Miras Sözleşmesi Örneği 2026 — TMK m.545-548, Mirasçı Atama, Şekil Şartları ve Ortadan Kaldırma

Vasiyetname yapan kişi, ertesi gün fikrini değiştirip onu yırtabilir. Bu, vasiyetnamenin doğasında olan bir özelliktir ve çoğu zaman istenen de budur. Ancak bazı durumlarda taraflar tam tersini ister: verilen sözün mirasbırakanın tek taraflı iradesiyle bozulamamasını. İşletmesini devam ettirecek çocuğuna güvence vermek isteyen bir işletme sahibi, kendisine bakan yakınına karşılık taahhüdünde bulunan bir kişi ya da ikinci evliliğinde ilk eşinden olan çocuklarının payını garantiye almak isteyen bir aile, vasiyetnameyle bu güvenceyi sağlayamaz.

Kanunun bu ihtiyaç için öngördüğü araç miras sözleşmesidir. Vasiyetname tek taraflı bir tasarrufken miras sözleşmesi iki taraflıdır ve kurulduktan sonra mirasbırakanı bağlar; kural olarak tek taraflı olarak geri alınamaz. Bu sayfa, miras sözleşmesinin ehliyet ve şekil şartlarını, bağlayıcılığının sınırlarını, ortadan kaldırma ve dönme yollarını 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu’nun 503, 545-548. maddeleri üzerinden veriyor ve iki örnek metin sunuyor. Kendi dosyanız için Hukukçular Evi Ankara’ya 0554 648 37 15 numaralı telefondan ulaşabilirsiniz.

Miras Sözleşmesi ile Vasiyetname Arasındaki Fark

İkisi de ölüme bağlı tasarruftur ve ikisi de mirasbırakanın ölümüyle hüküm doğurur. Aradaki fark iradenin sayısında ve geri alınabilirliktedir; bu fark, hangi aracın seçileceğini tek başına belirler.

Ehliyet farkı özellikle önemlidir. Vasiyetname yapabilmek için ayırt etme gücüne sahip olmak ve on beş yaşını doldurmuş olmak yeterlidir; miras sözleşmesi yapabilmek için ise TMK m.503 uyarınca ayırt etme gücüne sahip, ergin ve kısıtlı olmamak gerekir. Vesayet altındaki bir kişi vasiyetname yapabilirken miras sözleşmesi yapamaz.

İki Tür Miras Sözleşmesi: Olumlu ve Olumsuz

Kanun miras sözleşmesini tek bir kalıba sokmaz. Uygulamada iki temel biçimde karşımıza çıkar ve ikisinin sonucu birbirinin tersidir.

Olumlu miras sözleşmesi, mirasbırakanın karşı tarafa veya üçüncü bir kişiye kazandırmada bulunduğu sözleşmedir. Mirasbırakan sözleşmeyle bir kişiyi mirasçı atayabilir ya da ona belirli bir mal bırakabilir. Bu, malvarlığının kime gideceğini bağlayıcı biçimde belirlemenin tek yoludur.

Olumsuz miras sözleşmesi, mirastan feragat sözleşmesidir. TMK m.528 ve devamında düzenlenen bu türde mirasçı, mirasbırakanla anlaşarak mirasçılık sıfatından vazgeçer. Karşılık alarak yapılan feragat ivazlı, karşılıksız yapılan ise ivazsız feragattir. Örnek metin ve ayrıntı için mirastan feragat sözleşmesi örneğimize bakabilirsiniz.

Şekil Şartı: Resmî Vasiyetname Şeklinde Düzenleme (TMK m.545)

Miras sözleşmesinde şekil, geçerlilik şartıdır ve kanun burada hiçbir esneklik tanımaz. TMK m.545 uyarınca miras sözleşmesinin geçerli olması için resmî vasiyetname şeklinde düzenlenmesi gerekir. Sözleşmenin tarafları, arzularını resmî memura aynı zamanda bildirir ve düzenlenen sözleşmeyi memurun ve iki tanığın önünde imzalarlar.

