte borçlar da kendiliğinden geçer (TMK m.599). Mirasçılık belgesi bu sıfatı doğurmaz, yalnızca ispat eder.

4. Miras nerede açılır, miras davaları nerede görülür?

Miras, miras bırakanın son yerleşim yerinde açılır; iptal, tenkis, paylaştırma ve miras sebebiyle istihkak davaları bu yer mahkemesinde görülür (TMK m.576). Taşınmazın tapusuna yönelik davalarda ise taşınmazın bulunduğu yer mahkemesi kesin yetkilidir (HMK m.12).

5. Ölen kişinin borçlarını nasıl öğrenebiliriz?

Ret hakkı olan her mirasçı, bir ay içinde sulh mahkemesinden resmî defter tutulmasını isteyebilir; mahkeme alacaklıları ve borçluları ilanla çağırır (TMK m.619, m.621). Mirasçılardan biri ölümden itibaren bir ay içinde terekenin yazımını da isteyebilir (TMK m.590). Ön değerlendirme için tereke borca batıklık testi aracımızı kullanabilirsiniz.

6. Evde vasiyetname bulduk; ne yapmalıyız?

Vasiyetname, geçerli olup olmadığına bakılmaksızın hemen sulh hâkimine teslim edilmelidir; teslim etmeyen, doğacak zarardan sorumludur (TMK m.595). Sulh hâkimi vasiyetnameyi bir ay içinde açar, ilgililere okur ve ilgili kısımlarını hak sahiplerine tebliğ eder (TMK m.596-597). Ayrıntılar için vasiyetnamenin açılması yazımıza bakabilirsiniz.

7. Cenaze masraflarını ödeyen mirasçı bunu terekeden geri alabilir mi?

Kanun cenaze giderlerini, tasarruf edilebilir kısmın hesabında terekeden indirilen kalemler arasında sayar (TMK m.507). Bu nedenle uygun ölçüdeki cenaze giderleri terekenin yükü olarak kabul edilir; bunu kendi cebinden ödeyen mirasçı, paylaşmada bu tutarın hesaba katılmasını isteyebilir.

8. Ölenle birlikte yaşayanların bir hakkı var mı?

Miras bırakanla birlikte yaşayan ve onun tarafından bakılan kişiler, ölümden itibaren üç aylık bakım ve geçim giderlerinin terekeden karşılanmasını isteyebilir (TMK m.645). Tereke mühürlense bile bu kişilerin ihtiyaç duyduğu eşya ve konutun oturmaları için zorunlu bölümleri mühürlenmez (TMK m.591).

Kimler Mirasçı Olur, Paylar Nasıl Hesaplanır?

Vasiyetname yoksa miras kanundaki sıraya göre paylaşılır. Payınızı hesaplamak için miras payı hesaplama aracımızı, zümre sisteminin ayrıntıları için yasal mirasçılık rehberimizi kullanabilirsiniz.

9. Kimler yasal mirasçıdır?

Altsoy (çocuklar ve torunlar), ana-baba ve onların altsoyu (kardeşler, yeğenler), büyük ana-babalar ve onların altsoyu, sağ kalan eş, evlatlık ve hiç mirasçı yoksa Devlet (TMK m.495-501). Önceki zümrede mirasçı varsa sonraki zümre mirasçı olamaz.

10. Çocukların miras payı nasıl hesaplanır?

Eş yoksa terekenin tamamı çocuklar arasında eşit bölünür. Eş varsa eş dörtte birini alır, kalan dörtte üç çocuklar arasında eşit paylaşılır (TMK m.495, m.499). Miras bırakandan önce ölmüş bir çocuğun payı onun çocuklarına geçer.

11. Eşin miras payı ne kadardır?

Eş, altsoyla birlikte mirasın 1/4’ünü, ana-baba zümresiyle birlikte 1/2’sini, büyük ana-babalar ve onların çocuklarıyla birlikte 3/4’ünü alır; bunlar da yoksa mirasın tamamı eşe kalır (TMK m.499). Bundan önce mal rejimi tasfiye edilir ve eş katılma alacağını ayrıca alır (TMK m.236). Ayrıntılar için eşin miras payı tablosu sayfamıza bakabilirsiniz.

12. Çocuğu olmayan evli birinin mirası kime kalır?

Ana-babası veya onların altsoyu varsa eş mirasın yarısını, ana-baba zümresi kalan yarısını alır; ana ve baba eşit pay alır, önce ölmüş olanın yerini kendi altsoyu alır (TMK m.496, m.499).

13. Kardeşler mirasçı olur mu?

Miras bırakanın altsoyu yoksa ve ana veya babası ondan önce ölmüşse, ölen ebeveynin payı halefiyet yoluyla kardeşlere geçer (TMK m.496). Kardeşlerin saklı payı yoktur; miras bırakan vasiyetnameyle onları tamamen dışarıda bırakabilir (TMK m.506). Ayrıntılar için kardeşler arası miras paylaşımı rehberimize bakabilirsiniz.

14. Torunlar dedelerine mirasçı olur mu?

Torunlar, kendi anne veya babaları miras bırakandan önce ölmüşse onların yerine geçerek mirasçı olur (TMK m.495/3). Anne veya babaları sağsa, torunlar dedelerinin mirasçısı olmaz.

15. Kız çocuğu ile erkek çocuğun payı eşit mi?

Evet. Çocuklar eşit olarak mirasçıdır; evlilik, soyadı veya nüfus kaydının yeri bu payı etkilemez (TMK m.495/2). Ayrıntılar için kız çocuğunun miras hakkı rehberimize bakabilirsiniz.

