Vasiyetnamenin açılıp size tebliğ edilmesiyle birlikte kısa ve sessiz bir süre başlar. Bu süre içinde itiraz edilmezse, mirasçı atanan veya kendisine belirli mal bırakılan kişiye durumunu gösteren belge verilir; ardından tapu müdürlükleri, bankalar ve trafik tescil birimleri bu belgeye dayanarak işlem yapmaya başlar. İtiraz penceresi bir aydır ve tebliğ tarihinden işler.
İtiraz, tek başına vasiyetnameyi geçersiz kılmaz; kesinleşmeyi durdurur ve belge verilmesini engeller. Vasiyetnamenin ortadan kalkması için ayrıca iptal davası açılması gerekir. Bu sayfa, sulh hukuk mahkemesine verilecek itiraz dilekçesinin örnek metnini, itirazın hukuki sonucunu, iptal davasına geçiş takvimini ve itiraz edilmemesinin doğuracağı fiilî sonuçları kanun maddeleriyle veriyor. Açılma ve tebliğ aşaması için Vasiyetnamenin Açılması ve Tebliği Talebi Dilekçesi sayfasına bakabilirsiniz. Dosyanız için değerlendirme almak isterseniz Hukukçular Evi Ankara’ya 0554 648 37 15 numaralı telefondan ulaşabilirsiniz.
İtiraz Penceresi: Bir Ay Neyi Değiştirir? (TMK m.598)
Vasiyetname açılıp ilgililere tebliğ edildikten sonra bir aylık itiraz süresi işlemeye başlar. Bu süre içinde itiraz edilmemişse, mirasçı atanan veya kendisine belirli mal bırakılan kişiye sulh mahkemesince, mirasçı atandığını veya belirli mal bırakıldığını gösteren bir belge verilir. Uygulamada bu belge ve vasiyetnamenin kesinleştiğine dair şerh, terekedeki bütün resmî işlemlerin anahtarıdır.
İtiraz edilmesi ve edilmemesi hâlinde sonuçlar
| Konu | İtiraz edilmezse | İtiraz edilirse |
|---|---|---|
| Belge verilmesi | Belge verilir | Verilmez |
| Kesinleşme şerhi | Alınır | Alınamaz |
| Tapu işlemleri | Yürütülebilir | Durur |
| Banka işlemleri | Yürütülebilir | Durur |
| Vasiyetin geçerliliği | Tartışmasız hâle gelmez, dava hakkı sürer | Tartışmalı hâle gelir |
| İptal davası hakkı | Devam eder | Devam eder |
| Fiilî durum | Karşı taraf lehine yerleşir | Korunur |
| Dayanak | TMK m.598 | TMK m.598 |
Beşinci ve altıncı satırlar birlikte okunmalıdır: itiraz edilmemesi vasiyetnameyi dokunulmaz kılmaz; iptal davası açma hakkı kanunda öngörülen süreler içinde devam eder. Ancak bu arada belge verilmiş, tapu devri yapılmış ve mal üçüncü kişiye satılmış olabilir. Bu nedenle itiraz, hakkı korumak için değil, fiilî durumu dondurmak için kullanılan pratik bir araçtır.
İtirazın bir başka işlevi de karşı tarafa süreç hakkında açık mesaj vermesidir: vasiyetnameye itiraz edildiğini gören mirasçı ya da vasiyet alacaklısı, çoğu zaman uzlaşma yolunu değerlendirmeye açık hâle gelir.
İtiraz Sebepleri: Neye Dayanarak İtiraz Edilir?
İtiraz dilekçesinde sebeplerin gösterilmesi zorunlu değildir; ancak sebeplerin somut olarak ortaya konması hem sonraki iptal davasının çerçevesini çizer hem de mahkemeye dosyanın ciddiyetini gösterir.
İtiraz ve iptal sebepleri
| Sebep | İçeriği | Dayanak |
|---|---|---|
| Şekil eksikliği | El yazılı vasiyetnamede tarih veya imza eksikliği, resmîde tanık usulüne aykırılık | TMK m.532-539, m.557/4 |
| Ehliyetsizlik | Miras bırakanın ayırt etme gücünden yoksun olması | TMK m.502, m.557/1 |
| Yanılma, aldatma, korkutma | İradenin sakatlanmış olması | TMK m.557/2 |
| Hukuka veya ahlaka aykırılık | İçeriğin, koşul veya yüklemelerin aykırı olması | TMK m.557/3 |
| Sahtelik | İmza veya yazının miras bırakana ait olmaması | TMK m.557 ve genel hükümler |
| Sonraki vasiyetname | Miras bırakanın iradesini değiştirmiş olması | TMK m.542-544 |
| Vasiyetnameden dönme | Belgenin yok edilmesi veya yeni tasarruf | TMK m.542-544 |
| Saklı payın zedelenmesi | Vasiyetin tasarruf edilebilir kısmı aşması | TMK m.560-571 |
| Tanık yasağının ihlali | Yakınların tanık olarak imza atması | TMK m.536 |
Sekizinci satır ayrı bir yol gerektirir: saklı payın zedelenmesi vasiyetnameyi geçersiz kılmaz, yalnızca fazla kısmın indirilmesini sağlar. Bu nedenle saklı pay iddiası iptal davasının değil tenkis davasının konusudur ve iki talebin terditli olarak birlikte ileri sürülmesi tercih edilir. Tenkisin işleyişi Tenkis Davası ve Saklı Pay Rehberi yazısında, dilekçe örneği Tenkis Dava Dilekçesi Örneği sayfasındadır.
