Miras hukukundaki terimler çoğu zaman günlük dildeki anlamlarından farklıdır: “veraset ilamı” kanundaki adıyla mirasçılık belgesidir (TMK m.598), “izale-i şuyu” ortaklığın giderilmesidir (TMK m.642), “hükmen ret” borca batık terekede mirasın kendiliğinden reddedilmiş sayılmasıdır (TMK m.605/2), “muris muvazaası” ise tapuda satış gibi gösterilen bağıştır. Bu sözlükte 100 terimi on başlık altında, her birinin sade anlamı ve dayandığı kanun maddesiyle açıklıyoruz. Tanımlar 6 Kasım 2026 itibarıyla yürürlükteki mevzuata göre yazılmıştır.
Güncel durum (6 Kasım 2026): Tanımlar 4721 sayılı Türk Medenî Kanunu, 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu, 6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu, 5718 sayılı MÖHUK ve 7338 sayılı Veraset ve İntikal Vergisi Kanunu’nun güncel metinleriyle karşılaştırılarak yazılmıştır. Kardeşlerin saklı payı 2007’de kaldırılmıştır (5650 s. Kanun); ortaklığın giderilmesinde arabuluculuk 2023’ten beri dava şartıdır ve 7531 sayılı Kanunla şerh alınmış anlaşma belgesine dayanarak tapuda resmî senetsiz tescil imkânı getirilmiştir (6325 s. K. m.18/B).
Dürüst bir not: Tanımlar anlaşılır olsun diye kısaltılmıştır; her terimin istisnaları bağlantı verdiğimiz rehberlerde ayrıntılı anlatılır. Kanunda geçmeyen, öğretide veya Yargıtay uygulamasında kullanılan terimleri (muris, külli halefiyet, hesap terekesi, muris muvazaası, ecrimisil gibi) dayanak sütununda “uygulama” notuyla işaretledik.
Bir miras dosyasında karşınıza çıkan belgeleri, mahkeme kararlarını ve tapu kayıtlarını okurken bu sözlükten yararlanabilirsiniz. Terimlerin sizin dosyanızda ne anlama geldiğini birlikte değerlendirmek için Hukukçular Evi Ankara’ya 0554 648 37 15 numaralı telefondan ulaşabilirsiniz.
İçindekiler
- Bu sözlük nasıl kullanılır?
- Temel kavramlar (1-10)
- Yasal mirasçılık (11-20)
- Ölüme bağlı tasarruflar (21-30)
- Vasiyetnamenin içeriği, açılması ve yerine getirilmesi (31-40)
- Saklı pay, tenkis ve iptal (41-50)
- Mirasçılığın kaybı: çıkarma, yoksunluk ve feragat (51-60)
- Mirasın reddi ve borçlardan sorumluluk (61-70)
- Mirasçılık belgesi ve tereke işlemleri (71-80)
- Paylaşma ve denkleştirme (81-90)
- Miras davaları ve özel durumlar (91-100)
- Sık karıştırılan terimler
- Terimleri kullanırken sık yapılan hatalar
- Sıkça sorulan sorular
Bu Sözlük Nasıl Kullanılır?
Terimler alfabetik değil, bir miras dosyasının doğal sırasına göre dizilmiştir: önce temel kavramlar ve kimlerin mirasçı olduğu, ardından miras bırakanın tasarrufları ve sınırları, mirasçılığın kaybı, ret ve borçlar, mirasçılık belgesi ve tereke işlemleri, paylaşma ve son olarak davalar. Her satırda terimin sade anlamı ve dayandığı kanun maddesi yer alır.
- Dayanak sütunu: TMK 4721 sayılı Türk Medenî Kanunu, TBK 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu, HMK 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu, MÖHUK 5718 sayılı Milletlerarası Özel Hukuk ve Usul Hukuku Hakkında Kanundur; 6325 sayılı Kanun arabuluculuğu, 7338 sayılı Kanun veraset ve intikal vergisini düzenler.
- “Uygulama” notu: Kanunda bu adla geçmeyen, öğretide veya Yargıtay kararlarında kullanılan terimlerde dayanak sütununa “uygulama” notu eklenmiştir.
- Ayrıntı için: Her bölümün girişinde ve birçok satırda konuyla ilgili ayrıntılı rehberimize bağlantı vardır. Bütün miras yazılarımız için miras hukuku rehberi sayfamızdan, payınızı hesaplamak için miras payı hesaplama aracımızdan yararlanabilirsiniz.
Temel Kavramlar (1-10)
Mirasın ne zaman ve nerede açıldığı, kimlerin mirasçı olabileceği ve malvarlığının mirasçılara nasıl geçtiği, diğer bütün terimlerin zeminidir. Aynı anda ölenlerin durumu için birlikte ölüm karinesi yazımıza bakabilirsiniz.
Tablo 1: Temel kavramlar
| Terim | Sade anlamı | Dayanak |
|---|---|---|
| 1. Miras bırakan (muris) | Ölümüyle malvarlığı mirasçılarına geçen kişi. Kanun “mirasbırakan” terimini kullanır; uygulamada Arapça kökenli “muris” ve “müteveffa” sözcükleri de kullanılır. | TMK m.575; uygulama |
| 2. Mirasçı (varis) | Miras bırakanın ölümüyle onun hak ve borçlarını bir bütün olarak kazanan kişi. Kanundan doğan yasal mirasçı veya ölüme bağlı tasarrufla atanmış mirasçı olabilir. | TMK m.495-501, m.516, m.599 |
| 3. Tereke | Miras bırakanın ölüm anındaki hak ve borçlarının bütünü; mirasın konusu. Taşınmazlar, banka hesapları, alacaklar ve borçlar terekeye dahildir. | TMK m.599, m.640 |
| 4. Mirasın açılması | Mirasın, miras bırakanın ölümüyle açılması. Sağlıkta yapılan mirasla ilgili kazandırmalar ve paylaştırmalar terekenin ölüm anındaki durumuna göre değerlendirilir. | TMK m.575 |
| 5. Mirasın açıldığı yer | Miras, malvarlığının tamamı için miras bırakanın son yerleşim yerinde açılır. Tasarrufların iptali ve tenkisi, mirasın paylaştırılması ve miras sebebiyle istihkak davaları bu yer mahkemesinde görülür. | TMK m.576 |
| 6. Külli halefiyet (mirasın kendiliğinden geçişi) | Mirasçıların, ölümle birlikte ve ayrıca bir işleme gerek kalmadan mirası bir bütün olarak kazanması. Mirasçılar haklarla birlikte miras bırakanın borçlarından da kişisel olarak sorumlu olur. | TMK m.599; terim uygulama |
| 7. Sağ olma şartı | Mirasçı olabilmek için miras bırakanın ölümü anında mirasa ehil olarak sağ olmak gerekir. O anda sağ olan mirasçı sonradan ölürse, miras hakkı kendi mirasçılarına geçer. | TMK m.577, m.580 |
| 8. Cenin | Ana rahmindeki çocuk. Sağ doğmak koşuluyla mirasçı olur; ölü doğan çocuk mirasçı olamaz. Mirasçı olabilecek bir cenin varsa paylaşma doğuma kadar ertelenir. Ayrıntılar için cenin ve mirasçılık yazımıza bakabilirsiniz. | TMK m.582, m.643 |
| 9. Birlikte ölüm karinesi | Birden fazla kişiden hangisinin önce öldüğü ispat edilemezse hepsinin aynı anda ölmüş sayılması. Bu kişiler, ölüm anında birbirinden sağ kalmadıkları için birbirine mirasçı olmaz. | TMK m.29, m.580 |
| 10. Gaiplik kararı | Ölüm tehlikesi içinde kaybolan veya uzun zamandır haber alınamayan kişi hakkında mahkemenin verdiği karar. Ölüm tehlikesinden en az bir yıl veya son haberden en az beş yıl sonra istenebilir; karar verilince ölüme bağlı haklar ölüm ispatlanmış gibi kullanılır. Ayrıntılar için gaiplik ve mirasın açılması yazımıza bakabilirsiniz. | TMK m.32-35, m.584 |
Yasal Mirasçılık (11-20)
Miras bırakan vasiyetname yapmamışsa miras kanundaki sıraya göre paylaşılır. Payların hesabı için zümre sistemi rehberimize, eşin payı için eşin miras payı tablosu sayfamıza bakabilirsiniz.