16. Evlatlık mirasçı olur mu?

Evet. Evlatlık ve altsoyu, evlat edinene kan hısımı gibi mirasçı olur ve kendi ailesindeki mirasçılığı da sürer. Buna karşılık evlat edinen ve hısımları evlatlığa mirasçı olmaz (TMK m.500).

17. Evlilik dışı doğan çocuk babasına mirasçı olur mu?

Soybağı tanıma veya hâkim hükmüyle kurulmuşsa, evlilik dışı çocuk baba yönünden evlilik içi hısımlar gibi mirasçı olur (TMK m.498). Soybağı kurulmamışsa önce babalık davası gerekir. Ayrıntılar için evlilik dışı çocuğun miras hakkı yazımıza bakabilirsiniz.

18. Boşanmış eş mirasçı olur mu?

Hayır. Boşanan eşler birbirinin yasal mirasçısı olamaz ve boşanmadan önce yapılan ölüme bağlı tasarruflardaki haklarını, aksi anlaşılmadıkça kaybeder. Boşanma davası sürerken eş ölür, mirasçılardan biri davaya devam eder ve sağ kalan eşin kusuru ispatlanırsa aynı sonuç doğar (TMK m.181).

19. Dinî nikâhlı eş mirasçı olur mu?

Hayır. Mirasçı olan sağ kalan eş, evlendirme memuru önünde resmî olarak evlenen eştir; evlenmenin geçerliliği dinî törene bağlı değildir ve dinî tören resmî evlenmenin yerini tutmaz (TMK m.142-143, m.499). Dinî nikâhlı birlikteliğe mal bırakmak için, saklı paylar korunarak, vasiyetname yapılması gerekir.

20. Üvey çocuk mirasçı olur mu?

Hayır. Üvey çocuk ile üvey ebeveyn arasında kayın hısımlığı vardır ve bu hısımlık mirasçılık doğurmaz (TMK m.18, m.495-500). Üvey çocuğun mirasçı olması için evlat edinilmesi veya vasiyetname gerekir. Ayrıntılar için üvey anne ve babanın hakları yazımıza bakabilirsiniz.

Vasiyetname ve Saklı Pay

Miras bırakan, saklı payları aşmamak kaydıyla mirasını dilediğine bırakabilir. Vasiyetname metni için vasiyetname örneği, iptal davası için vasiyetnamenin iptali rehberimize bakabilirsiniz.

21. Babam vasiyetle her şeyini bir kardeşime bırakabilir mi?

Saklı paylı mirasçısı bulunan miras bırakan, mirasının yalnızca saklı paylar dışında kalan kısmında tasarruf edebilir (TMK m.505). Saklı payı zedelenen mirasçı, tasarrufun aşan kısmı için tenkis davası açabilir (TMK m.560).

22. Saklı pay oranları nelerdir?

Altsoy için yasal miras payının yarısı, ana ve babanın her biri için dörtte biri; sağ kalan eş için altsoy veya ana-baba zümresiyle birlikte mirasçı olduğunda yasal payın tamamı, diğer hâllerde dörtte üçü (TMK m.506). Ayrıntılar için saklı pay oranları rehberimize bakabilirsiniz.

23. Kardeşlerin saklı payı var mı?

Hayır. Kardeşlerin saklı payı 4/5/2007 tarihli 5650 sayılı Kanunla kaldırılmıştır (TMK m.506). Kardeşler, miras bırakanın altsoyu yoksa yasal mirasçıdır; ancak miras bırakan vasiyetnameyle onları mirastan tamamen dışarıda bırakabilir.

24. Vasiyetname türleri nelerdir?

Vasiyet resmî şekilde, miras bırakanın el yazısıyla veya olağanüstü durumlarda sözlü olarak yapılabilir (TMK m.531). Resmî vasiyetname iki tanıkla resmî memur önünde, el yazılı vasiyetname baştan sona miras bırakanın el yazısıyla, tarih ve imza içerecek şekilde yapılır (TMK m.532, m.538). Karşılaştırma için vasiyetname türleri sayfamıza bakabilirsiniz.

25. El yazılı vasiyetname noterde yapılmazsa geçerli olur mu?

Evet. El yazılı vasiyetnamenin yıl, ay ve gün gösterilerek baştan sona miras bırakanın el yazısıyla yazılıp imzalanması yeterlidir; notere veya sulh hâkimine bırakılması isteğe bağlıdır (TMK m.538).

26. Vasiyetname yapmak için kaç yaşında olmak gerekir?

Vasiyet için ayırt etme gücüne sahip olmak ve on beş yaşını doldurmak yeterlidir. Miras sözleşmesi için ise ayırt etme gücü, erginlik ve kısıtlı olmamak gerekir (TMK m.502-503).

27. Vasiyetnameden dönülebilir mi?

Evet. Miras bırakan yeni bir vasiyetname yaparak, vasiyetnameyi yok ederek veya önceki vasiyetnameyle bağdaşmayan yeni bir tasarrufta bulunarak her zaman dönebilir (TMK m.542-544).

28. Vasiyetnameye itiraz ile iptal davası arasındaki fark nedir?

İtiraz, vasiyetnamenin bildiriminden itibaren bir ay içinde sulh mahkemesine yapılır ve yalnızca lehdara belge verilmesini engeller (TMK m.598/2). Vasiyetnameyi geçersiz kılmak için ayrıca iptal davası açılmalıdır (TMK m.557). İtiraz dilekçesi için vasiyetnameye itiraz sayfamıza bakabilirsiniz.

29. Vasiyetname hangi sebeplerle iptal edilir?

Dört sebeple: miras bırakanın tasarruf ehliyetinin bulunmaması, yanılma, aldatma, korkutma veya zorlama, içeriğin hukuka veya ahlâka aykırılığı ve kanundaki şekle uyulmaması (TMK m.557). Güncel kararlar için vasiyetnamenin iptali Yargıtay kararları sayfamıza bakabilirsiniz.