El yazılı vasiyetnamelerde en sık dayanılan sebep şekil eksikliğidir: metnin tamamının, tarihin ve imzanın miras bırakanın el yazısıyla olması aranır. Bu şartların hangisinin ne ölçüde arandığı El Yazılı Vasiyetname: Tarih ve İmza Eksikse Geçerli mi? yazısında ele alınmıştır.
Vasiyetnameye İtiraz Dilekçesi Örneği
Aşağıdaki metin bir şablondur. Köşeli parantez içindeki alanlar doldurulmalı, somut olaya uymayan sebepler çıkarılmalıdır.
[ … ] SULH HUKUK MAHKEMESİ HÂKİMLİĞİ’NE
DOSYA NO : [ … ] Esas / [ … ] Karar (Vasiyetnamenin açılması dosyası)
İTİRAZ EDEN (MİRASÇI) : [Ad Soyad] — T.C. [Kimlik No]
ADRES : [Açık adres]
VEKİLİ : [Av. Ad Soyad — Baro sicil no — Adres]
MİRAS BIRAKAN : [Ad Soyad] — T.C. [Kimlik No]
ÖLÜM TARİHİ : [gg.aa.yyyy]
VASİYETNAMENİN TEBLİĞ TARİHİ : [gg.aa.yyyy]
KONU : Mahkemenizce açılıp tarafıma tebliğ edilen vasiyetnameye itirazlarımızın sunulması ile mirasçı atandığına veya belirli mal bırakıldığına dair belge verilmemesi ve kesinleşme şerhi düzenlenmemesi talebidir.
AÇIKLAMALAR
1. Miras bırakan [Ad Soyad], [gg.aa.yyyy] tarihinde vefat etmiştir. Müvekkil, miras bırakanın [çocuğu / eşi / kardeşi] sıfatıyla yasal mirasçısı olup saklı paylı mirasçıdır.
2. Miras bırakana ait olduğu ileri sürülen vasiyetname mahkemenizin yukarıda numarası yazılı dosyasında [gg.aa.yyyy] tarihinde açılmış ve müvekkile [gg.aa.yyyy] tarihinde tebliğ edilmiştir. İşbu itiraz, tebliğden itibaren kanuni bir aylık süre içinde sunulmaktadır.
3. Vasiyetnameye aşağıdaki sebeplerle itiraz ediyoruz:
a) [Şekil:] Vasiyetname el yazılı olarak düzenlenmiş olmakla birlikte [tarih bulunmamakta / imza eksik / metnin tamamı miras bırakanın el yazısıyla değildir]. Kanunun aradığı şekil şartları taşınmamaktadır.
b) [Ehliyet:] Miras bırakan, vasiyetname tarihinde [hastalık / ileri yaş / tedavi süreci] nedeniyle ayırt etme gücünden yoksundu. Ekte sunulan sağlık kayıtları bu hususu göstermektedir.
c) [İrade sakatlığı:] Vasiyetname, [aldatma / korkutma / etki altında bırakma] sonucunda düzenlenmiştir.
ç) [Sahtelik:] Vasiyetnamedeki [yazı / imza] miras bırakana ait değildir. Bu husus için yazı ve imza incelemesi yapılmasını talep ediyoruz.
d) [Sonraki tasarruf:] Miras bırakan, [gg.aa.yyyy] tarihli sonraki vasiyetnamesi ile bu tasarruftan dönmüştür.
e) [Tanık yasağı:] Resmî vasiyetnameye tanık olarak imza atan [Ad Soyad], miras bırakanın [altsoyu / eşi / kardeşi] olup tanık olamayacak kişilerdendir.
f) [Saklı pay:] Vasiyetname müvekkilin saklı payını zedelemektedir. Bu husus bakımından tenkis talebimiz saklıdır.
4. İşbu itiraz nedeniyle vasiyetname kesinleşmemiş olup, mirasçı atandığına veya belirli mal bırakıldığına dair belge düzenlenmemesi ve kesinleşme şerhi verilmemesi gerekmektedir (TMK m.598).