Tablo 2: Yasal mirasçılık
| Terim | Sade anlamı | Dayanak |
|---|---|---|
| 11. Yasal mirasçı | Kanunun mirasçı saydığı kişiler: kan hısımları, sağ kalan eş, evlatlık ve hiç mirasçı yoksa Devlet. | TMK m.495-501 |
| 12. Zümre sistemi | Kan hısımlarının üç zümreye ayrılması: altsoy, ana-baba ve onların altsoyu, büyük ana-babalar ve onların altsoyu. Önceki zümrede mirasçı varsa sonraki zümre mirasçı olamaz. | TMK m.495-497 |
| 13. Birinci zümre (altsoy) | Miras bırakanın çocukları, torunları ve torunlarının çocukları. Çocuklar, kız veya erkek, evli veya bekâr olmalarına bakılmaksızın eşit mirasçıdır. Ayrıntılar için kız çocuğunun miras hakkı rehberimize bakabilirsiniz. | TMK m.495 |
| 14. İkinci zümre | Altsoyu olmayan miras bırakanın ana ve babası; bunlar önce ölmüşse yerlerini kendi altsoyları, yani miras bırakanın kardeşleri ve yeğenleri alır. | TMK m.496 |
| 15. Üçüncü zümre | Altsoyu ve ikinci zümre mirasçısı olmayan miras bırakanın büyük ana ve büyük babaları; bunlar önce ölmüşse amca, hala, dayı, teyze ve onların altsoyu. Sağ kalan eş varsa bu zümreden yalnızca büyük ana-babalar ve onların çocukları eşle birlikte mirasçı olur. | TMK m.497, m.499 |
| 16. Halefiyet | Miras bırakandan önce ölen mirasçının yerini, her derecede kendi altsoyunun alması. Örneğin dededen önce ölen babanın payı torunlara geçer. | TMK m.495-497 |
| 17. Sağ kalan eşin payı | Eş, altsoyla birlikte mirasın 1/4’ünü, ana-baba zümresiyle birlikte 1/2’sini, büyük ana-babalar ve çocuklarıyla birlikte 3/4’ünü alır; bunlar da yoksa mirasın tamamı eşe kalır. Bundan önce mal rejimi alacağı ayrılır. | TMK m.499, m.236 |
| 18. Evlatlığın mirasçılığı | Evlatlık ve altsoyu, evlat edinene kan hısımı gibi mirasçı olur ve kendi ailesindeki mirasçılığı da sürer. Buna karşılık evlat edinen ve hısımları evlatlığa mirasçı olmaz. | TMK m.500 |
| 19. Evlilik dışı çocuğun mirasçılığı | Soybağı tanıma veya hâkim hükmüyle kurulmuş evlilik dışı çocuk, baba yönünden evlilik içi hısımlar gibi mirasçı olur. Ayrıntılar için evlilik dışı çocuğun miras hakkı yazımıza bakabilirsiniz. | TMK m.498 |
| 20. Devletin mirasçılığı | Mirasçı bırakmadan ölen kişinin mirasının Devlete geçmesi. Yabancılık unsuru taşıyan durumlarda Türkiye’de bulunan mirasçısız tereke de Devlete kalır. | TMK m.501; MÖHUK m.20/3 |
Ölüme Bağlı Tasarruflar (21-30)
Miras bırakan, kanunun çizdiği sınırlar içinde malvarlığının ölümünden sonra kime geçeceğini kendisi belirleyebilir. Geçerli bir vasiyetname metni için vasiyetname örneği, türlerin karşılaştırması için vasiyetname türleri sayfamıza bakabilirsiniz.
Tablo 3: Ölüme bağlı tasarruflar
| Terim | Sade anlamı | Dayanak |
|---|---|---|
| 21. Ölüme bağlı tasarruf | Miras bırakanın, malvarlığının ölümünden sonra kime ve nasıl geçeceğini belirlediği hukuki işlem. Vasiyetname veya miras sözleşmesiyle yapılır; üzerinde tasarruf edilmeyen kısım yasal mirasçılara kalır. | TMK m.514 |
| 22. Tasarruf ehliyeti | Vasiyet yapabilmek için ayırt etme gücü ve on beş yaşını doldurmuş olmak; miras sözleşmesi yapabilmek için ayırt etme gücü, erginlik ve kısıtlı bulunmamak gerekir. | TMK m.502-503 |
| 23. Tasarruf edilebilir kısım (tasarruf nisabı) | Saklı paylar dışında kalan ve miras bırakanın dilediğine bırakabileceği kısım. Altsoyu, ana-babası veya eşi yoksa miras bırakan mirasının tamamında tasarruf edebilir. Ayrıntılar için tasarruf edilebilir kısım yazımıza bakabilirsiniz. | TMK m.505 |
| 24. Vasiyetname | Miras bırakanın tek taraflı ölüme bağlı tasarrufu. Resmî şekilde, el yazısıyla veya sözlü olarak yapılır ve miras bırakan ondan her zaman dönebilir. | TMK m.531, m.542 |
| 25. Resmî vasiyetname | İki tanığın katılmasıyla resmî memurun düzenlediği vasiyetname. Resmî memur sulh hâkimi, noter veya kanunla yetkilendirilmiş başka bir görevli olabilir. | TMK m.532-537 |
| 26. El yazılı vasiyetname | Yapıldığı yıl, ay ve gün gösterilerek baştan sona miras bırakanın el yazısıyla yazılıp imzalanan vasiyetname. Notere veya sulh hâkimine bırakılması zorunlu değil, isteğe bağlıdır. | TMK m.538 |
| 27. Sözlü vasiyet | Yakın ölüm tehlikesi, ulaşımın kesilmesi, hastalık veya savaş gibi olağanüstü durumlarda iki tanığa beyanla yapılan vasiyet. Başka şekilde vasiyet yapma imkânı doğduktan sonra bir ay geçerse hükümden düşer. | TMK m.539-541 |
| 28. Miras sözleşmesi | Miras bırakanın karşı tarafla yaptığı ve resmî vasiyetname şeklinde düzenlenen ölüme bağlı tasarruf. Tarafların yazılı anlaşmasıyla kaldırılabilir; tek taraflı dönme yalnızca kanundaki hâllerde mümkündür. Örnek metin için miras sözleşmesi örneği sayfamıza bakabilirsiniz. | TMK m.527, m.545-546 |
| 29. Mirasçı atama | Mirasın tamamı veya belli bir oranı için bir ya da birden çok kişiyi mirasçı yapma. Mirasın tamamını veya belli bir oranını bırakan her tasarruf mirasçı atama sayılır. | TMK m.516 |
| 30. Belirli mal bırakma (vasiyet) | Bir kimseye onu mirasçı yapmadan belirli bir malın, intifa hakkının veya bir edimin bırakılması. Lehdar vasiyet alacaklısıdır ve mirasçılara karşı kişisel istem hakkına sahiptir. Farkları için vasiyet alacaklısı ile atanmış mirasçı farkı yazımıza bakabilirsiniz. | TMK m.517, m.600 |
Vasiyetnamenin İçeriği, Açılması ve Yerine Getirilmesi (31-40)
Vasiyetname ölümden sonra kendiliğinden uygulanmaz; sulh hâkimine teslim edilir, açılır, ilgililere tebliğ edilir ve gerekirse dava yoluyla yerine getirilir. Açılma talebi için vasiyetnamenin açılması dilekçesi, itiraz için vasiyetnameye itiraz dilekçesi sayfamıza bakabilirsiniz.