30. Vasiyetnamenin iptali davası ne zamana kadar açılmalı?

Tasarrufu, iptal sebebini ve hak sahibi olduğunuzu öğrendiğiniz tarihten itibaren bir yıl; her hâlde vasiyetnamenin açılmasından itibaren iyiniyetli davalılara karşı on, iyiniyetli olmayanlara karşı yirmi yıl içinde. Hükümsüzlük, def’i yoluyla her zaman ileri sürülebilir (TMK m.559).

31. Bir çocuk mirastan çıkarılabilir mi?

Yalnızca kanundaki iki sebeple: miras bırakana veya yakınlarına karşı ağır suç işlenmesi ya da aile hukukundan doğan yükümlülüklerin önemli ölçüde yerine getirilmemesi (TMK m.510). Sebep tasarrufta belirtilmelidir; itiraz edilirse çıkarmadan yararlanan ispat eder, edemezse çıkarılanın saklı payı korunur (TMK m.512). Ayrıntılar için mirastan çıkarma rehberimize bakabilirsiniz.

32. Mirastan feragat nedir, nasıl yapılır?

Mirasçının, miras bırakan hayattayken onunla yaptığı sözleşmeyle mirasçılıktan vazgeçmesidir (TMK m.528). Resmî vasiyetname şeklinde, resmî memur ve iki tanık önünde yapılmalıdır; adi yazılı bir kâğıt feragat sonucu doğurmaz (TMK m.545). Ayrıntılar için mirastan feragat sözleşmesi yazımıza bakabilirsiniz.

Mirasın Reddi

Ret, borca batık bir terekeden korunmanın temel yoludur; süre ve davranış kuralları sıkıdır. Ayrıntılar için reddi miras rehberimize, Yargıtay’ın güncel yaklaşımı için reddi miras Yargıtay kararları sayfamıza bakabilirsiniz.

33. Reddi miras nedir, nasıl yapılır?

Mirasçının mirası kabul etmediğini sulh mahkemesine sözlü veya yazılı beyanla bildirmesidir. Ret kayıtsız ve şartsız olmalıdır; beyan tutanağa geçirilir ve özel kütüğe yazılır (TMK m.605, m.609).

34. Reddi miras süresi ne kadardır?

Üç ay. Süre, yasal mirasçılar için ölümün öğrenildiği tarihte başlar; mirasçı olunduğu daha sonra öğrenilmişse bu tarih ispat edilebilir. Atanmış mirasçılar için süre, tasarrufun kendilerine resmen bildirilmesiyle başlar (TMK m.606).

35. Üç aylık süre geçtiyse ne olur?

Süresinde reddetmeyen mirasçı mirası kayıtsız şartsız kazanmış olur (TMK m.610). Önemli sebeplerin varlığında sulh hâkimi süreyi uzatabilir veya yeni bir süre tanıyabilir (TMK m.615). Tereke ölüm tarihinde borca batıksa hükmen ret yolu süreye bağlı değildir.

36. Hükmen ret nedir?

Miras bırakanın ölüm tarihinde ödemeden acizinin açıkça belli veya resmen tespit edilmiş olması hâlinde mirasın reddedilmiş sayılmasıdır (TMK m.605/2). Uygulamada asliye hukuk mahkemesinde tereke alacaklılarına karşı tespit davası açılır; Yargıtay bu yolu üç aylık süreye bağlı tutmaz. Dilekçe için mirasın hükmen reddi sayfamıza bakabilirsiniz.

37. Mirası reddedersem babamın borçlarından tamamen kurtulur muyum?

Kural olarak evet. Ancak ödemeden aciz bir miras bırakanın mirasını reddeden mirasçılar, ölümden önceki beş yıl içinde ondan aldıkları ve paylaşmada geri vermekle yükümlü olacakları değer ölçüsünde alacaklılara karşı sorumlu olur; olağan eğitim giderleri ve âdet üzere verilen çeyiz bunun dışındadır (TMK m.618).

38. Reddettiğim pay kime geçer?

Reddeden yasal mirasçının payı, o kişi miras açıldığında sağ değilmiş gibi hak sahiplerine, varsa önce kendi çocuklarına geçer (TMK m.611). Altsoyun tamamı reddederse payları sağ kalan eşe geçer (TMK m.613). Ret, bir kardeşe pay bırakmanın aracı değildir.

39. Bütün mirasçılar mirası reddederse ne olur?

En yakın yasal mirasçıların tamamı reddederse tereke sulh mahkemesince iflas hükümlerine göre tasfiye edilir; artan değerler, mirası reddetmemişler gibi hak sahiplerine verilir (TMK m.612). Mirasçılar, sonra gelen mirasçılara mirası kabul edip etmeyeceklerinin sorulmasını da isteyebilir (TMK m.614).

40. Ret beyanı nereye yapılır, avukat şart mı?

Ret beyanı miras bırakanın son yerleşim yeri sulh mahkemesine sözlü veya yazılı olarak yapılır (TMK m.609). Kanun avukatla temsili zorunlu tutmaz; ancak hükmen ret davası, süre hesabı veya tereke işlemlerine karışma iddiası bulunan dosyalarda hukuki destek almak hak kaybını önler. Süre ve masraf için reddi miras ne kadar sürer yazımıza bakabilirsiniz.

41. Mirası reddedersem ölüm aylığım kesilir mi?

Hayır. Ölüm aylığı sosyal güvenlik mevzuatına göre hak sahiplerine bağlanan bir haktır ve terekeye girmez; şartları taşıyan eş veya çocuk mirası reddetse de aylığı alabilir (5510 s. K. m.34). Ayrıntılar için ölüm aylığı mirasa dahil mi yazımıza bakabilirsiniz.