5. Vasiyetnamenin iptali talebimiz, yetkili ve görevli asliye hukuk mahkemesinde ayrıca dava konusu yapılacaktır. Dava açıldığında mahkemenize bildirilecektir.
HUKUKİ SEBEPLER : 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu m.502, 532-539, 536, 542-544, 557-559, 560-571, 595-598; 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu m.382 vd.; sair mevzuat.
DELİLLER : Vasiyetname ve açılma dosyası, nüfus kayıt örneği, mirasçılık belgesi, sağlık kayıtları, [varsa sonraki vasiyetname], tanık beyanları, yazı ve imza incelemesi ve her türlü yasal delil.
SONUÇ VE İSTEM : Yukarıda açıklanan nedenlerle;
a) Vasiyetnameye İTİRAZIMIZIN KAYDA GEÇİRİLMESİNE,
b) Mirasçı atandığına veya belirli mal bırakıldığına dair BELGE VERİLMEMESİNE,
c) Vasiyetname hakkında KESİNLEŞME ŞERHİ DÜZENLENMEMESİNE,
ç) İtirazımızın karşı tarafa bildirilmesine,
karar verilmesini saygıyla talep ederiz. [gg.aa.yyyy]
İtiraz Eden [Vekili]
[Ad Soyad]
[İmza]
EKLER : 1- Vekâletname, 2- Nüfus kayıt örneği, 3- Vasiyetname tebliğ evrakı, 4- Sağlık kayıtları, 5- [Varsa sonraki vasiyetname]
Uyarı: Bu şablon genel bilgilendirme amaçlıdır. İtiraz tek başına vasiyetnameyi ortadan kaldırmaz; iptal için ayrıca dava açılması gerekir.
Vasiyetnameye itiraz ve iptal davası süreçleri için
Hukukçular Evi Ankara olarak yanınızdayız. Telefon: 0554 648 37 15
İtirazdan Sonra: İptal Davasına Geçiş
İtiraz, sürecin durdurulmasını sağlar ama uyuşmazlığı çözmez. Vasiyetnamenin ortadan kalkması için asliye hukuk mahkemesinde iptal davası açılması gerekir. İtirazın ardından bu davanın makul bir süre içinde açılması, hem hakkın korunması hem de karşı tarafın süreci sürüncemede bırakma iddiasına karşı önemlidir.
İtiraz ile iptal davasının karşılaştırması
| Ölçüt | İtiraz | İptal davası |
|---|---|---|
| Merci | Sulh hukuk mahkemesi (açılma dosyası) | Asliye hukuk mahkemesi |
| Niteliği | Beyan, usul işlemi | Çekişmeli dava |
| Etkisi | Belge verilmesini ve kesinleşmeyi engeller | Vasiyetnameyi geçersiz kılabilir |
| Süre | Tebliğden 1 ay | Öğrenmeden 1 yıl; her hâlde 10 yıl, kötüniyetliye 20 yıl |
| Harç | Maktu | Nispi |
| Taraf | Karşı taraf gösterilmesi zorunlu değildir | Vasiyetnameden yararlananlara husumet |
| Sonuç | Süreç durur | Hüküm kurulur |
| Dayanak | TMK m.598 | TMK m.557-559 |
Dördüncü satırdaki süre farkı sık karıştırılır: bir aylık itiraz süresini kaçırmak iptal davası açma hakkını sona erdirmez. İptal davası süresi, iptal sebebinin ve hak sahipliğinin öğrenilmesinden itibaren bir yıl, her hâlde vasiyetnamenin açılma tarihinden başlayarak iyiniyetli davalılara karşı on yıl, iyiniyetli olmayanlara karşı yirmi yıldır. Ancak bu arada tapu devirleri yapılmış olabileceğinden pratik kayıp büyük olur.
İptal davasının dilekçesi ve yürütülmesi Vasiyetnamenin İptali Dava Dilekçesi Örneği sayfasında; iptal sebepleri ve ispat yükü Vasiyetname Geçerli mi? yazısında ele alınmıştır.
İtirazın Ardından Sulh Hukuk Dosyasına Bildirim
İptal davası açıldığında, açılma dosyasına bunun bildirilmesi yerinde olur. Böylece sulh hukuk mahkemesi belge verilmesi ve kesinleşme şerhi taleplerini bu bilgiyle değerlendirir. Aşağıdaki kısa metin bu amaçla kullanılabilir.
İPTAL DAVASI AÇILDIĞINA DAİR BİLDİRİM DİLEKÇESİ
[ … ] SULH HUKUK MAHKEMESİ HÂKİMLİĞİ’NE
DOSYA NO : [ … ] Esas (Vasiyetnamenin açılması dosyası)
BİLDİRİMDE BULUNAN : [Ad Soyad] — T.C. [Kimlik No] — Vekili: [Av. Ad Soyad]
1. Mahkemenizin yukarıda numarası yazılı dosyasında açılan vasiyetnameye [gg.aa.yyyy] tarihinde süresi içinde itiraz edilmiştir.