Tablo 4: Vasiyetnamenin içeriği, açılması ve yerine getirilmesi
| Terim | Sade anlamı | Dayanak |
|---|---|---|
| 31. Koşul ve yükleme | Miras bırakanın kazandırmayı bir şarta veya lehdara yüklediği bir yükümlülüğe bağlaması. Hukuka veya ahlâka aykırı koşul ve yüklemeler tasarrufu geçersiz kılar; anlamsız veya yalnızca başkalarını rahatsız eden koşullar yok sayılır. | TMK m.515 |
| 32. Yedek mirasçı | Atanan mirasçı miras bırakandan önce ölür veya mirası reddederse onun yerine geçmek üzere belirlenen kişi. Aynı kural belirli mal bırakmada da uygulanır. | TMK m.520 |
| 33. Önmirasçı ve artmirasçı | Miras bırakanın bir kişiyi mirasçı atayıp mirası belli bir anda başka bir kişiye devretmekle yükümlü kılması. Geçiş anı belirtilmemişse miras, önmirasçının ölümüyle artmirasçıya geçer; aynı yükümlülük artmirasçıya yüklenemez. | TMK m.521-525 |
| 34. Vakıf kurma | Miras bırakanın terekesinin tasarruf edilebilir kısmını özgüleyerek vakıf kurması. Vakıf, kanun hükümlerine uyulması koşuluyla tüzel kişilik kazanır. | TMK m.526 |
| 35. Vasiyeti yerine getirme görevlisi | Miras bırakanın vasiyetnameyle atadığı ve son arzularının yerine getirilmesiyle görevlendirdiği kişi. Fiil ehliyeti gerekir; görev kendisine bildirildikten sonra on beş gün içinde reddetmezse kabul etmiş sayılır. Ayrıntılar için vasiyeti yerine getirme görevlisi yazımıza bakabilirsiniz. | TMK m.550-556 |
| 36. Vasiyetten dönme | Miras bırakanın sağlığında vasiyetnamesini yeni bir vasiyetnameyle, yok ederek veya sonraki bağdaşmayan bir tasarrufla tamamen ya da kısmen ortadan kaldırması. | TMK m.542-544 |
| 37. Vasiyetnamenin teslimi | Ölümden sonra ele geçen vasiyetnamenin, geçerli olup olmadığına bakılmaksızın hemen sulh hâkimine teslim edilmesi zorunluluğu. Teslim etmeyen, doğan zarardan sorumludur. | TMK m.595 |
| 38. Vasiyetnamenin açılması | Sulh hâkiminin, tesliminden itibaren bir ay içinde vasiyetnameyi açması ve ilgililere okuması. Bilinen mirasçılar ve diğer ilgililer açılışa çağrılır. | TMK m.596 |
| 39. Vasiyetnamenin tebliği ve itiraz | Vasiyetnamenin ilgili kısımlarının hak sahiplerine tebliğ edilmesi. Bildirimden itibaren bir ay içinde itiraz edilmezse lehdara atanmış mirasçı veya vasiyet alacaklısı belgesi verilir; itiraz, vasiyetnameyi geçersiz kılmaz. | TMK m.597-598 |
| 40. Vasiyetin tenfizi (yerine getirilmesi davası) | Vasiyet alacaklısının, vasiyet edilen malın teslimi veya hakkın devri için mirasçılara ya da vasiyeti yerine getirme görevlisine karşı açtığı dava. Dava hakkı, kazandırmanın öğrenilmesinden itibaren on yılda zamanaşımına uğrar. Dilekçe için vasiyetnamenin tenfizi sayfamıza bakabilirsiniz. | TMK m.600, m.602 |
Saklı Pay, Tenkis ve İptal (41-50)
Miras bırakanın tasarruf özgürlüğü saklı paylarla sınırlıdır; bu sınırı aşan tasarruflar tenkis davasıyla indirilir, sakat tasarruflar ise iptal davasıyla ortadan kaldırılır. Oranlar için saklı pay oranları, dava süreci için tenkis davası ve vasiyetnamenin iptali davası rehberlerimize bakabilirsiniz.