Bu tanımın her unsuru ayrı bir geçerlilik şartıdır. Tarafların iradelerini aynı anda bildirmesi gerekir; birinin bugün, diğerinin bir hafta sonra beyanda bulunması yeterli değildir. İki tanığın hazır bulunması ve sözleşmenin memur ile tanıkların önünde imzalanması zorunludur. Adi yazılı bir metin, noterde yalnızca imzası onaylanan bir sözleşme veya el yazısıyla yazılmış bir belge miras sözleşmesi olarak geçerli değildir.

Resmî memur, resmî vasiyetnamede olduğu gibi sulh hâkimi, noter veya kanunla kendisine bu yetki verilmiş diğer bir görevlidir. Uygulamada miras sözleşmeleri hemen her zaman noterde düzenlenir. Tanıklarda aranan nitelikler de resmî vasiyetnamedekiyle aynıdır; sözleşmeden yararlanan kişiler ile onların yakınları tanık olamaz.

Bağlayıcılık: Mirasbırakan Sonradan Ne Yapabilir?

Miras sözleşmesinin değeri buradadır ve sınırları da burada tartışılır. Sözleşme kurulduktan sonra mirasbırakan, sözleşmeyle bağdaşmayan yeni bir ölüme bağlı tasarrufta bulunamaz; bulunursa sözleşmeden hak sahibi olan taraf buna itiraz edebilir.

Buna karşılık mirasbırakanın sağlararası tasarruf serbestisi kural olarak devam eder. Malvarlığını kullanmaya, satmaya, harcamaya devam edebilir. Bu, uygulamada en çok sorun çıkaran noktadır: sözleşmeyle bir taşınmazı çocuğuna bırakan mirasbırakan, ertesi yıl o taşınmazı satabilir ve sözleşmeden hak sahibi olan kişi ölüm anında ortada bir mal bulamayabilir.

Bu riski yönetmenin birkaç yolu vardır. Birincisi sözleşmeye, mirasbırakanın sözleşme konusu mal üzerinde tasarrufta bulunmama taahhüdünün konulmasıdır. İkincisi, taşınmazlarda tapu kütüğüne şerh imkânlarının değerlendirilmesidir. Üçüncüsü ise sözleşme konusunun belirli bir mal değil, terekenin bir oranı olarak belirlenmesidir; böylece malvarlığındaki değişiklikler hakkı ortadan kaldırmaz.

Ortadan Kaldırma ve Dönme (TMK m.546-548)

Miras sözleşmesi bağlayıcıdır ama sonsuza kadar değiştirilemez değildir. Kanun üç ayrı çıkış yolu öngörmüştür.

Tarafların anlaşmasıyla ortadan kaldırma. TMK m.546 uyarınca miras sözleşmesi, tarafların yazılı anlaşmasıyla her zaman ortadan kaldırılabilir. Dikkat çekici olan, ortadan kaldırmanın kurulma şekline tabi olmamasıdır: sözleşme resmî şekilde kurulur ama yazılı bir anlaşmayla kaldırılabilir.

Tek taraflı ortadan kaldırma. Miras sözleşmesiyle mirasçı atanan veya kendisine belirli mal bırakılan kişi, mirasbırakana karşı mirasçılıktan çıkarma sebebi oluşturan bir davranışta bulunursa, mirasbırakan sözleşmeyi tek taraflı olarak ortadan kaldırabilir. Bu, TMK m.510’daki iki sebebe atıf yapar: ağır suç veya aile hukukundan doğan yükümlülüklerin önemli ölçüde yerine getirilmemesi. Tek taraflı ortadan kaldırma, vasiyetnamelerin iptaline ilişkin şekillerden birine uyularak yapılır.

Edimlerin yerine getirilmemesi sebebiyle dönme. Miras sözleşmesi gereğince sağlararası edimleri isteme hakkı bulunan taraf, bu edimlerin sözleşmeye uygun olarak yerine getirilmemesi veya güvenceye bağlanmaması hâlinde Türk Borçlar Kanunu uyarınca sözleşmeden dönebilir. Bakım taahhüdü karşılığı yapılan miras sözleşmelerinde en çok kullanılan yol budur.

Bunlara ek olarak, mirasçı atanan veya kendisine belirli mal bırakılan kişinin mirasbırakandan önce ölmesi hâlinde sözleşme kendiliğinden sonuçsuz kalır; kazandırma, aksi kararlaştırılmadıkça o kişinin mirasçılarına geçmez.