2. Vasiyetnamenin iptali istemiyle [ … ] Asliye Hukuk Mahkemesi’nin [esas no] sayılı dosyası ile [gg.aa.yyyy] tarihinde dava açılmıştır. Dava dilekçesi ve tevzi formu ekte sunulmaktadır.
3. Vasiyetnamenin geçerliliği yargılama konusu olduğundan, mirasçı atandığına veya belirli mal bırakıldığına dair belge düzenlenmemesi ve kesinleşme şerhi verilmemesi gerekmektedir.
SONUÇ VE İSTEM : Açılan davanın dosyanıza kaydedilmesine, belge ve kesinleşme şerhi taleplerinin bu husus gözetilerek değerlendirilmesine karar verilmesini saygıyla talep ederiz. [gg.aa.yyyy]
[Ad Soyad] — [İmza]
Aynı bilgi, karşı tarafın tapu veya banka işlemi başlatması hâlinde ilgili kuruma da sunulabilir. Ancak kurumların işlemi durdurması kural olarak mahkeme kararına bağlı olduğundan, asıl koruma iptal davasında istenecek ihtiyati tedbirle sağlanır.
İhtiyati Tedbir: Asıl Koruma Buradadır
İtiraz, belge verilmesini ve kesinleşme şerhini engeller; ancak terekedeki malların devrini kendiliğinden durdurmaz. Miras bırakan adına kayıtlı taşınmazlar bakımından mirasçılar elbirliğiyle işlem yapabileceğinden, gerçek koruma iptal davasında talep edilecek ihtiyati tedbirle sağlanır.
Koruma araçlarının karşılaştırması
| Araç | Ne sağlar | Nereden istenir |
|---|---|---|
| Vasiyetnameye itiraz | Belge ve kesinleşme şerhi verilmez | Sulh hukuk (açılma dosyası) |
| İhtiyati tedbir | Tapuda devir ve temlik engellenir | İptal davasının görüldüğü asliye hukuk |
| Tereke tespiti | Terekenin kapsamı belirlenir, koruma önlemi alınır | Sulh hukuk |
| Tereke temsilcisi atanması | Ortaklık yönetilir, işlemler tek elden yürür | Sulh hukuk |
| Tapu kaydına dava şerhi | Üçüncü kişilerin iyiniyeti sınırlanır | Mahkeme kararıyla |
| Delil tespiti | Delillerin kaybolması önlenir | Sulh hukuk |
İkinci satır, dosyanın kaderini belirleyen adımdır: tedbir konulmadan geçen sürede vasiyetname kesinleşmiş, tescil yapılmış ve mal iyiniyetli üçüncü kişiye satılmışsa, iptal davası kazanılsa dahi talep aynî iadeden çıkıp tazminata dönüşebilir. Tedbir usulü ve tapu şerhi Miras Davasında İhtiyati Tedbir ve Tapu Şerhi yazısında; koruma önlemleri Tereke Tespiti Dilekçesi Örneği sayfasında ele alınmıştır.
Tedbir talebi ve iptal davası stratejisi için
Av. Fatma Öztürk — Hukukçular Evi Ankara. Telefon: 0554 648 37 15
İtiraz Etmezsem Ne Olur?
Bir aylık süre içinde itiraz edilmemesi, hakkın kaybı anlamına gelmez ama fiilî tabloyu karşı taraf lehine çevirir. Aşağıdaki tablo, itiraz edilmediğinde neyin nasıl ilerlediğini gösterir.
İtiraz edilmediğinde süreç
| Aşama | Ne olur | Sonuç |
|---|---|---|
| 1 | Bir aylık süre dolar | İtiraz imkânı kapanır |
| 2 | Belge ve kesinleşme şerhi verilir | Resmî işlemlerin önü açılır |
| 3 | Veraset ve intikal beyanı verilir | Vergi ilişik kesme belgesi alınır |
| 4 | Tapuda tescil yapılır | Mal karşı tarafın adına geçer |
| 5 | Mal üçüncü kişiye satılabilir | İyiniyetli kazanım korunabilir |
| 6 | İptal davası açılabilir | Süreler içinde hak devam eder |
| 7 | Kazanılsa dahi | Talep tazminata dönüşebilir |
Beşinci ve yedinci satırlar birlikte değerlendirilmelidir. Tapu kaydına iyiniyetle güvenerek mülkiyet kazanan üçüncü kişinin kazanımı korunur; bu hâlde iptal kararı malın geri alınmasını değil, uğranılan zararın tazminini sağlar. İyiniyet korumasının sınırları TMK 1023 İyiniyet Koruması ve Tazminat yazısında ele alınmıştır.
Kimler İtiraz Edebilir?