Tablo 5: Saklı pay, tenkis ve iptal
| Terim | Sade anlamı | Dayanak |
|---|---|---|
| 41. Saklı pay | Kanunun bazı mirasçılara güvence altına aldığı ve miras bırakanın dokunamayacağı pay: altsoy için yasal payın yarısı, ana ve babanın her biri için dörtte biri, sağ kalan eş için altsoy veya ana-baba zümresiyle birlikteyken yasal payın tamamı, diğer hâllerde dörtte üçü. | TMK m.506 |
| 42. Saklı paylı mirasçı | Saklı payı bulunan mirasçılar: altsoy, ana-baba ve sağ kalan eş. Kardeşlerin saklı payı 2007’de kaldırılmıştır. | TMK m.505-506; 5650 s. K. |
| 43. Hesap terekesi | Tasarruf edilebilir kısmın hesaplanmasına esas olan tereke. Ölüm günündeki tereke değerinden borçlar, cenaze giderleri, mühürleme ve yazım giderleri ve birlikte yaşayanların üç aylık geçim giderleri düşülür; tenkise tâbi sağlararası kazandırmalar eklenir. | TMK m.507-509; terim uygulama |
| 44. Tenkis | Saklı payı zedeleyen ölüme bağlı tasarrufların ve bazı sağlararası kazandırmaların, tasarruf edilebilir kısma indirilmesi. Tasarruf geçerliliğini korur; yalnızca aşan kısım geri alınır. | TMK m.560 |
| 45. Tenkise tâbi kazandırmalar | Ölüme bağlı tasarruflar gibi tenkis edilen sağlararası karşılıksız kazandırmalar. Bunlar dört gruptur: miras payına mahsuben verilenler ve alışılmışın dışındaki çeyiz, miras haklarını ölümden önce tasfiye amaçlı kazandırmalar, dönme hakkı saklı bağışlar ve ölümden önceki bir yıl içinde âdet üzere hediyeler dışında yapılan bağışlar, saklı pay kurallarını etkisiz kılma amacı açık kazandırmalar. Ayrıntılar için tenkise tâbi kazandırmalar yazımıza bakabilirsiniz. | TMK m.565 |
| 46. Tenkiste sıra | Tenkisin hangi tasarruftan başlayacağı: önce ölüme bağlı tasarruflar, bunlar yetmezse en yeni tarihliden en eskiye doğru sağlararası kazandırmalar. Kamu tüzel kişilerine ve kamuya yararlı dernek ve vakıflara yapılanlar en son tenkis edilir. | TMK m.570 |
| 47. Tenkis davasının süresi | Saklı payın zedelendiğinin öğrenilmesinden itibaren bir yıl; her hâlde vasiyetnamelerde açılma, diğer tasarruflarda mirasın açılma tarihinden itibaren on yıl. Bu süreler hak düşürücüdür. | TMK m.571 |
| 48. İptal davası (ölüme bağlı tasarrufun iptali) | Ölüme bağlı tasarrufun dört sebepten biriyle geçersiz kılınması: tasarruf ehliyetinin yokluğu, yanılma, aldatma, korkutma veya zorlama, içeriğin hukuka veya ahlâka aykırılığı ve şekle aykırılık. Menfaati bulunan mirasçı veya vasiyet alacaklısı açabilir. | TMK m.557-558 |
| 49. İptal davasının süresi | Tasarrufun, iptal sebebinin ve hak sahibi olunduğunun öğrenilmesinden itibaren bir yıl; her hâlde vasiyetnamelerde açılma, diğer tasarruflarda mirasın geçmesi tarihinden itibaren iyiniyetli davalılara karşı on, iyiniyetli olmayanlara karşı yirmi yıl. | TMK m.559 |
| 50. Def’i | Bir hakkın dava açılmadan, karşı tarafın talebine karşı savunma olarak ileri sürülmesi. Tasarrufun hükümsüzlüğü ve tenkis iddiası, dava süreleri geçmiş olsa bile def’i yoluyla her zaman ileri sürülebilir. | TMK m.559, m.571 |
Bir terimin dosyanızdaki anlamını birlikte değerlendirelim
Av. Fatma Öztürk — Hukukçular Evi Ankara
Mirasçılığın Kaybı: Çıkarma, Yoksunluk ve Feragat (51-60)
Mirasçılık sıfatı miras bırakanın tasarrufuyla, kanundan kendiliğinden veya mirasçının kendi iradesiyle ortadan kalkabilir. Mirastan çıkarmanın yapılışı için mirastan çıkarma (ıskat), feragat için mirastan feragat sözleşmesi rehberimize bakabilirsiniz.
Tablo 6: Mirasçılığın kaybı: çıkarma, yoksunluk ve feragat
| Terim | Sade anlamı | Dayanak |
|---|---|---|
| 51. Mirasçılıktan çıkarma (ıskat) | Miras bırakanın, ölüme bağlı tasarrufla saklı paylı mirasçısını mirastan çıkarması. Yalnızca iki sebeple mümkündür: mirasçının miras bırakana veya yakınlarına karşı ağır suç işlemesi ya da aile hukukundan doğan yükümlülüklerini önemli ölçüde yerine getirmemesi. | TMK m.510 |
| 52. Çıkarmanın sonucu | Çıkarılan kişi mirastan pay alamaz ve tenkis davası açamaz. Miras bırakan başka türlü tasarruf etmemişse onun payı, önceden ölmüş gibi altsoyuna, altsoyu yoksa yasal mirasçılara kalır; altsoyu saklı payı isteyebilir. | TMK m.511 |
| 53. Çıkarmada ispat yükü | Çıkarma sebebinin tasarrufta belirtilmesi zorunludur. Çıkarılan itiraz ederse sebebin varlığını, çıkarmadan yararlanan kişi ispat eder; ispat edilemezse tasarruf, çıkarılanın saklı payı dışında yerine getirilir. | TMK m.512 |
| 54. Borç ödemeden aciz sebebiyle çıkarma | Hakkında borç ödemeden aciz belgesi bulunan altsoyun, saklı payının yarısı için mirasçılıktan çıkarılması. Bu yarının çıkarılanın doğmuş ve doğacak çocuklarına özgülenmesi şarttır. | TMK m.513 |
| 55. Mirastan yoksunluk | Miras bırakanı öldürme veya öldürmeye teşebbüs, onu sürekli tasarruf yapamaz hâle getirme, tasarruf yapmasını veya dönmesini aldatma, zorlama ya da korkutmayla sağlama veya engelleme ve tasarrufu kasten yok etme hâllerinde mirasçılığın kanundan kendiliğinden kaybı. Miras bırakanın affıyla ortadan kalkar. | TMK m.578 |
| 56. Yoksunluğun altsoya etkisi | Yoksunluk yalnızca yoksun olanı etkiler; onun altsoyu, miras bırakandan önce ölmüş bir kişinin altsoyu gibi mirasçı olur. Ayrıntılar için mirastan yoksunluk yazımıza bakabilirsiniz. | TMK m.579 |
| 57. Mirastan feragat | Mirasçının, miras bırakan hayattayken onunla yaptığı sözleşmeyle mirasçılık sıfatından vazgeçmesi. Resmî vasiyetname şeklinde, resmî memur ve iki tanık önünde yapılmalıdır. | TMK m.528, m.545 |
| 58. Karşılıklı ve karşılıksız feragat | Feragat bir karşılık alınarak (ivazlı) veya karşılıksız (ivazsız) yapılabilir. Karşılık alınarak yapılan feragat, sözleşmede aksi öngörülmedikçe feragat edenin altsoyunu da bağlar. | TMK m.528 |
| 59. Feragatin hükümden düşmesi | Belli bir kişi lehine yapılan feragatin, o kişi herhangi bir sebeple mirasçı olamazsa geçersiz kalması. Belli bir kişi lehine yapılmamışsa en yakın ortak kökün altsoyu lehine yapılmış sayılır. | TMK m.529 |
| 60. Açılmamış miras hakkında sözleşme | Bir mirasçının, miras bırakanın katılması veya izni olmadan henüz açılmamış bir miras hakkında diğer mirasçılarla ya da üçüncü kişiyle yaptığı sözleşme. Geçersizdir; bu sözleşmeyle verilenler geri istenebilir. | TMK m.678 |
Mirasın Reddi ve Borçlardan Sorumluluk (61-70)
Mirasçı, miras bırakanın borçlarından kişisel olarak sorumlu olduğu için mirası kabul etmeden önce terekenin durumunu öğrenmelidir. Ret süreci için mirasın reddi, güncel Yargıtay kararları için reddi miras Yargıtay kararları sayfamıza bakabilirsiniz.