42. Bankalar babamın kredi kartı borcu için beni arıyor; ödemek zorunda mıyım?

Mirası kazanan mirasçılar tereke borçlarından kişisel ve müteselsil olarak sorumludur (TMK m.599, m.641). Ret süresi dolmadıysa veya tereke borca batıksa, ödeme yapmadan önce ret ya da hükmen ret yolunu değerlendirin; ret süresi içinde tereke mallarıyla işlem yapmak ret hakkını kaybettirebilir (TMK m.610). Ayrıntılar için banka borcu için ödeme baskısı yazımıza bakabilirsiniz.

Tereke Borçları ve Sorumluluk

Mirası kazanan mirasçı, miras bırakanın borçlarından kendi malvarlığıyla da sorumlu olur. Ayrıntılar için babamın borçları bize de geçer mi yazımıza bakabilirsiniz.

43. Mirasçılar ölenin borçlarından sorumlu mu?

Evet. Mirasçılar mirası kazandıklarında miras bırakanın borçlarından kişisel olarak sorumlu olur ve tereke borçlarından alacaklıya karşı müteselsilen sorumludur (TMK m.599, m.641). Bu sorumluluktan kurtulmanın yolları ret, resmî defter ve resmî tasfiyedir.

44. Borçtan yalnızca kendi payım oranında mı sorumluyum?

Alacaklıya karşı hayır: alacaklı borcun tamamını mirasçılardan herhangi birinden isteyebilir; bu sorumluluk, alacaklı borcun bölünmesine rıza göstermemişse paylaşmadan sonra beş yıl sürer (TMK m.641, m.681). Mirasçılar arasında ise aksi kararlaştırılmadıkça her biri borcu miras payı oranında üstlenir ve fazla ödeyen diğerlerine rücu eder (TMK m.682).

45. Babam birine kefil olmuştu; bu borç bize geçer mi?

Kefalet borcu da tereke borcudur ve mirasçılara geçer (TMK m.599). Resmî defter tutulursa kefalet borçları defterde ayrıca gösterilir ve mirasçılar bu borçlardan, tereke iflas hükümlerine göre tasfiye edilseydi kefalet alacaklısına düşecek miktarla sorumlu olur (TMK m.630). Ayrıntılar için kefalet borcunun mirası yazımıza bakabilirsiniz.

46. Resmî defter tutulması ne işe yarar?

Mirasçı, borçların tamamını bilmeden karar vermek zorunda kalmaz. Resmî deftere göre kabul edilen miras, mirasçıya yalnızca deftere yazılmış borçlarla geçer (TMK m.619, m.628). Dilekçe için resmî defter tutulması sayfamıza bakabilirsiniz.

47. Kredi borcu varsa kredi hayat sigortası borcu kapatır mı?

Krediye bağlı bir hayat sigortası varsa ve ölüm poliçe teminatı kapsamındaysa sigorta bedeli kredi borcunun kapatılmasında kullanılabilir; sonuç poliçe şartlarına ve sigortacının incelemesine bağlıdır. Mirasçılar poliçeyi ve sigortacının cevabını öğrenmeden ödeme yapmamalıdır. Ayrıntılar için ölen kişinin kredi borcu yazımıza bakabilirsiniz.

48. Ölenin vergi borçları ve vergi cezaları ne olur?

Vergi ödevleri mirası reddetmemiş mirasçılara geçer ve her mirasçı ölenin vergi borçlarından miras hissesi oranında sorumludur (VUK m.12). Vergi cezası ise ölümle düşer (VUK m.372). Ayrıntılar için vergi ve SGK borçları yazımıza bakabilirsiniz.

Veraset İlamı, Tapu, Banka ve Vergi

Mirasçılık belgesi, tapu ve bankadaki işlemlerin anahtarıdır; vergi yükümlülüğü de bu aşamada doğar. Tapu adımları için tapu miras intikali, vergi hesabı için veraset ve intikal vergisi hesaplama aracımıza bakabilirsiniz.

49. Veraset ilamı nereden alınır?

Mirasçılık belgesi, başvuru üzerine sulh hukuk mahkemesinden veya noterden alınır (TMK m.598/1; Noterlik K. m.71/A). Belge, kimlerin hangi oranda mirasçı olduğunu gösterir.

50. Veraset ilamını noterden mi, mahkemeden mi almalıyım?

Nüfus kayıtları yeterliyse noter belgeyi düzenler. Belgenin verilmesi yargılama gerektiriyorsa, nüfus kayıtları yeterli değilse veya belgeyi yabancılar talep ediyorsa noter belge veremez; bu durumda sulh hukuk mahkemesine başvurulur (Noterlik K. m.71/B).

51. Veraset ilamı yanlış düzenlendiyse ne yapılır?

Mirasçılık belgesinin geçersizliği her zaman ileri sürülebilir ve iptali dava edilebilir (TMK m.598/3). Yargıtay’a göre belge kesin hüküm oluşturmaz. Dava için mirasçılık belgesinin iptali, kararlar için veraset ilamı Yargıtay kararları sayfamıza bakabilirsiniz.

52. Tapu mirasçılar adına nasıl geçer?

Mirasçılar taşınmaz mülkiyetini ölümle, tescilden önce kazanır; ancak taşınmaz üzerinde satış gibi tasarruf işlemleri yapabilmek için mirasçılar adına tapuya tescil (intikal) gerekir (TMK m.705/2).