İtiraz, vasiyetnamenin geçerliliğinden hukuken etkilenen kişilere aittir. Uygulamada en sık itiraz edenler saklı paylı mirasçılardır; ancak çevre daha geniştir.
İtiraz ve dava ehliyeti
| Kişi | İtiraz | İptal davası | Not |
|---|---|---|---|
| Saklı paylı yasal mirasçı | Edebilir | Açabilir | En sık karşılaşılan hâl |
| Saklı payı olmayan yasal mirasçı | Edebilir | Açabilir | Menfaati bulunmak kaydıyla |
| Atanmış mirasçı | Edebilir | Açabilir | Önceki vasiyetnameden yararlanan |
| Vasiyet alacaklısı | Edebilir | Açabilir | Menfaati zedeleniyorsa |
| Tereke alacaklısı | Sınırlı | Kural olarak açamaz | Alacağını genel hükümlere göre ister |
| Vesayet altındaki mirasçı | Yasal temsilci aracılığıyla | Aynı | Gerekiyorsa izin alınır |
| Yurt dışındaki mirasçı | Vekil aracılığıyla | Aynı | Tebligat süresi kritik |
İptal davasında davacı olabilmek için tasarrufun iptalinde menfaati bulunmak gerekir. Bu nedenle saklı payı olmayan bir mirasçı da, vasiyetnamenin iptali hâlinde terekeden pay alacaksa dava açabilir. Menfaatin bulunmadığı hâllerde dava, hukuki yarar yokluğundan reddedilir.
Yurt dışındaki mirasçılar bakımından tebligat süreleri uzadığından bir aylık itiraz süresinin kaçırılması riski yüksektir. Bu kişiler için konsoloslukta düzenlenecek vekâletname ile sürecin Türkiye’deki vekil aracılığıyla yürütülmesi en güvenli yoldur.
Ehliyetsizlik İddiası: En Sık Dayanılan ve İspatı En Zor Sebep
Vasiyetnameye yapılan itirazların büyük bölümü miras bırakanın ayırt etme gücüne ilişkindir. Vasiyetname yapabilmek için ayırt etme gücüne sahip ve on beş yaşını doldurmuş olmak gerekir. Belirleyici olan, tasarrufun yapıldığı andaki durumdur; ileri yaş ya da hastalık tek başına ehliyetsizlik anlamına gelmez.
Ehliyetsizlik iddiasında delil haritası
| Delil | Neyi gösterir | Kaynak |
|---|---|---|
| İşlem tarihine yakın hasta dosyası | O dönemdeki bilişsel durumu | Hastaneler, aile hekimi |
| Nöroloji ve psikiyatri raporları | Tanı ve seyri | Sağlık kuruluşları |
| İlaç kullanım geçmişi | Tedavi yoğunluğunu | Eczane ve sağlık kayıtları |
| Sağlık kurulu raporu | Kapsamlı değerlendirmeyi | Tam teşekküllü hastane |
| Vesayet dosyası | Kısıtlılık talebi ve süreci | Sulh hukuk mahkemesi |
| Noter işlem dosyası | İşlem anındaki gözlemi | İlgili noterlik |
| Banka ve resmî işlem kayıtları | Aynı dönemdeki karar verme kapasitesini | Bankalar, kurumlar |
| Tanık beyanları | Günlük yaşamdaki farkındalık düzeyini | Yargılama |
| Adli tıp incelemesi | Bilirkişi değerlendirmesini | Yargılama içinde |
Bu delillerin toplanması zaman aldığından, itiraz süresi içinde hepsinin hazır olması beklenmez. İtiraz dilekçesinde iddianın açıkça ileri sürülmesi ve delillerin iptal davasında sunulacağının belirtilmesi yeterlidir. Buna karşılık hastane kayıtlarının erken talep edilmesi, arşiv sürelerinin dolmasını önler.
Ehliyet tartışmasının nasıl yürütüldüğü Vasiyet Yaptığında Aklı Yerinde Değildi yazısında; ölüme bağlı tasarruf ehliyetinin şartları Ölüme Bağlı Tasarruf Ehliyeti yazısında ele alınmıştır.
Vasiyetname Türüne Göre İtiraz Stratejisi
İtirazın hangi eksene oturacağı, vasiyetnamenin türüne göre değişir. Resmî vasiyetnamede şekil itirazı zayıf, ehliyet itirazı güçlüdür; el yazılı vasiyetnamede ise şekil ve sahtelik itirazları öne çıkar.