Tablo 7: Mirasın reddi ve borçlardan sorumluluk
| Terim | Sade anlamı | Dayanak |
|---|---|---|
| 61. Mirasın reddi (gerçek ret) | Mirasçının sulh mahkemesine sözlü veya yazılı beyanla mirası kabul etmediğini bildirmesi. Ret kayıtsız ve şartsız olmalıdır; beyan, mirasın açıldığı yerin sulh mahkemesindeki özel kütüğe yazılır. | TMK m.605/1, m.609 |
| 62. Ret süresi | Üç ay. Yasal mirasçılar için süre, mirasçı olduklarını daha sonra öğrendikleri ispat edilmedikçe ölümü öğrendikleri tarihte; atanmış mirasçılar için tasarrufun kendilerine resmen bildirildiği tarihte başlar. Önemli sebeplerle sulh hâkimi süreyi uzatabilir. | TMK m.606, m.615 |
| 63. Hükmen ret | Miras bırakanın ölüm tarihinde ödemeden acizinin açıkça belli veya resmen tespit edilmiş olması hâlinde mirasın reddedilmiş sayılması. Uygulamada bu durumun mahkemece tespiti istenir. Dilekçe için mirasın hükmen reddi sayfamıza bakabilirsiniz. | TMK m.605/2 |
| 64. Ret hakkının düşmesi | Süresinde reddetmeyen mirasçı mirası kayıtsız şartsız kazanır. Süre dolmadan tereke işlemlerine karışan, olağan yönetimi aşan işler yapan, tereke mallarını gizleyen veya kendine mal eden mirasçı da mirası reddedemez. | TMK m.610 |
| 65. Reddedenin payı | Mirası reddeden yasal mirasçının payı, o kişi miras açıldığında sağ değilmiş gibi hak sahiplerine, varsa önce onun altsoyuna geçer. Altsoyun tamamı reddederse payları sağ kalan eşe geçer. | TMK m.611, m.613 |
| 66. En yakın mirasçıların tamamının reddi | En yakın yasal mirasçıların tamamı mirası reddederse tereke sulh mahkemesince iflas hükümlerine göre tasfiye edilir; artan değerler, mirası reddetmemişler gibi hak sahiplerine verilir. | TMK m.612 |
| 67. Resmî defter tutulması | Mirası reddetme hakkı olan her mirasçının, bir ay içinde sulh hâkiminden terekenin resmî defterinin tutulmasını istemesi. Resmî deftere göre kabul edilen miras, mirasçıya yalnızca deftere yazılmış borçlarla geçer. Dilekçe için resmî defter tutulması sayfamıza bakabilirsiniz. | TMK m.619, m.628 |
| 68. Resmî tasfiye | Mirasçının ret veya resmî deftere göre kabul yerine terekenin resmî tasfiyesini istemesi. Mirasçılardan biri mirası kabul ederse bu istem dikkate alınmaz; tasfiye hâlinde mirasçılar tereke borçlarından sorumlu olmaz. Borca batık terekenin tasfiyesi iflas hükümlerine göre yapılır. | TMK m.632, m.636 |
| 69. Müteselsil sorumluluk | Mirasçıların tereke borçlarından her birinin borcun tamamından sorumlu olması. Alacaklı borcun bölünmesine rıza göstermemişse bu sorumluluk paylaşmadan sonra beş yıl sürer. Ayrıntılar için tereke borçlarından sorumluluk yazımıza bakabilirsiniz. | TMK m.641, m.681 |
| 70. Mirasçılar arasında rücu | Paylaşma sözleşmesinde kendisine yüklenmemiş bir tereke borcunu veya üstlendiğinden fazlasını ödeyen mirasçının, aşan kısmı diğer mirasçılardan istemesi. Aksi kararlaştırılmadıkça her mirasçı borçları miras payı oranında öder. | TMK m.682 |
Mirasçılık Belgesi ve Tereke İşlemleri (71-80)
Ölümden sonraki ilk adımlar, kimlerin mirasçı olduğunun belgelenmesi ve terekenin korunmasıdır. Belgenin alınması için veraset ilamı, tapu işlemleri için tapu miras intikali rehberimize bakabilirsiniz.
Tablo 8: Mirasçılık belgesi ve tereke işlemleri
| Terim | Sade anlamı | Dayanak |
|---|---|---|
| 71. Mirasçılık belgesi (veraset ilamı) | Yasal mirasçılara, başvuruları üzerine sulh mahkemesince veya noterlikçe verilen ve mirasçılık sıfatlarını gösteren belge. “Veraset ilamı” eski ve hâlâ yaygın adıdır. | TMK m.598/1 |
| 72. Mirasçılık belgesinin iptali | Belgede mirasçılar veya paylar yanlış gösterilmişse hukuki yararı olan kişinin açtığı dava. Belgenin geçersizliği her zaman ileri sürülebilir; Yargıtay’a göre belge kesin hüküm oluşturmaz. Kararlar için veraset ilamı Yargıtay kararları sayfamıza bakabilirsiniz. | TMK m.598/3 |
| 73. Terekenin korunması önlemleri | Miras bırakanın yerleşim yeri sulh hâkiminin, istem üzerine veya kendiliğinden aldığı önlemler: terekenin yazımı, mühürlenmesi, resmen yönetilmesi ve vasiyetnamelerin açılması. | TMK m.589 |
| 74. Terekenin yazımı (tereke tespiti) | Sulh hâkiminin terekenin defterini tutması. Mirasçılardan biri vesayet altındaysa, uzun süredir bulunamıyorsa veya bir mirasçı ya da ilgili ölümden itibaren bir ay içinde isterse yapılır. Dilekçe için tereke tespiti sayfamıza bakabilirsiniz. | TMK m.590 |
| 75. Mühürleme | Yazımı yapılan tereke mallarından gerekenlerin mühür altına alınması. Miras bırakanla birlikte oturanların ihtiyaçları için gerekli eşya onlara bırakılır ve konutun oturmaları için zorunlu bölümleri mühürlenmez. | TMK m.591 |
| 76. Mirasın resmen yönetimi | Mirasçılardan biri uzun süredir bulunamıyorsa, mirasçılık sıfatı yeterince ispatlanamıyorsa veya mirasçıların tamamı bilinmiyorsa sulh hâkiminin kendiliğinden terekenin yönetimine karar vermesi. | TMK m.592-594 |
| 77. Miras ortaklığı (elbirliği mülkiyeti) | Birden çok mirasçı varsa ölümden paylaşmaya kadar mirasçılar arasında kurulan ortaklık. Mirasçılar terekeye elbirliğiyle sahip olur ve kural olarak oybirliğiyle tasarruf eder; her birinin hakkı terekenin tamamına yaygındır. | TMK m.640, m.701-702 |
| 78. Miras ortaklığına temsilci | Mirasçılardan birinin istemi üzerine sulh mahkemesinin, paylaşmaya kadar miras ortaklığını temsil etmek üzere atadığı kişi. Dilekçe için miras ortaklığına temsilci atanması sayfamıza bakabilirsiniz. | TMK m.640/3 |
| 79. Elbirliğinin paylı mülkiyete dönüştürülmesi | Bir mirasçının istemiyle, elbirliği mülkiyetinin her mirasçının belirli payla malik olduğu paylı mülkiyete çevrilmesi. Paylı mülkiyette her paydaş kendi payını devredebilir veya rehnedebilir. | TMK m.644, m.688 |
| 80. Mirasın intikali (tapuda tescil) | Mirasçıların taşınmaz üzerindeki mülkiyeti ölümle, tescilden önce kazanılır; ancak taşınmazı satmak gibi tasarruf işlemleri için mirasçılar adına tapuya tescil gerekir. | TMK m.705/2 |
Paylaşma ve Denkleştirme (81-90)
Miras ortaklığı paylaşmayla sona erer; paylaşma ya mirasçıların anlaşmasıyla ya da mahkeme kararıyla yapılır. Dava süreci için ortaklığın giderilmesi davası, sözleşme için miras taksim sözleşmesi örneği sayfamıza bakabilirsiniz.