53. Bankadaki parayı nasıl çekebiliriz?

Bankalar hak sahiplerine ödeme yapmadan önce mirasçılık belgesini ve veraset ve intikal vergisinin ödendiğine dair vergi dairesi yazısını ister (VİVK m.17). Para paylaşma yapılıncaya kadar mirasçıların elbirliği mülkiyetindedir (TMK m.640). Ret süresi içinde terekeden para çekmek ret hakkını kaybettirebilir (TMK m.610). Ayrıntılar için banka hesabındaki paraya ulaşmak yazımıza bakabilirsiniz.

54. Veraset ve intikal vergisi beyannamesi ne zaman verilir?

Ölüm Türkiye’de gerçekleşmişse, Türkiye’deki mirasçılar ölüm tarihini izleyen dört ay içinde, yurt dışındaki mirasçılar altı ay içinde beyanname verir; ölüm yurt dışında gerçekleşmişse süreler dört, altı veya sekiz aydır (VİVK m.9).

55. Veraset ve intikal vergisi nasıl ödenir?

Vergi, tahakkukundan itibaren üç yılda ve her yıl mayıs ve kasım aylarında olmak üzere iki eşit taksitte ödenir (VİVK m.19). Oranlar ve istisna tutarları her yıl güncellendiği için hesaplama aracımızı kullanabilirsiniz.

56. Hayat sigortası ve BES birikimi mirasa dahil mi?

Lehtarı belirlenmiş hayat sigortası bedeli lehtara ödenir ve terekeye girmez; ancak saklı pay hesabında sigorta alacağının ölüm zamanındaki satın alma değeri terekeye eklenir (TMK m.509). BES birikimi için sözleşmedeki lehtar belirlemesi ayrıca incelenmelidir. Ayrıntılar için hayat sigortası ve BES yazımıza bakabilirsiniz.

57. Ölenin aracı nasıl devredilir?

Araç da tereke malıdır; paylaşmaya kadar mirasçıların elbirliği mülkiyetindedir ve satış ya da bir mirasçıya devir için kural olarak tüm mirasçıların birlikte hareket etmesi gerekir (TMK m.640, m.702). Ayrıntılar için miras kalan araç yazımıza bakabilirsiniz.

58. Ölümden sonra gelen kira gelirleri kime aittir?

Ölümden sonra tereke mallarından doğan kira gibi gelirler de terekeye aittir ve paylaşmaya kadar mirasçıların elbirliği mülkiyetindedir; bir mirasçının bunları tek başına tahsil etmesi diğerlerinin payını ortadan kaldırmaz (TMK m.640). Ayrıntılar için kira geliri olan dükkân yazımıza bakabilirsiniz.

Miras Ortaklığı ve Paylaşma

Paylaşma yapılıncaya kadar mirasçılar terekeye birlikte sahiptir; anlaşma olmazsa yol, arabuluculuk ve ortaklığın giderilmesi davasıdır. Dava süreci için ortaklığın giderilmesi davası, güncel kararlar için ortaklığın giderilmesi Yargıtay kararları sayfamıza bakabilirsiniz.

59. Paylaşma yapılmadan mirasçılardan biri tereke malını satabilir mi?

Hayır. Mirasçılar terekeye elbirliğiyle sahiptir ve kanunda aksi öngörülmedikçe tasarruf işlemleri için oybirliği gerekir (TMK m.640, m.702). Bir mirasçı ancak kendi miras payını devredebilir (TMK m.677) veya elbirliğinin paylı mülkiyete dönüştürülmesini isteyebilir (TMK m.644).

60. Kardeşlerden biri satışa razı olmazsa ne olur?

Her mirasçı, ortaklığı sürdürme yükümlülüğü yoksa her zaman paylaşma isteyebilir (TMK m.642/1). Anlaşma sağlanamazsa önce arabulucuya başvurulur, ardından sulh hukuk mahkemesinde ortaklığın giderilmesi davası açılır (6325 s. K. m.18/B).

61. Ortaklığın giderilmesi (izale-i şuyu) davası nedir?

Mirasçının sulh hukuk mahkemesinden tereke mallarının aynen, olanak yoksa satış yoluyla paylaştırılmasını istediği davadır (TMK m.642/2; HMK m.4/1-b). Satış hâlinde bedel mirasçılar arasında payları oranında dağıtılır.

62. Dava açmadan önce arabulucuya gitmek zorunlu mu?

Evet. Taşınır ve taşınmazların paylaştırılması ve ortaklığın giderilmesi uyuşmazlıklarında arabulucuya başvurmak dava şartıdır (6325 s. K. m.18/B-1). Anlaşmak zorunlu değildir; ancak geçerli mazeret olmadan ilk toplantıya katılmayan taraf, davada haklı çıksa bile yargılama giderlerinin yarısından sorumlu tutulabilir (m.18/A-11). Ayrıntılar için miras uyuşmazlığında arabuluculuk yazımıza bakabilirsiniz.

63. Ortaklığın giderilmesi davası ne kadar sürer, masrafı ne kadar?

Süre; arabuluculuk, keşif, bilirkişi incelemesi ve satış aşamasına göre değişir. Harç ve giderler her yıl güncellenir. Güncel süre bantları ve masraf kalemleri için izale-i şuyu ne kadar sürer yazımıza bakabilirsiniz.

64. Paylaşma sözleşmesi nasıl yapılır?

Mirasçılar paylaşmanın nasıl yapılacağını serbestçe kararlaştırabilir (TMK m.646). Paylaşma sözleşmesi yazılı şekilde yapılmalıdır ve geçersizlik hâllerinde Borçlar Kanunu’nun genel hükümleri uygulanır (TMK m.676, m.680). Örnek metin için miras taksim sözleşmesi örneği sayfamıza bakabilirsiniz.