Türe göre güçlü ve zayıf itiraz eksenleri
| Vasiyetname türü | Güçlü itiraz ekseni | Zayıf itiraz ekseni |
|---|---|---|
| Resmî vasiyetname | Ehliyetsizlik, tanık yasağı, irade sakatlığı | Şekil eksikliği |
| El yazılı vasiyetname | Şekil eksikliği, sahtelik, ehliyetsizlik | Tanık yasağı |
| Sözlü vasiyet | Olağanüstü hâl şartının gerçekleşmemesi, tanık beyanlarındaki çelişki | Şekil |
| Miras sözleşmesi | Ehliyetsizlik, şekil | Tek taraflı dönme iddiası |
| Sonradan çıkan vasiyetname | Öncekiyle çelişki ve tarih sırası | — |
Sözlü vasiyette itiraz ekseni farklıdır: bu tasarruf, ancak yakın ölüm tehlikesi, ulaşımın kesilmesi, hastalık, savaş gibi olağanüstü durumlar yüzünden diğer şekillerde vasiyetname yapmanın mümkün olmadığı hâllerde geçerlidir. Bu şartın gerçekleşmediği ortaya konabilirse tasarruf ayakta kalmaz. Ayrıca miras bırakan sonradan diğer şekillerde vasiyetname yapma olanağına kavuşursa, bir aylık sürenin geçmesiyle sözlü vasiyet hükümden düşer. Konu Hastanede Sözlü Vasiyet yazısında ele alınmıştır.
El yazılı vasiyetnamelerde sahtelik iddiası ileri sürülecekse, karşılaştırma yapılabilmesi için miras bırakanın el yazısını taşıyan başka belgelerin toplanması gerekir: dilekçeler, mektuplar, defter kayıtları ve banka işlem formları bu amaçla kullanılır. Şekil şartlarının ayrıntısı El Yazılı Vasiyetnamenin Şekil Şartları yazısındadır.
İtiraz Dilekçesinde Dikkat Edilecekler
Dilekçenin unsurları
| Unsur | Neden gerekli |
|---|---|
| Açılma dosyasının esas numarası | İtirazın doğru dosyaya kaydı için |
| Tebliğ tarihinin yazılması | Sürenin denetimi için |
| İtiraz sebeplerinin sayılması | Sonraki iptal davasının çerçevesi için |
| Belge verilmemesi talebi | TMK m.598 sonucunun doğması için |
| Kesinleşme şerhi verilmemesi talebi | Tapu ve banka işlemlerinin durması için |
| Saklı pay itirazının ayrıca belirtilmesi | Tenkis talebinin saklı tutulması için |
| İptal davası açılacağının bildirilmesi | Sürecin ciddiyetini göstermek için |
| Delillerin eklenmesi | Sağlık kayıtları ve sonraki vasiyetname |
Altıncı satır önemli bir ayrımdır: saklı payın zedelenmesi iptal sebebi değildir, tenkis sebebidir. İtiraz dilekçesinde bu husus ayrıca belirtilerek tenkis talebinin saklı tutulduğunun kayda geçirilmesi, ileride açılacak davada iradenin baştan ortaya konduğunu gösterir.
İtirazdan Sonra Tereke Nasıl Korunur?
İtiraz ve iptal davası sürerken terekenin dağılmaması gerekir. Vasiyetname tartışmalı olduğu için mirasçılar arasında da güvensizlik doğar; kiralar tahsil edilemez, banka işlemleri yapılamaz, taşınmazın vergisi ödenemez. Kanun bu dönem için ayrı koruma araçları öngörür.
Dava sürerken kullanılabilecek koruma araçları
| Araç | Ne sağlar | Nereden istenir | Dayanak |
|---|---|---|---|
| Terekenin yazımı ve defter tutma | Kapsamın resmen belirlenmesi | Sulh hukuk | TMK m.589-590 |
| Mühürleme | Malların korunması | Sulh hukuk | TMK m.589 |
| Tereke temsilcisi atanması | Ortaklığın tek elden yönetimi | Sulh hukuk | TMK m.640/3 |
| Terekenin resmen yönetilmesi | Mirasçı belirsizse resmî yönetim | Sulh hukuk | TMK m.592-593 |
| İhtiyati tedbir | Tapuda devrin önlenmesi | Asliye hukuk (iptal davası) | HMK m.389 vd. |
| Delil tespiti | Delillerin kaybının önlenmesi | Sulh hukuk | HMK m.400 vd. |
| Terekedeki hakların korunması | Her mirasçı tek başına isteyebilir | İlgili mahkeme | TMK m.640/4, m.702/4 |
Üçüncü satır uzun süren iptal davalarında özellikle işlevlidir: vasiyetname tartışmalıyken kimin terekeyi yöneteceği belirsizleşir ve elbirliği kuralı nedeniyle hiçbir işlem yapılamaz hâle gelir. Tereke temsilcisi atanması bu kilidi açar ve yargılama boyunca kira tahsili, vergi ödemesi ve zorunlu giderlerin yürütülmesini sağlar. Talebin dilekçesi Tereke Temsilcisi Atanması Talebi Dilekçesi sayfasındadır.