Tablo 9: Paylaşma ve denkleştirme
| Terim | Sade anlamı | Dayanak |
|---|---|---|
| 81. Paylaşma (taksim) | Miras ortaklığının sona erdirilerek tereke mallarının mirasçılar arasında dağıtılması. Kanun veya sözleşmeyle ortaklığı sürdürme yükümlülüğü yoksa her mirasçı her zaman paylaşma isteyebilir; mirasçılar paylaşmanın nasıl yapılacağını serbestçe kararlaştırabilir. | TMK m.642/1, m.646 |
| 82. Ortaklığın giderilmesi (izale-i şuyu) davası | Anlaşma sağlanamazsa mirasçının sulh mahkemesinden tereke mallarının aynen, olanak yoksa satış yoluyla paylaştırılmasını istemesi. Dava açmadan önce arabulucuya başvurmak zorunludur. | TMK m.642/2; 6325 s. K. m.18/B |
| 83. Paylaşma sözleşmesi | Mirasçıların tereke mallarının kime kalacağını belirledikleri sözleşme. Yazılı şekilde yapılmalıdır; geçersizlik hâllerinde Borçlar Kanunu’nun genel hükümleri uygulanır. Payını çok düşük bedelle bırakan mirasçının durumu için taksimde gabin yazımıza bakabilirsiniz. | TMK m.676, m.680 |
| 84. Miras payının devri | Mirasçının terekenin tamamı veya bir kısmı üzerindeki payını devretmesi. Mirasçılar arasında yazılı şekil yeterlidir; üçüncü kişiye devir noterde düzenlenmelidir ve üçüncü kişiye paylaşmaya katılma yetkisi vermez. Örnek için miras payının devri sözleşmesi sayfamıza bakabilirsiniz. | TMK m.677 |
| 85. Payların oluşturulması ve kura | Mirasçıların tereke mallarından mirasçı veya ortak kök sayısınca pay oluşturması. Anlaşma olmazsa sulh mahkemesi yerel âdetleri, kişisel durumları ve çoğunluğun arzusunu gözeterek payları oluşturur; payların dağıtımında anlaşma yoksa kura çekilir. | TMK m.650 |
| 86. Özgüleme | Değerinde önemli azalma olmadan bölünemeyen tereke malının bütün olarak bir mirasçıya verilmesi. Mirasçılar anlaşamazsa mal satılır ve bedeli paylaştırılır. Ayrıntılar için TMK 651 özgüleme yazımıza bakabilirsiniz. | TMK m.651 |
| 87. Aile konutunun sağ kalan eşe özgülenmesi | Sağ kalan eşin, birlikte yaşadıkları konut ve ev eşyası üzerinde miras payına mahsuben mülkiyet hakkı tanınmasını istemesi; haklı sebeplerle mülkiyet yerine intifa veya oturma hakkı tanınabilir. Dilekçe için aile konutunun özgülenmesi sayfamıza bakabilirsiniz. | TMK m.652, m.240 |
| 88. Denkleştirme | Yasal mirasçıların miras bırakandan miras paylarına mahsuben aldıkları sağlararası karşılıksız kazandırmaları paylaşmada hesaba katması. Altsoya verilen kuruluş sermayesi, malvarlığı devri ve borçtan kurtarma gibi kazandırmalar, aksi açıkça belirtilmedikçe denkleştirmeye tâbidir. Ayrıntılar için mirasta denkleştirme yazımıza bakabilirsiniz. | TMK m.669 |
| 89. Geri verme ve mahsup | Denkleştirmeyle yükümlü mirasçının aldığını aynen geri vermesi ya da değerini miras payına mahsup ettirmesi. Değer, kazandırmanın denkleştirme anındaki değeridir. Olağan hediyeler ve geleneğe uygun evlenme giderleri denkleştirmeye girmez. | TMK m.671, m.673, m.675 |
| 90. Paylaştırma kuralları | Miras bırakanın ölüme bağlı tasarrufla paylaşmanın nasıl yapılacağına dair koyduğu kurallar. Bu kurallar mirasçıları bağlar; bir malın bir mirasçıya verilmesi, aksi anlaşılmadıkça vasiyet değil paylaştırma kuralı sayılır. Ayrıntılar için paylaştırma kuralları yazımıza bakabilirsiniz. | TMK m.647 |
Miras Davaları ve Özel Durumlar (91-100)
Miras uyuşmazlıklarının büyük bölümü birkaç dava türünde toplanır. Hangi durumda hangi dilekçenin kullanılacağı için miras dilekçe örnekleri merkezimize, sürelerin ve masrafların ortalama görünümü için miras davası ne kadar sürer yazımıza bakabilirsiniz.