65. Miras payımı kardeşime devredebilir miyim?

Evet. Mirasçılar arasında miras payının devri yazılı şekilde yapılır; üçüncü kişiye devir ise noterde düzenlenmelidir (TMK m.677). Miras bırakan hayattayken, onun katılması veya izni olmadan açılmamış miras hakkında yapılan sözleşme geçersizdir (TMK m.678). Örnek için miras payının devri sözleşmesi sayfamıza bakabilirsiniz.

66. Kardeşim miras evini tek başına kullanıyor; kira isteyebilir miyim?

Kullanım karşılığı olan ecrimisil ve el atmanın önlenmesi istenebilir. Yargıtay uygulamasında paydaşlar arasında ecrimisil için kural olarak kullanan mirasçının diğerlerini taşınmazdan yararlanmaktan men etmiş olması aranır (TMK m.683, m.995). Ayrıntılar için ecrimisil ve intifadan men ve ecrimisil dava dilekçesi sayfalarımıza bakabilirsiniz.

67. Annem miras kalan evde yaşıyor; çocuklar evin satışını isteyebilir mi?

Sağ kalan eş, birlikte yaşadıkları konut ve ev eşyası üzerinde miras payına mahsuben mülkiyet hakkı tanınmasını, haklı sebeplerle mülkiyet yerine intifa veya oturma hakkı tanınmasını isteyebilir (TMK m.652). Mal rejiminden doğan benzer bir hakkı da vardır (TMK m.240). Dilekçe için aile konutunun özgülenmesi sayfamıza bakabilirsiniz.

68. Miras kalan tarla bölünebilir mi?

Tarımsal arazilerde 5403 sayılı Kanun, arazinin bölünmeden bir mirasçıya devrini esas alır; anlaşma olmazsa sulh hukuk hâkimi araziyi kural olarak ehil mirasçıya tarımsal gelir değeri üzerinden devreder ve diğer mirasçıların paylarının bedelinin ödenmesine karar verir (5403 s. K. m.8/B-8/D). Ayrıntılar için tarladaki aile işletmesi yazımıza bakabilirsiniz.

69. Babam sağken kardeşime ev aldı; paylaşmada hesaba katılır mı?

Altsoya karşılıksız olarak yapılan malvarlığı devri, kuruluş sermayesi veya borçtan kurtarma gibi kazandırmalar, miras bırakan aksini açıkça belirtmedikçe denkleştirmeye tâbidir ve paylaşmada hesaba katılır (TMK m.669). Ayrıntılar için mirasta denkleştirme yazımıza bakabilirsiniz.

70. Çeyiz ve düğün masrafları mirastan düşülür mü?

Olağan hediyeler ve evlenme sırasında yapılan geleneğe uygun giderler denkleştirmeye tâbi değildir; alışılmış ölçüler içindeki çeyiz giderleri için de denkleştirmeye tâbi tutmama arzusunun bulunduğu kabul edilir (TMK m.675). Ayrıntılar için eğitim, çeyiz ve düğün giderleri yazımıza bakabilirsiniz.

71. Babama ben baktım; emeğimin karşılığını isteyebilir miyim?

Ana-baba veya büyük ana-babayla birlikte yaşayıp emeğini veya gelirini aileye özgüleyen ergin çocuk ve torunlara verilecek uygun miktardaki tazminat, terekeyi borç ödemeden acze düşürmemek kaydıyla tereke borcu sayılır (TMK m.641). Ayrıntılar için bakım emeğinin karşılığı yazımıza bakabilirsiniz.

72. Mirası paylaşmak için bir süre var mı?

Hayır. Ortaklığı sürdürme yükümlülüğü yoksa her mirasçı her zaman paylaşma isteyebilir (TMK m.642/1). Ancak beklemek mirasçı sayısını artırır, deliller kaybolur ve tereke borçları büyüyebilir.

Mal Kaçırma: Muvazaa, Tenkis ve Denkleştirme

Miras uyuşmazlıklarının en büyük bölümü, miras bırakanın sağlığında yaptığı devirlerden doğar. Davanın yapısı için muris muvazaası ana rehberimize, güncel kararlar için muris muvazaası ve tenkis Yargıtay kararları sayfamıza bakabilirsiniz.

73. Babam sağken tapuyu kardeşime satış gibi devretti; ne yapabilirim?

Devir, mirasçılardan mal kaçırmak amacıyla bağışın satış gibi gösterilmesiyse muris muvazaası nedeniyle tapu iptali ve tescil davası açılabilir (Yargıtay İBBGK 1.4.1974, 1974/1 E., 1974/2 K.; TBK m.19). Gerçek bir bağışsa ve saklı payınızı zedeliyorsa tenkis yolu açıktır. Seçim için muvazaa mı tenkis mi yazımıza bakabilirsiniz.

74. Muris muvazaası davasını kimler açabilir?

Saklı payı olsun olmasın miras hakkı zedelenen yasal ve atanmış mirasçılar açabilir. Mirası reddeden, mirastan feragat eden, mirasçılıktan çıkarılan veya mirastan yoksun olan kişiler bu davayı açamaz.

75. Muris muvazaası davasında süre var mı?

Muris muvazaası davası zamanaşımına veya hak düşürücü süreye bağlı değildir; yolsuz tescilin düzeltilmesi her zaman istenebilir (TMK m.1025). Kadastro tespitinden önceki işlemler için Kadastro Kanunu m.12/3’teki on yıllık süre ayrıca dikkate alınır.

76. Muvazaayı nasıl ispat ederim?

Mirasçılar sözleşmenin tarafı değil, miras hakkı zedelenen üçüncü kişi konumunda olduğundan senetle ispat kuralına bağlı değildir; tanık dahil her türlü delil kullanılabilir. Bedelin ödenmemesi, miras bırakanın satış ihtiyacının bulunmaması, alıcının ödeme gücü olmaması ve miras bırakanın taşınmazı kullanmaya devam etmesi başlıca delillerdir.