Örnek 1: Mirasçı Atama İçeren Miras Sözleşmesi

Aşağıdaki metin, notere sunulmak üzere hazırlanan taslak niteliğindedir. Sözleşmenin resmî vasiyetname şeklinde, tarafların aynı anda hazır bulunmasıyla ve iki tanık önünde düzenlenmesi geçerlilik şartıdır.

Örnek 2: Miras Sözleşmesinin Ortadan Kaldırılması Anlaşması

TMK m.546 uyarınca miras sözleşmesi tarafların yazılı anlaşmasıyla her zaman ortadan kaldırılabilir. Aşağıdaki kısa metin bu amaçla kullanılır; kurulma şeklindeki resmî düzenleme şartı ortadan kaldırma için aranmaz, yazılı şekil yeterlidir.

Saklı Pay Sınırı ve Tenkis Riski

Miras sözleşmesi bağlayıcıdır ama sınırsız değildir. Saklı paylı mirasçıların hakları bu sözleşmeyle de aşılamaz. Mirasbırakan yalnızca tasarruf edilebilir kısım üzerinde serbestçe hareket edebilir; TMK m.506 uyarınca altsoy, ana-baba ve sağ kalan eşin saklı payları korunur.

Sözleşme saklı payı zedeliyorsa saklı paylı mirasçılar TMK m.560 uyarınca tenkis davası açabilir. Tenkis sırası bakımından TMK m.570 önemlidir: tenkis, saklı pay tamamlanıncaya kadar önce ölüme bağlı tasarruflardan yapılır. Miras sözleşmesi bir ölüme bağlı tasarruf olduğundan, sağlararası kazandırmalardan önce indirilir. Bu, sözleşmeyle mirasçı atanan kişi bakımından ciddi bir risktir.

Riski azaltmanın yolu, sözleşme kurulurken saklı pay hesabının yapılması ve kazandırmanın tasarruf edilebilir kısım içinde tutulmasıdır. Saklı payı zedeleyecek bir plan zorunluysa, saklı paylı mirasçılarla ayrıca mirastan feragat sözleşmesi yapılması düşünülmelidir; feragat eden mirasçı sonradan tenkis davası açamaz. Hesap için saklı pay ve tenkis hesaplama aracımızı, dava süresi ve maliyeti için tenkis davası rehberimizi kullanabilirsiniz.

Ölünceye Kadar Bakma Sözleşmesiyle İlişkisi

Bakım karşılığı malvarlığı devri söz konusu olduğunda iki araç birlikte gündeme gelir ve sık karıştırılır.

Ölünceye kadar bakma sözleşmesi Türk Borçlar Kanunu’nun 611. maddesi ve devamında düzenlenmiştir. Bakım borçlusu, bakım alacaklısını ölünceye kadar bakıp gözetmeyi; bakım alacaklısı ise malvarlığını veya bazı malvarlığı değerlerini ona devretmeyi üstlenir. Kanun bu sözleşme için de ağır bir şekil şartı öngörür: sözleşme, miras sözleşmesi şeklinde yapılmadıkça geçerli olmaz.

Aradaki temel fark zamanlamadır. Ölünceye kadar bakma sözleşmesinde devir kural olarak sağlararası gerçekleşir; bakım alacaklısı taşınmazını hemen devredebilir. Miras sözleşmesinde ise kazandırma ölümle hüküm doğurur, mirasbırakan malvarlığını elinde tutmaya devam eder. Kendi durumu için güvence isteyen kişi için ikinci seçenek daha korunaklıdır. Ayrıntı için ölünceye kadar bakma sözleşmesi rehberimize bakabilirsiniz.

Uygulamada Miras Sözleşmesinin Kullanıldığı Dört Senaryo

Miras sözleşmesi soyut bir kurum değildir; belirli ihtiyaçlar için üretilmiş bir araçtır. Aşağıdaki dört durum, vasiyetnamenin yetersiz kaldığı ve sözleşmenin devreye girdiği tipik hâllerdir.