Son satır ise dava açılmasını beklemeden kullanılabilecek bir imkândır: mirasçılardan her biri terekedeki hakların korunmasını tek başına isteyebilir ve sağlanan korumadan bütün mirasçılar yararlanır. Bu yetki, zamanaşımını kesme, ecrimisil ve tapu iptali gibi koruyucu işlemlerde kullanılabilir.
Uzlaşma ve Sulh: Davadan Önce Değerlendirilmesi Gerekenler
Vasiyetname uyuşmazlıkları çoğu zaman aile içindedir ve yıllar süren yargılamalar tarafların hepsini yıpratır. İtiraz aşaması, uzlaşma için en uygun andır: karşı taraf henüz belge alamamış, tapu işlemleri yapılamamış ve fiilî durum yerleşmemiştir.
Uzlaşma seçenekleri
| Seçenek | İçeriği | Sonucu |
|---|---|---|
| Vasiyetin kısmen uygulanması | Saklı payların tamamlanması karşılığında vasiyetin kabulü | Dava açılmaz |
| Bedel ödenmesi | Taşınmaz karşı tarafta kalır, saklı pay bedeli ödenir | Tapuda tek işlem |
| Malların takası | Tereke içinde farklı malların özgülenmesi | Paylaşma sözleşmesi kurulur |
| Kısmi tenkis üzerinde anlaşma | Aşan kısım üzerinde uzlaşma | Yargılama kısalır |
| Arabuluculuk | Taraflar arasında müzakere | Anlaşma belgesi düzenlenir |
| Mahkemede sulh | Yargılama sırasında anlaşma | İlam niteliğinde sonuç |
Üçüncü ve dördüncü satırlar terekede birden fazla mal bulunan dosyalarda uygulanabilir çözümlerdir: vasiyet konusu taşınmaz karşı tarafta kalırken, diğer mirasçılara başka mallardan özgüleme yapılabilir. Böyle bir anlaşma aynı zamanda bir paylaşma sözleşmesi kurulması anlamına gelir ve şekil şartlarına uyulması gerekir; ayrıntısı Miras Taksim Sözleşmesi Örneği sayfasındadır.
Anlaşma sağlanamazsa süreç iptal ve tenkis davalarıyla devam eder. Bu davaların birlikte nasıl kurulacağı ve terditli talep yapısı Terditli Dava yazısında ele alınmıştır.
Sık Yapılan Hatalar
Hata ve doğrusu
| Hata | Doğrusu |
|---|---|
| İtirazın vasiyetnameyi iptal ettiğini sanmak | İtiraz yalnızca belge verilmesini ve kesinleşmeyi engeller |
| İtirazı asliye hukuk mahkemesine sunmak | İtiraz, açılma dosyasının bulunduğu sulh hukuk mahkemesine verilir |
| Bir aylık süreyi ölüm tarihinden başlatmak | Süre vasiyetnamenin tebliğinden işler |
| İtiraz ettikten sonra dava açmamak | Uyuşmazlık ancak iptal davasıyla çözülür |
| İhtiyati tedbir istememek | İtiraz, tapudaki devirleri kendiliğinden durdurmaz |
| Saklı pay iddiasını iptal sebebi saymak | Saklı pay tenkis davasının konusudur |
| Sağlık kayıtlarını toplamadan ehliyetsizlik ileri sürmek | İşlem tarihine yakın kayıtlar belirleyicidir |
| Sonraki vasiyetnameyi mahkemeye sunmamak | Sonradan çıkan vasiyetname için de aynı usul işler |
| İtiraz süresi geçti diye vazgeçmek | İptal davası hakkı kanuni süreler içinde devam eder |
| Tebliğ evrakını saklamamak | Sürenin başlangıcı bu belgeyle ispatlanır |
Süreler Tablosu
Bağlantılı süreler
| İşlem | Süre | Başlangıç | Dayanak |
|---|---|---|---|
| Vasiyetnameye itiraz | 1 ay | Vasiyetnamenin tebliği | TMK m.598 |
| Vasiyetnamenin açılması | 1 ay | Sulh hâkimine teslim | TMK m.596 |
| İptal davası | 1 yıl / 10 yıl / kötüniyetliye 20 yıl | Sebebin öğrenilmesi; her hâlde açılma tarihi | TMK m.559 |
| Tenkis davası | 1 yıl / 10 yıl | Saklı payın zedelendiğinin öğrenilmesi | TMK m.571 |
| Tenkis def’i | Süre yok | — | TMK m.571/son |
| Mirasın reddi | 3 ay | Ölümün öğrenilmesi | TMK m.606 |
| İhtiyati tedbire itiraz | 1 hafta | Tebliğ veya öğrenme | HMK m.394 |
| Veraset ve intikal beyannamesi | 4 ay | Ölüm tarihi | 7338 s.K. m.9 |
⚖️ Mevzuat ve Resmî Kaynaklar
- 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu (m.502, 532-539, 536, 542-544, 557-559, 560-571, 595-598, 1023)
- 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu (m.382 vd., m.389-394)
- 7338 sayılı Veraset ve İntikal Vergisi Kanunu (m.9)
- 492 sayılı Harçlar Kanunu
Vasiyetnameye itiraz, tebliğden itibaren bir ay içinde yapılır ve belge verilmesi ile kesinleşme şerhini engeller. İtiraz vasiyetnameyi geçersiz kılmaz; geçersizlik ancak iptal davasıyla sağlanır ve saklı pay ihlali iptal değil tenkis sebebidir.