77. Tapuda bedelin düşük gösterilmesi tek başına mal kaçırma sayılır mı?

Hayır. Düşük bedel, taşınmazın gerçek değeriyle karşılaştırılır ve diğer olgularla birlikte değerlendirilir; tek başına muvazaanın kabulü için yeterli değildir. Ayrıntılar için bedelde muvazaa yazımıza bakabilirsiniz.

78. Tenkis davası ne zaman açılır?

Geçerli bir vasiyet veya bağış saklı payınızı zedeliyorsa açılır (TMK m.560). Dava, saklı payın zedelendiğinin öğrenilmesinden itibaren bir yıl ve her hâlde vasiyetnamelerde açılma, diğer tasarruflarda ölüm tarihinden itibaren on yıl içinde açılmalıdır (TMK m.571). Ayrıntılar için tenkis davası rehberimize bakabilirsiniz.

79. Muvazaa ve tenkisi aynı davada isteyebilir miyim?

Evet. Terditli dava açılarak önce muvazaa nedeniyle tapu iptali ve tescil, bu kabul edilmezse tenkis istenebilir (HMK m.111). Tenkis süreye bağlı olduğundan bu yapı hak kaybını önler.

80. Ölünceye kadar bakma sözleşmesiyle devredilen ev geri alınabilir mi?

Ölünceye kadar bakma sözleşmesi miras sözleşmesi şeklinde yapılmalıdır (TBK m.611-612). Sözleşme gerçek bir bakım ilişkisini değil mal kaçırma amacını gizliyorsa muvazaa, saklı payı zedeliyorsa tenkis gündeme gelebilir. Ayrıntılar için ölünceye kadar bakma sözleşmesinin iptali yazımıza bakabilirsiniz.

81. Kardeşim ölümden sonra babamın hesabından para çekti; ne yapabilirim?

Ölümden sonra hesaptaki para terekeye aittir ve mirasçıların elbirliği mülkiyetindedir (TMK m.640); diğer mirasçılar paylarını isteyebilir. Olayın niteliğine göre ceza sorumluluğu da doğabilir ve bu davranış çeken mirasçının ret hakkını kaybettirebilir (TMK m.610). Ayrıntılar için terekeden mal kaçırmanın ceza boyutu yazımıza bakabilirsiniz.

82. Saklı payımı nasıl hesaplarım?

Ölüm günündeki tereke değerinden borçlar, cenaze giderleri, mühürleme ve yazım giderleri ve birlikte yaşayanların üç aylık geçim giderleri düşülür; tenkise tâbi sağlararası kazandırmalar eklenir (TMK m.507-508). Bu tutar üzerinden yasal payınız ve saklı pay oranınız uygulanır. Hesap için saklı pay ve tenkis hesaplama aracımızı kullanabilirsiniz.

Miras Davaları: Mahkeme, Süre ve Usul

Hangi davanın hangi mahkemede açılacağı ve sürelerin nasıl işlediği, davanın sonucunu en az esas kadar etkiler. Hangi durumda hangi dilekçenin kullanılacağı için miras dilekçe örnekleri merkezimize bakabilirsiniz.

83. Miras davaları hangi mahkemede açılır?

Ortaklığın giderilmesi davaları sulh hukuk mahkemesinde görülür (HMK m.4/1-b); mirasçılık belgesi, ret beyanı ve tereke önlemleri gibi işler de sulh hukuk mahkemesindedir. Vasiyetnamenin iptali, tenkis, muris muvazaası ve istihkak davaları asliye hukuk mahkemesinde açılır (HMK m.2).

84. Miras davası ne kadar sürer?

Kesin bir süre yoktur; dava türü, bilirkişi ve keşif ihtiyacı, tanık sayısı ve istinaf-temyiz aşamaları süreyi belirler. Dava türlerine göre güncel süre bantları için miras davası ne kadar sürer yazımıza bakabilirsiniz.

85. Miras davasının masrafı ne kadar?

Tapu iptali ve tescil gibi değer içeren davalarda harç dava değeri üzerinden nispi olarak, ret gibi işlerde maktu olarak alınır; ayrıca gider avansı ve bilirkişi ücreti ödenir. Tutarlar her yıl değiştiği için miras davası masrafları yazımızdaki güncel tablolara bakabilirsiniz.

86. Miras davası açmak için avukat zorunlu mu?

Hayır, kanun avukatla temsili zorunlu tutmaz. Ancak hak düşürücü süreler, kesin yetki kuralları, dava şartı arabuluculuk ve tedbir gibi usul kuralları hak kaybına yol açabileceği için hukuki destek önemlidir.

87. Dava sürerken taşınmazın satılmasını nasıl önlerim?

Dava dilekçesiyle birlikte ihtiyati tedbir istenir ve tapu kaydına şerh verdirilir (HMK m.389). Şerh olmadan dava sırasında yapılan devirler, iyiniyetli üçüncü kişiler lehine sonuç doğurabilir (TMK m.1023).

88. Miras sebebiyle istihkak davası nedir?

Mirasçının, terekeyi veya tereke mallarını elinde bulunduran kişiye karşı üstün mirasçılık hakkını ileri sürerek açtığı davadır (TMK m.637). İyiniyetli davalıya karşı öğrenmeden itibaren bir yıl ve her hâlde on yıl, iyiniyetli olmayana karşı yirmi yıl içinde açılmalıdır (TMK m.639). Dilekçe için miras sebebiyle istihkak sayfamıza bakabilirsiniz.