Aile işletmesinin devamı. İşletme sahibi, şirketi sürdürecek çocuğuna işletmenin kendisine kalacağı konusunda güvence vermek ister. Bu güvence olmadan çocuk yıllarını işletmeye vermeye razı olmaz; vasiyetname ise her an değiştirilebileceğinden yeterli güvence oluşturmaz. Miras sözleşmesiyle işletmenin veya ortaklık paylarının o çocuğa kalacağı bağlayıcı biçimde kararlaştırılır, karşılığında çocuğun işletmeyi sürdürme taahhüdü sözleşmeye yazılır. Şirket paylarının mirasla intikalinde ortaya çıkan özel sorunlar için şirket paylarının mirasla intikali rehberimize bakabilirsiniz.

İkinci evlilikte ilk evlilikten olan çocukların güvencesi. Yeniden evlenen kişinin ilk evliliğinden çocukları varsa, bu çocuklar yeni eşin mirasçılığı nedeniyle payının azalmasından endişe eder. Mirasbırakan, tasarruf edilebilir kısım içinde kalmak kaydıyla bu çocuklara miras sözleşmesiyle kazandırmada bulunarak güvence verebilir. Aynı dosyada yeni eşle ivazlı feragat sözleşmesi yapılması da düşünülebilir; feragat eden eş sonradan tenkis davası açamaz. Eşin payının nasıl hesaplandığı için eşin miras payı rehberimize bakınız.

Bakım ve gözetim karşılığı taahhüt. Kendisine bakan yakınına karşılık vermek isteyen kişi iki yol arasında seçim yapar. Malını hemen devretmek istiyorsa ölünceye kadar bakma sözleşmesi, malını elinde tutup ölümden sonra devrini garantilemek istiyorsa miras sözleşmesi uygundur. İkinci yol, bakım borçlusunun taahhüdünü yerine getirmemesi hâlinde mirasbırakana TMK m.547 uyarınca dönme imkânı tanıdığı için daha korunaklıdır.

Tarım işletmesinin bölünmeden devri. Tarımsal arazilerde bölünme yasağı bulunduğundan, işletmenin bir mirasçıya bütün olarak geçmesi çoğu zaman zorunludur. Miras sözleşmesiyle işletmenin ehil mirasçıya kalacağı ve diğer mirasçılara denkleştirme yapılacağı önceden kararlaştırılabilir; böylece ölümden sonra yaşanacak uzun bir paylaşım uyuşmazlığı baştan önlenir.

Dört senaryonun ortak paydası şudur: karşı tarafa güvence verilmesi gereken her durumda vasiyetname yetersiz kalır. Vasiyetname bir vaattir, miras sözleşmesi ise bir taahhüttür.

Vergi, Harç ve Masraf Boyutu

Miras sözleşmesi düzenlenirken ve sonuç doğurduğunda birden çok mali yükümlülük gündeme gelir. Bunların hangi anda doğduğunun ayırt edilmesi gerekir.

Düzenleme aşaması. Sözleşme noterde resmî vasiyetname şeklinde düzenlendiğinden noter ücreti doğar. Sözleşmede belli bir para tutarı gösteriliyorsa 488 sayılı Damga Vergisi Kanunu’na ekli tabloya göre damga vergisi de gündeme gelir; oranlar ve azami tutarlar her yıl güncellendiğinden yürürlükteki tablodan kontrol edilmelidir.

Ölüm anı. Miras sözleşmesiyle kazandırma elde eden kişi bakımından veraset yoluyla intikal gerçekleşir ve 7338 sayılı Veraset ve İntikal Vergisi Kanunu uygulanır. Beyanname süresi, Kanun’un 9. maddesi uyarınca ölüm tarihinden itibaren dört aydır. Mirasçı atanan kişi sözleşmenin tarafı olsa dahi bu yükümlülük değişmez.

Tapu aşaması. Sözleşme konusu bir taşınmazsa, ölümden sonra tapuda yapılacak tescil işleminde 492 sayılı Harçlar Kanunu’na bağlı tarifeye göre harç doğar. Ayrıca vergi dairesinden alınacak ilişik kesme yazısı olmadan işlem yapılamaz. Sürecin adımları için tapu miras intikali rehberimize bakabilirsiniz.