Tablo 10: Miras davaları ve özel durumlar
| Terim | Sade anlamı | Dayanak |
|---|---|---|
| 91. Muris muvazaası | Miras bırakanın, mirasçılarından mal kaçırmak amacıyla bağışını tapuda satış gibi göstermesi. Miras hakkı zedelenen mirasçılar tapu iptali ve tescil isteyebilir; dava, kadastro öncesi işlemler dışında hak düşürücü süreye bağlı değildir ve dava sırasında tedbir istenmesi önemlidir. Ayrıntılar için muris muvazaası rehberimize bakabilirsiniz. | Yargıtay İBBGK 1.4.1974, 1974/1 E., 1974/2 K.; TBK m.19; HMK m.389; uygulama |
| 92. Yolsuz tescilin düzeltilmesi | Bir aynî hakkın yolsuz olarak tescil edilmesi hâlinde, hakkı zedelenen kişinin tapu sicilinin düzeltilmesini dava etmesi. İyiniyetli üçüncü kişilerin kazandıkları haklar saklıdır. | TMK m.1025, m.1023 |
| 93. Miras sebebiyle istihkak davası | Mirasçının, terekeyi veya tereke mallarını elinde bulunduran kişiye karşı üstün mirasçılık hakkına dayanarak açtığı dava. İyiniyetli davalıya karşı öğrenmeden itibaren bir yıl ve her hâlde on yıl, iyiniyetli olmayana karşı yirmi yıl içinde açılmalıdır. Dilekçe için miras sebebiyle istihkak sayfamıza bakabilirsiniz. | TMK m.637-639 |
| 94. Ecrimisil ve el atmanın önlenmesi | Mirasçılardan birinin ortak taşınmazı diğerlerini dışlayarak kullanması hâlinde haksız kullanımın önlenmesi ve kullanım karşılığı tazminat (ecrimisil) istenmesi. Yargıtay uygulamasında paydaşlar arasında ecrimisil için kural olarak intifadan men koşulu aranır. Ayrıntılar için mirasçılar arasında ecrimisil yazımıza bakabilirsiniz. | TMK m.683, m.995; uygulama |
| 95. Dava şartı arabuluculuk | Taşınır ve taşınmazların paylaştırılması ve ortaklığın giderilmesi uyuşmazlıklarında dava açmadan önce arabulucuya başvurma zorunluluğu. Anlaşma sağlanamazsa son tutanak düzenlenir ve dava açılabilir. Ayrıntılar için miras uyuşmazlığında arabuluculuk yazımıza bakabilirsiniz. | 6325 s. K. m.18/A, m.18/B |
| 96. Katılma alacağı (mal rejiminin tasfiyesi) | Evli bir kişi öldüğünde, mirastan önce edinilmiş mallara katılma rejiminin tasfiye edilmesi; sağ kalan eş ölen eşin artık değerinin yarısı üzerinde hak sahibi olur ve terekeye yalnızca tasfiyeden sonra kalan kısım girer. Ayrıntılar için mirastan önce eşin payının ayrılması yazımıza bakabilirsiniz. | TMK m.202, m.236 |
| 97. Ölünceye kadar bakma sözleşmesi | Bakım borçlusunun bakım alacaklısını ölünceye kadar bakıp gözetmeyi, bakım alacaklısının da ona malvarlığı devretmeyi üstlendiği sözleşme. Mirasçı atama içermese bile miras sözleşmesi şeklinde yapılmalıdır. Ayrıntılar için ölünceye kadar bakma sözleşmesinin iptali yazımıza bakabilirsiniz. | TBK m.611-612 |
| 98. İntifa hakkı ve oturma hakkı | İntifa hakkı, bir mal üzerinde tam yararlanma yetkisi verir. Oturma hakkı ise bir binadan konut olarak yararlanma yetkisidir; devredilemez ve mirasçılara geçmez. Ayrıntılar için miras taşınmazında intifa ve oturma hakkı yazımıza bakabilirsiniz. | TMK m.794, m.823 |
| 99. Veraset ve intikal vergisi | Türk vatandaşlarına ait mallar ile Türkiye’de bulunan malların veraset yoluyla veya karşılıksız olarak bir kişiden diğerine geçmesinden alınan vergi. Hesaplama için veraset ve intikal vergisi hesaplama aracımızı kullanabilirsiniz. | 7338 s. K. m.1 |
| 100. Yabancılık unsurlu miras | Miras, ölenin millî hukukuna tâbidir; ancak Türkiye’deki taşınmazlara Türk hukuku uygulanır. Ölüme bağlı tasarruf ehliyeti, tasarrufun yapıldığı andaki millî hukuka göre belirlenir. Ayrıntılar için yabancılık unsurlu miras yazımıza bakabilirsiniz. | MÖHUK m.20 |
Sık Karıştırılan Terimler
Aşağıdaki terim çiftleri günlük konuşmada ve dilekçelerde en sık birbirinin yerine kullanılanlardır. Aradaki farkı bilmek, doğru talebin doğru zamanda ve doğru mahkemede ileri sürülmesini sağlar.
Tablo 11: Sık karıştırılan terimler ve farkları
| Terimler | Fark | Dayanak |
|---|---|---|
| Mirasın reddi / Mirastan feragat | Ret, ölümden sonra mirasçının tek başına sulh mahkemesine yaptığı beyandır. Feragat, miras bırakan hayattayken onunla resmî şekilde yapılan bir sözleşmedir. | TMK m.605, m.609; m.528, m.545 |
| Gerçek ret / Hükmen ret | Gerçek ret üç ay içinde beyanla yapılır. Hükmen ret, ölüm anında borca batıklık açıkça belli veya resmen tespit edilmişse kendiliğinden sonuç doğurur. | TMK m.605-609 |
| Mirasçılıktan çıkarma / Mirastan yoksunluk | Çıkarma, miras bırakanın ölüme bağlı tasarrufuyla yapılır. Yoksunluk, kanunda sayılan ağır fiiller nedeniyle kendiliğinden doğar ve affla kalkar. | TMK m.510; m.578 |
| İptal davası / Tenkis davası | İptal, sakat bir ölüme bağlı tasarrufu ortadan kaldırır. Tenkis, geçerli bir tasarrufun saklı payı aşan kısmını indirir. | TMK m.557; m.560 |
| Muris muvazaası / Tenkis | Muvazaada görünürdeki satış geçersizdir ve dava süreye bağlı değildir. Tenkiste kazandırma geçerlidir, yalnızca saklı payı aşan kısım geri alınır ve süre bir ve on yıldır. | TBK m.19; TMK m.560, m.571 |
| Tenkis / Denkleştirme | Tenkis saklı payı korur ve üçüncü kişilere yapılan kazandırmalara karşı da işler. Denkleştirme, yasal mirasçılar arasında eşitliği sağlar; saklı pay ihlali gerekmez. | TMK m.560; m.669 |
| Yasal miras payı / Saklı pay | Yasal pay, vasiyetname yoksa mirasçının alacağı paydır. Saklı pay, bu payın kanunla korunan ve miras bırakanın dokunamadığı kısmıdır. | TMK m.495-499; m.506 |
| Atanmış mirasçı / Vasiyet alacaklısı | Atanmış mirasçı terekenin tamamını veya bir oranını doğrudan kazanır. Vasiyet alacaklısı belirli bir malı mirasçılardan isteme hakkına sahiptir. | TMK m.516, m.599; m.517, m.600 |
| Mirasçılık belgesi / Atanmış mirasçı belgesi | Mirasçılık belgesi yasal mirasçılara verilir. Atanmış mirasçı veya vasiyet alacaklısı belgesi, vasiyetnameye bir ay içinde itiraz edilmezse lehdara verilir. | TMK m.598/1-2 |
| Vasiyetnameye itiraz / İptal davası | İtiraz bir ay içinde sulh mahkemesine yapılır ve yalnızca lehdara belge verilmesini engeller. Vasiyetnameyi geçersiz kılmak için iptal davası açılmalıdır. | TMK m.598/2; m.557-559 |
| Elbirliği mülkiyeti / Paylı mülkiyet | Elbirliğinde payların belirli olmadığı ve tasarrufun oybirliğiyle yapıldığı ortaklık vardır. Paylı mülkiyette her paydaşın belirli bir payı vardır ve payını devredebilir. | TMK m.701-702; m.688 |
| Paylaşma sözleşmesi / Miras payının devri | Paylaşma sözleşmesi malların mirasçılar arasında dağıtılmasıdır. Pay devrinde mirasçı payını bir başka mirasçıya veya üçüncü kişiye devreder. | TMK m.676; m.677 |
| Hak düşürücü süre / Zamanaşımı | Hak düşürücü süre geçince hakkın kendisi sona erer; iptal ve tenkis süreleri bu niteliktedir. Zamanaşımında hak varlığını sürdürür ama dava yoluyla istenemez; istihkak ve vasiyet alacağı süreleri bu niteliktedir. | TMK m.559, m.571; m.602, m.639 |
Terimleri Kullanırken Sık Yapılan Hatalar
- “Veraset ilamını aldık, miras paylaşıldı” sanmak. Mirasçılık belgesi yalnızca kimlerin mirasçı olduğunu gösterir; paylaşma yapılıncaya kadar mirasçılar terekeye elbirliğiyle sahiptir (TMK m.598, m.640).