📘 İlgili Rehberler
Sıkça Sorulan Sorular
Vasiyetnameye itiraz süresi ne kadar?
Vasiyetnamenin tebliğinden itibaren bir aydır. Bu süre içinde itiraz edilmezse mirasçı atanan veya kendisine belirli mal bırakılan kişiye durumunu gösteren belge verilir.
İtiraz nereye yapılır?
Vasiyetnamenin açıldığı sulh hukuk mahkemesindeki açılma dosyasına verilir. İptal davası ise ayrıca asliye hukuk mahkemesinde açılır.
İtiraz edince vasiyetname iptal olur mu?
Olmaz. İtiraz yalnızca belge verilmesini ve kesinleşme şerhi düzenlenmesini engeller. Vasiyetnamenin geçersiz sayılması için iptal davası açılması gerekir.
İtiraz süresini kaçırdım, hakkım bitti mi?
Bitmez. İptal davası açma hakkı, sebebin öğrenilmesinden itibaren bir yıl ve her hâlde açılma tarihinden itibaren on yıl, kötüniyetli davalılara karşı yirmi yıl içinde devam eder. Ancak bu arada tapu devirleri yapılmış olabilir.
İtiraz dilekçesinde sebep göstermek zorunlu mu?
Zorunlu değildir; ancak sebeplerin somut olarak yazılması hem sonraki davanın çerçevesini çizer hem de dosyanın ciddiyetini gösterir.
Saklı payım zedeleniyor, itiraz sebebi olur mu?
Saklı payın zedelenmesi vasiyetnameyi geçersiz kılmaz; tenkis sebebidir. İtiraz dilekçesinde bu husus belirtilerek tenkis talebinin saklı tutulduğu kayda geçirilmelidir.
İtiraz ettim, tapu işlemleri durur mu?
Belge ve kesinleşme şerhi verilmeyeceğinden vasiyetnameye dayalı işlemler durur. Ancak mirasçıların elbirliğiyle yapabileceği devirler kendiliğinden durmaz; bunun için ihtiyati tedbir gerekir.
İhtiyati tedbiri nereden isterim?
İptal davasının açıldığı asliye hukuk mahkemesinden. Talep dava dilekçesiyle birlikte yapılmalı ve gecikmesinde sakınca bulunduğu somut olarak açıklanmalıdır.
El yazılı vasiyetnamede en sık hangi eksiklik olur?
Tarih ve imza eksikliği ile metnin tamamının miras bırakanın el yazısıyla olmaması. Bu şartlar şekil bakımından aranır.
İmzanın sahte olduğunu düşünüyorum, ne yapmalıyım?
İtiraz dilekçesinde bu hususu belirtip yazı ve imza incelemesi talep etmeli, iptal davasında bilirkişi incelemesi istemelisiniz.
Sonradan başka bir vasiyetname buldum, ne olur?
Sonradan ortaya çıkan vasiyetnameler için de aynı usul işler; belge sulh hâkimine teslim edilir, açılır ve tebliğ edilir. Sonraki tasarruf, kuşkuya yer bırakmayacak biçimde öncekini tamamlamadıkça onun yerini alır.
Kimler itiraz edebilir?
Vasiyetnamenin geçerliliğinden hukuken etkilenen kişiler: saklı paylı ve saklı payı olmayan yasal mirasçılar, önceki tasarruftan yararlanan atanmış mirasçılar ve menfaati zedelenen vasiyet alacaklıları.
Yurt dışındayım, itirazı nasıl yaparım?
Konsoloslukta düzenlenecek vekâletname ile Türkiye’deki vekiliniz aracılığıyla yapabilirsiniz. Tebligat süreleri uzadığından süreyi yakından takip etmek gerekir.
İtirazdan sonra davayı ne zaman açmalıyım?
Kanunda itirazın ardından dava için ayrı bir süre öngörülmemiştir; ancak gecikme fiilî durumun karşı taraf lehine yerleşmesine yol açtığından makul sürede açılması gerekir.
İtiraz harca tabi mi?
İtiraz, açılma dosyasına sunulan bir beyan olduğundan maktu harç uygulanır. İptal davası ise dava konusunun değeri üzerinden nispi harca tabidir.