Sık Yapılan Hatalar

Adi yazılı sözleşme yapmak. Miras sözleşmesi yalnızca resmî vasiyetname şeklinde geçerlidir. Taraflar arasında imzalanan bir protokol, aile içinde tutulan tutanak veya noterde imzası onaylanan metin hüküm doğurmaz.

Tarafların ayrı ayrı beyanda bulunması. Kanun iradelerin resmî memura aynı zamanda bildirilmesini arar. Taraflardan birinin sonradan gelip imzalaması şekli sakatlar.

Tanıkları yanlış seçmek. Sözleşmeden yararlanan kişiler ve onların yakınları tanık olamaz. Uygulamada en sık yapılan hata, atanan mirasçının eşinin veya kardeşinin tanık yazılmasıdır.

Ehliyeti göz ardı etmek. Miras sözleşmesi için erginlik ve kısıtlı olmama aranır. Vesayet altındaki kişi vasiyetname yapabilir ama miras sözleşmesi yapamaz.

Belirli bir mal üzerinden kurgulamak. Sözleşme konusu belirli bir taşınmazsa ve mirasbırakan onu sağlığında satarsa hak sahibi ölüm anında elinde bir şey bulamayabilir. Terekenin bir oranı üzerinden kurgulamak veya tasarrufta bulunmama taahhüdü almak gerekir.

Saklı payı hesaplamamak. Sözleşme saklı payı zedeliyorsa tenkise tabidir ve TMK m.570 uyarınca sağlararası kazandırmalardan önce indirilir.

Ortadan kaldırma şeklini karıştırmak. Sözleşme resmî şekilde kurulur ama TMK m.546 uyarınca yazılı anlaşmayla ortadan kaldırılabilir. Tek taraflı kaldırma ise vasiyetnamenin iptali şekillerinden birine uyularak yapılır.

Hangi Araç Ne Zaman Kullanılır?

Sıkça Sorulan Sorular

Miras sözleşmesi nedir?

Mirasbırakanın bir başkasıyla yaptığı, ölüme bağlı sonuç doğuran iki taraflı bir sözleşmedir. Mirasbırakan sözleşmeyle bir kişiyi mirasçı atayabilir veya ona belirli bir mal bırakabilir. Vasiyetnameden farkı, kurulduktan sonra mirasbırakanı bağlaması ve kural olarak tek taraflı geri alınamamasıdır.

Miras sözleşmesi nasıl yapılır?

TMK m.545 uyarınca resmî vasiyetname şeklinde düzenlenmesi gerekir. Taraflar arzularını resmî memura aynı zamanda bildirir ve sözleşmeyi memurun ve iki tanığın önünde imzalar. Uygulamada noterde düzenlenir.

Adi yazılı miras sözleşmesi geçerli mi?

Geçerli değildir. Taraflar arasında imzalanan protokol, aile tutanağı veya noterde yalnızca imzası onaylanan metin miras sözleşmesi olarak hüküm doğurmaz. Şekil, geçerlilik şartıdır.

Miras sözleşmesi yapmak için kaç yaşında olmak gerekir?

TMK m.503 uyarınca ayırt etme gücüne sahip, ergin ve kısıtlı olmamak gerekir. Vasiyetname için on beş yaş yeterliyken miras sözleşmesinde erginlik aranır; vesayet altındaki kişi miras sözleşmesi yapamaz.

Mirasbırakan sözleşmeden tek taraflı dönebilir mi?

Kural olarak dönemez. Ancak sözleşmeyle mirasçı atanan veya kendisine belirli mal bırakılan kişi, mirasbırakana karşı mirasçılıktan çıkarma sebebi oluşturan bir davranışta bulunursa mirasbırakan sözleşmeyi tek taraflı ortadan kaldırabilir. Bu, vasiyetnamenin iptali şekillerinden birine uyularak yapılır.

Sözleşme nasıl ortadan kaldırılır?

TMK m.546 uyarınca tarafların yazılı anlaşmasıyla her zaman ortadan kaldırılabilir. Kurulma şeklindeki resmî düzenleme şartı, ortadan kaldırma için aranmaz; yazılı bir anlaşma yeterlidir.

Karşı taraf taahhüdünü yerine getirmezse ne olur?