- “Mirası reddedersem payım kardeşime kalır” demek. Reddedenin payı, o kişi hiç yokmuş gibi hak sahiplerine, varsa önce kendi çocuklarına geçer (TMK m.611).
- Kardeşlerin saklı payı olduğunu düşünmek. Kardeşlerin saklı payı 2007’de kaldırılmıştır; kardeşler yalnızca yasal mirasçıdır (TMK m.506; 5650 s. Kanun).
- İptal ile tenkisi karıştırmak. Saklı payın zedelenmesi iptal sebebi değildir; bunun için tenkis davası açılır. Her iki talep kademeli olarak birlikte ileri sürülebilir (TMK m.557, m.560; HMK m.111).
- Adi yazılı bir kâğıtla “mirastan feragat ettim” demek. Feragat, miras bırakanla resmî vasiyetname şeklinde yapılmadıkça geçerli olmaz (TMK m.528, m.545).
- Ret süresinden önce tereke mallarına el koymak. Tereke işlemlerine karışan veya malları gizleyen mirasçı mirası reddedemez (TMK m.610).
- Ret süresini her durumda ölüm tarihinden saymak. Süre, yasal mirasçı için ölümün öğrenildiği tarihte başlar; mirasçı olunduğu daha sonra öğrenildiyse bu tarih ispat edilebilir (TMK m.606).
- “Ortaklığın giderilmesi” ile “paylaşma sözleşmesi”ni aynı sanmak. Ortaklığın giderilmesi, anlaşma olmadığında açılan davadır ve öncesinde arabuluculuk zorunludur; paylaşma sözleşmesi ise mirasçıların yazılı anlaşmasıdır (TMK m.642, m.676; 6325 s. K. m.18/B).
Miras dosyanızdaki terimleri ve süreleri birlikte inceleyelim
Av. Fatma Öztürk — Hukukçular Evi Ankara
📘 İlgili Rehberler
- Miras Hukuku Rehberi (tüm konular)
- Miras: En Çok Sorulan 100 Soru ve Kısa Cevapları
- Yasal Mirasçılık ve Miras Payları: Zümre Sistemi
- Veraset İlamı (Mirasçılık Belgesi) Nasıl Alınır?
- Mirasın Reddi: Gerçek Ret ve Hükmen Ret
- Tenkis Davası (TMK m.560-571)
- Muris Muvazaası Davası
- Ortaklığın Giderilmesi (İzale-i Şuyu) Davası
- Miras Dilekçe Örnekleri
Sıkça Sorulan Sorular
Miras hukukunda “muris” ne demek?
Muris, ölümüyle malvarlığı mirasçılarına geçen kişidir. Kanun bu kişi için “mirasbırakan” terimini kullanır (TMK m.575); “muris” ve “müteveffa” uygulamada kullanılan eski terimlerdir.
Veraset ilamı ile mirasçılık belgesi aynı şey mi?
Evet. Kanundaki adı mirasçılık belgesidir; “veraset ilamı” eski ve yaygın adıdır. Belge, başvuru üzerine sulh mahkemesince veya noterlikçe verilir (TMK m.598).
Tereke ne demek?
Tereke, miras bırakanın ölüm anındaki hak ve borçlarının bütünüdür. Mirasçılar bu bütünü ölümle birlikte kendiliğinden kazanır ve borçlardan da kişisel olarak sorumlu olur (TMK m.599).
Saklı pay ile miras payı arasındaki fark nedir?
Miras payı, vasiyetname yoksa mirasçının kanuna göre alacağı paydır. Saklı pay, bu payın miras bırakanın vasiyetname veya bağışla dokunamayacağı kısmıdır; örneğin çocuklar için yasal payın yarısıdır (TMK m.506).
Tenkis ne demek?
Tenkis, saklı payı zedeleyen tasarrufların tasarruf edilebilir kısma indirilmesidir. Tasarruf geçerliliğini korur, yalnızca saklı payı aşan kısım geri alınır. Dava, öğrenmeden itibaren bir yıl, her hâlde on yıl içinde açılmalıdır (TMK m.560, m.571).
Muris muvazaası ne demek?
Miras bırakanın, mirasçılarından mal kaçırmak amacıyla bir taşınmazı bağışladığı hâlde tapuda satış gibi göstermesidir. Miras hakkı zedelenen mirasçılar tapu iptali ve tescil isteyebilir; Yargıtay bu davayı 1974 tarihli İçtihadı Birleştirme Kararı’na dayandırır.
İzale-i şuyu ne demek?
İzale-i şuyu, ortaklığın giderilmesi demektir. Mirasçılar anlaşamazsa her biri sulh mahkemesinden tereke mallarının aynen, olanak yoksa satış yoluyla paylaştırılmasını isteyebilir; dava öncesinde arabuluculuk zorunludur (TMK m.642; 6325 s. K. m.18/B).
Hükmen ret ne demek?
Miras bırakanın ölüm tarihinde ödemeden acizinin açıkça belli veya resmen tespit edilmiş olması hâlinde mirasın reddedilmiş sayılmasıdır (TMK m.605/2). Uygulamada bu durumun mahkemece tespiti istenir.
Elbirliği mülkiyeti ne demek?
Birden çok mirasçı varsa paylaşmaya kadar terekeye birlikte sahip olmalarıdır. Payları belirli değildir, her birinin hakkı terekenin tamamına yaygındır ve tasarruf kural olarak oybirliğiyle yapılır (TMK m.640, m.701-702).
Vasiyet alacaklısı kimdir?
Miras bırakanın vasiyetnameyle kendisine belirli bir mal veya hak bıraktığı ama mirasçı yapmadığı kişidir. Mirasçılara veya vasiyeti yerine getirme görevlisine karşı kişisel istem hakkı vardır (TMK m.517, m.600).
Mirastan feragat ile mirası reddetmek arasındaki fark nedir?
Feragat, miras bırakan hayattayken onunla resmî şekilde yapılan bir sözleşmedir (TMK m.528, m.545). Ret ise ölümden sonra, üç ay içinde sulh mahkemesine yapılan tek taraflı beyandır (TMK m.605-609).
Kardeşlerin saklı payı var mı?
Hayır. Kardeşlerin saklı payı 4/5/2007 tarihli 5650 sayılı Kanunla kaldırılmıştır. Kardeşler, miras bırakanın altsoyu yoksa yasal mirasçıdır; ancak miras bırakan vasiyetnameyle onları mirastan tamamen dışarıda bırakabilir (TMK m.505-506).
Bu sözlükteki tanımlar dava için yeterli mi?
Hayır. Tanımlar terimleri anlamanız için kısaltılmıştır; her terimin istisnaları, süreleri ve Yargıtay uygulaması bağlantı verdiğimiz rehberlerde ayrıntılı ele alınmıştır. Dava açmadan önce dosyanın somut olarak değerlendirilmesi gerekir.