89. Mirasçılardan biri yurt dışında veya ulaşılamıyor; işlemler durur mu?

Mirasçılardan birinin istemi üzerine sulh mahkemesi miras ortaklığına paylaşmaya kadar bir temsilci atayabilir (TMK m.640/3). Mirasçı uzun süredir bulunamıyorsa sulh hâkimi mirasın resmen yönetimine de karar verebilir (TMK m.592). Dilekçe için miras ortaklığına temsilci sayfamıza bakabilirsiniz.

90. Açtığım miras davasından vazgeçebilir miyim?

Evet. Davacı talebinden kısmen veya tamamen feragat edebilir; taraflar serbestçe tasarruf edebilecekleri konularda mahkeme huzurunda sulh da yapabilir (HMK m.307, m.313). Feragat kesin hükmün sonuçlarını doğurduğu için dikkatle değerlendirilmelidir. Ayrıntılar için davadan vazgeçmek yazımıza bakabilirsiniz.

91. Dava sırasında taraflardan biri ölürse ne olur?

Mirasçılar mirası kabul veya reddetmemişse, kanuni süreler geçinceye kadar dava ertelenir; gecikmesinde sakınca bulunan hâllerde hâkim, talep üzerine davayı takip için kayyım atayabilir (HMK m.55).

92. Miras davalarında Yargıtay kararlarına nereden bakabilirim?

Reddi miras, vasiyetnamenin iptali, ortaklığın giderilmesi, mirasçılık belgesi ve muris muvazaası konularındaki güncel Yargıtay kararlarını, tam metinleriyle birlikte İçtihatlar bölümümüzde topladık.

Özel Durumlar

Afet, kayıp, hamilelik, yabancılık unsuru ve vakıf gibi durumlar ayrı kurallara tâbidir. Ayrıntılar için bağlantı verdiğimiz rehberlere bakabilirsiniz.

93. Aynı kazada ölenlerden hangisi diğerine mirasçı olur?

Hangisinin önce öldüğü ispat edilemezse hepsi aynı anda ölmüş sayılır ve birbirine mirasçı olmaz; her birinin mirası kendi mirasçılarına geçer (TMK m.29, m.580). Ayrıntılar için depremde ve afette ölenlerin mirası yazımıza bakabilirsiniz.

94. Yıllardır haber alınamayan bir yakınımızın mirası açılabilir mi?

Ölüm tehlikesinden en az bir yıl veya son haberden en az beş yıl sonra mahkemeden gaiplik kararı istenebilir; karar verilince ölüme bağlı haklar ölüm ispatlanmış gibi kullanılır (TMK m.32-35). Mirasçılar terekeyi güvence karşılığında teslim alır (TMK m.584). Ayrıntılar için gaiplik ve mirasın açılması yazımıza bakabilirsiniz.

95. Eşim vefat etti ve hamileyim; doğacak çocuk mirasçı olur mu?

Evet. Cenin, sağ doğmak koşuluyla mirasçı olur ve mirasçı olabilecek bir cenin varsa paylaşma doğuma kadar ertelenir; muhtaç olan anne doğuma kadar geçim giderlerinin terekeden karşılanmasını isteyebilir (TMK m.582, m.643). Ayrıntılar için cenin ve mirasçılık yazımıza bakabilirsiniz.

96. Hiç mirasçı yoksa miras kime kalır?

Mirasçı bırakmadan ölen kişinin mirası Devlete geçer (TMK m.501). Mirasçıların bulunup bulunmadığı bilinmiyorsa sulh hâkimi önce mirasın resmen yönetimine karar verir (TMK m.592). Ayrıntılar için mirasçısız ölüm yazımıza bakabilirsiniz.

97. Yabancı uyruklu birinin veya yurt dışındaki malın mirasında hangi hukuk uygulanır?

Miras ölenin millî hukukuna tâbidir; ancak Türkiye’deki taşınmazlar hakkında Türk hukuku uygulanır (MÖHUK m.20/1). Ayrıntılar için yabancılık unsurlu miras ve yurt dışından gelen miras yazılarımıza bakabilirsiniz.

98. Babam malını bir vakfa bıraktı; bu geçerli mi?

Miras bırakan, terekesinin tasarruf edilebilir kısmıyla vakıf kurabilir (TMK m.526). Saklı paylar zedelenirse tenkis istenebilir; kamuya yararlı dernek ve vakıflara yapılan kazandırmalar en son sırada tenkis edilir (TMK m.570). Ayrıntılar için vakfa bırakılan mal yazımıza bakabilirsiniz.

99. Alacaklılarım miras payıma haciz koyabilir mi?

Evet. Mirasçının alacaklısı paylaşılmamış miras payını haczettirebilir; satış icra mahkemesinin belirleyeceği usulle yapılır (İİK m.121). Payı haczettiren alacaklı, paylaşmaya mirasçının yerine katılmak üzere kayyım atanmasını isteyebilir (TMK m.648). Ayrıntılar için miras payına haciz yazımıza bakabilirsiniz.

100. Bu cevaplar benim dosyam için yeterli mi?

Hayır. Kısa cevaplar genel kuralı gösterir; her dosyada ölüm tarihi, mirasçıların durumu, tapu geçmişi, süreler ve deliller ayrıca incelenmelidir. Dava açmadan veya bir belge imzalamadan önce dosyanın somut olarak değerlendirilmesi gerekir.

Kritik Süreler Tablosu

Miras dosyalarında hak kayıplarının çoğu sürelerin kaçırılmasından doğar. Aşağıdaki tablo, bu sayfadaki cevaplarda geçen süreleri tek yerde toplar.

Adım Adım Yol Haritası

Sık Yapılan Hatalar