TMK m.547 uyarınca miras sözleşmesi gereğince sağlararası edimleri isteme hakkı bulunan taraf, edimlerin sözleşmeye uygun yerine getirilmemesi veya güvenceye bağlanmaması hâlinde Türk Borçlar Kanunu uyarınca sözleşmeden dönebilir.

Mirasbırakan sözleşmeden sonra malını satabilir mi?

Kural olarak sağlararası tasarruf serbestisi devam eder; mirasbırakan malvarlığını kullanmaya ve satmaya devam edebilir. Bu riski önlemek için sözleşmeye tasarrufta bulunmama taahhüdü konulması veya kazandırmanın belirli bir mal yerine terekenin bir oranı olarak belirlenmesi gerekir.

Miras sözleşmesi saklı payı aşabilir mi?

Aşamaz. Saklı paylı mirasçıların hakları miras sözleşmesiyle de zedelenemez. Zedelenme hâlinde ilgili mirasçılar TMK m.560 uyarınca tenkis davası açabilir ve TMK m.570 uyarınca tenkis önce ölüme bağlı tasarruflardan yapılır.

Atanan mirasçı mirasbırakandan önce ölürse ne olur?

Sözleşmeden doğan kazandırma sonuçsuz kalır ve aksi kararlaştırılmadıkça o kişinin mirasçılarına geçmez. Bu ihtimalin sözleşmede ayrıca düzenlenmesi yerinde olur.

Miras sözleşmesi ile ölünceye kadar bakma sözleşmesi aynı mı?

Değildir. Ölünceye kadar bakma sözleşmesi TBK m.611 ve devamında düzenlenir ve devir kural olarak sağlararası gerçekleşir. Ancak bu sözleşme de miras sözleşmesi şeklinde yapılmadıkça geçerli olmaz; şekil şartları örtüşür, sonuçları farklıdır.

Sözleşmeyle üçüncü bir kişiye kazandırma yapılabilir mi?

Yapılabilir. Mirasbırakan, sözleşmenin tarafı olmayan bir kişiyi de mirasçı atayabilir veya ona belirli mal bırakabilir. Bu hâlde üçüncü kişi sözleşmenin tarafı olmaz ama kazandırmadan yararlanır.

Tanık olarak kimler seçilemez?

Resmî vasiyetnamedeki kurallar burada da geçerlidir: sözleşmeden yararlanan kişiler ve onların yakınları tanık olamaz. Atanan mirasçının eşinin veya kardeşinin tanık yazılması, sonradan iptal sebebi oluşturur.

Miras sözleşmesine karşı iptal davası açılabilir mi?

Açılabilir. Ehliyetsizlik, şekle aykırılık, irade sakatlığı veya içeriğin hukuka aykırılığı sebebiyle TMK m.557 uyarınca iptali istenebilir. Süreler TMK m.559’da düzenlenmiştir: öğrenmeden itibaren bir yıl, her hâlde on yıl, iyiniyetli olmayan davalılara karşı yirmi yıl.

Vasiyetname mi miras sözleşmesi mi yapmalıyım?

Fikrinizi sonradan değiştirebilmek istiyorsanız vasiyetname, verdiğiniz sözün bağlayıcı olmasını ve karşı tarafa güvence vermeyi istiyorsanız miras sözleşmesi uygundur. Karşı edim kararlaştırılacaksa miras sözleşmesi zorunlu hâle gelir.

Miras sözleşmesi hangi durumlarda tercih edilmeli?

Karşı tarafa güvence verilmesi gereken her durumda. Aile işletmesinin devamını sağlamak, ikinci evlilikte ilk evlilikten olan çocukların payını garantiye almak, bakım karşılığı taahhütte bulunmak ve tarım işletmesinin bölünmeden devrini önceden kararlaştırmak tipik örneklerdir. Vasiyetname bu hâllerde her an değiştirilebildiği için yeterli güvence oluşturmaz.

Miras sözleşmesi ne kadar masraf çıkarır?

Düzenleme aşamasında noter ücreti ve sözleşmede para tutarı gösteriliyorsa damga vergisi doğar. Ölümle birlikte kazandırma elde eden kişi bakımından veraset ve intikal vergisi yükümlülüğü başlar ve beyanname süresi ölümden itibaren dört aydır. Taşınmaz varsa tapu tescilinde ayrıca harç ödenir.